Adhyaya 31

Verse 1

शोनक उवाच । हत्वा तं तारकं संख्ये कुमारेण महात्मना । किं कृतं सुमहद्विप्र तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಮಹಾತ್ಮ ಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ತಾರಕನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ ಯಾವ ಮಹತ್ತಾದ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದವು? ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀಯ।

Verse 2

कुमारो ह्यपरः शंभुर्येन सर्वमिदं ततम् । तपसा तोषितः शंभुर्ददाति परमं पदम्

ಕುಮಾರನು ಶಂಭುವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವರೂಪವೇ; ಅವನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತೃಪ್ತನಾದ ಶಂಭು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಪರಮಪದವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

कुमारो दर्शनात्सद्यः सफलो हि नृणां सदा । ये पापिनो ह्यधर्म्मिष्ठाः श्वपचा अपि लोमश । दर्शनाद्धूतपापास्ते भवंत्येव न संशयः

ಕುಮಾರನ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಫಲಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಪಿಗಳು, ಅಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು—ಶ್ವಪಚರೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಓ ಲೋಮಶ—ಆ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪಾಪಧೂತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 4

शौनकस्य वचः श्रुत्वा उवाच चरितं तदा । व्यास शिष्यो महाप्रज्ञः कुमारस्य महात्मनः

ಶೌನಕನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ವ್ಯಾಸನ ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞ ಶಿಷ್ಯನು ಮಹಾತ್ಮ ಕುಮಾರನ ಪಾವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 5

लोमश उवाच । ह्ताव तं तारकं संख्ये देवानामजयं ततः । अवध्यं च द्विजश्रेष्ठाः कुमारो जयमाप्तवान्

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವರಿಗೆ ಅಜೇಯನೂ ಅವಧ್ಯನೂ ಆದ ಆ ತಾರಕನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕುಮಾರನು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 6

महिमा हि कुमारस्य सर्वशास्त्रेषु कथ्यते । वेदैश्च स्वागमैश्चापि पुराणैश्च तथैव च

ಕುಮಾರನ ಮಹಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ವೇದಗಳಲ್ಲಿ, (ಶೈವ) ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.

Verse 7

तथोपनिषदैश्चैव मीमांसाद्वितयेन तु । एवंभूतः कुमारोयमशक्यो वर्णितुं द्विजाः

ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ಮೀಮಾಂಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಕುಮಾರನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.

Verse 8

यो हि दर्शनमात्रेण पुनाति सकलं जगत् । त्रातारं भुवनस्यास्य निशम्य पितृराट्स्वयम्

ಯಾರು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನನ್ನು ಈ ಭುವನದ ತ್ರಾತ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಪಿತೃರಾಟ್ (ಯಮ) ಸ್ವತಃ ಚಲಿಸಿದನು.

Verse 9

ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य विष्णुं चैव सवासवम् । स ययौ त्वरितेनैव शंकरं लोकशंकरम् । तृष्टाव प्रयतो भूत्वा दक्षिणाशापतिः स्वयम्

ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು, ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನನ್ನೂ ಜೊತೆಕೊಂಡು, ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಶಾಪತಿ (ಯಮ) ಸ್ವತಃ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 10

नमो भर्गाय देवाय देवानां पतये नमः । मृत्युंजयाय रुद्राय ईशानाय कपर्द्दिने

ಭರ್ಗಸ್ವರೂಪ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ದೇವಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ರುದ್ರನಿಗೆ, ಈಶಾನನಿಗೆ, ಕಪರ್ದಿನಿಗೆ (ಜಟಾಧಾರಿಗೆ) ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 11

नीलकंठाय शर्वाय व्योमावयवरूपिणे । कालाय कालनाथाय कालरूपाय वै नमः

ನೀಲಕಂಠ ಶರ್ವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ವ್ಯೋಮವಿಸ್ತಾರವೇ ಅವಯವರೂಪವಾಗಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕಾಲಕ್ಕೆ, ಕಾಲನಾಥನಿಗೆ, ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 12

यमेन स्तूयमानो हि उवाच प्रभुरीश्वरः । किमर्थमागतोऽसि त्वं तत्सर्वं कथयस्व नः

ಯಮನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಭು ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು— “ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದೆ? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಹೇಳು।”

Verse 13

यम उवाच । श्रूयतां देवदेवेश वाक्य वाक्यविशारद । तपसा परमेणैव तुष्टिं प्राप्तोसि शंकर

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೇ! ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಹೇ ಶಂಕರ, ನೀನು ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ।”

Verse 14

कर्मणा परमेणैव ब्रह्मा लोकपितामहः । तुष्टिमेति न संदेहो वराणां हि सदा प्रभुः

ಪರಮ ಕರ್ಮದಿಂದ (ಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನದಿಂದ) ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಭು ಸದಾ ವರಪ್ರದನು।

Verse 15

तथा विष्णुर्हि भगवान्वेदवेद्यः सनातनः । यज्ञैरनेकैः संतुष्ट उपवासव्रतैस्तथा

ಅದೇ ರೀತಿ, ವೇದಗಳಿಂದ ಜ್ಞೇಯನಾದ ಸನಾತನ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ, ಉಪವಾಸ-ವ್ರತಾಚಾರಗಳಿಂದಲೂ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 16

ददाति केवलं भावं येन कैवल्यमाप्नुयुः । नराः सर्वे मम मतं नान्यता हि वचो मम

ಅವನು ಆ ಏಕನಿಷ್ಠ ಭಾವವನ್ನೇ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಜನರು ಕೈವಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಮತವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿ—ನನ್ನ ವಚನಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ।

Verse 17

ददाति तुष्टो वै भोगं तथा स्वर्गादिसंपदः । सूर्यो नमस्ययाऽरोग्यं ददातीह न चान्यथा

ಅವನು ತೃಪ್ತನಾದರೆ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೇ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 18

गणेशो हि महादेव अर्घ्यपाद्यादिचंदनैः । मंत्रावृत्त्या तथा शंभो निर्विघ्नं च करिष्यति

ಓ ಮಹಾದೇವಾ! ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ, ಚಂದನಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡಿದರೆ, ಓ ಶಂಭೋ, ಅವನು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

तथान्ये लोकपाः सर्वे यथाशक्त्या फलप्रदाः । यज्ञाध्ययनदानाद्यैः परितुष्टाश्च शंकर

ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಪಾಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಓ ಶಂಕರ, ಯಜ್ಞ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ದಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಅವರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 20

महदाश्चर्य संभूतं सर्वेषां प्राणिनामिह । कृतं च तव पुत्रेण स्वर्गद्वारमपावृताम्

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿದೆ; ಓ ದೇವೇಶಾ! ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರನು ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 21

दर्शनाच्च कुमारस्य सर्वे स्वर्गैकसो नराः । पापिनोऽपि महादेव जाता नास्त्यत्र संशयः

ಕುಮಾರನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ನರರೂ ತಕ್ಷಣ ಸ್ವರ್ಗಗಾಮಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ; ಓ ಮಹಾದೇವ, ಪಾಪಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 22

मया किं क्रियतां देव कार्याकार्यव्यवस्थितौ । ये सत्यशीलाः शांताश्च वदान्या निरवग्रहाः

ಹೇ ದೇವಾ! ಕಾರ್ಯ-ಅಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಶೀಲರು, ಶಾಂತರು, ದಾನಶೀಲರು, ನಿರವಗ್ರಹರು (ವಿವಾದರಹಿತರು) ಇದ್ದಾರೆ।

Verse 23

जितेंद्रिया अलुब्धाश्च कामरागविवर्जिताः । याज्ञिका धर्मनिष्ठाश्च वेदवेदांगपारगाः

ಅವರು ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರು, ಲೋಭರಹಿತರು, ಕಾಮ-ರಾಗವಿವರ್ಜಿತರು; ಯಾಜ್ಞಿಕರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು।

Verse 24

यां गतिं यांति वै शंभो सर्वे सुकृतिनोपि हि । तां गतिं दर्शनात्सर्वे श्वपचा अधमा अपि

ಹೇ ಶಂಭೋ! ಸರ್ವ ಸುಕೃತಿಗಳು ಪಡೆಯುವ ಗತಿಯನ್ನೇ, ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಶ್ವಪಚರೂ ಅಧಮರೂ ಸಹ।

Verse 25

कुमारस्य च देवेश महदाश्चर्यकर्मणः । कार्त्तिक्यां कृत्तिकायोगसहितायां शिवस्य च

ಹೇ ದೇವೇಶಾ! ಕುಮಾರನ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯಕರ ಕರ್ಮಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕೃತ್ತಿಕಾ-ಯೋಗದ ಪವಿತ್ರ ಸಂಯೋಗವಿರುವಾಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಸಂಬಂಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ।

Verse 26

शिवस्य तनयं दृष्ट्वा ते यांति स्वकुलैः सह । कोटिभिर्बहुभिश्चैव मत्स्थानं परिमुच्य वै

ಶಿವನ ತನಯನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಲ-ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ—ಬಹು ಕೋಟಿಗಳಾಗಿ—ನನ್ನ ಸ್ಥಾನ (ಯಮಲೋಕ)ವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 27

कुमारदर्शनात्सर्वे श्वपचा अपि यांति वै । सद्गतिं त्वरितेनैव किं क्रियेत मयाधुना

ಕುಮಾರನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲರೂ—ಶ್ವಪಚರೂ ಸಹ—ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

Verse 28

यमस्य वचनं श्रुत्वा शंकरो वाक्यमब्रवीत्

ಯಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 29

शंकर उवाच । येषां त्वंतगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् । विशुद्धभावो भो धर्म्म तेषां मनसि वर्त्तते

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಧರ್ಮ (ಯಮ), ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಜನರ ಪಾಪವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಾಗ, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಶುದ್ಧಭಾವ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ.

Verse 30

सत्तीर्थगमनायैव दर्शनार्थं सतामिह । वांछा च महती तेषां जायते पूर्वकारिता

ಅವರಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುರುಷರ ದರ್ಶನಾರ್ಥವೂ ಸತ್ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೂ, ಪೂರ್ವಕೃತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 31

बहूनां जन्मनामंते मयि भावोऽनुवर्त्तते । प्राणिनां सर्वभावेन जन्माभ्यासेनभो यम

ಹೇ ಯಮ, ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಬಲದಿಂದಲೂ ಆಂತರಿಕ ಭಾವಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಭಾವ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 32

तस्मात्सुकृतिनः सर्वे येषां भावोऽनुवर्त्ते । जन्मजन्मानुवृत्तानां विस्मयं नैव कारयेत्

ಆದುದರಿಂದ ಸಕೃತಿಗಳು, ಪುಣ್ಯವಂತರು—ಯಾರ ಭಕ್ತಿಭಾವ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೋ—ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಧಾರೆ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಿಂದಲೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 33

स्त्रीबालशूद्राः श्वपचाधमाश्च प्राग्जन्मसंस्कारवशाद्धि धर्म्म । योनिं पापिषु वर्त्तमानास्तथापि शुद्धा मनुजा भवंति

ಹೇ ಧರ್ಮಾ! ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಬಾಲಕರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಶ್ವಪಚರಲ್ಲಿ ಅತೀ ಅಧಮರೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವವರೂ ಪೂರ್ವಜನ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರಬಲದಿಂದ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪಮಯ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರು ಶುದ್ಧ ಮಾನವರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

तथा सितेन मनसा च भवंति सर्वे सर्वेषु चैव विषयेषु भवंति तज्ज्ञाः । दैवेन पूर्वचरितेन भवंति सर्वे सुराश्चेंद्रादयो लोकपालाः प्राक्तनेन

ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ (ಶುದ್ಧ)ವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವೇಕಜ್ಞರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ವಾಚರಿತ ಕರ್ಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೈವವಶಾತ್ ಇವೆಲ್ಲ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲಕರು ಪೂರ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ.

Verse 35

जाता ह्यमी भूतगणाश्च सर्वे ह्यमी ऋषयो ह्यमी देवताश्च

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಣಗಳು ಜನಿಸಿದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಋಷಿಗಳೂ ಜನಿಸಿದವರು, ಈ ದೇವತೆಗಳೂ ಜನಿಸಿದವರೇ.

Verse 36

विस्मयो नैव कर्त्तव्यस्त्वया वापि कुमारके । कुमारदर्शने चैव धर्मराज निबोध मे

ಹೇ ಧರ್ಮರಾಜಾ! ಈ ಕುಮಾರನ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಅಥವಾ ಅವನನ್ನು ಕಂಡರೂ ನೀನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬಾರದು. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು.

Verse 37

वचनं कर्मसंयुक्तं सर्वेषां फलदायकम् । सर्वतीर्थानि यज्ञाश्च दानानि विविधानि च । कार्याणि मनःशुद्ध्यर्थं नात्र कार्या विचारणा

ಸತ್ಕರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ವಚನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಗಳು, ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ದಾನಗಳು ಮನಃಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವುದೇ ಯುಕ್ತ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 38

मनसा भावितो ह्यात्मा आत्मनात्मानमेव च । आत्मा अहं च सर्वेषआं प्राणिनां हि व्यवस्थितः

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆತ್ಮನು ಭಾವಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆತ್ಮನು ತನ್ನಿಂದ ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಾನು—ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ—ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 39

अहं सदा भावयुक्त आत्मसंस्थो निरंतरः । जंगमाजंगमानां च सत्यं प्रति वदामि ते

ನಾನು ಸದಾ ಶುದ್ಧಭಾವಯುಕ್ತನಾಗಿ, ನಿರಂತರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಚಲ ಮತ್ತು ಅಚಲ—ಎರಡರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 40

द्वंद्वातीतो निर्विकल्पो हि साक्षात्स्वस्थो नित्यो नित्ययुक्तो निरीहः । कूटस्थो वै कल्पभेदप्रवादैर्बहिष्कृतो बोधबोध्यो ह्यनन्तः

ಅವನು ದ್ವಂದ್ವಾತೀತ, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸ್ವಸ್ಥ—ನಿತ್ಯ, ನಿತ್ಯಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ನಿರೀಹ. ಕಲ್ಪಭೇದದ ವಾದವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಅವನು ಕೂಟಸ್ಥ, ಅನಂತ—ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಜಾಗೃತಿಯಿಂದಲೇ ಜ್ಞೇಯ.

Verse 41

विस्मृत्य चैनं स्वात्मानं केवलं बोधलक्षणम् । संसारिणो हि दृश्यंते समस्ता जीवराशयः

ಕೇವಲ ಬೋಧಲಕ್ಷಣವಾದ ಈ ಸ್ವಾತ್ಮನನ್ನು ಮರೆತು, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಸಮೂಹಗಳು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವವರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

अहं ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयोऽमी गुणकारिणः । सृष्टिपालनसंहारकारका नान्यथा भवेत्

ನಾನು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ನಾವು ಮೂವರೂ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವರು. ಸೃಷ್ಟಿ, ಪಾಲನೆ, ಸಂಹಾರಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು ನಾವೇ; ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗದು.

Verse 43

अहंकारवृतेनैव कर्मणा कारितावयम् । यूयं च सर्वे विबुधा मनुष्याश्च खगादयः

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕರ್ಮದ ಮೂಲಕವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಸಹ—ದೇವರುಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರು—ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ.

Verse 44

पश्वादयः पृथग्भूतास्तथान्ये बहवो ह्यमी । पृथक्पृथक्समीचीना गुणवतश्च संसृतौ

ಪಶುಗಳು ಮೊದಲಾದವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವಿವೆ. ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 45

पतिता मृगतृष्णायां मायया च वशीकृताः । वयं सर्वे च विबुधाः प्राज्ञाः पंडितमानिनः

ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಮಾಯೆಯ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ—ದೇವರೂ ಸಹ—ಪ್ರಾಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಪಂಡಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಹಂಕಾರಪಡುತ್ತೇವೆ.

Verse 46

परस्परं दूषयंतो मिथ्यावादरताः खलाः

ಆ ದುಷ್ಟರು ಪರಸ್ಪರ ದೂಷಿಸುತ್ತಾ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

त्रैगुणा भवसंपन्ना अतत्तवज्ञाश्च रागिणः । कामक्रोधभयद्वेषमदमात्सर्यसंयुताः

ಅವರು ತ್ರಿಗುಣಬಂಧಿತರಾಗಿ, ಸಂಸಾರಭವದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಅತತ್ತ್ವಜ್ಞರು, ರಾಗಿಗಳು; ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಭಯ, ದ್ವೇಷ, ಮದ ಮತ್ತು ಮಾತ್ಸರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತರು.

Verse 48

परस्परं दूषयंतो ह्यतत्त्वज्ञा बहिर्मुखाः । तस्मादेवं विदित्वाथ असत्यं गुणभेदतः

ಅತತ್ತ್ವಜ್ಞರು, ಬಹಿರ್ಮುಖರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ದೂಷಿಸಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ತಿಳಿದುಕೋ: ಗುಣಭೇದದಿಂದ ‘ಸತ್ಯ’ವೆಂದು ತೋರುವದು ಪರಮಸತ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 49

गुणातीते च वस्त्वर्थे परमार्थैकदर्शनम्

ಗುಣಾತೀತವಾದ ಆ ವಸ್ತುತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಮಾರ್ಥದ ಏಕಮಾತ್ರ ದರ್ಶನವೇ ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 50

यस्मिन्भेदो ह्यभेदं च यस्मिन्रागो विरागताम् । क्रोधो ह्यक्रोधतां याति तद्वाम परमं श्रृणु

ಯಲ್ಲಿ ಭೇದವೂ ಅಭೇದವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ಯಲ್ಲಿ ರಾಗವು ವಿರಾಗವಾಗುತ್ತದೆ; ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧವು ಅಕ್ರೋಧತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ—ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಆ ಪರಮವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡು.

Verse 51

न तद्भासयते शब्दः कृतकत्वाद्यथा घटः । शब्दो हि जायते धर्म्मः प्रवृत्तिपरमो यतः

ಶಬ್ದವು ಆ ಪರಮವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೃತಕ—ಘಟದಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಶಬ್ದವು ಧರ್ಮದೊಳಗೆ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಪರ ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 52

प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च तथा द्वंद्वानि सर्वशः । विलयं यांति यत्रैव तत्स्थानं शाश्वतं मतम्

ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೋ, ಆ ಸ್ಥಾನವೇ ಶಾಶ್ವತ ಪರಮಧಾಮವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 53

निरंतरं निर्गुणं ज्ञप्तिमात्रं निरंजनं निर्विकाशं निरीहम् । सत्तामात्रं ज्ञानगम्यं स्वसिद्धं स्वयंप्रभं सुप्रभं बोधगम्यम्

ಅದು ನಿರಂತರ, ನಿರ್ಗುಣ, ಜ್ಞಪ್ತಿಮಾತ್ರ (ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ)ವಾಗಿದೆ; ನಿರಂಜನ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ಕ್ರಿಯಾರಹಿತ. ಅದು ಸತ್ತಾಮಾತ್ರ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಗಮ್ಯ, ಸ್ವಸಿದ್ಧ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಭ, ಸುಪ್ರಭ, ಬೋಧದಿಂದ ತಲುಪಬಹುದಾದುದು.

Verse 54

एतज्ज्ञानं ज्ञानविदो वदंति सर्वात्मभावेन निरीक्षयंति । सर्वातीतं ज्ञानगम्यं विदित्वा येन स्वस्थाः समबुद्ध्या चरंति

ಇದೇ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸರ್ವಾತ್ಮಭಾವದಿಂದ ನೋಡುವರು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅತೀತವಾದ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಗಮ್ಯವಾದ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವರು ಒಳಗೆ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಸಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 55

अतीत्य संसारमनादिमूलं मायामयं मायया दुर्विचार्यम् । मायां त्यक्त्वा निर्ममा वीतरागा गच्छंति ते प्रेतराणिनर्विकल्पम्

ಆದಿಮೂಲರಹಿತ, ಮಾಯಾಮಯ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯಿಂದಲೇ ದುರ್ವಿಚಾರ್ಯವಾದ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ—ಮಾಯೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಮಕಾರರಹಿತರಾಗಿ ವೈರಾಗ್ಯವಂತರಾದವರು—ಪ್ರೇತಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

संसृतिः कल्पनामूलं कल्पना ह्यमृतोपमा । यैः कल्पना परित्यक्ता ते यांति परमां गतिम्

ಸಂಸೃತಿ ಕಲ್ಪನಾಮೂಲ; ಕಲ್ಪನೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮೃತೋಪಮ (ಮಧುರ ಮತ್ತು ಮೋಹಕ). ಆದರೆ ಯಾರು ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 57

शुक्त्यां रजतबुद्धिश्च रज्जुबुद्धिर्यर्थोरणे । मरीचौ जलबुद्धिश्च मिथ्या मिथ्यैव नान्यथा

ಶುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಭ್ರಮೆ, ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾವಿನ ಭ್ರಮೆ, ಮರೀಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಭ್ರಮೆ—ಇವೆಲ್ಲ ಮಿಥ್ಯ; ಮಿಥ್ಯವೇ, ಬೇರೆಲ್ಲ.

Verse 58

सिद्धिः स्वच्छंदवर्त्तित्वं पारतंत्र्यं हि वै मृषा । बद्धो हि परतंत्राख्यो मुक्तः स्वातंत्र्यभावनः

ನಿಜವಾದ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದರೆ ಸ್ವಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುವುದು; ಪರಾಧೀನತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮೃಷೆ. ಬಂಧಿತನು ‘ಪರತಂತ್ರ’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುವನು; ಮುಕ್ತನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವನು।

Verse 59

एको ह्यात्मा विदित्वाथ निर्ममो निरवग्रहः । कुतस्तेषां बंधनं च यथाखे पुष्पमेव च

ಆತ್ಮನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಮಮಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಹಣರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಬಂಧನ ಎಲ್ಲಿ—ಆಕಾಶಪುಷ್ಪದಂತೆ.

Verse 60

शशविषाणमेवैतज्त्रानं संसार एव च । किं कार्यं बहुनोक्तेन वचसा निष्फलेन हि

ಈ ‘ಜ್ಞಾನ’ ಮೊಲದ ಕೊಂಬಿನಂತಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಸಾರವೂ (ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಅದೆ. ನಿಷ್ಫಲವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 61

ममतां च निराकृत्य प्राप्तुकामाः परं पदम् । ज्ञानिनस्ते हि विद्वांसो वीतरागा जितेंद्रियाः

ಮಮಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವರೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು; ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ವೈರಾಗ್ಯಶೀಲರು, ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಗಳು.

Verse 62

यैस्त्यक्तो ममताभावो लोभकोपौ निराकृतौ । ते यांति परमं स्थानं कामक्रोधविवर्जिताः

ಯಾರು ಮಮಕಾರಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಲೋಭ-ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧವರ್ಜಿತರಾಗಿ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 63

यावत्कामश्च लोभश्च रागद्वेषौ व्यवस्थितौ । नाप्नुवंति च तां सिद्धिं शब्दमात्रैकबोधकाः

ಕಾಮ ಮತ್ತು ಲೋಭ, ರಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ಕೇವಲ ಪದಮಾತ್ರಜ್ಞಾನಿಗಳಾದವರು ಆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 64

यम उवाच । शब्दाच्छब्दः प्रवर्त्तेत निःशब्दं ज्ञानमेव च । अनित्यत्वं हि शब्दस्य कथं प्रोक्तं त्वया प्रभो

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು— ಶಬ್ದದಿಂದ ಶಬ್ದವೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನವು ನಿಃಶಬ್ದ. ಶಬ್ದ ಅನಿತ್ಯವಾದಾಗ, ಪ್ರಭೋ, ನೀನು ಇದನ್ನು ವಚನದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬೋಧಿಸಿದೆ?

Verse 65

अक्षरं ब्रह्मपरमं शब्दो वै ह्यरात्मकः । तस्माच्छब्दस्त्वया प्रोक्तो निरीक्षक इति श्रुतम्

ಅಕ್ಷರವೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ; ಶಬ್ದವೂ ಅದೇ ತತ್ತ್ವಸಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಶಬ್ದವನ್ನು ‘ನಿರೀಕ್ಷಕ’—ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು—ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೆ ಎಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ।

Verse 66

प्रतिपाद्यं हि यत्किंचिच्छब्देनैव विना कथम् । तत्सर्वं कथ्यतां शंभो कार्याकार्यव्यवस्थितौ

ವಿವರಿಸಬೇಕಾದ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ಆದ್ದರಿಂದ, ಶಂಭೋ, ಕಾರ್ಯ-ಅಕಾರ್ಯದ ಯಥಾರ್ಥ ವಿವೇಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು।

Verse 67

शंकर उवाच । श्रृणुष्वावहितो भूत्वा परमार्धयुतं वचः । यस्य श्रवणमात्रेण ज्ञातव्यं नावशिष्यते

ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಮಾರ್ಥಯುಕ್ತವಾದ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳು; ಇದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು ಏನೂ ಉಳಿಯದು.

Verse 68

ज्ञानप्रवादिनः सर्व ऋषयो वीतकल्मषाः । ज्ञानाभ्यासेन वर्त्तंते ज्ञानं ज्ञानविदो विदुः

ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾರುವ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತರಾದ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಜ್ಞಾನಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನವಿದರೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 69

ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं ज्ञात्वा च परिगीयते । कथं केन च ज्ञातव्यं किं तद्वक्तुं विवक्षितम्

ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞೇಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಗಮ್ಯವಾದುದು—ಇವುಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಬಳಿಕವೇ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದು ಹೇಗೆ, ಯಾವ ಸಾಧನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅದರ ಕುರಿತು ಏನು ಹೇಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ?

Verse 70

एतत्सर्वं समासेन कथयामि निबोध मे । एको ह्यनेकधा चैव दृश्यते भेदभावनः

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು; ಭೇದಭಾವನೆಯಿಂದ ಆ ಏಕನೇ ಅನೇಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 71

यथा भ्रमरिकादृष्टा भ्रम्यते च मही यम । तथात्मा भेदबुद्ध्या च प्रतिभाति ह्यनेकधा

ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಮಿಸಿದಾಗ (ತಲೆಸುತ್ತಿನಿಂದ) ಭೂಮಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ, ಭೇದಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆತ್ಮನು ಅನೇಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಾಸಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 72

तस्माद्विमृश्य तेनैव ज्ञातव्यः श्रवणेन च । मंतव्यः सुप्रयोगेण मननेन विशेषतः

ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಅದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಶ್ರವಣದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಯುಕ್ತ ಸಾಧನ-ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಾಢ ಮನನದಿಂದ, ಅದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು।

Verse 73

निर्द्धार्य चात्मनात्मानं सुखं बंधात्प्रमुच्यते । मायाजालमिदं सर्वं जगदेतच्चाराचरम्

ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಸುಖವಾಗಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಮಾಯಾಜಾಲವೇ।

Verse 74

मायामयोऽयं संसारो ममतालक्षणो महान् । ममतां च बहिः कृत्वा सुखं बंधात्प्रमुच्यते

ಈ ಮಹಾಸಂಸಾರವು ಮಾಯಾಮಯವಾಗಿದ್ದು ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಮಮಕಾರ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಆ ಮಮತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಸುಖವಾಗಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 75

कोऽहं कस्त्वं कुतश्चान्ये महामायावलंबिनः । अजागलस्तनस्येव प्रपंचोऽयं निरर्थकः

‘ನಾನು ಯಾರು? ನೀನು ಯಾರು? ಮತ್ತು ಇತರರು ಎಲ್ಲಿಂದ—ಮಹಾಮಾಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು?’ ಈ ಪ್ರಪಂಚವು ಆಡುಮೇಕೆಯ ಹಾಲಿಲ್ಲದ ಸ್ತನದಂತೆ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿದೆ।

Verse 76

निष्फलोऽयं निराभासो निःसारो धूमडंबरः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन आत्मानं स्मर वै यम

ಇದು ನಿಷ್ಫಲ, ಸತ್ಯಪ್ರಭೆಯಿಲ್ಲದ, ನಿಃಸಾರ—ಕೇವಲ ಹೊಗೆಯ ಡಂಬರ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಯಮನೇ! ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು।

Verse 77

लोमश उवाच । एवं प्रचोदितस्तेन शंभुना प्रेतराट्स्वयम् । बुद्धो भूत्वा यमः साक्षादात्मभूतोऽभवत्तदा

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಶಂಭುವಿನಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಪ್ರೇತರಾಜ ಯಮನು ಸ್ವಯಂ ಜಾಗೃತನಾಗಿ, ಆಗ ಸాక్షಾತ್ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು।

Verse 78

कर्म्मणां हि च सर्वेषां शास्ता कर्मानुसारतः । बभूव डंबरो नॄणां भूतानां च समाहितः

ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಶಾಸ್ತನಾಗಿ ಅವನು ನಿಂತನು; ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಭೂತಜಾತಿಗೂ ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತನಾದ ಸ್ಥಿರ ನಿಯಂತನಾದನು।

Verse 79

ऋषय ऊचुः । हत्वा तु तारकं युद्धे कुमारेण महात्मना । अत ऊर्ध्वं कथ्यतां भोः किं कृतं महदद्भुतम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾರಕನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೇ ಮಹಾಶಯ, ಆಮೇಲೆ ಯಾವ ಮಹದದ್ಭುತ ಸಂಭವಿಸಿತು? ಹೇಳಿರಿ।

Verse 80

सूत उवाच । हते तु तारके दैत्ये हिमवन्प्रमुखाद्रयः । कार्त्तिकेयं समागत्य गीर्भी रम्याभिरैडयन्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ದೈತ್ಯ ತಾರಕನು ಹತನಾದಾಗ, ಹಿಮವಂತ ಮುಂತಾದ ಪರ್ವತಗಳು ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ರಮ್ಯವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 81

गिरय ऊचुः । नमः कल्याणरूपाय नमस्ते विश्वमंगल । विश्वबंधो नमस्तेऽस्तु नमस्ते विश्वभावन

ಪರ್ವತಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ವಿಶ್ವಮಂಗಳ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ವಿಶ್ವಬಂಧು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವಾಗಲಿ; ಹೇ ವಿಶ್ವಭಾವನ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 82

वरीष्ठाः श्वपचा येन कृता वै दर्शनात्त्वया । त्वां नमामो जगद्बंधुं त्वां वयं शरणागताः

ನಿನ್ನ ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಶ್ವಪಚರೆಂದೆಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದರು. ಹೇ ಜಗದ್ಬಂಧು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತರು।

Verse 83

नमस्ते पार्वतीपुत्र शंकरात्मज ते नमः । नमस्ते कृत्तिकासूनो अग्निभूत नमोस्तु ते

ಹೇ ಪಾರ್ವತೀಪುತ್ರ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಶಂಕರಾತ್ಮಜ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಹೇ ಕೃತ್ತಿಕಾಸೂನು, ಹೇ ಅಗ್ನಿಭೂತ, ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 84

नमोस्तु ते देववरैः सुपूज्य नमोऽस्तु ते ज्ञानविदां वरिष्ठ । नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद शरण्य सर्वार्तिविनाशदक्ष

ಹೇ ದೇವವರ, ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದಲೂ ಸುಪೂಜ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಜ್ಞಾನವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೇವವರ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಹೇ ಶರಣ್ಯ, ಸರ್ವ ಆರ್ಥಿ ವಿನಾಶದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 85

एवं स्तुतो गिरिभिः कार्त्तिकेयो ह्युमासुतः । तान्गिरीन्सुप्रसन्नात्मा वरं दातुं समुत्सुकः

ಈ ರೀತಿ ಗಿರಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಮಾಸುತ ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಆ ಗಿರಿಗಳ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದನು।

Verse 86

कार्त्तिकेय उवाच । भोभो गिरिवरा यूयं श्रृणुध्वं मद्वचोऽधुना । कर्मिभिर्ज्ञानिभिश्चैव सेव्यमाना भविष्यथ

ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಿರಿವರಗಳೇ, ಈಗ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ನೀವು ಕರ್ಮಿಗಳಿಂದಲೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದಲೂ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳಗಳಾಗುವಿರಿ।

Verse 87

भवत्स्वेव हि वर्त्तते दृषदो यत्नसेविताः । पुनंतु विश्चं वचनान्मम ता नात्र संशयः

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ಪವಿತ್ರ ಶಿಲೆಗಳು ಇವೆ. ನನ್ನ ವಚನಬಲದಿಂದ ಅವು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವವು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 88

पर्वतीयानि तीर्थानि भविष्यंति न चान्यथा । शिवालयानि दिव्यानि दिव्यान्यायतनानि च

ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವವು—ಇಲ್ಲದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ದಿವ್ಯ ಶಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಿವ್ಯ ಆಯತನಗಳು (ಮಂದಿರಧಾಮಗಳು) ಕೂಡ ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 89

अयनानि विचित्राणि शोभनानि महांति च । भविष्यंति न संदेहः पर्वता वचनान्मम

ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಶೋಭನವಾದ, ಮಹತ್ತಾದ ಪವಿತ್ರ ಆಯತನಗಳು (ಧಾಮಗಳು) ಉದ್ಭವಿಸುವವು. ಓ ಪರ್ವತಗಳೇ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಇದು ನನ್ನ ವಚನದಿಂದಲೇ ಆಗುವುದು.

Verse 90

योऽयं मातामहो मेऽद्य हिमवान्पर्वतोत्तमः । तपस्विनां महाभागः फलदो हि भविष्यति

ಈ ಹಿಮವಾನ್—ಪರ್ವತೋತ್ತಮನು—ಇಂದು ನನ್ನ ಮಾತಾಮಹನು; ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಕರನಾಗಿ ಆತ್ಮಿಕ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗುವನು.

Verse 91

मेरुश्च गिरिराजोऽयमाश्रयो हि भविष्यति । लोकालोको गिरिवर उदयाद्रिर्महायशः

ಈ ಮೇರು—ಗಿರಿರಾಜ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾ ಆಶ್ರಯವಾಗುವನು. ಹಾಗೆಯೇ ಓ ಗಿರಿವರ, ಲೋಕಾಲೋಕ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಉದಯಾದ್ರಿಯೂ (ಅದೇ ರೀತಿ) ಆಗುವವು.

Verse 92

लिंगरूपो हि भगवान्भविष्यति न चान्यथा । श्रीशैलो हि महेंद्रश्च तथा सह्याचलोगिरिः

ಭಗವಾನ್ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟನಾಗುವನು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ—ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ, ಮಹೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಹ್ಯಾಚಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿಯೂ।

Verse 93

माल्यवान्मलयो विन्ध्यस्तथासौ गंधमादनः । श्वेतकूटस्त्रिकूटो हि तथा दर्दुरपर्वतः

ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಲ್ಯವಾನ್, ಮಲಯ, ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಆ ಗಂಧಮಾದನ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತಕೂಟ, ತ್ರಿಕೂಟ ಹಾಗೂ ದರ್ದುರ ಪರ್ವತವೂ।

Verse 94

एते चान्ये च बहवः पर्वता लिंगरूपिणः । मम वाक्याद्भविष्यंति पापक्षयकरा ह्यमी

ಇವು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳು ನನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಲಿಂಗರೂಪಿಗಳಾಗುವವು; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವು ಪಾಪಕ್ಷಯಕರಗಳಾಗುವವು।

Verse 95

एवं वरं ददौ तेभ्यः पर्वतेभ्यश्च शांकरिः । ततो नंदीह्युवाचाथ सर्वागमपुरस्कृतम्

ಹೀಗೆ ಶಾಂಕರನು ಅವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತಗಳಿಗೂ ಆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ನಂದಿಯು ಸರ್ವ ಆಗಮಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 96

नंद्युवाच । त्वया कृता हि गिरयो लिंगरूपिण एव ते । शिवालयाः कथं नाथ पूज्याः स्युःसर्वदैवतैः

ನಂದಿಯು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಾಥ! ನಿಮ್ಮಿಂದ ಈ ಪರ್ವತಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಿಂಗರೂಪಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಶಿವಾಲಯಗಳು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಪೂಜ್ಯವಾಗಬೇಕು?

Verse 97

कुमार उवाच । लिंगं शिवालयं ज्ञेयं देवदेवस्य शूलिनः । सर्वैर्नृभिर्दैवतैश्च ब्रह्मादिभिरतांद्रितैः

ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಲಿಂಗವು ಶೂಲಧಾರಿಯಾದ ದೇವದೇವ ಶಿವನ ಸ್ವಯಂ ಆಲಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರೂ ದೇವತೆಗಳೂ—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ—ಅಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 98

नीलं मुक्ता प्रवालं च वैडूर्यं चंद्रमेव च । गोमेदं पद्मरागं च मारतं कांचनं तथा

ನೀಲಮಣಿ, ಮುತ್ತು, ಪ್ರವಾಳ, ವೈಡೂರ್ಯ (ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಣ್ಣು), ಚಂದ್ರಕಾಂತ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಮೇದ, ಪದ್ಮರಾಗ (ರೂಬಿ), ಮರಕತ (ಪಚ್ಚೆ) ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ—

Verse 99

राजतं ताम्रमारं च तथा नागमयं परम् । रत्नधातुमयान्येव लिंगानि कथितानि ते

—ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಗಧಾತು (ಸೀಸ) ಕೂಡ. ಈ ರೀತಿ ರತ್ನ ಮತ್ತು ಧಾತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 100

पवित्राण्येव पूज्यानि सर्वकामप्रदानि च । एतेषामपि सर्वेषां काश्मीरं हि विशिष्यते

ಇವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪವಿತ್ರ, ಪೂಜ್ಯ, ಹಾಗೂ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಶ್ಮೀರ ಶಿಲೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 101

ऐहिकामुष्मिकं सर्वं पूजाकर्तुः प्रयच्छति

ಇದು ಪೂಜಕನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ—ಇಹಲೋಕದ ಸುಖ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ, ಪರಲೋಕದ ಮಂಗಳವನ್ನೂ.

Verse 102

नंद्युवाच । लिंगानामपि पूज्यं स्याद्बाणलिंगं त्वया कथम् । कथितं चोत्तमत्वेन तत्सर्वं वदसुव्रत

ನಂದಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಾಣಲಿಂಗವನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ಪೂಜ್ಯವೆಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀ? ಹೇ ಸುವ್ರತಧಾರಿಯೇ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳು।

Verse 103

कुमार उवाच । रेवायां तोयमध्ये च दृश्यंते दृषदो हि याः । शिवप्रसादात्तास्तु स्युर्लिंगरूपा न चान्यथा

ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ರೇವಾ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಲ್ಲುಗಳು ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಲಿಂಗರೂಪವಾಗುತ್ತವೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

Verse 104

श्लक्ष्णमूलाश्च कर्तव्याः पिंडिकोपरि संस्थिताः । पूजनीयाः प्रयत्नेन शिवदीक्षायुतेन हि

ಅವುಗಳ ತಳವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಸಿ ಪಿಂಡಿಕದ (ಯೋನಿಪೀಠದ) ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಶಿವದೀಕ್ಷೆಯುಳ್ಳವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 105

पिंडीयुक्तं च शास्त्रेण विधिना च यजेच्छिवम् । वरदो हि जगन्नाथः पूजकस्य न चान्यथा

ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪಿಂಡೀಯುಕ್ತವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಜಗನ್ನಾಥನು ಪೂಜಕನಿಗೆ ವರದಾತ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ।

Verse 106

पंचाक्षरी यस्य मुखे स्थिता सदा चेतोनिवृत्तिः शिवचिंतने च । भूतेषुः साम्यं परिवादमूकता षंढत्वमेव परयोषितासु

ಯಾರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸು ಶಿವಚಿಂತನೆಗೆ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಲೀನವಾಗಿದೆಯೋ—ಅವನಿಗೆ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮತ್ವ, ನಿಂದೆಯ ಎದುರು ಮೌನ, ಮತ್ತು ಪರಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಡೆ ಪರಮ ವಿರಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।