
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಭದ್ರಕರ್ಣ ಮಹಾಹ್ರದದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪವಿತ್ರ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ‘ತ್ರಿನೇತ್ರ’ದಂತೆ ಕಾಣುವ ಅನೇಕ ಶಿಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವಿದ್ದು, ಅದರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಭಕ್ತನು ‘ತ್ರಿನೇತ್ರಸದೃಶ’ನಾಗಿ ಶಿವದೃಷ್ಟಿಯ ಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕಥೆಯಂತೆ ಶಿವಪ್ರಿಯ ಗಣನಾದ ಭದ್ರಕರ್ಣನು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಹ್ರದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ದಾನವರೊಡನೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಣಸೇನೆ ಸೋಲಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನಮುಚಿ ಎಂಬ ಬಲಿಷ್ಠ ದಾನವನು ಶಿವನ ಮುಂಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಭದ್ರಕರ್ಣನು ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಪತನಗೊಂಡ ದಾನವನು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರೂ, ಶಿವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಕಾರಣ ಶಿವನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ಶಿವನು ಭದ್ರಕರ್ಣನಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದನು—ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಹ್ರದದ ಬಳಿ ನಿತ್ಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಈ ಮಹಿಮೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ವಿಧಿ—ಭದ್ರಕರ್ಣ ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತ್ರಿನೇತ್ರಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ಶಿವನ ಶಾಶ್ವತ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಭಕ್ತರು ಅಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ನಾನ-ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ भद्रकर्णं महाह्रदम् । त्रिनेत्राभाः शिला यत्र दृश्यंतेऽद्यापि भूरिशः
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ನಂತರ ಭದ್ರಕರ್ಣವೆಂಬ ಮಹಾಹ್ರದಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ತ್ರಿನೇತ್ರನಂತೆ ಕಾಣುವ ಅನೇಕ ಶಿಲೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
Verse 2
तस्यैव पश्चिमे भागे लिंगमस्ति पिनाकिनः । यं दृष्ट्वा मानवस्तत्र त्रिनेत्रसदृशो भवेत्
ಅದೇ ಹ್ರದದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಲಿಂಗವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನು ತ್ರಿನೇತ್ರನ ಸಾದೃಶ್ಯ (ಶಿವಾನುಗ್ರಹಯುಕ್ತ)ನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 3
भद्रकर्णगणोनाम पुरासीच्छिववल्लभः । तेनात्र स्थापितं लिंगं ह्रदश्चैव विनिर्मितः
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕರ್ಣನೆಂಬ ಗಣನೊಬ್ಬನಿದ್ದನು, ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು; ಅವನೇ ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಈ ಹ್ರದವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
Verse 4
केनचित्त्वथ कालेन संग्रामे दानवैः सह । युयुधे पुरतः शंभोर्नानागणसमन्वितः
ನಂತರ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾನವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಶಂಭುವಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು.
Verse 5
नष्टे स्कंदे हते सैन्ये वीरभद्रे पराजिते । गतास्ते भयसंत्रस्ता महाकाले विनिर्जिते
ಸ್ಕಂದನು ಅಂತರ್ದಾನವಾದಾಗ, ಸೇನೆ ಹತನಾದಾಗ, ವೀರಭದ್ರನು ಪರಾಜಿತನಾದಾಗ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾಲನು ಜಯಿಸಿದಾಗ—ಆ ದಾನವರು ಭಯಸಂತ್ರಸ್ತರಾಗಿ ಓಡಿ ಹೋದರು।
Verse 6
बलवान्नमुचिर्नाम दानवो बलवत्तरः । खड्गचर्मधरः शीघ्रं महेश्वरमुपाद्रवत्
ನಮುಚಿ ಎಂಬ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠ ದಾನವನು, ಇತರರಿಗಿಂತಲೂ ಬಲವಂತನು, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ (ಢಾಲ) ಧರಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಧಾವಿಸಿದನು।
Verse 7
भद्रकर्णस्तु तं दृष्ट्वा दानवं तदनंतरम् । पतंतं संमुखस्तस्य तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत्
ಭದ್ರಕರ್ಣನು ಆ ದಾನವನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದವನ ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತು—“ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಕೂಗಿದನು।
Verse 8
छित्त्वाऽसिमसिना तस्य चर्म चापि महाबलः । स्तनयोरंतरे दैत्यं कोपाविष्टोऽहनन्नृप
ಓ ರಾಜನೇ! ಆ ಮಹಾಬಲವಂತನು ಕೋಪಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ ತನ್ನ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವನ ಚರ್ಮ (ಢಾಲ)ವನ್ನೂ ಚೀರಿ, ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸ್ತನಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು।
Verse 10
अथासौ निहतस्तेन प्रविश्य विपुलं तमः । निपपात महीपृष्ठे वायुभग्न इव द्रुमः । वधं प्राप्तस्तु दैत्योऽसौ नत्वा हरमसौ स्थितः । सत्ये स्थितं च तं दृष्ट्वा ततस्तुष्टो महेश्वरः
ಅನಂತರ ಅವನಿಂದ ಹತನಾದ ಆ ದೈತ್ಯನು ವಿಶಾಲ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮುರಿದ ಮರದಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ಮರಣವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಅವನು ಹರನಿಗೆ (ಶಿವನಿಗೆ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಂತನು. ಅವನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮಹೇಶ್ವರನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು।
Verse 11
श्रीभगवानुवाच । तव वीर्येण संतुष्टो धर्मेण च विशेषतः । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो हृदये स्थितः
ಶ್ರೀಭಗವಾನು ನುಡಿದನು—ನಿನ್ನ ವೀರ್ಯದಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ. ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ನಾನು ನಿತ್ಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು.
Verse 12
भद्रकर्णं उवाच । यन्मया स्थापितं लिंगमर्बुदे सुरसत्तम । अत्रास्तु तव सांनिध्यं ह्रदेऽस्मिंश्च स्थिरो भव
ಭದ್ರಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ! ಅರ್ಬುದದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಇರಲಿ; ಈ ಪವಿತ್ರ ಹ್ರದದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರು.
Verse 13
श्रीभगवानुवाच । माघमासे चतुर्द्दश्यां कृष्णपक्षे सदा मम । सांनिध्यं च विशेषेण ह्रदे लिंगे भविष्यति
ಶ್ರೀಭಗವಾನು ನುಡಿದನು—ಮಾಘಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಹ್ರದದಲ್ಲೂ ಈ ಲಿಂಗದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು.
Verse 14
भद्रकर्णह्रदे स्नात्वा त्रिनेत्रं यः समाहितः । द्रक्ष्यते स तु मे स्थानं शाश्वतं यास्यति धुवम्
ಭದ್ರಕರ್ಣ ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ತ್ರಿನೇತ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ನನ್ನ ಧಾಮವನ್ನು ಕಾಣುವನು; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.
Verse 15
तस्मात्सर्वत्र यत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । पूजयित्वा च तल्लिंगं शिवलोकं स गच्छति
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವನು ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು.