Adhyaya 10

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं पापप्रणाशनम् । कृकलासमिति ख्यातं नृगतीर्थमनुत्तमम्

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಅನಂತರ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಪಾಪಪ್ರಣಾಶಕವಾದ ಆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅದು ‘ಕೃಕಲಾಸ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ, ಅನುತ್ತಮ ನೃಗತೀರ್ಥ।

Verse 2

नृगो यत्र महीपालः कृकलासवपुर्धरः । कृष्णेन सह संगत्य संप्राप परमां गतिम्

ಅಲ್ಲಿ ಕೃಕಲಾಸದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನೃಗ ರಾಜನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । नृगो नाम नृपः कोऽयं कथं कृष्णेन संगतः । कर्मणा कृकलासत्वं केन तद्वद विस्तरात्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ‘ನೃಗನೆಂಬ ಈ ರಾಜನು ಯಾರು? ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಸಂಗತಿಯಾದನು? ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕೃಕಲಾಸತ್ವ ಬಂದಿತು? ಅದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।’

Verse 4

प्रह्लाद उवाच । नृगो नाम नृपो विप्राः सार्वभौमो बलान्वितः । बुद्धिमान्धृतिमान्दक्षः श्रीमान्सर्वगुणान्वितः

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ನೃಗನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಬಲವಂತ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಧೃತಿವಂತ, ದಕ್ಷ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನು।’

Verse 5

अनेकशतसाहस्रा भूमिपा अपि तद्वशाः । हस्त्यश्वरथसंघैश्च पत्तिभिर्बहुभिर्वृतः

ಅವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷ ಭೂಪಾಲರೂ ಇದ್ದರು; ಅವನು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳ ದಳಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಪಾದಾತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು।

Verse 6

सैन्यं च तस्य नृपतेः कोशं चैवाक्षयं तथा । स नित्यं गुरुभक्तश्च देवताराधने रतः

ಆ ನೃಪತಿಗೆ ಮಹಾಸೈನ್ಯವೂ, ಅಕ್ಷಯಕೋಶವೂ ಇತ್ತು. ಅವನು ಸದಾ ಗುರುಭಕ್ತನಾಗಿ ದೇವತಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 7

महा दानानि विप्रेन्द्रा ददात्यनुदिनं नृपः । शश्वत्स गोसहस्रं तु ददाति नृपसत्तमः

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಆ ರಾಜನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಹಾದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು; ನೃಪಸತ್ತಮನು ಸದಾ ಸಾವಿರ ಗೋವುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 8

प्रक्षाल्य चरणौ भक्त्या ह्युपविश्यासने शुभे । परिधाप्य शुभे क्षौमे सुगन्धेनोपलिप्य च

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ) ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳಸಿ ಶುಭ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು; ಶುಭ ಕ್ಷೌಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿಸಿ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 9

संपूज्य पुष्पमालाभि धूपेन च सुगन्धिना । ददौ दक्षिणया सार्द्धं प्रतिविप्राय गां तदा । तांबूलसहितां भक्त्या विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಧೂಪದಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರತಿವಿಪ್ರನಿಗೂ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ಒಂದು ಗೋವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಾಂಬೂಲ ಅರ್ಪಿಸಿ—“ವಿಷ್ಣು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತನಾಗಲಿ” ಎಂದನು।

Verse 10

एवं प्रददतस्तस्य यजतश्च तथा मखैः । ययौ कालो द्विजश्रेष्ठा भोगांश्चैवानुभुञ्जतः

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಹೀಗೆ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಯಜನಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನ ಕಾಲವು ಕಳೆದಿತು; ಅವನು ಯೋಗ್ಯ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 11

एकदा तु द्विजश्रेष्ठं जैमिनिं संशितव्रतम् । श्रद्धया तं च नृपतिः प्रतिग्रहपराङ्मुखम् । उवाच वाक्यं नृपतिः कृतांजलिपुटः स्थितः

ಒಮ್ಮೆ ರಾಜನು ವ್ರತನಿಷ್ಠ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೈಮಿನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು; ಅವರು ಪ್ರತಿಗ್ರಹ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪರಾಂಗ್ಮುಖರೆಂದು ಕಂಡು, ರಾಜನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ನಿಂತು ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 12

मामुद्धर महाभाग कृपां कुरु तपोनिधे । गृहाण गां मया दत्तां दयां कृत्वा ममोपरि

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು; ಹೇ ತಪೋನಿಧಿ! ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು. ನಾನು ನೀಡಿದ ಈ ಗೋವನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 13

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य अनिच्छन्नपि गौरवात् । नृपस्य चाब्रवीद्विप्र एवमस्त्विति लज्जितः

ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಪ್ರನು—ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ—ರಾಜಗೌರವದಿಂದ ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ, “ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 14

अवनिज्य ततः पादौ शिरसा धारयज्जलम् । सुवर्णशृंगसहितां रौप्यखुरविभूषिताम्

ನಂತರ (ರಾಜನು) ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಆ ಜಲವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನು; ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ರೌಪ್ಯಖುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಗೋವನ್ನು (ಅರ್ಪಿಸಿದನು).

Verse 15

रत्नपुच्छां कांस्यदोहां सितवस्त्रावगुंठिताम् । समभ्यर्च्य च विप्रेन्द्रं ददौ दक्षिणयान्विताम्

ರತ್ನಪೂಚ್ಛವಿರುವ, ಕಾಂಸ್ಯದ ದೋಹನಪಾತ್ರವಿರುವ, ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆ ಗೋವನ್ನು—ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ—ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 16

आसीमान्तमनुव्रज्य हृष्टो राजा बभूव ह । तरुणीं हंसवर्णां च हंसीनामेति विश्रुताम्

ಸೀಮಾಂತರವರೆಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿ ರಾಜನು ಹರ್ಷಿತನಾದನು. ಆ ಗೋವು ಯೌವನವತಿ, ಹಂಸವರ್ಣದವಳು, ‘ಹಂಸೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 17

गां गृह्य स्वगृहं प्राप्तो दाम्ना बद्धां सवत्सकाम् । स तस्यै यवसं चार्द्रं ददौ ब्राह्मणसत्तमः

ಆ ಹಸುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದನು; ದಾಮದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ, ಕರುಸಹಿತವಾದ ಆ ಹಸುವಿಗೆ ಅವನು ತಾಜಾ, ತೇವಯುಕ್ತ ಯವಸ (ಮೇವು-ಹುಲ್ಲು) ನೀಡಿದನು.

Verse 18

सुतृप्ता यवसेनैव मध्याह्ने तृषितां तदा । गृहीत्वा निर्ययौ विप्रो दामबद्धां जलाशयम्

ಯವಸದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾದ ಆ ಹಸು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ದಾಹದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿತು. ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಾಮದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅವಳನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಜಲಾಶಯದ ಕಡೆ ಹೊರಟನು.

Verse 19

मार्गे गजाश्वसंबाधे त्रस्ता सा उष्ट्रदर्शनात् । हस्तादाच्छिद्य सा धेनुर्ब्राह्मणस्य ययौ तदा

ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂಟೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ಭಯಗೊಂಡಳು. ತಕ್ಷಣ ಆ ಧೇನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೈಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋಯಿತು.

Verse 20

विचिन्वन्सकलामुर्वीं नापश्यत्तां द्विजर्षभः । सा ययौ विद्रुता धेनुस्तन्महद्राजगोधनम्

ಸಕಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವಳನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆ ಧೇನು ಓಡಿಹೋಗಿ ದೂರವಾಯಿತು—ಅದು ಆ ಮಹಾರಾಜನ ಮಹತ್ತಾದ ಗೋಧನ-ಸಂಪತ್ತು.

Verse 21

द्वितीयेऽह्नि पुनर्विप्रमाहूय नृपसत्तमः । संपूज्य विधिवद्भक्त्या वस्त्रालंकारभूषणैः

ಎರಡನೇ ದಿನ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 22

विधिवद्गां ददौ तां च स नृपः सोमशर्मणे । गृहीत्वा राजभवनान्निर्ययौ गां द्विजर्षभः

ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಜನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಹಸುವನ್ನು ಸೋಮಶರ್ಮನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು. ಹಸುವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜಭವನದಿಂದ ಹೊರಟನು.

Verse 23

आशंसमानो राजानं धर्मज्ञमिति कोविदम् । स च विप्रो विचिन्वानः सर्वतो गां सुदुःखितः

ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ನಿಪುಣನೂ ಆದ ರಾಜನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬಹು ದುಃಖದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಸುವನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದನು.

Verse 24

ददर्श पथि गच्छन्तीं पृष्ठतः सोमशर्मणः । दृष्ट्वा तां गां च स मुनिर्जैमिनिस्तमभाषत

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮಶರ್ಮನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಸುವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು. ಆ ಹಸುವನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ಜೈಮಿನಿಯು ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 25

मम गां चापि हृत्वा त्वं नयसे दस्युवत्कथम् । स तस्य वचनं श्रुत्वा विस्मयं दस्युकीर्त्तनात्

“ನನ್ನ ಹಸುವನ್ನೂ ಕಸಿದು ನೀನು ಕಳ್ಳನಂತೆ ಹೇಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೀ?” ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಕಳ್ಳನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟುದಕ್ಕೆ ಅವನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು.

Verse 26

राजतो हि मया लब्धां गां नयामि स्वमन्दिरम् । गोहर्त्तेति च मां कस्माद्ब्रवीषि द्विजसत्तम

“ಈ ಹಸುವನ್ನು ನಾನು ರಾಜನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ಇದನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ, ನನಗೆ ಗೋಹರ್ತನೆಂದು ಏಕೆ ಹೇಳುತ್ತೀ?”

Verse 27

ब्राह्मण उवाच । मयापि राजतो लब्धा ममेयं गौर्न संशयः । कथं नयसि विप्र त्वं मयि जीवति मन्दिरम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ನನಗೂ ರಾಜನಿಂದ ಈ ಗೋವು ದೊರೆತಿದೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಇದು ನನ್ನದೇ. ಹೇ ವಿಪ್ರಾ! ನಾನು ಜೀವಂತಿರುವಾಗ ನೀನು ಇದನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೇಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೀ?

Verse 28

सोऽब्रवीदद्य मे लब्धा कथं मां वदसे मृषा । सोऽब्रवीद्ध्यो मया लब्धा बलान्नेतुं त्वमिच्छसि

ಒಬ್ಬನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂದು ನನಗೆ ಇದು ದೊರಕಿತು; ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀ? ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನೆ ನನಗೆ ಇದು ದೊರಕಿತು; ನೀನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬಯಸುತ್ತೀ.

Verse 29

ममेयमिति संक्रुद्धः सोमशर्माऽब्रवीद्वचः । प्रज्वलत्क्रोधरक्ताक्षो ममेयमिति सोऽपरः

ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದ ಸೋಮಶರ್ಮನು—“ಇದು ನನ್ನದು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಮತ್ತೊಬ್ಬನೂ, ದಹಿಸುವ ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ—“ಇದು ನನ್ನದು!” ಎಂದು ಕೂಗಿದನು.

Verse 30

विवदतौ तथा विप्रौ राजद्वारमुपागतौ । कुर्वाणौ कलहं घोरं त्यक्तुकामौ स्वजीवितम्

ಹೀಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಆ ಇಬ್ಬರು ವಿಪ್ರರು ರಾಜದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಭೀಕರ ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರಂತೆ ಕಾಣಿದರು.

Verse 31

संक्रुद्धौ ब्राह्मणौ दृष्ट्वा शपन्तौ तौ परस्परम् । राज्ञे निवेदयामास द्वास्थं प्रणयपूर्वकम्

ಕೋಪಗೊಂಡ ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪರಸ್ಪರ ಶಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದ್ವಾರಪಾಲನು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 32

अवज्ञाय तदा विप्रौ विवदन्तौ रुषान्वितौ । कामव्याकुलचेतस्को न बहिर्निःसृतो नृपः

ಆ ವೇಳೆ ಕೋಪದಿಂದ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಜ್ಞೆಮಾಡಿ, ಕಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಚಿತ್ತನಾದ ರಾಜನು ಹೊರಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ।

Verse 33

एवं विवदमानौ तौ त्रिरात्रं समुपस्थितौ । अवज्ञातौ नृपेणाथ राजानं प्रति च क्रुधा

ಹೀಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ರಾಜನು ಅವಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ರಾಜನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡರು।

Verse 34

ऊचतुः कुपितो वाक्यं सामर्षौ नृपतिं प्रति । अवमन्यसे नौ यस्मात्त्वं न निर्गच्छसि मन्दिरात्

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ರೋಷದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡು ರಾಜನಿಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು—“ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ।”

Verse 35

शास्ता भवान्प्रजानां हि न न्यायेन नियोक्ष्यति । भविष्यति भवांस्तस्मात्कृकलासो न संशयः

“ನೀನು ಪ್ರಜೆಯ ಶಾಸ್ತಾ ಆಗಿದ್ದರೂ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಆಡಳಿತ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕೃಕಲಾಸ (ಹಲ್ಲಿ) ಆಗುವೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।”

Verse 36

एवं शप्त्वा तदा विप्रावन्यस्मै गां प्रदाय तौ । क्षुधितौ खेदसंयुक्तौ स्वगृहं गन्तुमुद्यतौ

ಹೀಗೆ ಶಪಿಸಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆ ಹಸುವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದರು; ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಹೊರಟರು।

Verse 37

प्रस्थितौ तौ नृगो द्वार आगत्य समुपस्थितः । दंडवत्प्रणिपत्याऽशु कृतांजलिरभाषत

ಅವರು ಹೊರಟಾಗ ರಾಜ ನೃಗನು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದು ಅವರ ಸಮೀಪ ನಿಂತನು. ತಕ್ಷಣ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 38

अमोघवचना यूयं तत्तथा न तदन्यथा । ममोपरि कृपां कृत्वा शापांत उपदिश्यताम्

ನಿಮ್ಮ ವಚನಗಳು ಅಮೋಘ; ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ಈ ಶಾಪದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ.

Verse 39

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ऊचतुर्वचनं नृपम् । द्वापरस्य युगस्यान्तं भगवान्देवकीसुतः

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ವಿಪ್ರರು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ದೇವಕೀಸುತನು (ಪ್ರಕಟಿಸುವನು)…।”

Verse 40

वसुदेवगृहे राजन्हरिराविर्भविष्यति । तस्य संस्पर्शनादेव शापमुक्तिर्भविष्यति

ರಾಜನೇ, ವಸುದೇವನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಅವಿರ್ಭವಿಸುವನು. ಅವನನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಶಾಪಮುಕ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು.

Verse 41

इत्युक्त्वा तौ तदा विप्रौ प्रयातौ स्वनिवेशनम् । राजा बहुविधान्भोगान्भुक्त्वा दत्त्वा च भूरिशः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ರಾಜನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಬಹಳವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿ (ಜೀವನ ನಡೆಸಿದನು).

Verse 42

इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैः कालधर्ममुपेयिवान् । ततः स गतवान्विप्रा धर्मराजनिवेशनम्

ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವನು ಕಾಲಧರ್ಮವನ್ನು (ನಿಯತ ಮರಣವನ್ನು) ಹೊಂದಿದನು. ಅನಂತರ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವನು ಧರ್ಮರಾಜ ಯಮನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 43

सत्कृत्योक्तो यमेनाथ स्वागतेन नृपोत्तमः । प्रथमं सुकृतं राजन्नथवा दुष्कृतं त्वया । भोक्तव्यमिति मे ब्रूहि तत्ते संपाद्यते मया

ಯಮನು ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ‘ಸ್ವಾಗತ’ವೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನಿಗೆ ನುಡಿದನು— ‘ಓ ರಾಜನೇ, ಮೊದಲು ನೀನು ಪುಣ್ಯಫಲವೋ ಅಥವಾ ಪಾಪಫಲವೋ ಯಾವುದನ್ನು ಭೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳು; ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.’

Verse 44

नृग उवाच । यद्यस्ति दुष्कृतं किंचित्प्रथमं प्रतिपादय । अनुज्ञातो यमेनैवं कृकलासो भवेति वै । ततो वर्षसहस्राणि कृकलासत्वमाप्तवान्

ನೃಗನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಯಾವುದಾದರೂ ಪಾಪವಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲು ಅದನ್ನೇ ನನಗೆ ಅನುಭವಿಸಿಸು.’ ಯಮನು ಹಾಗೆ ಅನುಮತಿಸಿ— ‘ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೃಕಲಾಸ (ಹಲ್ಲಿ) ಆಗು’ ಎಂದನು. ನಂತರ ಅವನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಕೃಕಲಾಸತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 45

एकस्मिन्दिवसे विप्राः सर्वे यदुकुमारकाः । वनं जग्मुर्मृगान्हन्तुं सर्वे कृष्णसमन्विताः

ಒಂದು ದಿನ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಎಲ್ಲ ಯದುಕುಮಾರರು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು.

Verse 46

तृषार्द्दिताश्च मध्याह्ने विचिन्वंतो जलं ह्रदे । सत्वं च सुमहत्तत्र कृकलासं च संस्थितम्

ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ದಾಹದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಅವರು ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಅತಿಮಹತ್ತಾದ ಒಂದು ಸತ್ತ್ವವನ್ನು—ಕೃಕಲಾಸ (ಹಲ್ಲಿ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದಾಗಿ—ಕಂಡರು.

Verse 47

चक्रुश्चोद्धरणे तस्य यत्नं यदुकुमारकाः । आकृष्यमाणः स तदा गुरुत्वान्न चचाल ह

ಅವನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲು ಯದುಕುಮಾರರು ಬಹಳ ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆಗ ಎಳೆದರೂ ತನ್ನ ಮಹಾಭಾರದಿಂದ ಅವನು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 48

यदा न शेकुस्ते सर्व आचख्युः कृष्णरामयोः । ददर्श तं तदा कृष्णो नृगं मत्वा हसन्निव

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಕದಲಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೃಷ್ಣ-ರಾಮರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನನ್ನು ನೃಗನೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ನಗುವಂತೆಯೇ ನೋಡಿದನು.

Verse 49

चिक्षेप वामहस्तेन लीलयैव जगत्पतिः । स संस्पृष्टो भगवता विमुक्तः शापबंधनात्

ಜಗತ್ಪತಿ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಎಡಗೈಯಿಂದ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಸೆದನು. ಭಗವಂತನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವನು ಶಾಪಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 50

त्यक्त्वा कलेवरं राजा दिव्यमाल्यानुलेपनः । कृतांजलिरुवाचेदं भक्त्या परमया युतः

ರಾಜನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದಿವ್ಯಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 51

नमस्ते जगदाधार सर्गस्थित्यंतकारिणे । सहस्रशिरसे तुभ्यं ब्रह्मणेऽनंतशक्तये

ಹೇ ಜಗದಾಧಾರ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಕಾರಿಣೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅನಂತಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪ, ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 52

एवं संस्तुवतः प्राह भगवान्देवकीसुतः । ददामि ते वरं तुष्टो यत्ते मनसि वर्त्तते

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದವನಿಗೆ ದೇವಕೀನಂದನ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇನು, ಅದೇ ವರವನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.”

Verse 53

याहि पुण्यकृतांल्लोकान्दर्शनात्स्पर्शनाच्च मे । एवमुक्तः स देवेन संप्रहृष्टतनूरुहः

“ನನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೂ ಪುಣ್ಯಕೃತರ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗು.” ಎಂದು ದೇವರು ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ರೋಮಾಂಚಿತನಾದನು.

Verse 54

उवाच यदि तुष्टोऽसि यदि देयो वरो मम । गर्त्तेयं मम नाम्ना तु ख्यातिं गच्छतु केशव

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದರೆ, ನನಗೆ ವರ ನೀಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಕೇಶವ, ಈ ಗರ್ತ/ಬಾವಿ ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ.”

Verse 55

यः स्नात्वा परया भक्त्या पितॄन्संतर्पयिष्यति । त्वत्प्रसादेन गोविंद विष्णुलोकं स गच्छतु

“ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವರೋ, ಹೇ ಗೋವಿಂದ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುವಂತಾಗಲಿ.”

Verse 56

एवमुक्त्वा स भगवान्पुनर्द्वारावतीमगात्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಭಗವಾನ್ ಪುನಃ ದ್ವಾರಾವತೀ (ದ್ವಾರಕಾ) ನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 57

स च राजा विमानेन दिव्यमाल्यानुलेपनः । जगाम भवनं विष्णोर्विबुधैरनुसंस्तुतः

ಆ ರಾಜನು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ದಿವ್ಯ ಮಾಲ್ಯಗಳೂ ಸುಗಂಧ ಲೇಪನಗಳೂ ಧರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तदाप्रभृति विप्रेंद्राः स कूपो नृगसंज्ञया । वरदानाच्च कृष्णस्य पावनः सर्वदेहिनाम्

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಕಾಲದಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆ ಕೂಪವು ‘ನೃಗ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವರದಾನದಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಪಾವನಕಾರಿಯಾಯಿತು।

Verse 59

तत्र गत्वा द्विजश्रेष्ठा ह्यर्घ्यं दद्याद्यथाविधि । फलपुष्पाक्षतैर्युक्तं चंदनेन च भूसुराः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು—ಫಲ, ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತ ಮತ್ತು ಚಂದನ ಸಹಿತವಾಗಿ, ಓ ಭೂಸುರರೇ।

Verse 60

नमस्ते विश्वरूपाय विष्णवे परमात्मने । अर्घ्यं गृहाण देवेश कूपेऽस्मिन्नृगसंज्ञके

ವಿಶ್ವರൂപಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವೇ, ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಓ ದೇವೇಶ, ‘ನೃಗ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು।

Verse 61

ततः स्नायाद्द्विजश्रेष्ठा मृदमालिप्य पाणिना । संतर्पयेत्पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमात्

ನಂತರ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕೈಯಿಂದ ಮಣ್ಣನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 62

ततः श्राद्धं प्रकुर्वीत पितॄणां श्रद्धयान्वितः । विप्रेभ्यो भोजनं दद्याद्दक्षिणां च स्वशक्तितः

ನಂತರ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 63

विशेषतः प्रदातव्या सवत्सा गौः स्वलंकृता । शय्या सोपस्करां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರುಸಹಿತ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಉಪಕರಣಗಳೊಡನೆ ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ‘ವಿಷ್ಣು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

Verse 64

दीनांधकृपणानां च सदा तत्तीरवासिनाम् । दद्याद्दानं स्वशक्त्या च वित्त शाठ्यविवर्जितः

ಆ ಪವಿತ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದೀನರು, ಅಂಧರು, ದರಿದ್ರರಿಗೆ, ಧನದಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಇಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಸದಾ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 65

स्नानमात्रेण विप्रेन्द्रा लभेद्गोदानजं फलम् । पितृणां श्राद्धदानेन वियोनिं न च गच्छति

ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ! ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದ ಗೋदानಜನ್ಯ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅಶುಭ ಯೋನಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 66

कृकलासे कृतं श्राद्धं येनैव तर्पणं तथा । स गच्छेद्विष्णुलोकं तु पितृभिः सहितो नरः

ಕೃಕಲಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣವನ್ನೂ ಮಾಡುವವನು ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 67

तथा मनोरथावाप्तिर्यात्रा च सफला भवेत् । सर्वतीर्थफलावाप्तिं लभते नात्र संशयः

ಆಗ ಮನೋವಾಂಛಿತ ಎಲ್ಲ ಆಶಯಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಯಾತ್ರೆಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಫಲವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.