
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಲೋಮಾಶ ಋಷಿಯ ವಚನವಾಗಿ ಬಲಿ ರಾಜನ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ದಾನಧರ್ಮದ ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ವಾಮನನಿಗೆ (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಗುಪ್ತವೇಷ) ದಾನ ನೀಡುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಗೊಂಡ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಅಶುಭ ಫಲದ ಶಾಪ ನೀಡಿದರೂ, ವಿಂಧ್ಯಾವಲಿಯ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಬಲಿ ದಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮರೂಪವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಆವರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯ ವಿಷಯ ವಚನಪಾಲನೆಯ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಗರುಡನು ಬಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಂಧ್ಯಾವಲಿ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೂ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ತಲೆಯನ್ನೂ ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಗೃಹಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ವಿಷ್ಣು ಬಲಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಸುತಲ ಲೋಕವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಬಲಿಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುವೆನೆಂದು ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಬಲಿ ದಾನ-ಭಕ್ತಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಗಂಗೋತ್ಪತ್ತಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಜಲದಿಂದ ಗಂಗಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶೈವ ತತ್ತ್ವನಿರ್ಣಯ: ಸದಾಶಿವಪೂಜೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಲಭ, ಶಿವನು ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿ, ಮಹಾದೇವನು ಗುಣಾತೀತ; ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಜಸ್, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ದಾನನೀತಿ, ಪ್ರತಿಜ್ಞಾರಕ್ಷಣೆ, ತೀರ್ಥಪಾವನತೆ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ ಶಿವತತ್ತ್ವ ಒಂದಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 1
लोमश उवाच । एवं संबोधितो दैत्यो गुरुणा भार्गवेण हि । उवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगंभीरया गिरा
ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಗುರು ಭಾರ್ಗವನು ಹೀಗೆ ಸಂಬೋಧಿಸಿದಾಗ, ಆ ದೈತ್ಯನು ನಗುತ್ತಾ, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 2
त्वयोक्तोहं हितार्थाय यैर्वाक्यैश्चालितोऽस्म्यहम् । तव वाक्यं मम प्रीत्यै हितमप्यहितं भवेत्
ನೀನು ನನ್ನ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದೆ; ನಿನ್ನ ವಚನಗಳಿಂದ ನಾನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಿತನಾದೆ. ಆದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶ—ಹಿತವಾದರೂ—ಅಹಿತವಾಗಬಹುದು.
Verse 3
दास्यामि भिक्षितं चास्मै विष्मवे बटुरूपिणे । पात्रीभूतो ह्ययं विष्णुः सर्वकर्मफलेश्वरः
ಬಟುರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಈ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಾನು ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪಾತ್ರಭೂತನು; ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಈಶ್ವರನು ಅವನೇ.
Verse 4
येषां हृदि स्थितो विष्णुस्ते वै पात्रतमा ध्रुवम् । यस्य नाम्ना सर्वमिदं पवित्रमिव चोच्यते
ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ನೆಲೆಸಿರುವನೋ, ಅವರೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರರು. ಯಾರ ನಾಮದಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Verse 5
येन वेदाश्च यज्ञाश्च मंत्रतंत्रादयो ह्यमी । सर्वे संपूर्णतां यांति सोऽयं विश्वेश्वरो हरिः
ಯಾರಿಂದ ವೇದಗಳೂ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಹಾಗೂ ಮಂತ್ರ‑ತಂತ್ರಾದಿ ವಿಧಿಗಳೂ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೋ—ಅವನೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹರಿ.
Verse 6
आगतः कृपया मेद्य सर्वात्मा हरिरीश्वरः । उद्धर्तुं मां न संदेह एतज्जानीहि तत्त्वतः
ಇಂದು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಈಶ್ವರ ಹರಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ಸಂದೇಹ ಬೇಡ; ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ತಿಳಿ.
Verse 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चुकोप च रुषान्वितः । भार्गवः शप्तुमारेभे दैत्येंद्रं धर्म्मवत्सलम्
ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಾರ್ಗವನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದುಕೊಂಡು, ಧರ್ಮವತ್ಸಲನಾದ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
Verse 8
मम वाक्यमतिक्रम्य दातुमिच्छस्यरिंदम । विगुणो भव रे मंद तस्मात्त्वं निःश्रिको भव
ಓ ಅರಿಂದಮ! ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ನೀ ದಾನ ಕೊಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ನೀ ಪುಣ್ಯಹೀನನಾಗು; ‘ನಿಃಶ್ರೀಕ’—ಶ್ರೀ‑ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದವನಾಗು.
Verse 9
एवं शशाप च तदा परमार्थविज्ञं शिष्यं महात्मानमगाधबोधम् । स वै जगामाथ महाकविस्त्वरात्स्वमाश्रमं धर्म्मविदां वरिष्ठः
ಹೀಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿಯು ಪರಮಾರ್ಥವಿಜ್ಞನಾದ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ಅಗಾಧಬೋಧನಾದ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಧರ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಕವಿ ಭಾರ್ಗವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.
Verse 10
गते तु भार्गवे तस्मिन्बलिर्विरोचनात्मजः । वामनं चार्चयित्वा स महीं दातुं प्रचक्रमे
ಆ ವೇಳೆ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಾದ ಬಲಿಯು ವಾಮನ ಭಗವಂತನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ ಭೂಮಿದಾನ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 11
विंध्यावलिः समागत्य बलेरर्द्धांगशोभिता । अवनिज्य बटोः पादौ प्रददौ विष्णवे महीम्
ಬಲಿಯ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯಾಗಿ ಶೋಭಿಸಿದ ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ಬಟುವಿನ (ವಾಮನನ) ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಳು।
Verse 12
संकल्पपूर्वेण तदा विधिना विधिकोविदः । संकल्पेनैव महता ववृधे भगवानजः
ಆಗ ವಿಧಿಕೋವಿದನು ಸಂಕಲ್ಪಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಆ ಮಹಾಸಂಕಲ್ಪಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅಜ (ಅಜನ್ಮ) ಭಗವಂತನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 13
यदैकेन मही व्याप्ता विष्णुना प्रभविष्णुना । सर्वे स्वर्गा द्वितीयेन व्याप्तास्तेन महात्मना
ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುವಾದ ವಿಷ್ಣು ಒಬ್ಬೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದನು।
Verse 14
सत्यलोकगतो विष्णोश्चरणः परमेष्ठिना । कमण्डलुगतेनैव अंभसा चावनेनिजे
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚರಣವು ಸತ್ಯಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿತು; ಆಗ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ಕಮಂಡಲುವಿನ ಜಲದಿಂದ ಆ ಚರಣವನ್ನು ತೊಳೆದನು।
Verse 15
तत्पादसंपर्कजलाच्च जाता भागीरथी सर्वसुमंगला च । यया त्रिलोकी च कृता पवित्रा यया च सर्वे सगराः समुद्धृताः । यया कपर्दः परिपूरितो वै शंभोस्तदानीं च भगीरथेन
ಅವನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶಿತ ಜಲದಿಂದ ಭಾಗೀರಥೀ ಗಂಗೆ—ಸರ್ವಮಂಗಳಮಯಿ—ಉತ್ಪನ್ನಳಾದಳು. ಅವಳಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು; ಅವಳಿಂದ ಸಗರನ ಎಲ್ಲ ಪುತ್ರರೂ ಉದ್ಧಾರ ಹೊಂದಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಗೀರಥನು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಅವತಾರಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಶಂಭುವಿನ ಜಟೆಗಳು ಅವಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದವು।
Verse 16
तीर्थानां तीर्थमाद्यं च गंगाख्यमवतारितम् । तद्विष्णोश्चरणेनैव समेतं ब्रह्मणा कृतम्
ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಆದ್ಯ ತೀರ್ಥವಾದ ‘ಗಂಗೆ’ ಎಂಬುದು ಅವತಾರಗೊಂಡಿತು. ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದಿಂದಲೇ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು।
Verse 17
त्रिविक्रमात्परो ह्यात्मा नाम्ना त्रिविक्रमोऽभवत् । त्रिविक्रमक्रमाक्रांतं त्रैलोक्यं च तदाऽभवत्
ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನು ‘ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಆಗ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಪಾದಕ್ರಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಆಕ್ರಮಿತವಾಯಿತು।
Verse 18
पदद्वयेन वा पूर्णं जगदेतच्चराचरम् । विहाय तत्स्वरूपं च देवदेवो जनार्द्दनः । पुनश्च बटुरूपोऽसावुपविश्य निजासने
ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಆಗ ದೇವದೇವ ಜನಾರ್ದನನು ಆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ; ಮತ್ತೆ ಬಟು-ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು।
Verse 19
तदा देवाः सगंधर्वा मुनयः सिद्धचारणाः । आगताश्च बलेर्यज्ञं द्रष्टुं यज्ञपतिं प्रभुम्
ಆಗ ದೇವರುಗಳು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮುನಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು—ಎಲ್ಲರೂ ಬಲಿಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು।
Verse 20
तत्र ब्रह्मा समागत्य स्तुतिं चक्रे परात्मनः । बलेस्तत्रैव चान्येन च दैत्येंद्राश्चागतास्त्वरम्
ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಂದು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಲಿಯ ಬಳಿಗೆ ಇತರ ದಾನವೇಂದ್ರರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದರು.
Verse 21
एभिः सर्वैः परिवृतो वामनो बलिसद्मनि । उपविश्यासने सोऽथ उवाच गरुडं प्रति
ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದ ವಾಮನನು ಬಲಿಯ ಸಭಾಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು. ನಂತರ ಗರುಡನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 22
दैत्योऽसौ बालिशो भूत्वा दत्तानेन मही मम । त्रिपदक्रमणेनैव गृहीतं च पदद्वयम्
‘ಆ ದೈತ್ಯನು ಮೂಢನಾಗಿ ನನಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ತ್ರಿಪದಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ.’
Verse 23
पदमेकं प्रतिश्रुत्य न ददाति हि दुर्मतिः । तस्मात्त्वया गृहीतव्यं तृतीयं पदमेव च
‘ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಕೂಡ ಆ ದುರ್ಮತಿ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಹಿಡಿದುಕೋ.’
Verse 24
इत्युक्तो गरुडस्तेन वामनेन महात्मना । वैरोचनिं विनिर्भर्त्स्य वाक्यं चेदमुवाच ह
ಮಹಾತ್ಮ ವಾಮನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಗರುಡನು ವೈರೋಚನಿಪುತ್ರ (ಬಲಿ)ಯನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 25
रे बले किं त्वया मूढ कृतमस्ति जुगुप्सितम् । अविद्यमाने ह्यर्थे हि किं ददासि परमात्मने । औदार्येण हि किं कार्यमल्पकेन त्वयाधुना
ಓ ಬಲಿ! ಮೂಢನೇ, ನೀನು ಈ ಜುಗುಪ್ಸಿತ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಿದೆ? ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಏನೂ ಉಳಿಯದಾಗ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನೀನು ಏನು ಅರ್ಪಿಸುವೆ? ಈಗ ನೀನು ಅಲ್ಪಶೇಷನಾಗಿರುವಾಗ ಉದಾರತೆಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
Verse 26
इत्युक्तो बलिराविष्टः स्यमानः खगेश्वरम् । वक्ष्यमाणमिदं वाक्यं गरुत्मन्तं तदाऽब्रवीत्
ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಬಲಿ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ಆಗ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಖಗೇಶ್ವರ ಗರುಡನಿಗೆ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
Verse 27
समर्थोस्मि महापक्ष गृपणो न भवाम्यहम् । येनेदं कारितं सर्वं तस्मै किं प्रददाम्यहम्
ಬಲಿ ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮಹಾಪಕ್ಷ! ನಾನು ಸಮರ್ಥನು; ನಾನು ಕೃಪಣನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ನಡೆಯಿತೋ, ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ಏನು ಕೊಡದೆ ಇರಲಿ?
Verse 28
असमर्थो ह्यहं तात कृतोऽनेन महात्मना । तदोवाच बलिं सोऽपि तार्क्ष्यपुत्रो महामनाः
“ತಾತ! ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ನನ್ನನ್ನು ಅಸಮರ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.” ನಂತರ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಪುತ್ರ (ಗರುಡ) ಬಲಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
Verse 29
जानन्नपि च दैत्येंद्र गुरुणापि निवारितः । विष्णवेऽपि महीं प्रादास्त्वया किं विस्मृतं महत्
ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ! ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಗುರುವು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನೀನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದೆ—ನಿನ್ನ ಆ ಮಹಾವ್ರತವನ್ನು ಮರೆತೆಯಾ?
Verse 30
दातव्यं तत्पदं विष्णोस्तृतीयं यत्प्रतिश्रुतम् । न ददासि कथं वीर निरयेच पतिष्यसि
ನೀನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಆ ಮೂರನೇ ಪಾದವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು. ಅದನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೆ ನೀನು ವೀರನೆಂದು ಹೇಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವೆ? ನೀನು ನರಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬೀಳುವೆ.
Verse 31
न ददासि तृतीयं च पदं मे स्वामिनः कथम् । बलाद्गृह्णामि रे मूढ इत्युक्त्वा तं महासुरम् । बबंध वारुणैः पाशैर्विरोचन सुतं तदा
ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರನೇ ಪಾದವನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ನೀಡದೆ ಇರುತ್ತೀಯ? ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಓ ಮೂಢಾ, ನಾನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ! ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಮಹಾಸುರನಾದ ವಿರೋಚನಸುತ ಬಲಿಯನ್ನು ಆಗ ವರుణಪಾಶಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಿದನು.
Verse 32
नितरां निष्ठुरो भूत्वा गरुडो जयतां वरः । बद्धं स्वपतिमालोक्य विंध्यावलिः समभ्ययात्
ಅತಿಯಾಗಿ ಕಠೋರನಾಗಿ, ಜಯಶೀಲರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗರುಡನು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು. ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಕಂಡು ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿ ಮುಂದೆ ಬಂದಳು.
Verse 33
बाणमेकं समारोप्य वामनस्याग्रतः स्थिता । वामनेन तदा पृष्टा केयं चात्राग्रतः स्थिता
ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಏರಿಸಿ ಅವಳು ವಾಮನನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು. ಆಗ ವಾಮನನು ಕೇಳಿದನು—“ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಈಕೆ ಯಾರು?”
Verse 34
तदोवाच महातेजाः प्रह्लादो ह्यसुराधिपः । बलेः पत्नीति त्वां प्राप्ता इयं विंध्यावली सती
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅಸುರಾಧಿಪ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಸತೀ ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿ ಬಲಿಯ ಪತ್ನಿ; ಇವಳು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ.”
Verse 35
प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा वामनो वाक्यमब्रवीत् । ब्रूहि विंध्यावले वाक्यं किं कार्यं ते करोम्यहम् । एवमुक्ता भगवता विंध्यावलिरभाषत
ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾಮನನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಂಧ್ಯಾವಲೀ, ಹೇಳು; ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಿ?” ಎಂದು ಭಗವಂತನು ಕೇಳಿದಾಗ ವಿಂಧ್ಯಾವಲೀ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು।
Verse 36
विन्ध्यावलिरुवाच । कस्माद्बद्धो मम पतिर्गरुडेन महात्मना । तत्कथ्यतां महाभाग त्वरन्नेव जनार्द्दन । तदोवाच महातेजा बटुवेषधरो हिः
ವಿಂಧ್ಯಾವಲೀ ಹೇಳಿದರು— “ಮಹಾತ್ಮ ಗರುಡನು ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಬಂಧಿಸಿದನು? ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ ಜನಾರ್ದನ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೇಳು.” ಆಗ ಬಟುವೇಷಧಾರಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಹರಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।
Verse 37
श्रीभगवानुवाच । अनेनैव प्रदत्ता मे मही त्रिपदलक्षणा । पदद्वयेन च मयाक्रांतं त्रैलोक्यमद्य वै
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— “ಇವನೇ ತ್ರಿಪದ-ಲಕ್ಷಣವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನನಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು; ಮತ್ತು ಇಂದು ನಾನು ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿದ್ದೇನೆ।”
Verse 38
अनेन मम दातव्यं तृतीयं पदमेव च । तस्माद्बद्धो मया साध्वि गरुडेनैव ते पतिः
“ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮೂರನೆಯ ಪಾದವನ್ನೂ ನನಗೆ ನೀಡಲೇಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಸಾಧ್ವೀ, ನಿನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ನಾನು—ಗರುಡನ ಮೂಲಕವೇ—ಬಂಧಿಸಿದ್ದೇನೆ।”
Verse 39
श्रुत्वा भगवतो वाक्यमुवाच परमं वचः । प्रतिश्रुतमनेनैव न दत्तं हि तव प्रभो
ಭಗವಂತನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಪರಮ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ಪ್ರಭು, ಇವನು ಪ್ರತಿಶ್ರುತಿ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿಮಗೆ ನೀಡಿಲ್ಲ।”
Verse 40
क्रांतं त्रिभुवनं चाद्य त्वया विक्रमरूपिणा । तदस्माकं विजघ्नीथाः स्वर्गे वाप्यथवा भुवि
ಇಂದು ನೀನು ವಿಕ್ರಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ದಾಟಿದ್ದೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ದಂಡಿಸು।
Verse 41
किंचिन्न दत्ता हि विभो देवदेव जगत्पते । प्रहस्य भगवानाह तदा विंध्यावलिं प्रभुः
ಹೇ ವಿಭೋ, ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ—ಏನೂ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಭು ನಗುತ್ತಾ ವಿಂಧ್ಯಾವಲಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು।
Verse 42
पदानि त्रीणि मे चाद्य दातव्यानि कुतोऽधुना । शीघ्रं वद विशालाक्षि यत्ते मनसि वर्त्तते । तदोवाच च सा साध्वी ह्युरुक्रममवस्थिता
ಇನ್ನೂ ನನಗೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ—ಇದೀಗ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಬೇಗ ಹೇಳು. ಆಗ ಉರುಕ್ರಮನ ಮುಂದೆ ನಿಂತ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಹೇಳಿದಳು।
Verse 43
त्वया कुतो वेयमुरुक्रमेण क्रांता त्रिलोकी भुवनैकनाथ । तथैव सर्वं जगदेकबंधो देयं किस्माभिरतुल्यरूपिणे
ಹೇ ಉರುಕ್ರಮ, ನಿನ್ನಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಿ ದಾಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಹೇ ಭುವನೈಕನಾಥ! ಹೇ ಜಗದೇಕಬಂಧೋ, ಅತುಲ್ಯರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಾವು ಏನು ನೀಡಬಲ್ಲೆವು?
Verse 44
तस्माद्विहाय तद्विष्णो त्वमेवं कुरु संप्रति । प्रति श्रुतानि मे भर्त्रा पदानि त्रीणि चाधुना । ददाति मे पतिस्तेद्य नात्र कार्या विचारणा
ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈಗ ಹೀಗೆ ಮಾಡು. ನನ್ನ ಭರ್ತೃನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು—ಇಂದು ನನ್ನ ಪತಿಯೇ ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ।
Verse 45
निधेहि मे पदं त्वं हि शीर्ष्णि देववर प्रभो । द्वितीयं मे शिशोस्त्वं हि कुरु मूर्ध्नि जगत्पते
ಹೇ ದೇವವರ ಪ್ರಭೋ, ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಒಂದು ಪಾದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ; ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ, ನನ್ನ ಶಿಶುವಿನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡನೆಯ ಪಾದವನ್ನೂ ಇಡಿರಿ।
Verse 46
तृतीयं च जगन्नाथ कुरु शीर्ष्णि पतेर्मम । एवं त्रीणि पदानीश तव दास्यामि केशव
ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ, ಮೂರನೆಯ ಪಾದವನ್ನು ನನ್ನ ಪತಿಯ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಡಿರಿ; ಹೀಗೆ, ಹೇ ಈಶ ಕೇಶವ, ನಿಮಗೆ ಮೂರು ಪಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 47
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा परितुष्टो जनार्दनः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा विरोचनसुतं प्रति
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಜನಾರ್ದನನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು; ಮೃದು ವಾಣಿಯಿಂದ ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರ (ಬಲಿ)ಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು।
Verse 48
भगवानुवाच । सुतलंगच्छ दैत्येन्द्र मा विलंबितुमर्हसि । सर्वैश्चासुरसंघैश्च चिरं जीव सुखी भव
ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ, ಸುತಲಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರಸಂಘಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಜೀವಿಸಿ ಸುಖಿಯಾಗಿರು।
Verse 49
परितुष्टोऽस्म्यहं तात किं कार्यं करवाणि ते । सर्वेषामपि दातॄणां वरिष्ठोऽसि महामते
ಹೇ ತಾತ, ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಎಲ್ಲ ದಾತರಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।
Verse 50
वरं वरय भद्रं ते सर्वान्कामान्ददामि ते । त्रिविक्रमेणैवमुक्तो विरोचनसुतस्तदा
“ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಕಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು.” ಎಂದು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ವಿರೋಚನಪುತ್ರ ಬಲಿ…
Verse 51
विमुक्तो हि परिष्वक्तो देवदेवेन चक्रिणा । तदा बलिरुवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदः
ದೇವದೇವನಾದ ಚಕ್ರಧಾರಿ ಭಗವಂತನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವಿರುವ ಬಲಿ ಆಗ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
Verse 52
त्वया कृतमिदं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । तस्मान्न कामये किंचित्त्वत्पदाब्जं विना प्रभो
“ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಚರಾಚರ—ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಭೋ, ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಇನ್ನೇನೂ ಬೇಡ.”
Verse 53
भक्तिरस्तु पदांभोजे तव देव जनार्दन । भूयोभूयश्च देवेश भक्तिर्भवतु शाश्वती
“ದೇವ ಜನಾರ್ದನನೇ, ನಿನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಇರಲಿ. ದೇವೇಶನೇ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಲಿ.”
Verse 54
एवमभ्यर्थितस्तेन भगवान्भूतभावनः । उवाच परमप्रीतो विरोचनसुतं तदा
ಅವನು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಭೂತಭಾವನನಾದ ಭಗವಂತನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಗ ವಿರೋಚನಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
Verse 55
भगवानुवाच । बले त्वं सुतलं याहि ज्ञातिसंबंधिभिर्वृतः । एवमुक्तस्तदा तेन असुरो वाक्यब्रवीत्
ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬಲಿ, ಬಂಧು‑ಬಳಗದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಸುತಲಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಹೀಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಅಸುರನು ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.
Verse 56
सुतले किं नु मे कार्यं देवदेव वदस्व मे । तिष्ठामि तव सांनिध्ये नान्यथा वक्तुमर्हसि
ಹೇ ದೇವದೇವ! ಸುತಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಏನು ಕಾರ್ಯ? ನನಗೆ ಹೇಳು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬಾರದು.
Verse 57
तदोवाच हृषीकेशो बलिं तं कृपयाऽन्विततः । अहं तव समीपस्थो भवामि सततं नृप
ಆಗ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಹೃಷೀಕೇಶನು ಆ ಬಲಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪ, ನಾನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ.
Verse 58
द्वारि स्थितस्तव विभो निवासामि नित्यं मा खिद्यतामसुरवर्य बले श्रृणुष्व । वाक्यं तु मे वर महो वरदस्तवाद्य वैकुंठवासिभिपलं च भजामि गेहम्
ಹೇ ವಿಭೋ! ನಿನ್ನ ದ್ವಾರದಲ್ಲೇ ನಿಂತು ನಾನು ನಿತ್ಯ ವಾಸಮಾಡುವೆನು. ಹೇ ಅಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಲಿ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ—ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು. ಇಂದು ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾ ವರದಾತ; ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಕುಂಠವಾಸಿಗಳೊಡನೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವೆನು.
Verse 59
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विष्मोरतुलतेजसः । जगाम सुतलं दैत्यौ ह्यसुरैः परिवारितः
ಅತുല ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಸುರರಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ದೈತ್ಯ ಬಲಿ ಸುತಲಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Verse 60
तदा पुत्रशतेनैव बाणमुख्येन सत्वरम् । वसमानो महाबाहुर्दातॄणां च परा गतिः
ಆಗ ಬಾಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನೂರು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ದಾನಿಗಳ ಪರಮಾಶ್ರಯನಾದನು।
Verse 61
त्रैलोक्ये याचका ये च सर्वे यांति बलिं प्रति । द्वारि स्थितस्तस्य विष्णुः प्रयच्छति यथेप्सितम्
ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಯಾಚಕರು ಬಲಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವಿಷ್ಣು ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 62
भुक्तिकामाश्च ये केचिन्मुक्तिकामास्तथा परे । येषां यज्ञे च ते विप्रास्तत्तेभ्यः संप्रयच्छति
ಕೆಲವರು ಭೋಗವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು; ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ—ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।
Verse 63
एवंविधो बलिर्जातः प्रसादाच्छंकरस्य च । पुरा हि कितवत्वेन यद्दत्तं परमात्मने
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬಲಿ ಅಂಥವನು ಆದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವೂ ಫಲ ನೀಡಿತು।
Verse 64
अशुचिं भूमिमासाद्य गंधपुष्पादिकं महत् । पतितं चार्प्पितं तेन शिवाय परमात्मने
ಅಶುಚಿಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರೂ, ಸುಗಂಧ-ಪುಷ್ಪಾದಿ ಮಹಾ ಅರ್ಪಣೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನೂ ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು।
Verse 65
किं पुनः परया भक्त्या चार्चयंति महेश्वरम् । पुष्पं फलं तोयं ते यांति शिवसन्निधिम्
ಹಾಗಾದರೆ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಪುಷ್ಪ, ಫಲ, ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 66
शिवात्परतरो नास्ति पूजनीयो हि भो द्विजाः । ये हि मूकास्तथांधाश्च पंगवो ये जडास्तथा
ಶಿವನಿಗಿಂತ ಪರಮನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯನು. ಮೂಕರು, ಅಂಧರು, ಲಂಗರು ಅಥವಾ ಜಡಬುದ್ಧಿಯವರಾದರೂ—
Verse 67
जातिहीनाश्च चंडालाः श्वपचा ह्यंत्यजा ह्यमी । शिवभक्तिपरा नित्यं ते यांति परमां गतिम्
ಜಾತಿಹೀನರು, ಚಂಡಾಲರು, ಶ್ವಪಚರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಂತ್ಯಜರೂ ಆಗಿರಲಿ—ನಿತ್ಯ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾದರೆ—ಅವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 68
तस्मात्सदाशिवः पूज्यः सर्वैरेवमनीषिभिः । पूजनीयो हि संपूज्यो ह्यर्चनीयः सदाशिवः
ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾಶಿವನು ಎಲ್ಲ ವಿವೇಕಿಗಳಿಂದಲೂ ಪೂಜ್ಯನು. ಸದಾಶಿವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂದನೀಯ ಹಾಗೂ ಅರ್ಚನೀಯನು।
Verse 69
महेशं परमारथज्ञाश्चिंतयंति हृदि स्थितम् । यत्र जीवो भवत्येव शिवस्तत्रैव तिष्ठति
ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಮಹೇಶನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಿ ಜೀವವಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಶಿವನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ।
Verse 70
विना शिवेन यत्किंचिदशिवं भवति क्षणात् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च गुणकार्यकरा ह्यमी
ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಏನಾದರೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಅಶಿವವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರರೂ ಗುಣಗಳ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಫಲಗಳ ಕರ್ತೃ-ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 71
रजोगुणान्वितो ब्रह्मा विष्णुः सत्त्वगुणान्वितः । तमोगुणाश्रितो रुद्रो गुणातीतो महेश्वरः
ಬ್ರಹ್ಮನು ರಜೋಗುಣಯುಕ್ತನು, ವಿಷ್ಣು ಸತ್ತ್ವಗುಣಯುಕ್ತನು. ರುದ್ರನು ತಮೋಗುಣಾಶ್ರಿತನು—ಆದರೆ ಮಹೇಶ್ವರನು ಗುಣಾತೀತನು.
Verse 72
लिंगरूपो महादेवो ह्यर्चनीयो मुमुक्षुभिः । शिवात्परतरो नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकः
ಲಿಂಗರೂಪ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಶಿವನಿಗಿಂತ ಪರಮನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನೇ ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುವವನು.