Adhyaya 8
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲೋಮಶನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಘೋರ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಕಳ್ಳನು ದೇವಾಲಯದ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ಹೊರಟಾಗ, ಅದೇ ಸಂದರ್ಭ ಶಿವನ ಅಪ್ರತೀಕ್ಷಿತ ಕೃಪೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಂಕರನು ಅವನನ್ನು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ತನ್ನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ವೀರಭದ್ರಾದಿ ಗಣಗಳು ಅವನನ್ನು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ದಿವ್ಯ ಗಣಸೇವಕನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಶಿವಭಕ್ತಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ, ಕೇವಲ ವಾದವಿವಾದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲಪ್ರದ; ಪೂಜಾಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶಿವ–ವಿಷ್ಣು ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಂಕೇತಾತ್ಮಕ ಏಕತೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಲಿಂಗ ಮಹೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪ, ಪೀಠಿಕೆ ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪ; ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಗಪೂಜೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಲೋಕಪಾಲರು, ದೇವರು, ದೈತ್ಯರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮೊದಲಾದವರು ಲಿಂಗಪೂಜಕರು ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಬಳಿಕ ರಾವಣನ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ಮರುಮರು ತನ್ನ ತಲೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಶಿವಾರಾಧನೆ ಮಾಡಿ ವರಗಳನ್ನೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರಿದ ದೇವತೆಗಳು ನಂದಿಯ ಉಪದೇಶದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ; ವಿಷ್ಣು ರಾಮಾವತಾರವರೆಗೆ ಅವತಾರ-ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಹನುಮಾನನನ್ನು ಏಕಾದಶ-ರುದ್ರಾವಿರ್ಭಾವವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯಶೀಲ, ಲಿಂಗಭಕ್ತಿ ಮಾಯಾನಾಶ, ಗುಣಾತೀತತೆ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮುಂದಿನ ವಿಷಪಾನ (ಗರಭಕ್ಷಣ) ಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
। लोमश उवाच । तस्करोऽपि पुरा ब्रह्मन्सर्वधर्मबाहिष्कृतः । ब्रह्मघ्नोऽसौ सुरापश्च सुवर्णस्य च तस्करः
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕಳ್ಳನಿದ್ದನು; ಅವನು ಸರ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತನಾಗಿದ್ದನು। ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕ, ಸುರಾಪಾನಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಣಚೋರನೂ ಆಗಿದ್ದನು।
Verse 2
लंपटोहि महापाप उत्तमस्त्रीषु सर्वदा । द्यूतकारी सदा मंदः कितवैः सह संगतः
ಅವನು ಕಾಮಲಂಪಟನೂ ಮಹಾಪಾಪಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಸದಾ ಪರಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಲೋಲುಪನಾಗಿದ್ದನು। ನಿತ್ಯ ಜೂಜಾಡುವವನು, ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ಮೋಸಗಾರರ ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದನು।
Verse 3
एकदा क्रीडता तेन हारितं द्यूतमद्भुतम् । कितवैर्मर्द्यमानो हि तदा नोवाच किञ्चन
ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಅದ್ಭುತ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಸೋತನು। ಜೂಜುಗಾರರು ಹೊಡೆದರೂ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ಅವನು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ।
Verse 4
पीडितोऽप्यभवत्तूष्णीं तैरुक्तः पापकृत्तमः । द्यूते त्वया च तद्द्रव्यं हारितं किं प्रयच्छसि
ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದನು. ಆಗ ಅವರು ಆ ಮಹಾಪಾಪಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಆ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸೋತಿದ್ದೀಯ; ಈಗ ಏನು ಕೊಡುತ್ತೀಯ?”
Verse 5
नो वा तत्कथ्यतां शीघ्रं याथातथ्येन दुर्मते । यद्धारितं प्रयच्छामि रात्रावित्यब्रवीच्च सः
ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬೇಗ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳು, ಓ ದುರ್ಮತೇ!” ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ನಾನು ಸೋತದ್ದನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಕೊಡುವೆನು.”
Verse 6
तैर्मुक्तस्तेन वाक्येन गतास्ते कितवादयः । तदा निशीथसमये गतोऽसौ शिवमंदिरम्
ಅವನ ಮಾತಿನ ಆಧಾರದಿಂದ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಜೂಜುಗಾರರು ಮೊದಲಾದವರು ಹೊರಟುಹೋದರು. ನಂತರ ನಿಶೀಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಿವಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Verse 7
शिरोधिरुह्य शम्भोश्च घण्टामादातुमुद्यतः । तावत्कैलासशिखरे शंभुः प्रोवाच किंकरान्
ಶಂಭುವಿನ (ಲಿಂಗದ) ಶಿರಸ್ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವನು ಗಂಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ಯತನಾದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಶಂಭು ತನ್ನ ಕಿಂಕರರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
Verse 8
अनेन यत्कृतं चाद्य सर्वेषामधिकं भुवि । सर्वेषामेव भक्तानां वरिष्ठोऽयं च मत्प्रियः
“ಇವನು ಇಂದು ಮಾಡಿದದ್ದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಇವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮತ್ತು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು.”
Verse 9
इति प्रोक्त्वान यामास वीरभद्रादिभिर्गणैः । ते सर्वे त्वरिता जग्मुः कैलासाच्छिववल्लभात्
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಿವನು ವೀರಭದ್ರಾದಿ ಗಣಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟರು.
Verse 10
सर्वैर्डमरुनादेन नादितं भुवनत्रयम् । तान्दृष्ट्वा सहसोत्तीर्य तस्करोसौ दुरात्मवान् । लिंगस्य मस्तकात्सद्यः पलायनपरोऽभवत्
ಎಲ್ಲರ ಡಮರುನಾದದಿಂದ ತ್ರಿಭುವನವೂ ನಾದಿತವಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಆ ದುರಾತ್ಮ ಕಳ್ಳನು ಲಿಂಗದ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಇಳಿದು ಕೂಡಲೇ ಓಡಿಹೋಗಲು ತೊಡಗಿದನು.
Verse 11
पलायमानं तं दृष्ट्वा वीरभद्रः समाह्वयत्
ಅವನು ಓಡಿಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡ ವೀರಭದ್ರನು ಅವನನ್ನು ಕೂಗಿದನು. ಕೋಪದಿಂದ “ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.
Verse 12
कस्माद्विभेपि रे मन्द देवदेवो महेस्वरः । प्रसन्नस्तव जातोद्य उदारचरितो ह्यसौ
“ಏ ಮಂದಬುದ್ಧಿ! ನೀನು ಏಕೆ ಭಯಪಡುತ್ತೀಯ? ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಇಂದು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉದಾರಚರಿತನು.”
Verse 13
इत्युक्त्वा तं विमाने च कृत्वा कैलासमाययौ । पार्षदो हि कृतस्तेन तस्करो हि महात्मना
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಭುವು ಆ ಕಳ್ಳನನ್ನು ತನ್ನ ಪಾರ್ಷದನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
Verse 14
तस्माद्भाव्या शिवे भक्तिः सर्वेषामपि देहिनाम् । पशवोऽपि हि पूज्याः स्युः किं पुनर्मानवाभुवि
ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹಧಾರಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಶಿವಸಂಬಂಧದಿಂದ ಪಶುಗಳೂ ಪೂಜ್ಯರಾಗುವರೆಂದರೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಮಾನವರು ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರಾಗುವರು!
Verse 15
ये तार्किकास्तर्कपरास्तथ मीमांसकाश्च ये । अन्योन्यवादिनश्चान्ये चान्ये वात्मवितर्ककाः
ತರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ತಾರ್ಕಿಕರು, ಹಾಗೆಯೇ ಮೀಮಾಂಸಕರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುವವರು, ಮತ್ತೂ ಕೆಲವರು ಆತ್ಮವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತರ್ಕಿಸುವವರು—
Verse 16
एकवाक्यं न कुर्वंति शिवार्चनबहिष्कृताः । तर्को हि क्रियते यैश्च तेसर्वे किं शिवं विना
ಶಿವಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವವರು ಏಕವಾಕ್ಯ—ಏಕನಿರ್ಣಯ—ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಕೇವಲ ತರ್ಕವಿವಾದದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರುವರೋ, ಅವರು ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಏನು?
Verse 17
तथा किं बहुनोक्तेन सर्वेऽपि स्थिरजंगमाः । प्राणिनोऽपि हि जायंते केवलं लिंगधारिणः
ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ನಿಜವಾಗಿ ಕೇವಲ ಲಿಂಗಧಾರಿಗಳಾಗಿಯೇ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 18
पिण्डीयुक्तं यता लिंगं स्थापितं च यथाऽभवत् । तथा नरा लिंगयुक्ताः पिण्डीभूतास्तता स्त्रियः
ಪಿಂಡೀ/ಪೀಠಿಕೆಯೊಡನೆ ಲಿಂಗವು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪುರುಷರು ಲಿಂಗಯುಕ್ತರು; ಸ್ತ್ರೀಯರು ತದನುಗುಣವಾಗಿ ಪಿಂಡೀಸ್ವರೂಪ—ಆಧಾರಸ್ವರೂಪರು.
Verse 19
शिवशक्तियुतं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तं शिवं मौढ्यतस्त्यक्त्वा मूढाश्चान्यं भजंति ये
ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಮೋಹವಶಾತ್ ಆ ಶಿವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಭಜಿಸುವವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮೂಢರು.
Verse 20
धर्ममात्यंतिकं तुच्छं नश्वरं क्षणभंगुरम् । यो विष्णुः स शिवो ज्ञेयो यः शिवो विष्णुरेव सः
ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ‘ಅತ್ಯಂತಿಕ’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುವ ಲೌಕಿಕ ಧರ್ಮ ತুচ್ಛ, ನಶ್ವರ, ಕ್ಷಣಭಂಗುರ. ತಿಳಿಯಿರಿ—ವಿಷ್ಣುವೇ ಶಿವನು, ಶಿವನೇ ವಿಷ್ಣುವು.
Verse 21
पीठिका विष्णुरूपं स्याल्लिंगरूपी महेश्वरः । तस्माल्लिंगार्चनं श्रेष्ठं सर्वेषामपि वै द्विजाः
ಪೀಠಿಕೆ ವಿಷ್ಣುರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಮಹೇಶ್ವರನು ಲಿಂಗರೂಪನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
Verse 22
ब्रह्मा मणिमयं लिंगं पूजयत्यनिशं शुभम् । इन्द्रो रत्नमयं लिंगं चन्द्रो मुक्तामयं तथा
ಬ್ರಹ್ಮನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶುಭವಾದ ಮಣಿಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಂದ್ರನು ರತ್ನಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು, ಚಂದ್ರನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುತ್ತುಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 23
भानुस्ताम्रमयं लिंगं पूजयत्यनिशं शुभम् । रौक्मं लिंगं कुबेरश्च पाशी चारक्तमेव च
ಭಾನು (ಸೂರ್ಯ) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶುಭವಾದ ತಾಮ್ರಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಬೇರನು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು, ಪಾಶೀ (ವರುಣ) ಕೂಡ ರಕ್ತವರ್ಣದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 24
यमो नीलमयं लिंगं राजतं नैरृतस्तथा । काश्मीरं पवनो लिंगमर्चयत्यनिशं विभोः
ಯಮನು ನೀಲಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ನೈಋತನು ಸಹ ರಜತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪವನದೇವನು ವಿಭುವಿನ ಕಾಶ್ಮೀರವರ್ಣ (ಕೇಸರಿ) ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 25
एवं ते लिंगिताः सर्वे लोकपालाः सवासवाः । तथा सर्वेऽपि पाताले गंधर्वाः किंनरैः सह
ಹೀಗೆ ವಸುಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಪಾಲಕರು ಲಿಂಗಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಲಿಂಗಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿಯೂ ಕಿನ್ನರರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಗಂಧರ್ವರೂ ಅದೇ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
Verse 26
दैत्यानां वैष्णवाः केचित्प्रह्लादप्रमुखा द्विजाः । तथाहि राक्षसानां च विभीषणपुरोगमाः
ಹೇ ದ್ವಿಜಾ! ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವೈಷ್ಣವರಾಗಿದ್ದಾರೆ—ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪ್ರಮುಖನು. ಹಾಗೆಯೇ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಿಭೀಷಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಇದ್ದಾರೆ.
Verse 27
बलिश्च नमुचिश्चैव हिरण्यकशिपुस्तथा । वृषपर्वा वृषश्चैव संह्रादो बाण एव च
ಬಲಿ ಮತ್ತು ನಮುಚಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು; ವೃಷಪರ್ವಾ ಮತ್ತು ವೃಷ; ಸಂಹ್ರಾದ ಮತ್ತು ಬಾಣ—ಇವರು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.
Verse 28
एते चान्ये च बहवः शिष्याः शुक्रस्य धीमतः । एवं शिवार्चनरताः सर्वे ते दैत्यदानवाः
ಇವರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಧೀಮಾನ್ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಆ ದೈತ್ಯ-ದಾನವರೆಲ್ಲರೂ ಸದಾ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 29
राक्षसा एव ते सर्वे शिवपूजान्विताः सदा । हेतिः प्रहेतिः संयातिर्विघसः प्रघसस्तथा
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ರಾಕ್ಷಸರೇ; ಸದಾ ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು—ಹೇತಿ, ಪ್ರಹೇತಿ, ಸಂಯಾತಿ, ವಿಘಸ ಹಾಗೂ ಪ್ರಘಸ।
Verse 30
विद्युज्जिह्वस्तीक्ष्णदंष्ट्रो धूम्राक्षो भीमविक्रमः । माली चैव सुमाली च माल्यवानतिभीषमः
ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವ, ತೀಕ್ಷ್ಣದಂಷ್ಟ್ರ, ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷ—ಭೀಮವಿಕ್ರಮಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಲೀ, ಸುಮಾಲೀ ಮತ್ತು ಅತಿಭೀಷಣ ಮಾಲ್ಯವಾನ್।
Verse 31
विद्युत्कैशस्तडिज्जिह्वो रावणश्च महाबलः । कुंभकर्णो दुराधर्षो वेगदर्शी प्रतापवान्
ವಿದ್ಯುತ್ಕೈಶ, ತಡಿಜ್ಜಿಹ್ವ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾವಣ; ಹಾಗೆಯೇ ದುರಾಧರ್ಷ ಕುಂಭಕರ್ಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಾಪವಂತ ವೇಗದರ್ಶೀ।
Verse 32
एते हि राक्षसाः श्रेष्ठा शिवार्चनरताः सदा । लिंगमभ्यर्च्य च सदा सिद्धिं प्राप्ताः पुरा तु ते
ಇವರು ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಸದಾ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಚಿಸಿ ಅವರು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।
Verse 33
रावणेन तपस्तप्तं सर्वेषामपि दुःखहम् । तपोधिपो महादेवस्तुतोष च तदा भृशम्
ರಾವಣನು ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೂ ತಪೋಧಿಪತಿ ಮಹಾದೇವನು ಆ ವೇಳೆ ಬಹಳ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು।
Verse 34
वरान्प्रायच्छत तदा सर्वेषामपि दुर्लभान् । ज्ञानं विज्ञानसहितं लब्धं तेन सदाशिवात्
ಆಗ ಮಹಾದೇವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ರಾವಣನು ಸದಾಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನೂ (ಅನುಭವಸಹಿತ ವಿವೇಕ) ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
Verse 35
अजेयत्वं च संग्रामे द्वैगुण्यं शिरसामपि । पंचवक्त्रो महा देवो दशवक्त्रोऽथ रावणः
ಮತ್ತು ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯತ್ವವನ್ನೂ, ಶಿರಸ್ಸುಗಳ ದ್ವಿಗುಣತೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ಮಹಾದೇವನು ಪಂಚವಕ್ತ್ರನು; ಆಗ ರಾವಣನು ದಶವಕ್ತ್ರನಾದನು.
Verse 36
देवानृषीन्पितॄंश्चैव निर्जित्य तपसा विभुः । महेशस्य प्रसादाच्च सर्वेषामधिकोऽभवत्
ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ, ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಮಹೇಶನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಅಧಿಕನಾದನು.
Verse 37
राजा त्रिकूटाधिपतिर्महेशेन कृतो महान् । सर्वेषां राक्षसानां च परमासनमास्तितः
ಆ ರಾಜನು—ತ್ರಿಕೂಟಾಧಿಪತಿ—ಮಹೇಶನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾನ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಪರಮಾಸನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನು.
Verse 38
तपस्विनां परीक्षायै यदृषीणां विहिंसनम् । कृतं तेन तदा विप्रा रावणेन तपस्विना
ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ತಪಸ್ವಿಗಳ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಆ ತಪಸ್ವಿ ರಾವಣನು ಆಗ ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಹಿಂಸೆ/ಉಪದ್ರವವೆಲ್ಲ ಅದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಆಗಿತ್ತು.
Verse 39
अजेयो हि महाञ्जातो रावणो लोकरावणः । सृष्ट्यंतरं कृतं येन प्रसादाच्छंकरस्य च
ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರಾವಣನು—‘ಲೋಕಭಯಂಕರ’—ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ ಅಜೇಯನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ-ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದನು.
Verse 40
लोकपाला जितास्तेन प्रतापेन तपस्विना । ब्रह्मापि विजितो येन तपसा परमेण हि
ಆ ತಪಸ್ವಿಯ ಪ್ರತಾಪ-ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕಪಾಲರು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವನ ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ವಶನಾದನು.
Verse 41
अमृतांशुकरो भूत्वा जितो येन शशी द्विजाः । दाहकत्वाज्जितो वह्निरीशः कैलासतोलनात्
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಅಮೃತಸಮಾನ ಕಿರಣಗಳ ಕರ್ತನಾದ ಚಂದ್ರನೂ ಅವನಿಂದ ವಶವಾಯಿತು; ದಹನಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಕೈಲಾಸವನ್ನು ಎತ್ತುವುದರಿಂದ ಈಶ್ವರನಿಗೂ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನು.
Verse 42
ऐश्वर्येण जितश्चेन्द्रो विष्णुः सर्वगतस्तथा । लिंगार्चनप्रसादेन त्रैलोक्यं च वशीकृतम्
ಐಶ್ವರ್ಯಬಲದಿಂದ ಇಂದ್ರನೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಷ್ಣುವೂ; ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೂ ವಶವಾಯಿತು.
Verse 43
तदा सर्वे सुरगणा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । मेरुपृष्ठं समासाद्य सुमंत्रं चक्रिरे तदा
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳ ಮುನ್ನಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪೃಷ್ಠಭಾಗ (ಶಿಖರಪ್ರದೇಶ) ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶುಭಮಂತ್ರಾನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
Verse 44
पीडिताः स्मो रावणेन तपसा दुष्करेण वै । गोकर्णाख्ये गिरौ देवाः श्रूयतां परमाद्भुतम्
ಎಲೈ ದೇವತೆಗಳೇ! ಗೋಕರ್ಣ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಪರಮ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
Verse 45
साक्षाल्लिंगार्चनं येन कृतमस्ति महात्मना । ज्ञानज्ञेयं ज्ञानगम्यं यद्यत्परममद्भुतम् । तत्कृतं रावणेनैव सर्वेषां दुरतिक्रमम्
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವಲಿಂಗದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹೊಂದಲ್ಪಡುವ ಪರಮ ಅದ್ಭುತವಾದುದನ್ನು ರಾವಣನು ಸಾಧಿಸಿದನು.
Verse 46
वैराग्यं परमास्थाय औदार्यं च ततोऽधिकम् । तेनैव ममता त्यक्ता रावणेन महात्मना
ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾವಣನು ಮಮತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
Verse 47
संवत्सरसहस्राच्च स्वशिरो हि महाभुजः । कृत्त्वा करेण लिंगस्य पूजनार्थं समर्पयत्
ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಆ ಮಹಾಬಾಹುವು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
Verse 48
रावणस्य कबंधं च तदग्रे च समीपतः । योगधारणया युक्तं परमेण समाधिना
ರಾವಣನ ರುಂಡವಿಲ್ಲದ ದೇಹವು (ಕಬಂಧ) ಅಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಿಗೆ ಯೋಗಧಾರಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 49
लिंगे लयं समाधाय कयापि कलया स्थितम् । अन्यच्छिरोविवृश्च्यैवं तेनापि शिवपूजनम् । कृतं नैवान्यमुनिना तथा चैवापरेणहि
ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸಿ, ಯಾವುದೋ ದಿವ್ಯಕಲೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು. ನಂತರ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಶಿರವನ್ನು ಛೇದಿಸಿ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು—ಇಂತಹ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಮುನಿಯೂ, ಮತ್ತಾರೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ.
Verse 50
एवं शिरांस्येव बहूनि तेन समर्पितान्येव शिवार्चनार्थे । भूत्वा कबंधो हि पुनः पुनश्च शिवोऽसौ वरदो बभूव
ಹೀಗೆ ಶಿವಾರ್ಚನೆಗಾಗಿ ಅವನು ಅನೇಕ ಶಿರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಬಂಧನಾಗಿ (ಶಿರವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ) ಆದರೂ, ಆ ಶಿವನೇ ಅವನಿಗೆ ವರದಾತನಾದನು.
Verse 51
मया विनासुरस्तत्र पिंडीभूतेन वै पुरा । वरान्वरय पौलस्त्य यथेष्टं तान्ददाम्यहम्
ಹಿಂದೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಪಿಂಡೀಭೂತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದಾಗ, ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಸುರನೂ ನಿಲ್ಲಲಾರನು. ಓ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ, ವರಗಳನ್ನು ಆರಿಸು; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಅವನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು.
Verse 52
रावणेन तदा चोक्तः शिवः परममंगलः । यदि प्रसन्नो भगवन्देयो मे वर उत्तमः
ಆಗ ರಾವಣನು ಪರಮಮಂಗಳನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಭಗವನ್, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ.”
Verse 53
न कामयेऽन्यं च वरमाश्रये त्वत्पदांबुजम् । यथा तथा प्रदातव्यं यद्यस्ति च कृपा मयि
“ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ವರವೂ ಬೇಡ; ನಿಮ್ಮ ಪದಕಮಲಗಳನ್ನು ಶರಣಾಗಿ ಸೇರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಇದ್ದರೆ, ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸುವಂತೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿ.”
Verse 54
तदा सदाशिवेनोक्तो रावणो लोकरावणः । मत्प्रसादाच्च सर्वं त्वं प्राप्स्यसे मनसेप्सितम्
ಆಗ ಸದಾಶಿವನು ಲೋಕಭಯಂಕರನಾದ ರಾವಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುವೆ।”
Verse 55
एवं प्राप्तं शिवात्सर्वं रावणेन सुरेश्वराः । तस्मात्सर्वैर्भवद्भिश्च तपसा परमेण हि
ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರರೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾವಣನು ಶಿವನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 56
विजेतव्यो रावणोयमिति मे मनसि स्थितम् । ्च्युतस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्माद्या देवतागणाः
“ಈ ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಿಸಲೇಬೇಕು”—ಎಂದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ಚ್ಯುತನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವಗಣರು ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದರು।
Verse 57
चिंतामापेदिरे सर्वे चिरं ते विषयान्विताः । ब्रह्मापि चेंद्रियग्रस्तः सुता रमितुमुद्यतः
ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಂಧಿತರಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದರು; ಇಂದ್ರಿಯಗ್ರಸ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತನ್ನ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ರಮಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು।
Verse 58
इंद्रो हि जारभावाच्च चंद्रो हि गुरुतल्पगः । यमः कदर्यभावाच्च चंचलत्वात्सदागतिः
ಇಂದ್ರನು ಜಾರಭಾವದಿಂದ, ಚಂದ್ರನು ಗುರುತಲ್ಪಗತನದಿಂದ, ಯಮನು ಕದರ್ಯಭಾವದಿಂದ—ಇಂತೆ ಚಂಚಲತ್ವದಿಂದ ಅವರು ಸದಾ ಪತನದತ್ತ ಸಾಗುವರು।
Verse 59
पावकः सर्वभक्षित्वात्तथान्ये देवतागणाः । अशक्ता रावणं जेतुं तपसा च विजृंभितम्
ಸರ್ವಭಕ್ಷಕನಾದ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ) ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಗಣರೂ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಅಶಕ್ತರಾದರು.
Verse 60
शैलादो हि महातेजा गणश्रेष्ठः पुरातनः । बुद्धि मान्नीतिनिपुणो महाबलपराक्रमी
ಶೈಲಾದನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಪುರಾತನ, ಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ನೀತಿನಿಪುಣನು, ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ.
Verse 61
शिवप्रियो रुद्ररूपी महात्मा ह्युवाच सर्वानथ चेंद्रमुख्यान् । कस्माद्यूयं संभ्रमादागताश्च एतत्सर्वं कथ्यतां विस्तरेण
ಶಿವಪ್ರಿಯನೂ ರುದ್ರರೂಪಿಯೂ ಆದ ಮಹಾತ್ಮನು ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ನೀವು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಆತುರ-ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
Verse 62
नंदिना च तदा सर्वे पृष्टाः प्रोचुस्त्वरान्विताः
ಆಗ ನಂದಿಯು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಆತುರದಿಂದ ಒಂದೇಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು.
Verse 63
देवा ऊचुः । रावणेन वयं सर्वे निर्जिता मुनिभिः सह । प्रसादयितुमायाताः शिवं लोकेश्वरेश्वरम्
ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ಮುನಿಗಳೊಡನೆ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ರಾವಣನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಲೋಕೇಶ್ವರರಿಗೂ ಈಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.”
Verse 64
प्रहस्य भगवान्नंदी ब्रह्माणं वै ह्युवाच ह । क्व यूयं क्व शिवः शंभुस्तपसा परमेण हि । द्रष्टव्यो हृदि मध्यस्थः सोऽद्य द्रष्टुं न पार्यते
ನಗುತ್ತಾ ಭಗವಾನ್ ನಂದಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ನೀವು ಎಲ್ಲ, ಶಿವ-ಶಂಭು ಎಲ್ಲ! ಅವರು ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೃದಯಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ದರ್ಶನೀಯನು; ಆದರೆ ಇಂದು ನೀವು ಅವರನ್ನು ನೋಡಲಾರಿರಿ।”
Verse 65
यावद्भावा ह्यनेकाश्च इंद्रियार्थास्तथैव च । यावच्च ममताभावस्तावदीशो हि दुर्लभः
ಮನಸ್ಸು ಅನೇಕ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುವವರೆಗೆ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳು ಉಳಿಯುವವರೆಗೆ, ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮಮಕಾರ ಇರುವವರೆಗೆ— ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಈಶ್ವರನು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಳಭನು।
Verse 66
जितेंद्रियाणां शांतानां तन्निष्ठानां महात्मनाम् । सुलभो लिंगरूपी स्याद्भवतां हि सुदुर्लभः
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಷ್ಠರಾದ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ಈಶ್ವರನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ನಿಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಅತಿದುರ್ಳಭನು।
Verse 67
तदा ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च विपश्चितः । प्रणम्य नंदिनं प्राहुः कस्मात्त्वं वानराननः । तत्सर्वं कथयान्यं च रावणस्य तपोबलम्
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಋಷಿಗಳು ನಂದಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು— “ನಿನ್ನ ಮುಖ ವಾನರಮುಖದಂತೆ ಏಕೆ? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಹೇಳು; ಜೊತೆಗೆ ರಾವಣನ ತಪೋಬಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು।”
Verse 68
नंदीश्वर उवाच । कुबेरोऽधिकृतस्तेन शंकरेण महात्मना । धनानामादिपत्ये च तं द्रष्टुं रावणोऽत्र वै
ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— “ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನು ಕುಬೇರನನ್ನು ಧನಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ರಾವಣನೂ ಬಂದನು।”
Verse 69
आगच्छत्त्वरया युक्तः समारुह्य स्ववाहनम् । मां दृष्ट्वा चाब्रवीत्क्रुद्धः कुबेरो ह्यत्र आगतः
ಅವನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ತನ್ನ ವಾಹನವನ್ನು ಏರಿ ಬಂದನು. ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದನು— “ಕುಬೇರನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ!”
Verse 70
त्वया दृष्टोऽथ वात्रासौ कथ्यतामविलंबितम् । किं कार्यं धनदेनाद्य इति पृष्टो मया हि सः
ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀಯಾ ಇಲ್ಲವಾ? ತಡಮಾಡದೆ ಹೇಳು.” ಆಗ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ— “ಇಂದು ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಏನು ಕೆಲಸ?”
Verse 71
तदोवाच महातेजा रावणो लोकरावणः । मय्यश्रद्धान्वितो भूत्वा विषयात्मा सुदुर्मदः
ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವ ರಾವಣನು, ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಕಳೆದು, ವಿಷಯಾಸಕ್ತನಾಗಿ, ಭಾರೀ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 72
शिक्षापयितुमारब्धो मैवं कार्यमिति प्रभो । यथाहं च श्रिया युक्त आढ्योऽहं बलवानहम् । तथा त्वं भव रे मूढ मा मूढत्वमुपार्जय
ನನ್ನನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ಪ್ರಭು, ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ನಾನು ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನ, ಧನಿಕ, ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿರುವಂತೆ, ನೀನೂ ಹಾಗೆ ಆಗು, ಓ ಮೂಢಾ! ಮೂಢತ್ವವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.”
Verse 73
अहं मूढः कृतस्तेन कुबेरेण महात्मना । मया निराकृतो रोषात्तपस्तेपे स गुह्यकः
“ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಕುಬೇರನು ನನ್ನನ್ನು ಮೂಢನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ಕೋಪದಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಗುಹ್ಯಕರ ಅಧಿಪತಿ ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಆರಂಭಿಸಿದನು.”
Verse 74
कुबेरः स हि नंदिन्किमागतस्तव मंदिरम् । दीयतां च कुबेरोद्य नात्र कार्या विचारणा
ಹೇ ನಂದಿನ್, ಆ ಕುಬೇರನು ನಿನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ? ಇಂದೇ ಕುಬೇರನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಡು—ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಬೇಡ।
Verse 75
रावणस्य वचः श्रुत्वा ह्यवोचं त्वरितोऽप्यहम् । लिंगकोसि महाभाग त्वमहं च तथाविधः
ರಾವಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ತಕ್ಷಣ ಹೇಳಿದೆ—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ‘ಲಿಂಗಕ’; ನಾನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದೇನೆ।
Verse 76
उभयोः समनां ज्ञात्वा वृथा जल्पसि दुर्मते । यथोक्तः स त्ववादीन्मां वदनार्थे बलोद्धतः
ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿದೂ, ಹೇ ದುರ್ಮತೇ, ನೀ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಜಲ್ಪಿಸುತ್ತೀಯ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದವನು ಕೇವಲ ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು।
Verse 77
यथा भवद्भिः पृष्टोऽहं वदनार्थे महात्मभिः । पुरावृत्तं मया प्रोक्तं शिवार्चनविधेः फलम् । शिवेन दत्तं सालूप्यं न गृहीतं मया तदा
ಹೇ ಮಹಾತ್ಮರೇ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು—ಶಿವಾರ್ಚನ ವಿಧಿಯ ಫಲವನ್ನು—ವಿವರಿಸಿದೆ. ಶಿವನು ನೀಡಿದ ಸಾಲೂಪ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಆಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ।
Verse 78
याचितं च मया शंभोर्वदनं वानरस्य च । शिवेन कृपया दत्तं मम कारुण्यशालिना
ಮತ್ತೆ ನಾನು ಶಂಭುವಿನ ಬಳಿ ವಾನರಮುಖವನ್ನು ಬೇಡಿದೆ; ಕರುಣಾಶೀಲ ಶಿವನು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು।
Verse 79
निराभिमानिनो ये च निर्दभा निष्परिग्रहाः । शंभोः प्रियास्ते विज्ञेया ह्यन्ये शिववबहिष्कृताः
ಅಹಂಕಾರರಹಿತರು, ದಂಭರಹಿತರು, ಅಪರಿಗ್ರಹಿಗಳು ಯಾರು, ಅವರು ಶಂಭುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇತರರು ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರು.
Verse 80
तथावदन्मया सार्द्धं रावणस्तपसो बलात् । मया च याचितान्येव दश वक्त्राणि धीमता
ನಾನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತಪೋಬಲದಿಂದ ರಾವಣನು (ಪ್ರಭಾವ ತೋರಿಸಿ/ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ) ಆ ಧೀಮಂತನು ನನ್ನಿಂದ ಹತ್ತು ಮುಖಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
Verse 81
उपहासकरं वाक्यं पौलस्त्यस्य तदा सुराः । मया तदा हि शप्तोऽसौ रावणो लोकरावणः
ಓ ದೇವತೆಗಳೇ! ಆಗ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ (ರಾವಣ)ನ ಉಪಹಾಸದ ಮಾತಿನಿಂದ ನಾನು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಿದೆನು—ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವ ರಾವಣನನ್ನು.
Verse 82
ईदृशान्येव वक्त्राणि येषां वै संभवंति हि । तैः समेतो यदा कोऽपि नरवर्यो महातपाः । मां पुरस्कृत्य सहसा हनिष्यति न संशयः
ಯಾರಿಗೆ ಇಂತಹ ಮುಖಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೋ, ಅವರ ಎದುರು ಯಾವನಾದರೂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ನನ್ನನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು ಎದುರಾದರೆ, ಅವನು ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಹರಿಸುವನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
Verse 83
एवं शप्तो मया ब्रह्मन्रावणो लोकरावणः । अर्चितं केवलं लिंगं विना तेन महात्मना
ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಹೀಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾವಣ—ಲೋಕರಾವಣ—ಆದನು; ಆದರೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು (ಯೋಗ್ಯ ಪೀಠ/ಆಧಾರ) ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಅರ್ಚಿಸಿದನು.
Verse 84
पीठिकारूपसंस्थेन विना तेन सुरोत्तमाः । विष्णुना हि महाभागास्तस्मात्सर्वं विधास्यति
ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ! ಪೀಠಿಕಾ-ರೂಪ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಲಿಂಗಪೂಜೆ ನಡೆದಿರುವುದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರೇ, ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸುವನು।
Verse 85
देवदेवो महादेवो विष्णुरूपी महेश्वरः । सर्वे यूयं प्रार्थयंतु विष्णुं सर्वगुहाशयम्
ದೇವದೇವನಾದ ಮಹಾದೇವನು, ವಿಷ್ಣು-ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು—ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸರ್ವಗುಹಾಶಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿರಿ।
Verse 86
अहं हि सर्वदेवानां पुरोवर्ती भवाम्यतः । ते सर्वे नंदिनो वाक्यं श्रुत्वा मुदितमानसाः । वैकुंठमागता गीर्भिर्विष्णुं स्तोतुं प्रचक्रिरे
‘ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಹೋಗುವೆನು.’ ನಂದಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾಗಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿಗಳಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।
Verse 87
देवा ऊचुः । नमो भगवते तुभ्यं देवदेव जगत्पते । त्वदाधारमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम्
ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದೆ।
Verse 88
एतल्लिंगं त्वया विष्णो धृतं वै पिण्डिरूपिणा । महाविष्णुस्वरूपेण घातितौ मधुकैटभौ
ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ನೀನು ಪಿಂಡ-ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದೆ; ಮತ್ತು ಮಹಾವಿಷ್ಣು-ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಧು-ಕೈಟಭರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೆ।
Verse 89
तथा कमठरूपेण धृतो वै मंदराचलः । वराहरूपमास्थाय हिरण्याक्षो हतस्त्वया
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೂರ್ಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೀನು ಮಂದರಾಚಲವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೆ; ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ನೀನೇ ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೆ।
Verse 90
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हतो नृहरिरूपिणा । त्वया चैव बलिर्बद्धो दैत्यो वामनरूपिणा
ದೈತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ನೀನು ನರಸಿಂಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾಮನರೂಪದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರಾಜ ಬಲಿಯನ್ನು ನೀನು ಬಂಧಿಸಿದೆ।
Verse 91
भृगूणामन्वये भूत्वा कृतवीर्यात्मजो हतः । इतोप्यस्मान्महाविष्णो तथैव परिपालय
ಭೃಗು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ನೀನು ಕೃತವೀರ್ಯನ ಪುತ್ರ (ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಾರ್ಜುನ)ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ. ಓ ಮಹಾವಿಷ್ಣು, ಈಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸು।
Verse 92
रावमस्य भयादस्मात्त्रातुं भूयोर्हसि त्वरम्
ಈ ರಾವಣನ ಭಯದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನೀನು ಮತ್ತೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು।
Verse 93
एवं संप्रार्थितो देवैर्भगवान्भूतभावनः । उवाच च सुरान्सर्वान्वासुदेवो जगन्मयः
ದೇವತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಸರ್ವಭೂತಭಾವನನೂ ಜಗನ್ಮಯನೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು।
Verse 94
हे देवाः श्रूयतां वाक्यं प्रस्तावसदृशं महत् । शैलादिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूयं त्वरान्विताः । अवतारान्प्रकुर्वन्तु वानरीं तनुमाश्रिताः
ಹೇ ದೇವರೆ, ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾದ ಈ ಮಹಾವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಶೈಲಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗಿಟ್ಟು, ನೀವೆಲ್ಲ ತ್ವರೆಯಿಂದ ವಾನರದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಿ।
Verse 95
अहं हि मानुषो भूत्वा ह्यज्ञानेन समावृतः । संभविष्याम्ययोध्यायं गृहे दशरथस्य च । ब्रह्मविद्यासहायोस्मि भवतां कार्यसिद्धये
ನಾನೇ ಮಾನವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಲೀಲಾವಶ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದಶರಥನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುವೆನು. ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹಾಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು।
Verse 96
जनकस्य गृहे साक्षाद्ब्रह्मविद्या जनिष्यति । भक्तो हि रावणः साक्षाच्छिवध्यानपरायणः
ಜನಕನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆ ಜನ್ಮಿಸುವಳು. ಏಕೆಂದರೆ ರಾವಣನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಕ್ತನು—ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನು।
Verse 97
तपसा महता युक्तो ब्रह्मविद्यां यदेच्छति । तदा सुसाध्यो भवति पुरुषो धर्मनिर्जितः
ಮಹಾತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವಾಗ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಧರ್ಮದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಿ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವನು।
Verse 98
एवं संभाष्य भगवान्विष्णुः परममङ्गलः । वाली चेन्द्रांशसंभूतः सुग्रीवों शुमतः सुतः
ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದ ಪರಮಮಂಗಳಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು (ನಿಯಮಿಸಿದನು): ವಾಲಿ ಚಂದ್ರಾಂಶದಿಂದ ಜನ್ಮಿಸಿದನು; ಸುಗ್ರೀವನು ಶುಮತನ ಪುತ್ರನಾದನು।
Verse 99
तथा ब्रह्मांशसंभूतो जाम्बवान्नृक्षकुञ्जरः । शिलादतनयो नंदी शिवस्यानुचरः प्रियः
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಭಲ್ಲೂಕಾಧಿಪತಿ ಜಾಂಬವಾನ್ ಪ್ರಕಟನಾದನು; ಶಿಲಾದನ ಪುತ್ರ ನಂದಿ, ಶಿವನ ಪ್ರಿಯ ಅನುಚರನಾಗಿ ಅವತಾರಗೊಂಡನು।
Verse 100
यो वै चैकादशो रुद्रो हनूमान्स महाकपिः । अवतीर्णः सहायार्थं विष्णोरमिततेजसः
ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಹನುಮಾನ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಏಕಾದಶ ರುದ್ರನು; ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಹಾಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಅವತಾರಗೊಂಡನು।
Verse 101
मैंदादयोऽथ कपयस्ते सर्वे सुरसत्तमाः । एवं सर्वे सुरगणा अवतेरुर्यथा तथम्
ಮೈಂದ ಮೊದಲಾದ ಆ ವಾನರರೆಲ್ಲರೂ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಹೀಗೆಯೇ ಸಮಸ್ತ ದೇವಗಣಗಳು ತಮತಮ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವತಾರಗೊಂಡರು।
Verse 102
तथैव विष्णुरुत्पन्नः कौशल्यानंदवर्द्धनः । विश्वस्य रमणाच्चैव राम इत्युच्यते बुधैः
ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಕೌಶಲ್ಯೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವವನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ವಿಶ್ವವನ್ನು ರಮಿಸುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ‘ರಾಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 103
शेषोपि भक्त्या विष्णोश्च तपसाऽवातरद्भुवि
ಶೇಷನೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಗೆ ಅವತಾರಗೊಂಡನು।
Verse 104
दोर्दण्डावपि विष्णोश्च अवतीर्णौ प्रतापिनौ । शत्रुघ्नभरताख्यौ च विख्यातौ भुवनत्रये
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎರಡು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಭುಜಗಳೂ ಅವತರಿಸಿದವು—ಭರತ, ಶತ್ರುಘ್ನ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ—ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು।
Verse 105
मिथिलाधिपतेः कन्या या उक्ता ब्रह्मवादिभिः । सा ब्रह्मविद्यावतरत्सुराणां कार्य्यसिद्धये । सीता जाता लांगलस्य इयं भूमिविकर्षणात्
ಮಿಥಿಲಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ—ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ—ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಅವತಾರರೂಪವಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದಳು। ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಲಾಂಗಲದಿಂದ ಸೀತೆಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು।
Verse 106
तस्मात्सीतेति विख्याता विद्या सान्वीक्षिकी तदा । मिथिलायां समुत्पन्ना मैथितीत्यभिधीयते
ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಆನ್ವೀಕ್ಷಿಕೀ ವಿದ್ಯೆ ‘ಸೀತಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ‘ಮೈಥಿತೀ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।
Verse 107
जनकस्य कुले जाता विश्रुता जनकात्मजा । ख्याता वेदवती पूर्वं ब्रह्मविद्याघनाशिनी
ಜನಕನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಜನಕಾತ್ಮಜೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ವೇದವತೀ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅಜ್ಞಾನಘನ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಳು।
Verse 108
सा दत्ता जनकेनैव विष्णवे परमात्मने
ಅವಳನ್ನು ಜನಕನೇ ಸ್ವತಃ ಪರಮಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 109
तयाथ विद्यया सार्द्धं देवदेवो जगत्पतिः । उग्रे तपसि लीनोऽसौ विष्णुः परमदुष्करम्
ಆಗ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆ ಪವಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆಯೊಡನೆ ದೇವದೇವನು, ಜಗತ್ಪತಿಯಾದ ವಿಷ್ಣು ಅತಿದುರ್ಲಭವಾದ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು।
Verse 110
रावणं जेतुकामो वै रामो राजीवलोचनः । अरण्यवासमकरोद्देवानां कार्यसिद्धये
ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕಮಲನಯನನಾದ ರಾಮನು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು।
Verse 111
शेषावतारोऽपि महांस्तपः परमदुष्करम् । तताप परया शक्त्या देवानां कार्यसिद्धये
ಶೇಷನ ಮಹಾನ್ ಅವತಾರವೂ ಪರಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅತಿದುರ್ಲಭವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದನು।
Verse 112
शत्रुघ्नो भरतश्चैव तेपतुः परमं तपः
ಶತ್ರುಘ್ನನೂ ಭರತನೂ ಸಹ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು।
Verse 113
ततोऽसौ तपसा युक्तः सार्द्धं तैर्देवतागणैः । सगणं रावणं रामः षड्भिर्मासैरजीहनत् । विष्णुना घातितः शस्त्रैः शिवसारूप्यमाप्तवान्
ನಂತರ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಆ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಮನು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಅವನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು। ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹತನಾಗಿ ಅವನು ಶಿವಸಾರೂಪ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು।
Verse 114
सगमः स पुनः सद्यो बंधुभिः सह सुव्रताः
ಅವನು ಮತ್ತೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಸುವ್ರತಿಗಳಾದ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು।
Verse 115
शिवप्रसादात्सकलं द्वैताद्वैतमवाप ह । द्वैताद्वैतविवेकार्थमृपयोप्यत्र मोहिताः । तत्सर्वं प्राप्नुवंतीह शिवार्चनरता नराः
ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದ ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತಗಳ ಸಮಗ್ರ ದರ್ಶನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತ ವಿವೇಕಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳೂ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾದ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 116
येऽर्चयंति शिवं नित्यं लिंगरूपिणमेव च । स्त्रियो वाप्यथ वा शूद्राः श्वपचा ह्यंत्यवासिनः । तं शिवं प्राप्नुवंत्येव सर्वदुःखोपनाशनम्
ನಿತ್ಯ ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವರು—ಸ್ತ್ರೀಯರಾಗಲಿ, ಶೂದ್ರರಾಗಲಿ, ಶ್ವಪಚರಾಗಲಿ, ಅಂತ್ಯವಾಸಿಗಳಾಗಲಿ—ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸರ್ವದುಃಖನಾಶಕನಾದ ಆ ಶಿವನನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 117
पशवोऽपि परं याताः किं पुनर्मानुषादयः
ಪಶುಗಳೂ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ; ಇನ್ನೂ ಮಾನವರಾದಿಗಳ ವಿಷಯವೇನು ಹೇಳಬೇಕು।
Verse 118
ये द्विजा ब्रह्मचर्येण तपः परममास्थिताः । वर्षैरनेकैर्यज्ञानां तेऽपि स्वर्गपरा भवन्
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ದ್ವಿಜರೂ ಸಹ ಫಲವಾಗಿ ಕೇವಲ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೇ ಪಡೆದರು।
Verse 119
ज्योतिष्टोमो वाजपेयो ह्यतिरात्रादयो ह्यमी । यज्ञाः स्वर्गं प्रयच्छंति सत्त्रीणां नात्र संशयः
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮ, ವಾಜಪೇಯ, ಅತಿರಾತ್ರಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳು ಯಜಮಾನರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 120
तत्र स्वर्गसुखं भुक्त्वा पुण्यक्षयकरं महत् । पुण्यक्षयेऽपि यज्वानो मर्त्यलोकं पतंति वै
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ—ಅದು ಮಹತ್ತಾಗಿ ಪುಣ್ಯಕ್ಷಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದು—ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಯಜಮಾನರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮর্ত್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 121
पतितानां च संसारे दैवाद्बुद्धिः प्रजायते । गुणत्रयमयी विप्रास्तासुतास्त्विह योनिषु
ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡವರಿಗೆ ದೈವವಶಾತ್ (ಹೊಸ) ಬುದ್ಧಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂತಾನವು ವಿವಿಧ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಮಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।
Verse 122
यथा सत्त्वं संभवति सत्त्वयुक्तभवं नराः । राजसाश्च तथा ज्ञेयास्ता मसाश्चैव ते द्विजाः
ಸತ್ತ್ವ ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಿಗಳು ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತರಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ರಾಜಸ ಅಥವಾ ತಾಮಸರೂ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಓ ದ್ವಿಜರೇ।
Verse 123
एवं संसारचक्रेऽस्मिन्भ्रमिता बहवो जनाः । यदृच्छया दैवगत्या शिवं संसेवते नरः
ಹೀಗೆ ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸೌಭಾಗ್ಯವಶಾತ್—ದೈವಗತಿಯಿಂದ—ಒಬ್ಬನು ಶಿವನ ಸೇವೆ-ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 124
शिवध्यानपराणां च नराणां यतचेतसाम् । मायानिरसनं सद्यो भविष्यति न चान्यथा
ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾಗಿ ನಿಯತಚಿತ್ತರಾದ ಜನರಿಗೆ ಮಾಯಾನಿರಸನವು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲ।
Verse 125
मायानिरसनात्सद्यो नश्यत्येव गुणत्रयम् । यदा गुणत्रयातीतो भवतीति स मुक्तिभाक्
ಮಾಯಾನಿರಸನವಾದ ಕೂಡಲೇ ತ್ರಿಗುಣಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾರು ತ್ರಿಗುಣಾತೀತನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಮುಕ್ತಿಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 126
तस्माल्लिङ्गार्चनं भाव्यं सर्वेषामपि देहिनाम् । लिङ्गरूपी शिवो भूत्वा त्रायते संचराचरम्
ಆದುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳೂ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶಿವನು ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಗಿ ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 127
पुरा भवद्भिः पृष्टोऽहं लिङ्गरूपी कथं शिवः । तत्सर्वं कथितं विप्रा याथातथ्येन संप्रति
ಹಿಂದೆ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಿರಿ—“ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಹೇಗೆ?” ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಈಗ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 128
कथं गरं भक्षितवाञ्छिवो लोकमहेश्वरः । तत्सर्वं श्रूयतां विप्रा यतावत्कथयामि वः
ಲೋಕಮಹೇಶ್ವರನಾದ ಶಿವನು ಭಯಂಕರ ವಿಷವನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಕ್ಷಿಸಿದನು? ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಕೇಳಿರಿ—ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.