
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ಶ್ರೋತರಿಗೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಜಂಬೂತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಇಷ್ಟಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತ ಬರುತ್ತದೆ—ಸೂರ್ಯವಂಶೀಯ ರಾಜ ನಿಮಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನ (ನಿಯಮಿತ ಉಪವಾಸದಿಂದ ದೇಹತ್ಯಾಗ) ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಮುನಿಗಳು ಬಂದು ರಾಜರ್ಷಿ, ದೇವರ್ಷಿ ಹಾಗೂ ಪುರಾಣಪರಂಪರೆಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೋಮಶ ಋಷಿ ವಿಶದ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಮಿಗೆ, ಹಿಂದೆ ಬಹು ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮಾಡದಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಉಂಟಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಲೋಮಶರು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಏಕೀಕೃತ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಧ್ಯಾನಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ತೀರ್ಥಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಆಗಮಿಸಿ, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಜಂಬೂ ವೃಕ್ಷವೂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಮಿ ‘ಸರ್ವತೀರ್ಥ’ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತಕ್ಷಣ ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ಜಂಬೂತೀರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ಕನ್ಯಾರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಗಯಾಶೀರ್ಷ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ जंबूतीर्थमनुत्तमम् । तत्र स्नातो नरः सम्यगिष्टं फलमवाप्नुयात् जंबूद्वीपसमुत्थानां तीर्थानां नृपसत्तम
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ನಂತರ ನೀನು ಅನುತ್ತಮ ಜಂಬೂತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು—ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮಾ—ಇದು ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ತೀರ್ಥಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದದು.
Verse 2
आसीत्पुरा निमिर्नाम क्षत्रियः सूर्यवंशजः । वयसः परिणामे स पर्वतं चार्बुदं गतः
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯವಂಶಜ ‘ನಿಮಿ’ ಎಂಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿದ್ದನು. ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅರ್ಬುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Verse 3
प्रायोपवेशनं कृत्वा स्थितस्तत्र समाहितः । अथाजग्मुर्मुनिगणास्तस्य पार्श्वे सहस्रशः
ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶನ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ಸಹಸ್ರಾರು ಮುನಿಗಣಗಳು ಅವನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Verse 4
चक्रुर्धर्मकथां पुण्यां राजर्षीणां महात्मनाम् । देवर्षीणां पुराणानां तथान्येषां महात्मनाम्
ಅವರು ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಹಾತ್ಮರ ವಿಷಯವಾಗಿ.
Verse 5
ततः कश्चित्कथांते च लोमशो नाम सन्मुनिः । कीर्त्तयामास माहात्म्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्
ನಂತರ ಕಥಾಂತದಲ್ಲಿ ‘ಲೋಮಶ’ ಎಂಬ ಸನ್ಮುನಿಯು ಸರ್ವತೀರ್ಥಸಮುದ್ಭವವಾದ ಒಂದು ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 6
तच्छ्रुत्वा पार्थिवो राजन्निमिः परमदुर्मनाः । बभूव न कृतं पूर्वं यतस्तीर्थावगाहनम्
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಪಾರ್ಥಿವನಾದ ನಿಮಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ-ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತನು।
Verse 7
ततः प्रोवाच तं विप्रमस्त्युपायो द्विजोत्तम । कश्चिद्येन च सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्
ನಂತರ ಅವನು ಆ ವಿಪ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವೂ ಲಭಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಉಪಾಯವಿದೆ।
Verse 8
लोमश उवाच । दया मे नृप सञ्जाता त्वां दृष्ट्वा दुःखितं भृशम् । तीर्थयात्राकृते यस्मात्करिष्येऽहं तव प्रियम्
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ನೃಪ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಹಳ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಕಂಡು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವೆನು।
Verse 9
अत्रैव चानयिष्यामि जंबूद्वीपोद्भवानि च । सर्वतीर्थानि राजेन्द्र मन्त्रशक्त्या न संशयः
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ—ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ತರುವೆನು।
Verse 10
स्नानं कुरु महाराज ह्येकीभूतेषु तत्र च । अस्मिञ्जलाशये पुण्ये सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्
ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಅವು ಅಲ್ಲಿ ಏಕೀಭೂತವಾದಾಗ ಈ ಪುಣ್ಯ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡು; ಇದನ್ನು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 11
एवमुक्त्वा स विप्रर्षिर्ध्यानं चक्रे समाहितः । ततस्तीर्थानि सर्वाणि तत्रायातानि तत्क्षणात्
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವಿಪ್ರಋಷಿ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಆಗಮಿಸಿದವು.
Verse 12
प्रत्ययार्थं च राजर्षे जंबूवृक्षो व्यजायत । तत्र स्नानं नृपश्चक्रे सर्वतीर्थमये ध्रुवे
ಮತ್ತೆ ಪ್ರಮಾಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ಓ ರಾಜರ್ಷಿ, ಅಲ್ಲಿ ಜಂಬೂವೃಕ್ಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯವಾದ ಆ ಧ್ರುವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು.
Verse 13
सदेहश्च गतः स्वर्गे तीर्थस्नानादनन्तरम् । ततः प्रभृति तत्तीर्थं जंबूतीर्थमनुस्मृतम्
ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಜಂಬೂತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 14
कन्यागते रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । गयाशीर्षसमं तस्य पुण्यमाहुर्महर्षयः
ಸೂರ್ಯನು ಕನ್ಯಾರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪುಣ್ಯವು ಗಯಾಶೀರ್ಷಸಮಾನವೆಂದು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 60
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे जंबूतीर्थप्रभाववर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೇ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೂರನೇ ಅರ್ಬುದಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಜಂಬೂತೀರ್ಥಪ್ರಭಾವವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಅರವತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.