
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ರಾಜನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅವರ ಕೇವಲ ದರ್ಶನವೇ ಕಾಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಕುಂಡವಿದ್ದು ಪಾಪಕ್ಷಯಕರ; ವಸಿಷ್ಠರು ತಪೋಬಲದಿಂದ ಗೋಮತಿ ನದಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತಂದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಶ್ರಾದ್ಧಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ—ಋಷಿಧಾನ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾರದಗೀತೆಯ ಗಾಥೆಯ ಮೂಲಕ, ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ರಾದ್ಧತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಿಗಿಂತ ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮದ ಶ್ರಾದ್ಧವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪೂಜ್ಯಳಾಗಿ, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಸಿಷ್ಠರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಲೋಕ, ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಮಹರ್ಲೋಕ, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಿ ಋಷಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕ; ಎಂಟುನೂರು ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪದಿಂದ ಜನ್ಮ-ಮರಣ ಪಾಪಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣ ವಿಮೋಚನೆ; ವಾಮದೇವ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಜ್ಞಸಮಾನ ಫಲ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧತೆ-ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಸಿಷ್ಠದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಾಮದೇವಾರಾಧನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಉಪಸಂಹಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ वसिष्ठं तपसां निधिम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्कृतार्थत्वमवाप्नुयात्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮಾನವನು ನಿಜವಾಗಿ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 2
तत्रास्ति जलसम्पूर्णं कुण्डं पापहरं नृणाम् । तस्मिन्कुण्डे नृपश्रेष्ठ वसिष्ठेन महात्मना
ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಕುಂಡವಿದೆ; ಅದು ಜನರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನಿಂದ…
Verse 3
गोमती च समानीता तपसा नृपसत्तम । तत्र स्नातो नरः सम्यक्पातकै र्विप्रमुच्यते
ಓ ನೃಪಸತ್ತಮ, ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಗೋಮತೀ ನದಿಯನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 4
ऋषिधान्येन यस्तत्र श्राद्धं नृप समाचरेत् । स पितृंस्तारयेत्सर्वान्पक्षयोरुभयोरपि
ಹೇ ರಾಜನೇ! ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಧಾನ್ಯದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ಶುಕ್ಲ‑ಕೃಷ್ಣ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 5
अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्म ना । स्नात्वा पुण्योदके तत्र दृष्ट्वा तं मुनिसत्तमम्
ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದರು ಒಂದು ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯೋದಕದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು।
Verse 6
किं गयाश्राद्धदानेन किमन्यैर्मखविस्तरैः । वसिष्ठस्याश्रमं प्राप्य यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेत्सर्वानात्मना नृपसत्तम
ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಅಗತ್ಯ? ಇತರ ವಿಶಾಲ ಯಜ್ಞಗಳೇಕೆ? ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 7
तत्रैवारुंधती साध्वी वसिष्ठस्य समीपतः । पूजनीया विशेषेण सर्वकामप्रदा नृणाम्
ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಸಿಷ್ಠನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ವಿ ಅರುಂಧತಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯಳು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಜನರಿಗೆ ಸರ್ವ ಶುಭಕಾಮಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವಳು।
Verse 8
बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । वसिष्ठदर्शनात्सद्यो नराणां याति संक्षयम्
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಯೌವನದಲ್ಲಾಗಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಪಾಪವಾದರೂ ವಸಿಷ್ಠನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 9
दीपं प्रयच्छते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । सुखसौभाग्यसंयुक्तस्तेजस्वी जायते नरः
ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಸುಖ‑ಸೌಭಾಗ್ಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ತೇಜಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಕೀರ್ತಿವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 10
उपवासपरो यस्तु तत्रैका रजनीं नयेत् । स याति परमं स्थानं यत्र सप्तर्षयोऽमलाः
ಉಪವಾಸಪರನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುವವನು, ನಿರ್ಮಲ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 11
त्रिरात्रिं कुरुते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । स याति च महर्लोकं जरामरणवर्जितः
ವಸಿಷ್ಠರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ತ್ರಿರಾತ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು, ಜರಾ‑ಮರಣವರ್ಜಿತನಾಗಿ ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 12
यस्तु मासोपवासं च वसिष्ठाग्रे करोति च । सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति न याति स भवार्णवम्
ವಸಿಷ್ಠರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸೋಪವಾಸವನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಸಹ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಭವಸಾಗರಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 13
श्रावणस्य सिते पक्षे पौर्णमास्यां समाहितः । ऋषिं तर्पयते यस्तु ब्रह्मलोकं स गच्छति
ಶ್ರಾವಣ ಶುದ್ಧಪಕ್ಷದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಋಷಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 14
वसिष्ठस्याग्रतो यस्तु गायत्र्यष्टशतं जपेत् । आजन्ममरणात्पापात्सद्यो मुच्येत मानवः
ವಸಿಷ್ಠರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರವನ್ನು ಎಂಟುನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸುವವನು, ಜನ್ಮದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಸಂಚಿತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 15
वामदेवं यजेत्तत्र यदि श्रद्धासमन्वितः । अग्निष्टोमफलं राजन्सद्यः प्राप्नोति मानवः
ಓ ರಾಜನೇ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಮದೇವನನ್ನು ಯಜಿಸುವವನು, ತಕ್ಷಣವೇ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಾಗದ ಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 16
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन द्रष्टव्योऽसौ महामुनिः । शुचिभिः श्रद्धया युक्तास्ते यास्यंति परं पदम्
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದು ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 17
तस्मात्सर्वात्मना राजन्वामदेवं च पूजयेत्
ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಭಾವದಿಂದ ವಾಮದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು।