Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 43›Shloka 43
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वारकामाहात्म्यश्रवणादिफलश्रुतिवर्णनपुरःसरतुलसीपत्रकाष्ठमहिमवर्णनपूर्वकं प्रह्लादद्विजसंवाद समाप्त्यनंतरं बलिना सह द्विजकृतद्वारकायात्राविधिवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe caturthe dvārakāmāhātmye dvārakāmāhātmyaśravaṇādiphalaśrutivarṇanapuraḥsaratulasīpatrakāṣṭhamahimavarṇanapūrvakaṃ prahlādadvijasaṃvāda samāptyanaṃtaraṃ balinā saha dvijakṛtadvārakāyātrāvidhivarṇanaṃnāma tricatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ

Translation

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ, ಏಳನೇ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ನಾಲ್ಕನೇ ದ್ವಾರಕಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು—ದ್ವಾರಕಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳ ಫಲಶ್ರುತಿ ವರ್ಣನೆ, ಪೂರ್ವವಾಗಿ ತುಳಸೀಪತ್ರ ಹಾಗೂ ಕಾಷ್ಠಮಹಿಮೆಯ ವಿವರಣೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದ–ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂವಾದ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಾಡಿದ ದ್ವಾರಕಾ ಯಾತ್ರಾವಿಧಿಯ ವರ್ಣನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಇದೆ।

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उक्तिसमाप्तिसूचक-निपात)
श्रीस्कान्देin the venerable Skanda (Purāṇa)
श्रीस्कान्दे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + स्कान्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् स्कान्दः)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the eighty-one-thousand (collection)
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति + साहस्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्विगु-समासः (एकाशीति-साहस्री = 81,000 [verses]-collection)
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
सप्तमेin the seventh
सप्तमे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; खण्डे इत्यस्य विशेषणम्
प्रभासखण्डेin the Prabhāsa section
प्रभासखण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रभासस्य खण्डः)
चतुर्थेin the fourth
चतुर्थे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (अध्याये/माहात्म्ये) इत्यस्य विशेषणम्
द्वारकामाहात्म्येin the Dvārakā-māhātmya
द्वारकामाहात्म्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वारका + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वारकायाः माहात्म्यम्)
द्वारकामाहात्म्यश्रवणादिफलश्रुतिवर्णनपुरःसरतुलसीपत्रकाष्ठमहिमवर्णनपूर्वकम्preceded by the description of the phalaśruti etc. of hearing Dvārakā-māhātmya and by the account of the glory of Tulasī leaves and wood
द्वारकामाहात्म्यश्रवणादिफलश्रुतिवर्णनपुरःसरतुलसीपत्रकाष्ठमहिमवर्णनपूर्वकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वारकामाहात्म्य-श्रवण-आदि-फल-श्रुति-वर्णन-पुरःसर + तुलसी-पत्र-काष्ठ-महिमा-वर्णन-पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समासः; (…पूर्वकम्) = 'preceded by …' (समाप्त्यनंतरम् इत्यस्य विशेषणरूपेण)
प्रह्लादद्विजसंवादःthe dialogue of Prahlāda and the brāhmaṇas
प्रह्लादद्विजसंवादः:
Karta (Topic/कर्ता-रूपेण शीर्षकांशः)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद + द्विज + संवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रह्लादस्य द्विजैः सह संवादः / प्रह्लाद-द्विजयोः संवादः)
समाप्तिcompletion
समाप्ति:
Sambandha (Genitive/compound relation)
TypeNoun
Rootसमाप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (समाप्त्यनंतरम् इत्यत्र)
अनंतरम्after that
अनंतरम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (समासे) = 'afterwards/thereafter'
बलिनाwith Bali
बलिना:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootबलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सहार्थे
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (सहवाचक-उपपद)
द्विजकृतद्वारकायात्राविधिवर्णनम्the description of the procedure of the Dvārakā pilgrimage performed by the brāhmaṇas
द्विजकृतद्वारकायात्राविधिवर्णनम्:
Karta (Topic/कर्ता-रूपेण शीर्षकांशः)
TypeNoun
Rootद्विज-कृत + द्वारका-यात्रा- विधि-वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (द्विजैः कृतं यत्… / द्विजकृतस्य … वर्णनम्)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (नामनिर्देशक-निपात) = 'named/called'
त्रिचत्वारिंशत्तमःforty-third
त्रिचत्वारिंशत्तमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + चत्वारिंशत् + तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः (43rd) अध्यायः इत्यस्य विशेषणम्
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
Speaker

Colophon / editorial chapter-ending formula

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (chapter scope)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing scene: scribes or reciters conclude a chapter; in vignette panels appear tulasī leaves/wood, Prahlāda speaking with a brāhmaṇa, and Bali accompanying a pilgrim to Dvārakā.

Characters & Entities
S
Skanda Purāṇa
P
Prabhāsa-khaṇḍa
D
Dvārakā
T
Tulasī
P
Prahlāda
B
Bali
D
Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

It frames Dvārakā-māhātmya as a dharmic text whose hearing brings merit (phalaśruti), and it highlights tulasī’s sanctity alongside tīrtha-pilgrimage discipline.

Dvārakā is explicitly the focal sacred site, presented within the Prabhāsa-khaṇḍa’s sacred-geography mapping.

It signals a section on Dvārakā-yātrā-vidhi (pilgrimage rules), though the colophon itself summarizes rather than prescribing steps.

←Previous Verse
Next Verse→