
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ರಾಜನಿಗೆ ಕೋಟೀಶ್ವರದ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಅನೇಕ ಮುನಿಗಳು ಅರ್ಭುದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಚಲೇಶ್ವರ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಬೇಕೆಂದು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವಾಗಿ—ತಡವಾಗಿ ಬಂದು ಭಕ್ತಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ—ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಗಳು ನಿಯಮಬದ್ಧರಾಗಿ, ವ್ರತಪರಾಯಣರಾಗಿ, ವೇದವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಶಾಂತ ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕರుణಾಮಯ ಶಿವನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಕೋಟಿ’ ಆತ್ಮಲಿಂಗ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮುನಿಗೂ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ದರ್ಶನವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮುನಿಗಳು ವೇದಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಶಿವನು ವರ ಕೇಳಲು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರು—ಒಟ್ಟಾಗಿ, ಸಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲ ದೊರಕಲಿ ಮತ್ತು ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಗಳ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದೇ ಲಿಂಗ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಲಿ—ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಪರ್ವತ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿ ಲಿಂಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ; ಆಕಾಶವಾಣಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಕೋಟೀಶ್ವರ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ, ಮಾಘ ಮಾಸ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಕೋಟಿಗುಣ ಫಲ, ಅಲ್ಲಿನ ಶ್ರಾದ್ಧ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ—ಗಯಾ-ಶ್ರಾದ್ಧ ಸಮಫಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮುನಿಗಳು ಗಂಧ, ಧೂಪ, ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಲಿಂಗಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं कोटीश्वरं परम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्परां सिद्धिमवाप्नुयात्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ನಂತರ ಪರಮ ದೇವರಾದ ಕೋಟೀಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು. ಅವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 2
शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । दक्षिणस्या मुनिवराः कोटिसंख्याप्रमाणतः
ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಕೇಳು—ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೋಟಿಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುನಿವರರು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು.
Verse 3
अन्योऽन्यं स्पर्धया सर्वे हेलयाऽर्बुदमागताः । अहं पूर्वमहं पूर्वं प्रपश्याम्यचलेश्वरम्
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ, ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಆತುರದಿಂದ ಅರ್ಬುದಕ್ಕೆ ಬಂದರು—“ನಾನು ಮೊದಲು, ನಾನು ಮೊದಲು” ಎಂದು ಅಚಲೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾದರು.
Verse 4
आगमिष्यति यः पश्चाद्ब्राह्मणः श्वा भविष्यति । पापीयान्भक्तिरहितः श्रद्धाहीनो भविष्यति
ಯಾರು ನಂತರ ಬರುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದರೂ ನಾಯಿಯಾಗುವನು; ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪಾಪಿಷ್ಠ, ಭಕ್ತಿಹೀನ ಹಾಗೂ ಶ್ರದ್ಧಾಹೀನನಾಗುವನು.
Verse 5
इत्येवं स्पर्धमानास्ते हेलयाऽर्बुदमागताः । ततः सर्वे यतात्मानः सम्यग्व्रतपरायणाः
ಹೀಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಅಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅರ್ಬುದಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಗಳಾಗಿ ಸಮ್ಯಕ್ ವ್ರತಪರಾಯಣರಾದರು.
Verse 6
शांतास्तपस्विनः सर्वे वेदविद्याविशारदाः । तेषामीहितमाज्ञाय सम्यक्कामनिषूदनः
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಾಂತ ತಪಸ್ವಿಗಳು, ವೇದವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದವರು. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿದು ಕಾಮನಿಷೂದನನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು.
Verse 7
कृपया परयाविष्टो भक्तिभावान्महेश्वरः । कोटिं कृत्वाऽत्मलिंगानां तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः
ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ಸ್ವಲಿಂಗಗಳ ಒಂದು ಕೋಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು.
Verse 8
एकस्मिन्नेव काले तु सर्वैर्दृष्टो महेश्वरः । मुनिभिश्च नृपश्रेष्ठ कोटिसंख्यैः पृथक्पृथक्
ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದರ್ಶನವಿತ್ತನು; ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮುನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಂಡರು.
Verse 9
अथ ते मुनयः सर्वे समं दृष्ट्वा महेश्वरम् । विस्मयोत्फुल्लनयना साधुसाध्विति चाब्रुवन्
ನಂತರ ಆ ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಂಡು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ‘ಸಾಧು! ಸಾಧು!’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
Verse 10
भक्तियुक्ता द्विजाः सर्वेऽस्तुवंस्ते वैदिकैः स्तवैः । तेषां तुष्टस्ततः शंभुर्वाक्यमेतदुवाच ह
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜರು ವೈದಿಕ ಸ್ತವಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಶಂಭು ಆಗ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 11
श्रीमहादेव उवाच । तुष्टोऽहं मुनयः सर्वे श्रद्धया परया हि वः । वरं वै व्रियतां शीघ्रं सर्वैश्चैव पृथक्पृथक्
ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಗಳೇ! ನಿಮ್ಮ ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿರಿ; ನೀವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿರಿ।
Verse 12
ऋषय ऊचुः । एष एव वरोऽस्माकं सर्वेषां हृदि वर्त्तितः । युगपद्दर्शनाद्देव जायतां फलमुत्तमम्
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ವರ ಇದು ಒಂದೇ. ಹೇ ದೇವಾ! ಈ ಏಕಕಾಲದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪರಮೋತ್ತಮ ಫಲವು ಉದಯಿಸಲಿ।
Verse 13
श्रीमहादेव उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्ब्राह्मणस्य च । दर्शनं ये करिष्यंति तेषां च तीर्थजं फलम्
ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ದರ್ಶನವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ. ಯಾರು ನನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವರೋ ಅವರಿಗೆ ತೀರ್ಥಜನ್ಯ ಫಲವೂ ದೊರೆಯುವುದು।
Verse 14
मुनय ऊचुः । अवश्यं यदि दातव्यो वरोऽस्माकं महेश्वर । एकं कोटिमयं लिंगं क्रियतां वृषभध्वज
ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ನಮಗೆ ವರವನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ, ಹೇ ವೃಷಭಧ್ವಜಾ! ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದೇ ಕೋಟಿಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು।
Verse 15
यस्मिन्दृष्टे फलं नृणां जायते कोटिलिंगजम् । एवमेष वरोऽस्माकं दीयतां वृषभध्वज
ಯಾವುದನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಕೋಟಿ ಲಿಂಗಜನ್ಯ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಫಲ ಉಂಟಾಗುವುದೋ—ಅದೇ ನಮ್ಮ ವರ. ಹೇ ವೃಷಭಧ್ವಜಾ! ಅದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು।
Verse 16
पुलस्त्य उवाच । एवं सप्रार्थमानानां मुनीनां भावितात्मनाम् । निर्भिद्य पर्वतश्रेष्ठं सहसा लिंगमुद्गतम्
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆ ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಮುನಿಗಳು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಸಹಸಾ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।
Verse 17
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । कृपया परया सर्वांस्तानृषीन्वसुधाधिप
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ವಸುದಾಧಿಪ, ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅಶರೀರಿಣಿ ವಾಣಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿತು।
Verse 18
वागुवाच । कोटीश्वराख्यं मे लिंगं लोके ख्यातिं गमिष्यति । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यश्चैनं पूजयिष्यति
ವಾಣಿ ಹೇಳಿತು—‘ನನ್ನ ಲಿಂಗವು “ಕೋಟೀಶ್ವರ” ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪೂಜಿಸುವರೋ…’
Verse 19
सर्वं कोटिगुणं तस्य फलं विप्रा भविष्यति । दाक्षिणात्यो नरो यस्तु श्राद्धमत्र करिष्यति
…ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವನಿಗೆ ಸರ್ವ ಫಲವೂ ಕೋಟಿಗುಣವಾಗುವುದು. ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದೇಶದ ನರನು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ…
Verse 20
फलं कोटिगुणं तस्य गयाश्राद्धसमं भवेत् । तस्माद्विशेषतः पूज्यं मम लिंगं च मानवैः
…ಅವನ ಫಲವು ಕೋಟಿಗುಣವಾಗಿ ಗಯಾಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವರು ನನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 21
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा वाणी विरराम महीपते । ततस्ते मुनयः सर्वे गंधधूपानुलेपनैः
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹೀಪತೇ! ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ವಾಣಿ ಮೌನಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ಗಂಧ, ಧೂಪ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಅನುಲೇಪನಗಳೊಂದಿಗೆ (ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ) ಸಮೀಪಿಸಿದರು.
Verse 22
तल्लिंगं पूजयामासुः श्रद्धया परया नृप । पूजयित्वा गताः सिद्धिं सर्वे लिंगप्रसादतः
ಓ ನೃಪನೇ! ಅವರು ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಪೂಜಿಸಿ, ಲಿಂಗಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.