Adhyaya 24

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गुहामध्यनिवासिनी । देवी कात्यायनी यत्र शुंभदानवनाशिनी

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಂತರ ಗುಹಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಶುಂಭ ದಾನವನಾಶಿನಿ ದೇವಿ ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 2

शुंभोनाम महादैत्यः पुराऽसीत्पृथिवीतले । तेन सर्वं जगद्व्याप्तं जित्वा देवान्रणाजिरे

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ‘ಶುಂಭ’ ಎಂಬ ಮಹಾದೈತ್ಯನಿದ್ದನು. ಅವನು ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದನು.

Verse 3

स शंकरवराद्दैत्यो देवदानवरक्षसाम् । अवध्यो योषितं मुक्त्वा सर्वेषां प्राणिनां भुवि

ಶಂಕರನ (ಶಿವನ) ವರಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ದೈತ್ಯನು ದೇವರು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು—ಮತ್ತೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು—ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅವಧ್ಯನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 4

ततो देवगणाः सर्वे गत्वाऽर्बुदमथाचलम् । तपस्तेपुर्वधार्थाय शुंभस्य जगतीपते । देवीमाराधयामासुर्व्यक्तरूपां सुरेश्वरीम्

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಜಗತೀಪತಿ ಶುಂಭನ ವಧಾರ್ಥವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದ ಸುರೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು.

Verse 5

अथ तेषां प्रसन्ना सा दृष्टिगोचरमागता । अब्रवीद्वरदास्मीति ब्रूत किं करवाणि च

ಆಮೇಲೆ ಆಕೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಳಾಗಿ ಬಂದು ಹೇಳಿದಳು—“ನಾನು ವರದಾಯಿನಿ; ಹೇಳಿರಿ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?”

Verse 6

देवा ऊचुः । सर्वं नोऽपहृतं देवि शुंभेन सुदुरात्मना । तं निषूदय कल्याणि सोवध्योन्यैः सदा रणे

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ದೇವಿ, ಸುದುರಾತ್ಮನಾದ ಶುಂಭನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸದಾ ಇತರರಿಗೆ ಅವಧ್ಯನು.”

Verse 7

त्वया संरक्षिता देवि पुरा बाष्कलितो वयम्

ಹೇ ದೇವಿ, ಹಿಂದೆ ನಾವು ಕುಸಿದು ದೀನಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾಗ ನೀನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 9

स तया याचिते युद्धे ज्ञात्वा तां योषितं नृप । अवज्ञाय ततो दैत्यः प्रेषयामास दानवान्

ಓ ರಾಜನೇ, ಅವಳು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಅವಳು ಸ್ತ್ರೀ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ದೈತ್ಯನು ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ದಾನವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 10

जीवग्राहेण दुष्टेयं गृह्यतां परुषस्वना । क्रियतां दारुणो दंडो मम वाक्यान्न संशयः

'ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಈ ದುಷ್ಟಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿರಿ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಇವಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 11

अथ तस्य समादेशाद्दानवास्तां ततो द्रुतम् । गत्वा निर्भर्त्सयामासुर्वेष्टयित्वा दिशो दश

ನಂತರ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಾನವರು ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ನಿಂದಿಸಿದರು.

Verse 12

ततोऽवलोकनाद्दैत्यास्तया ते भस्मसात्कृताः । ततः शुंभः प्रकुपितः स्वयमेव समाययौ

ಆಗ ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಆ ದೈತ್ಯರು ಭಸ್ಮವಾದರು. ನಂತರ ಶುಂಭನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 13

अब्रवीत्तिष्ठतिष्ठेति खङ्गमुद्यम्य भीषणः । सोऽपिदेव्या महाराज तथा चैवावलोकितः

ಆ ಭಯಂಕರ ದೈತ್ಯನು ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ 'ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ದೇವಿಯು ಅವನನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡಿದಳು.

Verse 14

अभवद्भस्मसात्सद्यः पतंग इव पावकम् । हते तस्मिंस्ततो दैत्याः शेषाः पार्थिवसत्तम । भित्त्वा रसातलं जग्मुः पातालं भयसंयुताः

ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪತಂಗದಂತೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಅವನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ, ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉಳಿದ ದೈತ್ಯರು ಭಯದಿಂದ ಕಲುಷಿತರಾಗಿ ರಸಾತಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.

Verse 15

ततो देवगणाः सर्वे तुष्टुवुस्तां सुरेश्वरीम् । अब्रुवंश्च वरं ब्रूहि यत्ते मनसि वर्त्तते

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಆ ಪರಮ ಸುರೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವರವಾಗಿ ಹೇಳು.”

Verse 16

देव्युवाच । तत्रैव पर्वते स्थास्ये ह्यर्बुदेऽहं सुरोत्तमाः । अभीष्टः पर्वतोऽस्माकं सं सदाऽर्बुदसंज्ञितः

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವೆ. ಈ ಪರ್ವತ ನಮಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಇದು ಸದಾ ‘ಅರ್ಭುದ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.”

Verse 17

देवा ऊचुः । तत्रस्थां त्वां समालोक्य मर्त्त्या यांति त्रिविष्टपम् । विना यज्ञैस्तथा दानैः स्वर्गः संकीर्णतां गतः । नान्यत्कारणमस्तीह निषेधस्य सुरेश्वरि

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—“ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮನುಷ್ಯರು ಯಜ್ಞ-ದಾನಗಳಿಲ್ಲದೇ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ಸ್ವರ್ಗ) ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರ್ಗವು ಜನಸಂದಣಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ, ಈ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.”

Verse 19

देवा ऊचुः । यद्येवं देवि तेऽभीष्टमेवं कुरु शुचिस्मिते । वयं त्वां तत्र द्रक्ष्यामः शुक्लाष्टम्यां सदा शुचेः

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—“ದೇವಿ, ಇದು ನಿನ್ನ ಇಷ್ಟವೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು. ಹೇ ಶುದ್ಧೆಯೇ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶುಕ್ಲಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.”

Verse 20

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ताः सुरा देव्या प्रहृष्टास्त्रिदिवं ययुः । सापि देवी गिरौ तत्र गत्वा चैवार्बुदे नृप

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ ತ್ರಿದಿವಕ್ಕೆ (ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ) ತೆರಳಿದರು. ಆ ದೇವಿಯೂ ಸಹ, ಹೇ ನೃಪ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅರ್ಭುದದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದಳು.

Verse 21

गुहामध्यं समासाद्य नित्यं जगद्धिताय वै । विविक्ते न्यवसत्प्रीता दुर्ल्लभा सुरमानवैः

ಗುಹೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಜಗದ್ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವಳು ವಾಸಿಸಿದಳು; ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಮಾನವರಿಗೋ ಅವಳ ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶನ ದುರ್ಲಭವಾಗಿತ್ತು.

Verse 22

यस्तां पश्यति राजेन्द्र शुक्लाष्टम्यां समाहितः । अभीष्टं स सदाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಶುಕ್ಲಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವನು, ಎಷ್ಟೇ ಅತಿದುರ್ಳಭವಾದರೂ ತನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ಸದಾ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कात्यायनीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಏಳನೆಯ ಪ್ರಭಾಸಖಂಡದ ಮೂರನೆಯ ಅರ್ಭುದಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಕಾತ್ಯಾಯನೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.