
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ರಾಜನಿಗೆ ಚಂದ್ರೋದ್ಭೇದ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಪಾಪಹರ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯವಾದ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೃತ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ರಾಹುವಿಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ವೈರ ಹುಟ್ಟಿತು; ವಿಷ್ಣು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದರೂ ಅಮೃತಪಾನದಿಂದ ಅವನು ಅಮರನಾಗಿ, ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಪೀಡೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ರಾಹುವಿನ ಭೀತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಕೋರಿ ಚಂದ್ರನು ಅರ್ಬುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶಿಖರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಆಳವಾದ ಗುಹೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರಸನ್ನ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರನು ಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಹುವಿನ ‘ಗ್ರಹಣ’ದಿಂದ ನಿವಾರಣೆ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ರಾಹುವಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೂ ಪರಿಹಾರಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ದಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಮಂಗಳ, ಪುಣ್ಯ ಅಕ್ಷಯ, ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ವ್ಯಥೆಯೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಖರಭೇದದಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ‘ಚಂದ್ರೋದ್ಭೇದ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಸೋಮವಾರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಚಂದ್ರಲೋಕ ನಿವಾಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ ಇದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾಗಿ, ಚಂದ್ರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಂತರ ಅನುತ್ತಮವಾದ ಚಂದ್ರೋದ್ಭೇದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅದು ಜನರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವುದು, ನಿಶಾನಾಥ (ಚಂದ್ರದೇವ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದದು.
Verse 2
प्रतिज्ञातं यदा राजन्ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । राहुणा कृतवैरेण च्छिन्ने शिरसि विष्णुना
ಓ ರಾಜನೇ, ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರ ಗ್ರಹಣವಾಗುವುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾದಾಗ—ವೈರದಿಂದಿದ್ದ ರಾಹುವಿನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಛೇದಿಸಿದ ನಂತರ—
Verse 3
तदा भयान्वितश्चन्द्रो मत्वा दैत्यं दुरासदम् । पीयूषभक्षणोद्युक्तं ततश्चार्बुदमभ्यगात्
ಆಗ ಚಂದ್ರನು ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿ, ಆ ದೈತ್ಯನು ದುರಾಸದನೂ ಅಮೃತಭಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಉದ್ಯುಕ್ತನೂ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ನಂತರ ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
Verse 4
तत्र भित्त्वा गिरेः शृंगे कृत्वा विवरमुत्तमम् । प्रविष्टस्तस्य मध्ये तु तपस्तेपे सुदुश्चरम्
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರ್ವತಶಿಖರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಒಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।
Verse 5
ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । अब्रवीद्वृणु भद्रं ते वरं यत्ते हृदिस्थितम्
ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಹೇಳಿದರು—“ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ವರವನ್ನು ಬೇಡು।”
Verse 6
चंद्र उवाच । प्रतिज्ञातं सुरश्रेष्ठ राहुणा ग्रहणं मम । बलवानेष दुर्धर्षः प्रकृत्या सिंहिकासुतः
ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ! ರಾಹು ನನ್ನನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು (ಗ್ರಸಿಸಲು) ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಬಲವಂತನು, ಸ್ವಭಾವತಃ ದುರ್ಧರ್ಷ—ಸಿಂಹಿಕಾಸುತನು।
Verse 7
सांप्रतं भक्षितं तेन पीयूषं सुरसत्तम । अहं मध्ये धृतश्चापि राहुणाऽसौ दुरासदः
ಹೇ ಸುರಸತ್ತಮ! ಈಗಷ್ಟೇ ಅವನು ಅಮೃತವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ್ದಾನೆ; ನಾನೂ ಆ ದುರಾಸದ ರಾಹುವಿನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ।
Verse 8
पीयमानेऽमृते देव देवैः पूर्वं पराजितैः । दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः
ಹೇ ದೇವಾ! ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಹಿಂದೆ ಸೋತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ದಾನವನು ದೈವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು।
Verse 9
अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्
ರಾಹು ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನು; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಮರಣವರ್ಜಿತನಾದನು. ಅಮೃತದ ಪ್ರಭಾವ ಅಕ್ಷಯವಾಯಿತು, ಅವನ ಶಿರಸ್ಸು ದೇವರಿಗೆ ಭಯಕಾರಣವಾಯಿತು.
Verse 10
ततो देवैः कृतं साम ग्रहमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत्
ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಸಾಮವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು; ಅವನು ಗ್ರಹಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಗ್ರಹಣವು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿಶ್ಚಿತವಾದಾಗ ನನಗೆ ಭಯ ಆವರಿಸಿತು.
Verse 11
भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन
ಅವನ ಭಯದಿಂದ, ಓ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠಾ, ಈ ಪರ್ವತಶೃಂಗವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಆಳವಾದ ಗುಹಾಗರ್ತವನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಕಾಮನಿಷೂದನಾ, ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪ್ರಸಾದ ಮಾಡು.
Verse 12
भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम्
ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ರಾಹು ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಗೆ ಅವಧ್ಯ, ಅಜೇಯ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ; ಕ್ರೋಧಪರಾಯಣನಾಗಿ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಓ ನಿಶಾನಾಥ, ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುವೆನು.
Verse 13
ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यंति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः
ನಿನ್ನ ಗ್ರಹಣವು ಬಂದಾಗ, ಲೋಕದ ಜನರು ಸ್ನಾನ-ದಾನಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವರು; ಅವು ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವವು.
Verse 14
ताभिस्तव न संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति । अक्षयं सुकृतं तेषां कृतं कर्म भविष्यति
ಆ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ನಿನಗೆ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರವೂ ಸಂಕಟವಾಗದು; ಮತ್ತು ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಪುಣ್ಯವು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Verse 15
ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम् । एतद्भिन्नं त्वया यस्मात्तपोऽर्थं शिखरं गिरेः । चन्द्रोद्भेदमिति ख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति
ನಿನ್ನ ಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ನನ್ನ ವಚನದಿಂದ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ—ತಪಸ್ಸಿನಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀನು ಗಿರಿಶಿಖರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ತೀರ್ಥವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ‘ಚಂದ್ರೋದ್ಭೇದ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು.
Verse 16
ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति । न तस्य पुनरेवात्र जन्म लोके भविष्यति
ನಿನ್ನ ಗ್ರಹಣ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವಾಗದು.
Verse 17
यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत् । तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य चंद्र भविष्यति
ಅಥವಾ ಸೋಮವಾರ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದರ್ಶನ-ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಹೇ ಚಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವವಾಗಿ ವಾಸ ದೊರೆಯುವುದು.
Verse 18
एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चांतर्दधे हरः । चन्द्रोऽपि प्रययौ हृष्टः स्वस्थानं नृपसत्तम
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಹರನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ಚಂದ್ರನೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು, ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ.
Verse 51
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೇ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೂರನೇ ಅರ್ಬುದಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಚಂದ್ರೋದ್ಭೇದ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।