Adhyaya 18

Verse 1

। लोमश उवाच । कर्मणा परिभूतो हि महेंद्रो गुरुमब्रवीत् । विना यत्नेन संक्लेसात्तर्तुं कर्म्म किमुच्यताम्

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಸ್ವಕರ್ಮಬಲದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಮಹೇಂದ್ರನು ಗುರುವನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ಅತಿಯಾದ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕರ್ಮಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಟಬಹುದು? ದಯವಿಟ್ಟು ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ।”

Verse 2

बृहस्पतिरुवाचेदं त्यक्त्वा चैवामरावतीम् । यास्यामोऽन्यत्र सर्वे वै सकुटुंबा जिगीपवः

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—“ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗೋಣ; ವಿಜಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವ ಆಶಯದಿಂದ ಹೊರಡೋಣ।”

Verse 3

तथा चक्रुः सुराः सर्वे हित्वा चैवामरावतीम् । बर्हिणो रुपमास्थाय गतः सद्यः पुरंदरः

ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ನವಿಲಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟನು.

Verse 4

काको भूत्वा यमः साक्षात्कृकलासो धनाधिपः । अग्निः कपोतको भूत्वा भेको भूत्वा महेश्वरः

ಯಮನು ಸ್ವತಃ ಕಾಗೆಯಾದನು; ಧನಾಧಿಪ (ಕುಬೇರ) ಹಲ್ಲಿಯ ರೂಪ ಪಡೆದನು. ಅಗ್ನಿ ಪಾರಿವಾಳನಾದನು; ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ಕಪ್ಪೆಯಾದನು.

Verse 5

नैरृतस्तत्क्षणादेव कपोतोऽभूत्ततो गतः । पाशी कपिंजलो भूत्वा वायुः पारावतोऽभवत्

ನೈರೃತನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಾರಿವಾಳನಾಗಿ ಹೊರಟನು. ಪಾಶೀ ವರುಣನು ಕಪಿಂಜಲ (ಕಾಡುಕೋಳಿ) ಆದನು; ವಾಯು ಪಾರಾವತ (ಪಾರಿವಾಳ) ಆದನು.

Verse 6

एवं नानातनुभृतो हित्वा ते त्रिदिवं गताः । कश्यपस्याश्रमं पुण्यं संप्राप्तास्ते भयातुराः

ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವರು ತ್ರಿದಿವಲೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು; ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಕಶ್ಯಪರ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿದರು।

Verse 7

अदितिं मातरं सर्वे शशंसुर्दैत्यचेष्टितम्

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಅದಿತಿಗೆ ದೈತ್ಯರ ಚೇಷ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು।

Verse 8

अप्रियं तदुपाकर्ण्य ह्यदितिः पुत्रलालसा । उवाच कश्यपं सा तु सुराणां व्यसनं महत् । महर्षे श्रयतां वाक्यं श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि

ಆ ಅಪ್ರಿಯ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ಪುತ್ರಲಾಲಸೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಅದಿತಿ ಕಶ್ಯಪರಿಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಮಹಾ ವಿಪತ್ತನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು—“ಹೇ ಮಹರ್ಷೇ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ; ಕೇಳಿ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿ।”

Verse 9

दैत्यैः पराजिता देवा हित्वा चैवामरावतीम् । त्वदीयमाश्रमं प्राप्तास्तान्रक्षस्व प्रजापते

ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾದ ದೇವರುಗಳು ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಹೇ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ।

Verse 10

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कश्यपो वाक्यमब्रवीत् । तपसा महता तन्वि जानीहि त्वं च भामिनि । अजेया ह्यसुराः साध्वि भृगुणा ह्यनुमोदिताः

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಶ್ಯಪರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ತನ್ವಿ, ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಇದು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೋ. ಹೇ ಸಾಧ್ವಿ, ಭೃಗು ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯಿಂದ ಅಸುರರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಜೇಯರು।”

Verse 11

तेषां जयो हि तपसा उग्रेणाऽद्येन भामिनि । कुरु शीघ्रतरेणैव सुराणां कार्यसिद्धये

ಹೇ ಭಾಮಿನಿ! ಇಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅವರ ಜಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀನು ತಕ್ಷಣ, ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಾಡು.

Verse 12

व्रतमेतन्महाभागे कथयाम्यर्थसिद्धये । तत्कुरुष्व प्रयत्नेन यथोक्तविधिना शुभे

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ! ಇಷ್ಟಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ವ್ರತವಿಧಾನವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಶುಭೆ! ಹೇಳಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸು.

Verse 13

मासि भाद्रपदे देवि दशम्यां नियता शुचिः । एकभक्तं प्रकुर्वीत विष्णोः प्रीत्यर्थमेव च

ಹೇ ದೇವಿ! ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ದಶಮೀ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಿಂದ ಶುದ್ಧಳಾಗಿ ಏಕಭಕ್ತ (ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ) ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ.

Verse 14

प्रर्थनीयो हरिः साक्षात्सर्वकामवरेश्वरः । मंत्रेणानेन सुभगे तद्भक्तैर्वरवर्णिनि

ಹೇ ಸುಭಗೆ, ವರವರ್ಣಿನಿ! ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳಿಗೆ ವರದಾತನಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಹರಿಯನ್ನು, ಅವನ ಭಕ್ತರು ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

Verse 15

तव भक्तोस्म्यहं नाथ दशम्यादिदिनत्रयम् । व्रतं चराम्यहं विष्णो अनुज्ञां दातुमर्हसि

ಹೇ ನಾಥ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನು. ದಶಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೂರು ದಿನಗಳು ನಾನು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ವಿಷ್ಣು! ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಜ್ಞೆ ನೀಡಲು ನೀನು ಅರ್ಹನು.

Verse 16

अनेनैव च मंत्रेण प्रार्थनीयो जगत्पतिः । एकभक्तं प्रकुर्वीत तच्च भक्तं च केवलम्

ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಜಗತ್ಪತಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು. ಏಕಭಕ್ತ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ, ಉಳಿದುದನ್ನೆಲ್ಲ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 17

रंभापत्रे च भोक्तव्यं वर्जितं लवणेन हि । एकादश्यां चोपवासं प्रकुर्वीत प्रयत्नतः

ಬಾಳೆ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು; ಉಪ್ಪನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 18

रात्रौ जागरणं कुर्यात्प्रयत्नेन सुमध्यमे । द्वादश्यां निपुणत्वेन पारणा तु विधानतः । कर्तव्या ज्ञातिभिः सार्द्धं भोजयित्वा द्विजीत्तमान्

ಓ ಸುಮಧ್ಯಮೆ! ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ವಿಧಿಯಂತೆ ನಿಪುಣವಾಗಿ ಪಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು—ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ.

Verse 19

एवं द्वादशमासांस्तु कुर्याद्व्रतमतंद्रितः । मासि भाद्रपदे प्राप्ते एकादश्यां प्रयत्नतः । विष्णुमभ्यर्च्य यत्नेन कलशोपरि संस्थितम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ, ಏಕಾದಶಿಯಂದು ವಿಶೇಷ ಯತ್ನದಿಂದ, ಕಲಶದ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 20

सौवर्णं राजतं वापि यताशक्त्या प्रकल्पयेत् । श्रवणेन तु संयुक्तां द्वादशीं पापनाशिनीम् । व्रती उपवसेद्यत्नात्सर्वदोषप्रशांतये

ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಚಿನ್ನದ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರ/ದಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರಯುಕ್ತ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು, ವ್ರತಧಾರಿ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 21

एवं हि कश्यपेनोक्तं श्रुत्वाऽदितिरथाचरत् । व्रतं सांवत्सरं यावन्नियमेन समन्वितता

ಕಶ್ಯಪನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದಿತಿ ನಂತರ ನಿಯಮ-ಸಂಯಮಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷ ಆ ವ್ರತವನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಆಚರಿಸಿದಳು।

Verse 22

वर्षांतेन व्रतेनैव परितुष्टो जनार्दनः । प्रादुर्बभूव द्वादश्यां श्रवणेन तदा द्विजाः

ವರ್ಷಾಂತದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ರತದಿಂದ ಜನಾರ್ದನನು ಪರಿತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರಯುಕ್ತ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 23

बटुरूपधरः श्रीशो द्विभुजः कमलेक्षमः । अतसीपुष्पसंकाशो वनमालाविभूषितः

ಶ್ರೀಶನು ಬಟು (ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಬಾಲಕ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ದ್ವಿಭುಜ, ಕಮಲನಯನ, ಅತಸೀ ಪುಷ್ಪದಂತೆ ಕಾಂತಿಮಾನ್, ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತ।

Verse 24

तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा पूजामध्येऽदितिस्तदा । कश्यपेन समायुक्ता साऽस्तौषीत्कमलेक्षणा

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಪೂಜೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಅದಿತಿ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಆವೃತಳಾದಳು; ಆಗ ಕಶ್ಯಪನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಮಲನಯನ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು।

Verse 25

अदितिरुवाच । नमोनमः कारणकारणाय ते विश्वात्मने विश्वसृजे चिदात्मने । वरेण्यरूपाय परावरात्मने ह्यकुंठबोधाय नमोनमस्ते

ಅದಿತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದವನೇ, ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ, ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಚಿದಾತ್ಮಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ವರಣೀಯರೂಪ, ಪರಾಪರಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಅಕುಂಠಬೋಧನಾದವನೇ—ನಿನಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 26

इति स्मृतस्तदाऽदित्या देवानां परिरच्युतः । प्रहस्य भगवानाह अदितिं देवमातरम्

ಅದಿತಿ ಹೀಗೆ ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗ ದೇವರ ಆಶ್ರಯನಾದ ಅಚ್ಯುತ ಭಗವಾನ್ ನಗುತ್ತಾ ದೇವಮಾತೆ ಅದಿತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 27

श्रीभगवानुवाच । तपसा परमेणैव प्रसन्नोहं तवानघे । अमुना वपुषा चैव देवानां कार्यसिद्धये

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅನಘೆ! ನಿನ್ನ ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ದೇವರ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 28

श्रुत्वा भगवतो वाक्यमदितिस्तमुवाचह । भगवन्पराजिता देवा असुरैर्बलवत्तरैः । तान्रक्ष शरणापन्नासुरान्सर्वाञ्जनार्दन

ಭಗವಂತನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅದಿತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ಬಲಿಷ್ಠ ಅಸುರರು ದೇವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಹೇ ಜನಾರ್ದನ, ಶರಣಾಗತರಾದ ಆ ಎಲ್ಲ ದೇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 29

निशम्य वाक्यं किल तच्च तस्या विष्णुर्विकुंठाधिपतिः स एकः । ज्ञात्वा च सर्वं सुरचेष्टितं तदा बलेश्च सर्वं च चिकीर्षितं च

ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ವೈಕುಂಠಾಧಿಪತಿಯಾದ ಏಕೈಕ ವಿಷ್ಣು ಆಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದರು—ದೇವರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ಬಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ.

Verse 30

किं कार्यमद्यैव मया हि कार्यं येनैव देवा जयमाप्नुवंति । पराजयं दैत्यवराश्च सर्वे विष्णुः परात्मैव विचिंत्य सर्वम्

“ಇಂದೇ ನಾನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು—ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ದೇವರು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ಪರಾಜಿತರಾಗುವರು?” ಎಂದು ಪರಮಾತ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಿಂತಿಸಿದರು.

Verse 31

गदमुवाच भगवान्गच्छस्वाद्य वधं प्रति । वैरोचनिं महाभागे घात यस्व त्वरान्विता

ಭಗವಾನ್ ಗದೆಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಇಂದೇ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗು. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ, ತ್ವರೆಯಿಂದ ವೈರೋಚನಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.

Verse 32

गदोवाच हृषीकेशं प्रहसन्तीव भामिनी । मया ह्यशक्यो वधितुं ब्रह्मण्यो हि बलिर्महान्

ಗದಾ ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ, ನಗುವಂತೆ, ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಮಹಾಬಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತ, ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನು.

Verse 33

चक्रं प्रति तदा विष्मुरुवाच परिसांत्वयन् । त्वं गच्छ बलिनं हंतुं शीघ्रमेव सुदर्शन

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುತ್ತ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುದರ್ಶನ, ನೀನು ಹೋಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಲಿಯನ್ನು ವಧಿಸು.

Verse 34

तदोवाच त्वरेणैव चक्रपाणिं सुदर्शनम् । न शक्यते मया हंतुं बलिनं तं महाप्रभो

ಆಗ ಸುದರ್ಶನವು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಹೇಳಿತು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಭು, ಆ ಬಲಿಯನ್ನು ನಾನು ವಧಿಸಲಾರೆ.

Verse 35

ब्रह्मण्योऽसि यथा विष्णो तथासौ दैत्यपुंगवः । धनुषा च तथैवोक्तः शार्ङ्गपाणिश्च विस्मितः । चिंतयामास बहुधा विमृश्य सुचिरं बहु

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತ (ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ)ನಾಗಿರುವಂತೆ, ಅವನೂ ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ಶಾರ್ಙ್ಗಪಾಣಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರು.

Verse 36

अत्रिरुवाच । तदा ते ह्यसुराः सर्वे किमकुर्वस्तदुच्यताम्

ಅತ್ರಿ ಹೇಳಿದರು—ಆಗ ಆ ಎಲ್ಲ ಅಸುರರು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ದಯವಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ।

Verse 37

लोमश उवाच । तदा ते ह्यसुराः सर्वे बलिप्रभृतयो दिवि । रुरुधुर्नगरीं रम्यां योद्धुकामाः पुरंदरम्

ಲೋಮಶರು ಹೇಳಿದರು—ಆಗ ಬಲಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಅಸುರರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆ ರಮ್ಯ ನಗರಿಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರು।

Verse 38

न विदुर्ह्यसुराः सर्वे गतान्देवांस्त्रिविष्टपात् । नानारूपधरां स्तस्मात्कश्यपस्याश्रयं प्रति

ಎಲ್ಲ ಅಸುರರು ದೇವರುಗಳು ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪದಿಂದ ಹೊರಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕಶ್ಯಪನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 39

प्राकारमारुह्य तदा हि संभ्रमाद्दैत्याः सुरेशं प्रति हंतुकामाः । यावत्प्रविष्टा ह्यमरावतीं तां शून्यामपश्यन्परितुष्टमानसाः

ಆಗ ದೈತ್ಯರು ಆತುರದಿಂದ ಕೋಟೆಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ದೇವಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದರು; ಆದರೆ ಅಮರಾವತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದು ಖಾಲಿಯೆಂದು ಕಂಡು ಅವರ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 40

इंद्रासने च शुक्रेण ह्यभिषिक्तो बलिस्तदा । सहाभिषेकविधिना ह्यसुरैः परिवारितः

ಆಗ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಇಂದ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು; ರಾಜಾಭಿಷೇಕದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಸುರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾದನು।

Verse 41

तथैवाधिष्ठितो राज्ये बलिर्वैरोचनो महान् । शुशुभे परया भूत्या महेंद्राधिकृतस्तदा

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಿತನಾದ ಮಹಾನ್ ವೈರೋಚನ ಬಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪರಮ ವೈಭವದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 42

नागैश्चासुरसंघैश्च सेव्यमानो महेंद्रवत् । सुरद्रुमो जितस्तेन कामधे नुर्मणिस्तथा

ನಾಗರು ಮತ್ತು ಅಸುರಸಂಘಗಳಿಂದ ಮಹೇಂದ್ರನಂತೆ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ಸುರದ್ರುಮ (ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ)ವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಪಡೆದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಮಧೇನು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಪ್ರದ ಮಣಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದನು।

Verse 43

दानैर्द्दाता च सर्वेषां येऽन्ये दानित्वमागताः । सर्वेषामेव भूतानां दानैर्दाता बलिर्महान्

ದಾನಗಳಿಂದ ದಾನಶೀಲತೆಯಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತರಾದ ಇತರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅವನು ಮೀರಿದನು; ತನ್ನ ದಾನಗಳಿಂದ ಮಹಾಬಲಿ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಉಪಕಾರಕನಾದ ದಾತನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 44

यान्यान्कामयते कामां स्तान्सर्वान्वितरत्यसौ । सर्वेभ्योऽपि स चार्थिभ्यो दानवानामधीश्वरः

ಜನರು ಯಾವ ಯಾವ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದರೋ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು; ದಾನವರ ಅಧೀಶ್ವರನಾದ ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯಾಚಕನಿಗೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 45

शौनक उवाच । देवेंद्रो हि महाभाग न ददाति कदाचन । कथं बलिरसौ दाता कथयस्व यथातथम्

ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮಹಾಭಾಗ! ದೇವೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಎಂದಿಗೂ ದಾನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಬಲಿ ದಾತನೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ? ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿರಿ।

Verse 46

लोमश उवाच । यत्नतो येन यत्किंचित्क्रियते सुकृतं नरैः । शुभं वाप्यशुभं वापि ज्ञातव्यं हि विपश्चिता

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಮನುಷ್ಯರು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, ಅದು ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ; ವಿವೇಕಿಗಳು ಅದರ ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 47

शक्रो हि याज्ञिको विप्रा अश्वमेधशतेन वै । प्राप्तराज्योऽमरावत्यां केवलं भोगलोलुपः

ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಜ್ಞಕರ್ತನು; ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳಿಂದ ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು, ಆದರೂ ಅವನು ಕೇವಲ ಭೋಗಲೋಲುಪನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದನು।

Verse 48

अर्थितं तत्फलं विद्धि पुनः कार्पण्यमाविशत् । पुनर्मरणमाविश्य श्रीणपुण्यो भविष्यति

ಅವನು ಬೇಡಿದ ಫಲ ಅದೇ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಮತ್ತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಣ್ಯ (ಕಂಜುಸಿತನ) ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಪುನಃ ಮರಣಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವನು ಕ್ಷೀಣಪುಣ್ಯನಾಗುವನು।

Verse 49

य इंद्र कृमिरेव स्यात्कृमिरंद्रो हि जायते । तस्माद्दानात्परतरं नान्यदस्तीह मोचनम्

ಇಂದ್ರನೂ ಕೀಟವಾಗಬಹುದು, ಕೀಟದಿಂದ ‘ಕೀಟಗಳ ಇಂದ್ರ’ನೂ ಹುಟ್ಟಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು ಮೋಚನ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ।

Verse 50

दानाद्धि प्राप्यते ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षो न संशयः । मोक्षात्परतरा भक्तिः शूलपाणौ हि वै द्वजाः

ದಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಶೂಲಪಾಣಿಯಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 51

ददाति सर्वं सर्वेशः प्रसन्नात्मा सदाशिवः । किंचिदल्पेन तोयेन परितुष्यति शंकरः

ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾದ ಸರ್ವೇಶ್ವರ ಸದಾಶಿವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಶಂಕರನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 52

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । विरोचनसुतेनेदं कृतमस्ति न संशयः

ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಈ ಪುರಾತನ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದು ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಿಂದಲೇ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 53

कितवो हि महापापो देवब्राह्मणनिंदकः । निकृत्या परयोपेतः परदाररतो महान्

ಆ ಜೂಜುಗಾರನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾಪಾಪಿ—ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುವವನು, ವಂಚನೆ-ಕಪಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತನಾದವನು.

Verse 54

एकदा तु महापापात्कैतावाच्च जितं धनम् । गणिकार्थे च पुष्पाणि तांबूलं चंदनं तथा

ಒಮ್ಮೆ ಮಹಾಪಾಪವೂ ವಂಚನೆಯೂ ಮಾಡಿ ಅವನು ಧನವನ್ನು ಗೆದ್ದನು; ಗಣಿಕೆಯಿಗಾಗಿ ಹೂಗಳು, ತಾಂಬೂಲ ಮತ್ತು ಚಂದನವನ್ನೂ ತಂದನು.

Verse 55

कौपीनमात्रं तस्यैव कितवस्य प्रदृश्यते । कराभ्यां स्वस्तिकं कृत्वा गंधमाल्यादिकं च यत्

ಆ ಜೂಜುಗಾರನು ಕೇವಲ ಕೌಪೀನವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು; ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ವಸ್ತಿಕಚಿಹ್ನೆ ಮಾಡಿ, ಗಂಧ-ಮಾಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.

Verse 56

गणिकार्थमुपादाय धावमानो गृहं प्रति । तदा प्रस्खलितो भूमौ निपपात च तत्क्षणात्

ಗಣಿಕೆಗೆಂದು ಆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅವಳ ಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು; ಆಗ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು।

Verse 57

पतनान्मूर्छया युक्तः क्षणमात्रं तदाऽभवत् । ततो मूर्छागतस्यास्य पापिनोऽनिष्टकारिणः

ಬಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವನು ಮೂರ್ಚಿತನಾಗಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದನು. ನಂತರ ಮೂರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ಪಾಪಿ, ಅನಿಷ್ಟಕಾರಿಯ—

Verse 58

बुद्धिः सद्यः समुत्पन्ना कर्मणा प्राक्तनेन हि । निर्वेदं परमापन्नः कितवो दुःखसंयुतः

ಪೂರ್ವಕರ್ಮದ ಬಲದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನಲ್ಲಿ ಸದ್ದ್ಬುದ್ಧಿ ಉದಯವಾಯಿತು. ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಜೂಜುಗಾರನು ಗಾಢ ನಿರ್ವೇದ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 59

भूम्यां निपतितं यच्च गंधपुष्पादिकं महत् । समर्पितं शिवायेति कितवेनाप्यबुद्धिना

ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಗಂಧಪುಷ್ಪಾದಿಗಳ ಮಹಾ ಅರ್ಪಣವೂ—ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯ ಜೂಜುಗಾರನು ‘ಶಿವಾಯ’ ಎಂದು ಸಮರ್ಪಿಸಿದರೂ—ಶಿವೋಪಹಾರವೆಂದು ಸ್ವೀಕೃತವಾಯಿತು।

Verse 60

चित्रगुप्तेन चाख्यातं दत्तमस्ति त्वया पुनः । पतितं चैव देहांते शिवाय परमात्मने

ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ—ದೇಹಾಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮತ್ತೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅದನ್ನೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೆ।

Verse 61

पचनीयोसि मे मंद नरकेषु महत्सु च । इत्युक्तो धर्मराजेन कितवो वाक्यमब्रवीत्

ಧರ್ಮರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ಮಹಾ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ‘ಬೇಯಲ್ಪಟ್ಟು’ (ತೀವ್ರ ಯಾತನೆ) ಅನುಭವಿಸಬೇಕು।” ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಜೂಜುಗಾರನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು।

Verse 62

पापाचारो हि भगवन्कश्चिन्नैव मया कृतः । विमृश्यतां मे सुकृतं याथातथ्येन भो यम

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಭಗವನ್, ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೇ ಯಾವುದೇ ಪಾಪಾಚಾರ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಓ ಯಮ, ನನ್ನ ಸುಕೃತವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸು।”

Verse 63

चित्रगुप्तेन चाख्यातं द्त्तमस्ति त्वया पुनः । पतितं चैव देहांते शिवाय परमात्मने

ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನೂ ತಿಳಿಸಿದನು—ನೀನು ಮತ್ತೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೆ; ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದುದನ್ನೂ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೆ।

Verse 64

तेन कर्मविपाकेन घटिकात्रयमेव च । शचीपतेः पदं विद्धि प्राप्स्यसि त्वं न संशयः

ಆ ಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಘಟಿಕೆಗಳಷ್ಟು—ಇದು ತಿಳಿ—ನೀನು ಶಚೀಪತಿ (ಇಂದ್ರ) ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 65

आगतस्तत्क्षणाद्देवः सुर्वैः समन्वितः । ऐरावतं समारूढो नीतोऽसौ शक्रमंदिरम् । शक्रः प्रबोधितस्तेन गुरुणा भावितात्मना

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ದೇವನು ಬಂದನು. ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಕ್ರಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾದ ಗುರು ಶಕ್ರನನ್ನು (ಇಂದ್ರನನ್ನು) ಎಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 66

घटिकात्रितयं यावत्तावत्कालं पुरंदर । निजासनेऽपि संस्थाप्यः कितवोऽपि ममाज्ञया

ಓ ಪುರಂದರಾ! ಮೂರು ಘಟಿಕೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲವಿರುವವರೆಗೆ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಈ ಕಿತವನು (ಜೂಜುಗಾರನು) ಸಹ ನಿನ್ನ ಸ್ವಾಸನದಲ್ಲೇ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಲ್ಪಡಲಿ।

Verse 67

गुरोर्वचनमार्कर्ण्य कृत्वा शिरसि तत्क्षणात् । गतोऽन्वत्रैव शक्रोऽसौ कितवो हि प्रवेशितः । भवनं देवराजस्य नानाश्चर्यसमन्वितम्

ಗುರುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ಶಿರಸಾ ವಹಿಸಿ ಶಕ್ರನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೋದನು; ಮತ್ತು ಆ ಕಿತವನು ದೇವರಾಜನ ನಾನಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 68

शक्रासनेऽभिषिक्तोऽसौ राज्यं प्राप्तः शतक्रतोः । शंभोर्गंधप्रदानाच्च पुष्पतांबूलसंयुतम्

ಶಕ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿತನಾದ ಅವನು ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಇದು ಶಂಭುವಿಗೆ ಪುಷ್ಪ-ತಾಂಬೂಲসহಿತ ಗಂಧವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಫಲ।

Verse 69

किं पुनः श्रद्धया युक्ताः शिवाय परमात्मने । अर्पयंति सदा भक्त्या गंधपूष्पादिकं महत्

ಹಾಗಾದರೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನಿಗೆ ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪಾದಿ ಮಹೋಪಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರ ಫಲ ಎಷ್ಟೋ ಮಹತ್ತರ!

Verse 70

शिवसायुज्यमायाताः शिवसेनासमन्विताः । प्राप्नुवंति महामोदं शक्रो ह्येषां च किंकरः

ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಶಿವಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಿತರಾಗಿ ಮಹಾಮೋದ (ಪರಮಾನಂದ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ವೂ ಅವರ ಕಿಂಕರನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 71

शिवपूजारतानां च यत्सुखं शांतचेतसाम् । ब्रह्मशक्रादिकानां च तत्सुखं दुर्लभं महत्

ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಶಾಂತಚಿತ್ತರಾಗಿರುವ ಭಕ್ತರು ಅನುಭವಿಸುವ ಪರಮಸুখವು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮಹತ್ತಾಗಿ ದುರ್ಲಭವಾದ ಆನಂದವಾಗಿದೆ.

Verse 72

वराकास्ते न जानंति मूढा विषयलोलुपाः । वंदनीयो महादेवो ह्यर्चनीयः सदाशिवः

ವಿಷಯಲೋಲುಪರಾದ ಆ ಮೂಢ ದೀನರು ಇದನ್ನು ಅರಿಯರು—ಮಹಾದೇವನು ವಂದನೀಯನು, ಸದಾಶಿವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅರ್ಚನೀಯನು.

Verse 73

पूजनीयो महादेवः प्राणिभिस्तत्त्ववेदिभिः । तस्मादिंद्रत्वमगमत्कितवो घटिकात्रयम्

ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮಹಾದೇವನು ಪೂಜನೀಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಿತವನು ಇಂದ್ರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ಘಟಿಕೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ.

Verse 74

पुरोधसाभिषिक्तोऽसौ पुरंदरपदे स्थितः । तदानीं नारदेनोक्तः कितवोऽसौ महायशाः

ಪುರೋಹಿತನಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ಪದದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು; ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕಿತವನನ್ನು ನಾರದನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 75

इन्द्राणीमानयस्त्वेति यथा राज्यं सुशोभितम् । ततः प्रहस्य चोवाच कितवः शिववल्लभः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಂದ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕರೆತರು, ರಾಜ್ಯವು ಸುಶೋಭಿತವಾಗಲಿ.” ಆಗ ಶಿವಪ್ರಿಯನಾದ ಕಿತವನು ನಗುತ್ತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 76

इन्द्राण्या नास्ति मे कार्यं न वाच्यं ते महामते । एवमुक्त्वाथ कितवः प्रदातुमुपचक्रमे

“ಇಂದ್ರಾಣಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೇಳಬಾರದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಿತವನು ಆಗ ದಾನಪ್ರದಾನಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 77

ऐरावतमगस्त्याय प्रददौ शिववल्लभः । विश्वामित्राय कितवो ददौ हयमुदारधीः

ಶಿವನ ಪ್ರಿಯನು ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ಐರಾವತವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಕಿತವನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಒಂದು ಅಶ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು।

Verse 78

उच्चैःश्रवससंज्ञं च कामधेनुं महायशाः । ददौ वशिष्ठाय तदा चिंतामणिं महाप्रभम्

ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯು ವಶಿಷ್ಠರಿಗೆ ‘ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್’ ಎಂಬ (ಅಶ್ವ) ಹಾಗೂ ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ಮಹಾಪ್ರಭವಾದ ಚಿಂತಾಮಣಿಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು।

Verse 79

गालवाय महातेजास्तदा कल्पतरुं च सः । कौंडिन्याय महाभागः कितवोपि गृहं तदा

ಆಗ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು ಗಾಲವರಿಗೆ ಕಲ್ಪತರುವನ್ನ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಕೌಂಡಿನ್ಯರಿಗೆ ಕಿತವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು।

Verse 80

एवमादीन्यनेकानि रत्नानि विविधानि च । ददावृषिभ्यो मुदितः शिवप्रीत्यर्थमेव च

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ರತ್ನಾದಿಗಳನ್ನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು—ಕೇವಲ ಶಿವಪ್ರಸನ್ನತೆಯ ನಿಮಿತ್ತವೇ।

Verse 81

घटितकात्रितयं यावत्तावत्कालं ददौ प्रभुः । घटिकात्रितयादूध्व पूर्वस्वामी समागतः

ಪ್ರಭುವು ಮೂರು ಘಟಿಕೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಆ ಮೂರು ಘಟಿಕೆಗಳು ಕಳೆದ ತಕ್ಷಣ ಪೂರ್ವಸ್ವಾಮಿ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 82

पुरंदरोऽमरावत्यामुपविश्य निजासने । ऋषिभिः संस्तुतश्चैव शच्या सह तदाऽभवत्

ಪುರಂದರನು (ಇಂದ್ರನು) ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು. ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಅವನು ಆಗ ಶಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು.

Verse 83

शचीमुवाच दुर्मेधाः कितवेनासि भामिनि । भुक्ता ह्यस्यैव कथय याथातथ्येन शोभने

ಆ ದುರ್ಮೇಧನು ಶಚಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು— “ಓ ಭಾಮಿನಿ! ಆ ಕಿತವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಭೋಗಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಓ ಶೋಭನೆ! ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಯಥಾತಥ್ಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು.”

Verse 84

तदा प्रहस्य चोवाच पुरंदरमकल्मषा । आत्मौपम्येन सर्वत्र पश्यति त्वं पुरंदर

ಆಗ ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಶಚೀ ನಗುತ್ತಾ ಪುರಂದರನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಓ ಪುರಂದರಾ! ನೀ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನ್ನದೇ ಮಾನದಿಂದ ಅಳೆಯುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತೀಯ.”

Verse 85

असौ महात्मा कितवस्वरूपी शिवप्रसादात्परमार्थविज्ञः । वै राग्ययुक्तो हि महानुभावो येनापि सर्वं परमं प्रपन्नम्

ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನು; ಕಿತವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಶಿವಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು. ವೈರಾಗ್ಯಯುಕ್ತ ಆ ಮಹಾನುಭಾವನ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಮಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 86

राज्यादिकं मोहमयं च पाशं त्यक्ता परेभ्यो विजयी स जातः

ರಾಜ್ಯಾದಿ ಮೋಹಮಯ ಪಾಶವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನು ಇತರರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ವಿಜಯಿಯಾದನು।

Verse 87

वचो निशम्य देवेश इंद्राण्याः स पुरंदरः । व्रीडायुक्तोऽभवत्तूष्णीमिंद्रासनगतस्तदा

ಇಂದ್ರಾಣಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವೇಶ ಪುರಂದರನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಇಂದ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತು ಮೌನಿಯಾದನು।

Verse 88

बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं वाक्यविदां वरः । ऐरावतो न दृश्येत तथैवोच्चैःश्रवा हयः

ವಾಕ್ಯವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ಐರಾವತ ಕಾಣಬಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾ ಅಶ್ವವೂ.”

Verse 89

पारिजातादयः सर्वे पदार्थाः केन वा हृताः । गुरुरुवाचेदं कितवेन कृतं महत्

“ಪಾರಿಜಾತಾದಿ ಎಲ್ಲ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕೊಂಡೊಯ್ದರು?” ಗುರು ಹೇಳಿದರು—“ಆ ಕಿತವನು (ಮೋಸಗಾರ ಜೂಜಾರಿ) ಈ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದನು.”

Verse 90

ऋषिभ्यो दत्त मद्यैव यावत्सत्ता हि तस्य वै । स्वसत्तायां महत्यां च स्वसत्ता ये भवंति च

“ಅವನ ಸತ್ತೆ ಇರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಸ್ವಯಂ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೀಡಿದೆ; ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಹತ್ತಾದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಧರ್ಮೋಚಿತ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಸ್ಥಿತರಾದವರು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।”

Verse 91

अप्रमात्ताश्च ये नित्यं शिवध्यानपरायणाः । ते प्रियाः शंकरस्यैव हित्वा कर्मफलानि वै । केवलं ज्ञानमाश्रित्य ते यांति परमं पदम्

ಯಾರು ನಿತ್ಯವೂ ಅಪ್ರಮತ್ತರಾಗಿ ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಶಂಕರನಿಗೆ ಪರಮಪ್ರಿಯರು. ಕರ್ಮಫಲಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಾಶ್ರಯದಿಂದ ಅವರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 92

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य चेंद्रो बृहस्पतेर्वाक्यमिदं वभाषे । प्रायो यमो वक्ष्यति सर्वमेतत्समृद्धये ह्यात्मनश्चैव शक्रः

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಕ್ರನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— “ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯಮನೇ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುವನು; ನನ್ನ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು.”

Verse 93

तथेति मत्वा गुरुणा सहैव राजा सुराणां सहसा जगाम । स्वकार्यकामो हि तथा पुरंदरो ययौ पुरीं संयमिनीं तदानीम्

‘ತಥೇತಿ’ ಎಂದು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ದೇವರಾಜನು ಗುರುಸಹಿತ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟನು. ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ಆಗಲೇ ಸಂಯಮಿನೀಪುರಿ—ಯಮನ ಧಾಮ—ಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋದನು.

Verse 94

यमेन पूज्यमानो हि शक्रो वाक्यमुवाच ह । त्वया दत्तं मम पदं कितवाय दुरात्मने

ಯಮನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ನನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಆ ಕಿತವ, ಆ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.”

Verse 95

अनेनैतत्कृतं कर्म्म जुगुप्सितं महत्तरम् । मदीयानि च रत्नानि यानि सर्वाण्यनेन वै । एभ्य एभ्यः प्रदत्तानि धर्म्म जानीहि तत्त्वतः

“ಇವನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಜುಗುಪ್ಸಿತವೂ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವೂ ಆಗಿದೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಇವನು ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿ.”

Verse 96

त्वं धर्मनामासि कथं कितवाय प्रदत्तवान् । मम राज्यविनाशाय कृतमस्ति त्वयाऽधुना

ನೀನು ‘ಧರ್ಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಜೂಜುಗಾರನಿಗೆ ನನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೀಡಿದೆ? ಇದರಿಂದ ಈಗ ನನ್ನ ರಾಜ್ಯನಾಶವು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ।

Verse 97

आनयस्व महाभाग गजादीनि च सत्वरम् । अन्यानि चैव रत्नानि दत्तानि च यतस्ततः

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆನೆಗಳಾದಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಂದುಕೊ; ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಂದುಕೊ।

Verse 98

निशम्य वाक्यं शक्रस्य यमो वचनमब्रवीत् । कितवं च रुषाविष्टः किं त्वया पापिना कृतम्

ಶಕ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಮನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ಜೂಜುಗಾರನು ಕೋಪಾವಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಓ ಪಾಪಿ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ?”

Verse 99

भोगार्थं चैव यद्दत्तं शक्रराज्यं त्वयाऽधुन् । प्रदत्तं च द्विजातिभ्यो ह्यन्यथा वै कृतं महत्

ಇಂದ್ರರಾಜ್ಯವು ನಿನಗೆ ಈಗ ಭೋಗಾರ್ಥವಾಗಿಯೇ ದೊರೆತಿತ್ತು; ಆದರೆ ನೀನು ಅದನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದೆ—ಇದು ಕ್ರಮವಿರುದ್ಧವಾದ ಮಹಾ ಕೃತ್ಯ।

Verse 100

अकार्यं वै त्वया मूढ परद्रव्यापहारणम् । तेन पापेन महता निरयं प्रतिगच्छसि

ಮೂಢನೇ! ನೀನು ಅಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದೆ—ಪರದ್ರವ್ಯಾಪಹರಣ ಮಾಡಿದೆ. ಆ ಮಹಾಪಾಪದಿಂದ ನೀನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆ।

Verse 101

यमस्य वचनं श्रुत्वा कितवो वाक्यमब्रवीत् । अहं निरयगामी च नात्र कार्या विचारणा

ಯಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಜೂಜುಗಾರನು ಹೇಳಿದನು— “ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಗಾಮಿ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 102

यावत्स्वता मम विभो जाता शक्रासने तथा । तावद्दत्तं हि यत्किंचिद्द्विजेभ्यो हि यथातथम्

“ಪ್ರಭು! ನಾನು ಸ್ವತಃ ಇಂದ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ, ನನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನು ಯಥಾತಥವಾಗಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದೆನು।”

Verse 103

यम उवाच । दानं प्रशस्तं भूम्यां च दृश्यते कर्म्मणः फलम् । स्वर्गे दानं न दातव्यं केनचित्कस्यचित्क्वचित् । तस्माद्दंड्योऽसि रे मूढ अशास्त्रीयं कृतं त्वया

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಾನವು ಪ್ರಶಸ್ತ; ಕರ್ಮಫಲವಾಗಿ ಅದರ ಫಲವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ದಾನ ಕೊಡಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಮೂಢಾ! ನೀನು ಶಾಸ್ತ್ರವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ದಂಡನೀಯನು।”

Verse 104

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ताः दुरात्मनाम् । सर्वेषां पापशीलानां शास्तऽहं नात्र संशयः

“ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಗುರುವೇ ಶಾಸ್ತಾ; ದುಷ್ಟರಿಗೋಸ್ಕರ ರಾಜನೇ ಶಾಸ್ತಾ. ಪಾಪಶೀಲರಾದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಾಸ್ತಾ ನಾನೇ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 105

एवं निर्भर्त्सयित्वा तं कितवं धर्मराट्स्वयम् । उवाच चित्रगुप्तं च नरके पच्यतामयम् । तदा प्रहस्य चोवाच चित्रगुप्तो यमं प्रति

ಹೀಗೆ ಆ ಜೂಜುಗಾರನನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಧರ್ಮರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಇವನನ್ನು ನರಕದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಿ।” ಆಗ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ನಗುತ್ತ ಯಮನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 106

कथं निरयगामित्वं कितवस्य भविष्यति । येन दत्तो ह्यगस्त्याय गज ऐरावतो महान्

ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಮಹಾನ್ ಐರಾವತ ಗಜವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಿತವನು ನರಕಗಾಮಿ ಹೇಗೆ ಆಗುವನು?

Verse 107

तथाश्वो ह्यब्धिसंभूतो गालवाय महात्मने । विश्वामित्राय भद्रं ते चिंतामणिर्महाप्रभः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಮುದ್ರಸಂಭವ ಅಶ್ವವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಲವನಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ—ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾಪ್ರಭ ಚಿಂತಾಮಣಿ ರತ್ನವನ್ನು ದಾನಮಾಡಲಾಯಿತು।

Verse 108

एवमादीनि रत्नानि दत्तानि कितेवन हि । तेन कर्मविपाकेन पूजनीयो जगत्त्रये

ಇಂತಹ ಮತ್ತು ಇತರ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕಿತವನೇ ದಾನಮಾಡಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 109

शिवमुद्दिश्य यदत्तं स्वर्गे मर्त्ये च यैर्नरैः । तत्सर्वं त्वक्षयं विद्यान्निश्छिद्रं कर्म चोच्यते । तस्मान्नरकगामित्वं कितवस्य न विद्यते

ಶಿವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ನೀಡುವ ದಾನವೆಲ್ಲ ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ತಿಳಿ; ಅದನ್ನು ‘ನಿಶ್ಛಿದ್ರ’ (ದೋಷರಹಿತ) ಕರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಿತವನಿಗೆ ನರಕಗಮನವಿಲ್ಲ।

Verse 110

यानियानि च पापानि कितवस्य महात्मनः । भस्मीभूतानि सर्वाणि जातानि स्मरणाच्च वै

ಮಹಾತ್ಮ ಕಿತವನಿಗೆ ಇದ್ದ ಯಾವ ಯಾವ ಪಾಪಗಳಾದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಭಸ್ಮವಾಗಿಹೋಯಿತು।

Verse 111

शंभोः प्रसादात्सर्वाणि सुकृतानि च तत्क्षणात् । तद्वचश्चित्रगुप्तस्य निशम्य प्रेतराट् स्वयम्

ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರೇತರಾಜ ಯಮನು ಸ್ವತಃ…

Verse 112

प्रहस्यावाङ्मुखो भूत्वा इद माह शतक्रतुम् । त्वं हि राजा सुरेंद्राणां स्थविरो राज्यलंपटः

ನಗುತ್ತಾ, ಮುಖವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—“ನೀನು ದೇವೇಂದ್ರರ ರಾಜನು; ಆದರೂ ವೃದ್ಧನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಲಂಪಟನಾಗಿದ್ದೀಯ.”

Verse 113

अश्वमेधशतेनैव एकं जन्मार्जितं कृतम् । त्वया नास्त्यत्र संदेहो ह्यर्ज्जितं तेन वै महत्

ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಒಂದು ಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ನೀನು ಮಾಡಿದುದರಿಂದ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಅದರಿಂದ ಮಹತ್ ಫಲ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 114

प्रार्थयित्वा ह्यगस्त्यादीन्मुनीन्सर्वान्विशेषतः । अर्थेन प्रणिपातेन त्वया लभ्यानि तानि च । गजादिकानि रत्नानि येन त्वं च सुखी त्वरन्

ಅಗಸ್ತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳನ್ನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ—ದಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಾಮಗಳಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ, ನೀನು ಅವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲೆ: ಗಜಾದಿ ರತ್ನಸಂಪತ್ತು; ಅದರಿಂದ ನೀನು ಶೀಘ್ರ ಸುಖಿಯಾಗುವೆ.

Verse 115

तथेति मत्वा वचनं पुरंदरो गतः पुरीं स्वामविवेकदृष्टिः । अभ्यर्थयामास विनम्रकंधरश्चर्षीस्ततो लब्धवान्पारिजातम्

“ತಥೇತಿ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಆ ವಚನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಪುರಂದರನು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅವನ ವಿವೇಕದೃಷ್ಟಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ವಿನಮ್ರ ಕಂಧರನಾಗಿ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಬೇಡಿ, ಅವರಿಂದ ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 116

अनेनैव प्रकारेण लब्धराज्यः पुरंदरः । जातस्तदामरावत्यां राजा सह महात्मभिः

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಂದರನು (ಇಂದ್ರನು) ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು; ನಂತರ ಅಮರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮತ್ತೆ ರಾಜನಾದನು।

Verse 117

कितवस्य पुनर्जन्म दत्तं वैवस्वतेन हि । किंचितकर्मविपाकेन विरोचनसुतोऽभवत्

ಕಿತವನಿಗೆ ವೈವಸ್ವತನು (ಯಮನು) ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ದತ್ತನು; ಸ್ವಲ್ಪ ಉಳಿದ ಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಅವನು ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಾದನು।

Verse 118

सुरुचिर्जननी तस्य कितवस्याभवत्तदा । विरोचनस्य महिषी दुहिता वृषपर्वणः । तस्थौ जठरमास्थाय तस्याः सोऽपि महात्मनः

ಆಗ ಕಿತವನ ತಾಯಿ ಸುರುಚಿಯೆಂದು ಆಯಿತು—ಅವಳು ವಿರೋಚನನ ಮಹಿಷಿ, ವೃಷಪರ್ವಣನ ಪುತ್ರಿ. ಆ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಅವಳ ಗರ್ಭವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು।

Verse 119

तदाप्रभृति तस्यैव प्रह्लादस्यात्मजात्स वै । सुरुचेश्च तथाप्यासीद्धर्मेदाने महामतिः

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಆ ಪುತ್ರನು ‘ಸುರುಚಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಮಹಾಮತಿಯಾದನು।

Verse 120

तेनैव जठरस्थेन कृता मतिरनुत्तमा । कितवेन कृता विप्रा दुर्लभा या मनीषिणाम्

ಅವನು—ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ—ಅನುತ್ತಮ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ‘ಕಿತವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನಿಂದಲೂ ಇಂತಹ ಸಂಕಲ್ಪವು ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಲಭ।

Verse 121

एकदा वै तदा शक्रो ययौ वैरोचनं प्रति । हंतुकामो हि दैत्येंद्रं विप्रो भूत्वाऽथ याचकः

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ವೈರೋಚನನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ದಾನವೇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷ ಧರಿಸಿ ಭಿಕ್ಷುಕನಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 122

विरोचनगृहं प्राप्त इंद्रो वाक्यमुवाच ह । स्थविरो ब्राह्मणो भूत्वा देहीति मम सुव्रत । मनस्वी त्वं च दैत्येंद्र दाता च भुवनत्रये

ವೈರೋಚನನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿ ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನನಗೆ ದಾನ ಕೊಡು. ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ, ನೀನು ಮಹಾಮನಸ್ಕನು; ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ದಾತನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.”

Verse 123

तव विप्रा महाभाग चरितं परमाद्भुतम् । वर्णयन्ति समा जेषु स्थित्वा कीर्ति च निर्मलाम् । याचकोऽहं च दैत्येंद्र दातुरर्महसि सुव्रत

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಹೇ ಮಹಾತ್ಮ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಿನ್ನ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಿರ್ಮಲ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ, ನಾನೂ ಯಾಚಕನು; ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನೀನು ದಾತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವೂ ಆಧಾರವೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 124

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दैत्येंद्रो वाक्यमब्रवीत् । किं दातव्यं तव विभो वद शीघ्रं ममाधुना

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಭೋ, ನಿನಗೆ ಏನು ದಾನ ಕೊಡಲಿ? ಈಗಲೇ ಬೇಗ ಹೇಳು.”

Verse 125

इंद्रो हि विप्ररूपेण विरोचनमुवाच ह । याचयामि च दैत्येंद्र यदहं परिभावितः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇಷದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ವೈರೋಚನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ, ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 126

आत्मप्रीत्या च दातव्यं मम नास्त्यत्र संशयः । उवाच प्रहसन्वाक्यं प्रह्लादस्यात्मजोऽसुरः

ದಾನವನ್ನು ಸ್ವಹೃದಯದ ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಕೊಡಬೇಕು—ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುತ್ರನಾದ ಅಸುರನು ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 127

ददाम्यात्मशिरो विप्र यदि कामयसेऽधुना । इदं राज्यमनायासमियं श्रीर्नान्यगामिनी । अहं समर्पयिष्यामि तव नास्त्यत्र सशयः

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ನೀನು ಈಗಲೇ ಬಯಸಿದರೆ ನಾನು ನನ್ನದೇ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಈ ರಾಜ್ಯ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ದೊರೆತದ್ದು, ಈ ಶ್ರೀ ಇನ್ನೆಡೆಗೆ ಹೋಗದದ್ದು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 128

इत्युक्तस्तेन दैत्येन विमृश्य च तदा हरिः । उवाच देहि मे स्वीयं शिरो मुकुटसेवितम्

ಆ ದೈತ್ಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಹರಿ (ಇಂದ್ರ) ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಮಕುಟದಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ನಿನ್ನದೇ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು।”

Verse 129

एवमुक्ते तु वचने शक्रेण द्विजरूपिणा । त्वरन्महेंद्राय तदा शिवर उत्कृत्त्य वै मुदा । स्वकरेण ददौ तस्मै प्रह्लादस्यात्मजोऽसुरः

ದ್ವಿಜರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುತ್ರನಾದ ಅಸುರನು ಮಹೇಂದ್ರನ ಬಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಆನಂದದಿಂದ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದಲೇ ಅವನಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 130

प्रह्लादेन पुरा यस्तु कृतो धर्म्मः सुदुष्करः । केवलां भक्तिमाश्रित्य विष्णोस्तत्परचेतसा

ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಹಿಂದೆ ಆಚರಿಸಿದ ಅತಿದುಷ್ಕರ ಧರ್ಮವು, ಕೇವಲ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 131

दानात्परतरं चान्यत्क्वचिद्वस्तु न विद्यते । तद्दानं च महापुण्यमार्तेभ्यो यत्प्रदीयते

ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆರ್ಥರು ಹಾಗೂ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ದಾನವೇ ಪರಮ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.

Verse 132

स्वशक्त्या यच्च किंचिच्च तदानंत्याय कल्पते । दानात्परतरं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते

ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಅನಂತ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಇಲ್ಲ.

Verse 133

सात्त्विकं राजसं चैव तामसं च प्रकीर्तिततम् । तथा कृतमनेनैव दानं सात्त्विकलक्षणम्

ದಾನವು ಮೂರು ವಿಧವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ—ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಂತಹ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ದಾನವು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

Verse 134

शिर उत्कृत्त्य चेंद्राय प्रदत्तं विप्ररूपिणे । किरीटः पतितस्तत्र मणयो हि महाप्रभाः

ಶಿರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟವು ಬಿದ್ದು, ಅದರ ಮಣಿಗಳು ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು.

Verse 135

ऐकपद्येन पतितास्ते जाता मंडलाय वै । दैत्यानां च नरेंद्राणां पन्नगानां तथैव च

ಆ ಮಣಿಗಳು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಿದ್ದು ವಲಯಾಕಾರದ ಆಭರಣಗಳಾದವು—ದೈತ್ಯರಿಗೆ, ಮಾನವರ ರಾಜರಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗೇಂದ್ರರಿಗೆ ಸಹ ಯೋಗ್ಯವಾದವು.

Verse 136

विरोचनस्य तद्दानं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । गायंत्यद्यापि कवयो दैत्येंद्रस्य महात्मनः

ವಿರೋಚನನ ಆ ದಾನವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇಂದಿಗೂ ಕವಿಗಳು ಮಹಾತ್ಮ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 137

विरोचनस्य पुत्रोऽभूत्कितवोऽसौ महाप्रभः । मृते पितरि जातोऽसौ माता तस्य पतिव्रता

ವಿರೋಚನನಿಗೆ ಕಿಟವನೆಂಬ ಮಹಾಪ್ರಭ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು. ತಂದೆ ಮೃತನಾದ ನಂತರ ಅವನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನ ತಾಯಿ ಪತಿವ್ರತೆ।

Verse 138

कलेवरं च तत्याज पतिलोकं गता ततः । भार्गवेणाभिषिक्तोऽसौ जनकस्य निजासने

ಅವಳು ನಂತರ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪತಿಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಆ ಪುತ್ರನು ಭಾರ್ಗವರಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿತನಾಗಿ ತಂದೆಯ ಸ್ವಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದನು।

Verse 139

नाम्ना बलिरिति ख्यातो बभूव च महायशाः । तेन सर्वे सुरगणास्त्रासिताः सुमहाबलाः

ಅವನು ‘ಬಲಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾಗಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. ಅವನ ಬಲದಿಂದ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠರಾದ ದೇವಗಣರೂ ಭೀತರಾದರು।

Verse 140

गतस्ते कथिताः पूर्वं कश्यपस्याश्रमं शुभम् । तदा बलिरभूदिन्द्रो देवपुर्यां महायशाः

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರು ಕಶ್ಯಪನ ಶುಭಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಆಗ ದೇವಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬಲಿ ಇಂದ್ರನಾದನು।

Verse 141

स्वयं तताप तपसा सूर्यो भूत्वा तदाऽसुरः । ईशो भूत्वा स्वयं चास्ते ऐशान्यां दिशि पालयन्

ಆ ಅಸುರನು ಸ್ವತಃ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದನು. ಬಳಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪಡೆದು ತಾನೇ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 142

तथा च नैरृतो भूत्वा तथा त्वंबुपतिः स्वयम् । धनाध्यक्ष उदीच्यां वै स्वयमास्ते बलिस्तदा । एवमास्ते बलिः साक्षात्स्वयमेव त्रिलोकभुक्

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ನೈಋತಿ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ತಾನೇ ಜಲಾಧಿಪತಿಯಾಗಿಯೂ ಆಯನು. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಬಲಿ ಆಗ ತಾನೇ ಆ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಬಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ತ್ರಿಲೋಕಭೋಕ್ತಾ, ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 143

शिवार्चनरतेनैव कितवेन बलिर्द्विजाः । पूर्वाभ्यासेन तेनैव महादानरतोऽभवत्

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಕಪಟನಾಗಿದ್ದರೂ ಬಲಿ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಂದ ಅದೇ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಬಲದಿಂದ, ಮಹಾದಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಪರಾಯಣನಾದನು.

Verse 144

एकदा तु सभामध्ये आस्थितो भृगुणा सह । दैत्येंद्रैः संवृतः श्रीमाञ्छंडामर्कौ वचोऽब्रवीत्

ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಭೃಗುಸಹಿತ ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು. ದೈತ್ಯೇಂದ್ರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು ಚಂಡ ಮತ್ತು ಅಮರ್ಕರಿಗೆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 145

आवासः क्रियतामत्र क्रियतामत्र असुरैर्म्मम सन्निधौ । हित्वा पातालमद्यैव मा विलंबितुमर्हथ

ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಿ—ಹೌದು, ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿರಿ. ಇಂದೇ ಪಾತಾಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರಿ; ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 146

भार्गवस्तदुपश्रुत्य प्रहस्येदमुवाच ह । यज्ञैश्च विविधैश्चैव स्वर्गलोके महीयते

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಾರ್ಗವ (ಭೃಗು) ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು—ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಹಾಗೂ ಮಹಿಮೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 147

याज्ञिकैश्च महाराज नान्यथा स्वर्गमेव हि । भोक्तुं हि पार्यते राजन्नान्यता मम भाषितम्

ಮಹಾರಾಜ, ಯಾಜ್ಞಿಕ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ—ಇನ್ನಾವುದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಸ್ವರ್ಗಭೋಗ ಸಾಧ್ಯ. ರಾಜನೇ, ಇದೇ ನನ್ನ ಸ್ಥಿರ ವಚನ।

Verse 148

गुरोर्वचनमाज्ञाय दैत्येंद्रो वाक्यमब्रवीत् । मया कॉतं च यत्कर्म तेन सर्वे महासुराः । स्वर्गे वसंतु सुचिरं नात्र कार्या विचारणा

ಗುರುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅರಿತು ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಸುರರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ।

Verse 149

प्रहस्यो वाच भगवान्भार्गवाणां महातपाः । बलिनं बालिशं मत्वा शुक्रो बुद्धिमतां वरः

ಆಗ ಭಾರ್ಗವರಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಾನ್ ಶುಕ್ರನು, ಬಲಿಯನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠನಾದರೂ ಬಾಲಿಶನೆಂದು ತಿಳಿದು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 150

यत्त्वयोक्तं च वचनं बले मम न रोचते । इहैव त्वं समा गत्य वस्तुं चेच्छसि सुव्रत

ಹೇ ಬಲಿ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಸುವ್ರತ, ನೀನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರು।

Verse 151

अश्वमेधशतेनैव यज त्वं जातवेदसम् । कर्म्मभूमिं गतो भूत्वा मा विलंबितुमर्हसि

ನೀನು ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಜಾತವೇದಸ (ಅಗ್ನಿ)ಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸು. ಕರ್ಮಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 152

तथेति मत्वा स बलिर्महात्मा हित्वा तदानीं त्रिदिवं मनस्वी । दैत्यैः समेतो गुरुणा च संगतो ययौ भुवं सोनुचरैः समेतः

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಆ ಮಹಾತ್ಮ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯಿ ಬಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತ್ರಿದಿವ (ಸ್ವರ್ಗ)ವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಹೊರಟನು. ದೈತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಗುರುವಿನ ಸಂಗದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಅನುಚರರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಹೋದನು.

Verse 153

तन्नर्मदाया गुरुकुल्यसंज्ञकं तीरे महातीर्थमुदारशोभम् । गत्वा तदा दैत्यपतिर्महात्मा जित्वा समग्रं वसुधावलं च

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತ್ಮ ದೈತ್ಯಪತಿ ನರ್ಮದಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಗುರುಕುಲ್ಯ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭೆಯ ಮಹಾತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಮತ್ತು (ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ) ಭೂಮಂಡಲದ ಸಮಸ್ತ ರಾಜರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

Verse 154

ततोऽश्वमेधैर्बहुभिर्विचक्षणो गुरुप्रयुक्तः स महायशाबलिः । ईजे च दीक्षां परमामुपेतो वैरोचनिं सत्यवतां वरिष्ठः

ನಂತರ ಗುರುವಿನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಆ ವಿವೇಕಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಬಲಿ ಅನೇಕ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಪರಮ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ವಿರೋಚನಪುತ್ರ, ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಜನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 155

कृत्वा ब्राह्मणमाचार्यमृत्विजः षोडशाऽभवन् । सुपरीक्षितेन तेनैव भार्गवेण महात्मना

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಭಾರ್ಗವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಆಚಾರ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದಾಗ, ಹದಿನಾರು ಋತ್ವಿಜರು (ಯಾಜಕರು) ಇದ್ದರು—ಅವರನ್ನು ಆ ಮಹಾತ್ಮ (ಶುಕ್ರ)ನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ್ದನು.

Verse 156

यज्ञानामूनमेकेन शतं दीक्षापरेण हि । बलिना चाश्वमेधानां पूर्णं कर्तुं समादधे

ದೀಕ್ಷಾಪರನಾದ ಆ ರಾಜನ ಯಜ್ಞಸಂಖ್ಯೆ ಶತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಒಂದರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಬಲಿಯು ಅಶ್ವಮೇಧಗಳ ಪೂರ್ಣ ಶತಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 157

यावद्यज्ञशतं पूर्णं तस्य राज्ञो भविष्यति । पुरा प्रोक्तं मया चात्र ह्यदित्या व्रतमुत्तमम्

ಆ ರಾಜನ ಯಜ್ಞಶತವು ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ—ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ—ಅದಿತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತವೇ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 158

व्रतेन तेन संतुष्टो भगवान्हरिरीश्वरः । बटुरूपेम महता पुत्रभूतो बभूव ह

ಆ ವ್ರತದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಮಹತ್ತಾದ ಬಟು (ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು।

Verse 159

अदित्याः कश्यपेनैव उपनीतस्तदा प्रभुः । उपनीतेऽथ संप्राप्तो ब्रह्मा लोकपितामहः

ಆಗ ಅದಿತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಕಶ್ಯಪನೇ ಪ್ರಭುವಿನ ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಉಪನಯನವಾದ ಬಳಿಕ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 160

दत्तं यज्ञोपवीतं च ब्रह्मणा परमेष्ठिना । दंडकाष्ठं प्रदत्तं हि सोमेन च महात्मना

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ದತ್ತನು; ಮಹಾತ್ಮ ಸೋಮನು ದಂಡಕಾಷ್ಠವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು।

Verse 161

मेखला च समानीता अजिनं च महाद्भुतम् । तथा च पादुके चैव मह्या दत्ते महात्मनः

ಮೇಖಲೆಯನ್ನು ತಂದರು, ಮಹದದ್ಭುತವಾದ ಮೃಗಚರ್ಮವನ್ನೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಮಾತೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಪಾದುಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದಳು।

Verse 162

तत्र भिक्षा समानीता भवान्या चार्थसिद्धये । एवं भगवते दत्तं विष्णवे बटुरूपिणे

ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಭವಾನಿಯು ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತರಿಸಿದಳು; ಹೀಗೆ ಬಟುರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅದು ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 163

अभिवंद्य श्रीशो वामनो ह्दितिं तथा । कश्यपंच महातेजा यज्ञवाटं जगाम च । याज्ञिकस्य बलेराह च्छलनार्थं स्वयं प्रभुः

ಶ್ರೀಶ—ವಾಮನನು—ಅಭಿವಂದಿಸಿ ಅದಿತಿಯನ್ನೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಕಶ್ಯಪನನ್ನೂ ವಂದಿಸಿ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಯಜ್ಞಕರ್ತನಾದ ಬಲಿಯನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭು ಹೊರಟನು।

Verse 164

तदा महेशः स जगाम स्वर्गं प्रकंपयन्गां प्रपदा भरेण । स वामनो बटुरूपी च साक्षाद्विष्णुः परात्मा सुरकार्यहेतोः

ಅಂದು ಆ ಮಹೇಶನು ತನ್ನ ಪಾದಭಾರದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದತ್ತ ಹೋದನು. ಬಟುರೂಪ ವಾಮನನು ಸాక్షಾತ್ ವಿಷ್ಣು—ಪರಮಾತ್ಮ—ಸುರಕಾರ್ಯಹೇತುವಾಗಿ ಇದ್ದನು।

Verse 165

गीर्भिर्यथार्थाभिरभिष्टुतो जनैर्मुनीश्वरैर्देवगणैर्महात्मा । त्वरेण गच्छन्स च यज्ञवाटं प्राप्तस्तदानीं जगदेकबंधुः

ಜನರು, ಮುನೀಶ್ವರರು, ದೇವಗಣಗಳು ಯಥಾರ್ಥವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಆಗ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು—ಜಗತ್ತಿನ ಏಕಬಂಧು।

Verse 166

उद्गापयन्साम यतो हि साक्षाच्चकार देवो बटुरूपवेषः । उद्गीयमानो भगवान्स ईश्वरो वेदांत वेद्यो हरिरीश्वरः प्रभुः

ಬಟು-ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ದೇವನು ಸాక్షಾತ್ ಸಾಮಗಾನವನ್ನು ಹಾಡಿಸಿದನು. ಹಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲು ಆ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯೇ ಈಶ್ವರ, ಪ್ರಭು; ವೇದಾಂತದಿಂದ ವೇದ್ಯ ಪರಮೇಶ್ವರನು।

Verse 167

ददर्श तं महायज्ञमश्वमेधं बलेस्तदा । द्वारि स्थितो महातेजा वामनो बटुरूपधृक्

ಆಗ ಅವನು ಬಲಿಯ ಮಹಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕಂಡನು. ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಟುರೂಪ ಧರಿಸಿದ ತೇಜಸ್ವಿ ವಾಮನನು ನಿಂತಿದ್ದನು।

Verse 168

ब्रह्मरूपेण महता व्याप्तमासीद्दिगंतरम् । पवमानस्य च बटोर्वामनस्य महात्मनः

ಆ ಪವಮಾನ ಮಹಾತ್ಮ ಬಟು ವಾಮನನ ಮಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾನ ರೂಪವು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮಧ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿತು।

Verse 169

तच्छ्रुत्वा च बलिः प्राह शंडामर्क्कौ च बुद्धिमान् । ब्राह्मणाः कतिसंख्याश्च आगताः संति ईक्ष्यताम्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬಲಿ ಶಂಡ-ಮರ್ಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಎಷ್ಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ನೋಡಿ, ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ।”

Verse 170

तथेति मत्वा त्वरितावुत्थितौ तौ तदा द्विजाः । शंडामर्कौ समागम्य मंडपद्वारि संस्थितौ

“ಹಾಗೆಯೇ” ಎಂದುಕೊಂಡು ಆ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಿಜರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಎದ್ದರು; ಶಂಡ-ಮರ್ಕರು ಹೋಗಿ ಮಂಟಪದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತರು।

Verse 171

ददृशाते महात्मानं श्रीहरिं बटुरूपिणम् । त्वरितौ पुनरायातौ बलेः शंसयितुं तदा

ಅವರು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಬಟು-ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಮಾಡಿದರು. ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಬಲಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 172

ब्रह्मचारी समायात एक एव न चापरः । पठनादौ महाराज चागतस्तव सन्निधौ । किमर्थं तन्न जानीमो जानीहि त्वं महामते

“ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಜ, ವೇದಪಠನ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂದನೆಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಮಹಾಮತೇ, ನೀನೇ ತಿಳಿದುಕೋ.”

Verse 173

एवमुक्ते तु वचने ताभ्यां स च महामनाः । उत्थितस्तत्क्षणादेव दर्शनार्थे बटुं प्रति

ಅವರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಮಹಾಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನು (ಬಲಿ) ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು, ಬಟುವಿನ ದರ್ಶನಾರ್ಥವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋದನು.

Verse 174

स ददर्श महातेजा विरोचनसुतो महान् । दंडवत्पतितो भूमौ ननाम शिरसा बटुम्

ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿರೋಚನಪುತ್ರ ಬಲಿಯು ಅವನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು; ದಂಡವತ್ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಶಿರಸಾ ಆ ಬಟುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 175

आनयित्वा बटुं सद्यः संनिवेश्यः निजासने । अर्घ्यपाद्येन महताभ्यर्चयामास तं बटुम्

ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಟುವನ್ನು ಕರೆತಂದು ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಹತ್ತರ ಅರ್ಘ್ಯ-ಪಾದ್ಯಗಳಿಂದ ಆ ಬಟುವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 176

विनम्रकंधरो भूत्वा उवाच श्लक्ष्णया गिरा । कुतः कस्माच्च कस्यासि तच्छिघ्रं कथ्यतां प्रभो

ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ಭುಜಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ಮೃದು ವಚನಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದನು— “ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ನೀನು ಯಾರು, ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದವನು? ಪ್ರಭೋ, ಶೀಘ್ರ ಹೇಳು।”

Verse 177

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विरोचनसुतस्य वै । मनसा हृषितश्चासौ वामनो वक्तुमारभत्

ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಾಮನನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 178

भगवानुवाच । त्वं हि राजा त्रिलोकेशो नान्यो भवितुमर्हसि । स्वकुलं न्यूनतां गच्छेद्यो वै कापुरुषः स्मृतः

ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— “ನೀನೇ ತ್ರಿಲೋಕೇಶ್ವರ ರಾಜ; ಇದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭೀರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವನು ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಹೀನತೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ।”

Verse 179

समं वा चाधिको वापि यो गच्छेत्पुरुषः स्मृतः । त्वया कृतं च यत्कर्म्म न कृतं पूर्वजैस्तव

ಸಮಾನನಾಗಲಿ ಅಧಿಕನಾಗಲಿ ಯಾರು ಸಮೀಪಿಸಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವಜರೂ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 180

दैत्यानां च वरिष्ठा ये हिरण्यकसिपादयः । कृतं महत्तपो येन दिव्यं वर्षसहस्रकम्

ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಮೊದಲಾದವರು ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಅದು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿತು।

Verse 181

शरीरं भक्षितं यस्य जुषाणस्य तपो महत् । पिपीलिकाभिर्बहुभिर्दंशैश्चैव समावृतम्

ಅವನು ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು; ಅನೇಕ ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವೃತವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 182

अभवत्तस्य तज्ज्ञात्वा सुरेंद्रो ह्यगमत्पुरा । नगरं तस्य च तदा सैन्येन महता वृतः

ಅದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಅವನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ಆ ನಗರವು ಮಹಾಸೈನ್ಯದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು।

Verse 183

तत्सन्निधौ हताः सर्वे असुरा दैत्यशत्रुणा । विंध्या तु महिषी तस्य नीयमाना निवारिता

ಅವನ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ ದೈತ್ಯಶತ್ರುವು ಎಲ್ಲ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ‘ವಿಂಧ್ಯಾ’ ಎಂಬ ಅವನ ಮಹಿಷಿಯನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ತಡೆಯಲಾಯಿತು।

Verse 184

नारदेन पुरा राजन्किंचित्कार्यं चिकीर्षुणा । शंभोः प्रसादादखिलं मनसा यत्समीक्षितम् । दैत्येंद्रेण च तत्सर्वं तपसैव वशीकृतम्

ರಾಜನ್, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಂಡನು; ಆದರೆ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 185

तस्याः पुत्रो महातेजा येन नीतोऽभवत्सभाम् । तस्य पुत्रो महाभाग पिता ते पितृवत्सलः । नाम्ना विरोचनो विद्वानिंद्रो येन महात्मना

ಅವಳ ಪುತ್ರನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ; ಅವನಿಂದ ಯಾರೋ ಸಭೆಗೆ ಕರೆತರಲ್ಪಟ್ಟನು. ಮಹಾಭಾಗ, ಅವನ ಪುತ್ರನೇ ನಿನ್ನ ತಂದೆ—ಪಿತೃಭಕ್ತ—ವಿರೋಚನನೆಂಬ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಹಾತ್ಮ; ಅವನಿಂದ ಇಂದ್ರನೂ ನಿಯಂತ್ರಿತ/ಪರಾಭವಗೊಂಡನು।

Verse 186

दानेन तोषितो राजन्स्वेनैव शिरसा तदा । तस्यात्मजोसि भो राजन्कृतं ते परमं यशः

ಹೇ ರಾಜನೇ, ದಾನದಿಂದ—ಅಂದರೆ ತನ್ನದೇ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ—ಅವನು ಆಗ ತೃಪ್ತನಾದನು. ಹೇ ನೃಪ, ನೀ ಅವನ ಪುತ್ರನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಪರಮ ಯಶಸ್ಸು ದೊರಕಿದೆ.

Verse 187

यशोदीपेन महता दग्धाः शलभवत्सुराः । इंद्रोपि निर्जितो येन त्वया नास्त्यत्र संशयः

ನಿನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಹಾದೀಪದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಚಿಟ್ಟೆಗಳಂತೆ ದಗ್ಧರಾದರು; ನಿನ್ನಿಂದ ಇಂದ್ರನೂ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 188

श्रुतमस्ति मया सर्वं चरितं तव सुव्रत । अल्पकोऽहमिहायातो ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः

ಹೇ ಸುವ್ರತನೇ, ನಿನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಚರಿತೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅಲ್ಪನಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 189

उटजार्थे च मे देहि भूमीं भूमिभृतांवर । बटोस्तस्यैव तद्वाक्यं श्रुत्वा बलिरभाषत

“ಹೇ ಭೂಮಿಭೃತಾಂವರನೇ, ಉಟಜಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.” ಆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬಾಲಕನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಬಲಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 190

हे बटो पंडितो भूत्वा यदुक्तं वचनं पुरा । शिशुत्वात्तन्न जानासि श्रुत्वा मन्ये यथार्थतः

“ಹೇ ಬಟು! ಪಂಡಿತನಂತೆ ನೀ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನೇ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಆದರೆ ಶಿಶುತ್ವದಿಂದ ಅದರ ಮರ್ಮವನ್ನು ನೀ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ನಿನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನಾನು ಇದನ್ನೇ ಯಥಾರ್ಥವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 191

वद शीघ्रं महाभाग कियन्मात्रां महीं तव । दास्यामि त्वरितेनैव मनसा तद्विमृश्यताम्

ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು, ಮಹಾಭಾಗ! ನಿನಗೆ ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಬೇಕು? ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ—ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸು।

Verse 192

तदाह वामनो वाक्यं स्मयन्मधुरया गिरा । असंतोषपरा ये च विप्रा नष्टा न संशयः

ಅಂದು ವಾಮನನು ನಗುತ್ತಾ ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು—ಅಸಂತೋಷಪರರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 193

संतुष्टा ये हि विप्रास्ते नान्ये वेषधरा ह्यमी । स्वधर्मनिरता राजन्निर्दंभा निरवग्रहाः

ಸಂತೃಪ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ನಿಜವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ಇತರರು ಕೇವಲ ವೇಷಧಾರಿಗಳು. ಓ ರಾಜನೇ, ಸಂತೃಪ್ತರು ಸ್ವಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ದಂಭರಹಿತರು, ಮಮಕಾರರಹಿತರು।

Verse 194

निर्मत्सरा जितकोधावदान्या हि महामते । विप्रास्ते हि महाभाग तैरियं धार्यते मही

ಓ ಮಹಾಮತೇ! ಇರ್ಷ್ಯಾರಹಿತರು, ಕ್ರೋಧಜಯಿಗಳು, ದಾನಶೀಲರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ ರಾಜನೇ, ಅಂಥವರಿಂದಲೇ ಈ ಭೂಮಿ ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 195

मनस्वी त्वं बहुत्वाच्च दातासि भुवनत्रये । तथापि मे प्रदातव्या मही त्रिपदसंमिता

ನೀನು ಮನಸ್ವಿ; ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿಯೂ ಬಹುದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಾತನು. ಆದರೂ ನನಗೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕು।

Verse 196

बहुत्वे नास्ति मे कार्यं मह्या वै सुरसूदन । प्रवेशमात्रमुटजं तथा मम भविष्यति

ಹೇ ಸುರಸೂದನ! ನನಗೆ ಬಹಳ ಭೂಮಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ; ಪ್ರವೇಶಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳವಿರುವ ಒಂದು ಕುಟೀರವೇ ನನಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದು.

Verse 197

त्रिपदं पूर्यतेऽस्माकं वस्तुं नास्त्यत्र संशयः । देहि मे क्रमतो राजन्यावद्भूमिभविष्यति । तावत्संख्या प्रदातव्या यदि दातासि भो बले

ನಮ್ಮ ‘ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು’ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಓ ರಾಜನೇ! ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ ನನಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಕೊಡು; ಓ ಬಲಿ, ನೀನು ನಿಜ ದಾತನಾದರೆ ಆ ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲೇಬೇಕು.

Verse 198

प्रहस्य तमुवाचेदं बलिर्वैरोचनात्मजः । दास्यामि ते महीं कृत्सां सशैलवनकाननाम्

ನಗುತ್ತಾ ವಿರೋಚನಪುತ್ರ ಬಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ವನಪ್ರದೇಶಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ದಾನಮಾಡುವೆನು.”

Verse 199

मदीयां वै महाभाग मया दत्तां गृहाम वै । याचकोऽसि बटो पश्य दानं दैत्याप्रयाचसे

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನನ್ನದಾದುದನ್ನು, ನಾನು ನೀಡಿದುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನೋಡು ಓ ಬಟು! ನೀನು ಯಾಚಕನಾದರೂ ದೈತ್ಯನಿಂದ ಈ ದಾನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 200

याचको ह्यल्पको वास्तु दाता सर्वं विमृश्य वै । तथा विलोक्य चात्मानं ह्यर्थिभ्यश्च ददाति वै

ಯಾಚಕನ ಬೇಡಿಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದಾತನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಬೇಡುವವರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.