Adhyaya 17

Verse 1

। लोमश उवाच । ततः सर्वे सुरगणा दृष्ट्वा तं विलयं गतम् । चिंतयंतः सुरगणाः कथं च विदधामहे

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಅವನು ವಿಲಯಕ್ಕೆ (ಮರಣಕ್ಕೆ) ಹೋದದನ್ನು ನೋಡಿ ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು—‘ಈಗ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಕ್ರಮವಹಿಸಬೇಕು?’

Verse 2

सुरभिं चाह्वयित्वाथ तदोवाच शचीपतिः । कलेवरं दधीचस्य लिह्यास्त्वं वचनान्मम

ಆಗ ಶಚೀಪತಿ ಇಂದ್ರನು ಸುರಭಿಯನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ನನ್ನ ವಚನದಂತೆ ದಧೀಚಿಯ ದೇಹವನ್ನು ನೀನು ನಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು.”

Verse 3

तथेति च वचोमत्वा तत्क्षणादेव लिह्य तत् । निर्मांसं च कृतं सद्यस्तया धेन्वा कलेवरम्

ಅವಳು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದೇಹವನ್ನು ನಕ್ಕಳು; ಆ ಧೇನು ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಕಲೆವರವನ್ನು ಮಾಂಸರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

Verse 4

जगृहुस्तानि चास्थीनि चक्रुः शस्त्राणि वै सुराः । तस्य वंशोद्भवं वज्रं शिरो ब्रह्मशिरस्तथा

ದೇವರುಗಳು ಆ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಅವನ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನಿಂದ ವಜ್ರ, ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಶಿರಸ್ ಎಂಬ ಅಸ್ತ್ರವೂ ರೂಪವಾಯಿತು.

Verse 5

अन्यानि चास्थीनि बहूनि तस्य ऋषेस्तदानीं जगृहुः सुराश्च । तथा शिराजालमयांश्च पाशांश्चक्रुः सुरा वैरयुताश्च दैत्यान्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಆ ಋಷಿಯ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಿರಾಜಾಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಶಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವೈರವಿರುವ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು.

Verse 6

शस्त्राणि कृत्वा ते सर्वे महाबलपराक्रमाः । ययुर्देवातस्त्वरायुक्ता वृत्रघातनतत्पराः

ಆಯುಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಆ ದೇವರುಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟರು; ವೃತ್ರವಧಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಮುಂದಾದರು.

Verse 7

ततः सुवर्च्चाश्च दधीचिपत्नी या प्रेषिता सा सुरकार्यसिद्धये । व्यलोकयत्तत्र समेत्य सर्वं मृतं पतिं देहमथो ददर्शतम्

ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಧೀಚಿಯ ಪತ್ನಿ ಸುವರ್ಚೆಯು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 8

ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं सुराणां कृत्यं तदानीं च चुकोप साध्वी । ददौ सती शापमतीव रुष्टा तदा सुवर्चा ऋषिवर्यपत्नी

ಇದೆಲ್ಲವೂ ದೇವತೆಗಳ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆ ಸಾಧ್ವಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡಳು. ಆ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರ ಪತ್ನಿ ಸುವರ್ಚೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡು ಆಗ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದಳು.

Verse 9

अहो सुरा दुष्टतराश्च सर्वे सर्वे ह्यशक्ताश्च तथैव लुब्धाः । तस्माच्च सर्वेऽप्रजसो भवंतु दिवौकसोऽद्यप्रभृतित्युवाच सा

"ಅಯ್ಯೋ! ನೀವೆಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟರು, ಶಕ್ತಿಹೀನರು ಮತ್ತು ಲೋಭಿಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿನಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ಸಂತಾನಹೀನರಾಗಿರಿ" ಎಂದು ಅವಳು ನುಡಿದಳು.

Verse 10

एव शापं ददौ तेषां सुराणां सा तपस्विनी । प्रवीश्याश्वत्थमूले सा स्वोदरं दारयत्तदा

ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತಳು. ನಂತರ ಅಶ್ವತ್ಥ (ಅರಳಿ) ಮರದ ಬುಡವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡಳು.

Verse 11

निर्गतो जठराद्गर्भो दधीचस्य महात्मनः । साक्षाद्रुद्रावतारोऽसौ पिप्लादो महाप्रभः

ಆ ಗರ್ಭದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ದಧೀಚಿಯ ಪುತ್ರನು ಹೊರಬಂದನು. ಅವನೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರುದ್ರನ ಅವತಾರವೂ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆದ 'ಪಿಪ್ಪಲಾದ'.

Verse 12

प्रहस्य जननी गर्भमुवाच रुषितेक्षणा । सुवर्चा तं पिप्पलादं चिरं तिष्ठास्य सन्निधौ

ನಗುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ದೀಪ್ತವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ತಾಯಿ ಸುವರ್ಚಾ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಶಿಶುವಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ಪಿಪ್ಪಲಾದ, ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೀಯೆ।”

Verse 13

अश्वत्थस्य महाभाग सर्वेषां सफलो भवेः । तथैव भाषमाणा सा सुवर्चा तनयं प्रति । पतिमन्वगमत्साध्वी परमेण समाधिना

“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಅಶ್ವತ್ಥದ ಮೂಲಕ ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸುವವನಾಗುವೆ।” ಎಂದು ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಸಾಧ್ವಿ ಸುವರ್ಚಾ ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾಗಿ ಪತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು।

Verse 14

एवं दधीचपत्नी सा पतिना स्वर्गमाव्रजत्

ಹೀಗೆ ದಧೀಚಿಯ ಪತ್ನಿ ಪತಿಯೊಡನೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು।

Verse 15

ते देवाः कृतशस्त्रास्त्रा दैत्यान्प्रति समुत्सुकाः । आजग्मुश्चेंद्रमुख्यास्ते महाबलपराक्रमाः

ಆ ದೇವರುಗಳು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ ದಾನವರ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದರು।

Verse 16

गुरुं पुरस्कृत्य तदाज्ञया ते गणाः सुराणां बहवस्तदानीम् । भुवं समागत्य च मध्यदेशमूचुश्च सर्वे परमास्त्रयुक्ताः

ಗುರುವನ್ನೆ ಮುಂಚೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ದೇವರ ಅನೇಕ ಗಣಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ಮಧ್ಯದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದವು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 17

समागतानुपसृत्य देवांश्चेंद्रपुरोगमान् । ययौ वृत्रो महादैत्यो दैत्यवृन्दसमावृतः

ಇಂದ್ರನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಸಮಾಗತ ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಮಹಾದೈತ್ಯ ವೃತ್ರನು ದೈತ್ಯವೃಂದದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು।

Verse 18

यथा मेरोश्च शिखरं परिपूर्णं प्रदृश्यते । तथा सोऽपि महातेजा विश्वकर्म्मसुतो महान्

ಮೇರುಪರ್ವತದ ಶಿಖರವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾನ್—ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಪುತ್ರನು—ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 19

तेन दृष्टो महेन्द्रश्च महेंद्रेण महासुरः । देवानां दानवानां च दर्शनं च महाद्भुतम्

ಅವನು ಮಹೇಂದ್ರನನ್ನು (ಇಂದ್ರನನ್ನು) ಕಂಡನು; ಮಹೇಂದ್ರನು ಆ ಮಹಾಸುರನನ್ನು ಕಂಡನು. ದೇವರು-ದಾನವರ ಪರಸ್ಪರ ದರ್ಶನವು ಮಹದದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 20

तदा ते बद्धवैराश्च देवदैत्याः परस्परम् । अन्योन्यमभिसंरब्धा जगर्जुः परमाद्भुतम्

ಆಗ ಬದ್ಧವೈರಿಗಳಾದ ದೇವರು-ದೈತ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ಧಾವಿಸಿದರು; ಪರಸ್ಪರ ಕೋಪದಿಂದ ಅವರು ಪರಮಾದ್ಭುತವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದರು।

Verse 21

वादित्राणि च भीमानि वाद्यमानानि सर्वशः । श्रूयंतेऽत्र गभीराणि सुरा सुरसमागमे

ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೀಕರ ವಾದ್ಯಗಳು ನಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ದೇವ-ಅಸುರರ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 22

वाद्यमानेषु तूर्येषु ते सर्वे त्वरयान्विताः । अनेकैः शस्त्रसंघातैर्जघ्नुरन्योन्यमोजसा

ಯುದ್ಧತೂರ್ಯಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅನೇಕ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಹೊಡೆದರು।

Verse 23

तदा देवासुरे युद्धे त्रैलोक्यं सचराचरम् । भयेन महता युक्तं बभूव गतचेतनम्

ಆ ವೇಳೆ ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ತ್ರಿಲೋಕವು ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ಚೇತನಾಹೀನವಾದಂತೆ ಆಯಿತು।

Verse 24

छेदिताः स्फोटिताश्चैव केचिच्छस्त्रैर्द्विधा कृताः । नाराचैश्च तथा केचिच्छस्त्रास्त्रैः शकलीकृताः

ಕೆಲವರು ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಛೇದಿತರಾದರು, ಕೆಲವರು ಚೂರುಚೂರಾದರು, ಕೆಲವರು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವರು ನಾರಾಚಗಳೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳೂಗಳಿಂದ ತುಂಡುತುಂಡಾದರು।

Verse 25

भल्लैश्चेरुर्हताः केचिद्व्यंगभूता दिवौकसः । रश्मयो मेघसंभूताः प्रकाशंते नभस्स्विव

ಕೆಲವು ದಿವೌಕಸರು ಭಲ್ಲಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆತಪಟ್ಟು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಗೊಂಡು ಅಲೆದಾಡಿದರು; ಮೇಘಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶವು ಹೊಳೆಯಿತು।

Verse 26

शिरांसि पतितान्येव बहूनिच नभस्तलात् । नक्षत्राणीव च यथा महाप्रलयसंकुलम्

ಆಕಾಶತಲದಿಂದ ಅನೇಕ ಛಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸುಗಳು ಬೀಳತೊಡಗಿದವು; ಮಹಾಪ್ರಳಯದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೇ ಉದುರುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವು ಕಂಡವು।

Verse 27

प्रवर्तितं मध्यदेशे सर्वबूतक्षयावहम् । शक्रेण सह संग्रामं चकार नमुचिस्तदा

ಆಗ ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸುರನಾದ ನಮುಚಿಯು ಶಕ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಕ್ಷಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 28

वज्रेण जघ्ने तरसा नमुचिं देवराट् स्वयम् । न रोमैकं च त्रुचितं तमुचेरसुरस्य च

ದೇವರಾಜನು ಸ್ವತಃ ವೇಗವಾಗಿ ವಜ್ರದಿಂದ ನಮುಚಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಆದರೂ ಆ ಅಸುರ ನಮುಚಿಯ ಒಂದು ರೋಮವೂ ಮುರಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 29

वज्रेणापि तदा सर्वे विस्मयं परमं गताः । असुराश्च सुराश्चैव महेंद्रो व्रीडितस्तदा

ಆಗ ವಜ್ರಪ್ರಹಾರವಾದರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು—ಅಸುರರೂ ಸುರರೂ ಸಮಾನವಾಗಿ; ಆ ವೇಳೆ ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಲಜ್ಜಿತನಾದನು।

Verse 30

गदया नमुचिं जघ्ने गदा सापि विचूर्णिता । नमुचेरंगलग्नापि पपात वसुधातले

ಅವನು ಗದೆಯಿಂದ ನಮುಚಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಆದರೆ ಆ ಗದೆಯೂ ಚೂರಾಗಿ ಹೋಯಿತು. ನಮುಚಿಯ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದ್ದರೂ ಅದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು।

Verse 31

तथा शूलेन महता तं जघान पुरंदरः । तच्छूलं शतधा चूर्णं नमुचेरंगमाश्रितम्

ಹಾಗೆಯೇ ಪುರಂದರನು ಮಹಾ ಶೂಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಆದರೆ ಅದು ನಮುಚಿಯ ದೇಹವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನೂರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚೂರಾಯಿತು।

Verse 32

एवं तं वविधैः शस्त्रैराजघान सुरारिहा । प्रहस्य मानो नमुचिर्न जघान पुरंदरम्

ಹೀಗೆ ದೇವಶತ್ರುವು ಅವನ ಮೇಲೆ ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಹಾರಮಾಡಿದನು. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನಗುತ್ತಾ ನಮುಚಿ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 33

तूष्णींभूतस्तदा चेंद्रश्चिंतया परया युतः । किं कार्यं किमकार्यं वा इतींद्रो नाविदत्तदा

ಆಗ ಇಂದ್ರನು ಮೌನವಾಗಿ, ಗಾಢ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದನು. ‘ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಏನು ಮಾಡಬಾರದು?’—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾರದೆ ಹೋದನು।

Verse 34

एतस्मिन्नंतरे तत्र महायुद्धे महाभये । जाता नभोगता वाणी इंद्रसुद्दिश्य सत्वरम्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮಹಾಭಯದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಒಂದು ವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿತು।

Verse 35

जह्येनमद्याशु महेंद्र दैत्यं दिवौकसां घोरतरं भयावहम् । फेनेन चैवाशु महासुरेन्द्रमपां समीपेन दुरासदेन

“ಓ ಮಹೇಂದ್ರ! ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಈ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಈಗಲೇ ಶೀಘ್ರ ಸಂಹರಿಸು. ನೀರಿನ ಸಮೀಪ, ದುರಾಸದ ಉಪಾಯವಾದ ಫೇನ (ನೊರೆ)ದಿಂದ ಆ ಮಹಾಸುರೇಂದ್ರನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿಹತಮಾಡು.”

Verse 36

अन्येन शस्त्रेण च आहतोऽसौ वध्यः कदाचिन्न भवत्ययं तु । तस्माच्च देवेश वधार्थमस्य कुरु प्रयत्नं नमुचेर्दुरात्मनः

“ಬೇರೆಯಾವ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ವಧ್ಯನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದೇವೇಶ! ಆ ದುರಾತ್ಮ ನಮುಚಿಯ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು.”

Verse 37

निशम्य वाचं परमार्थयुक्तां दैवीं सदानंदकरीं शुभावहाम् । चक्रे परं यत्नवतां वरिष्ठो गत्वोदधेः पारमनंतवीर्यः

ಪರಮಾರ್ಥಯುಕ್ತವಾದ, ದೈವೀ, ಸದಾ ಆನಂದಕರ ಹಾಗೂ ಶುಭಪ್ರದವಾದ ಆ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅನಂತವೀರ್ಯನಾದ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವೇಂದ್ರನು ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸಮುದ್ರದ ಆಚೆ ತೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 38

तत्रागतं समीक्ष्याथ नमुचिः क्रोधमूर्छितः । हत्वा शूलेन देवेंद्रं प्रहसन्निदमब्रवीत्

ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದ ನಮುಚಿಯು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿ, ನಗುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 39

समुद्रस्य तटः कस्मात्सेवितः सुरसत्तम । विहाय रणभूमिं च त्यक्तशस्त्रोऽभवद्भवान्

ಹೇ ಸೂರಸತ್ತಮ! ನೀನು ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ಏಕೆ ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ? ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಶಸ್ತ್ರರಹಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 40

त्वदीयेनैव वज्रेण किं कृतं मम दुर्मते

ಹೇ ದುರ್ಮತೇ! ನಿನ್ನದೇ ವಜ್ರದಿಂದ ನೀನು ನನಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದೆ?

Verse 41

तथान्यानि च शस्त्राणि अस्त्राणि सुबहूनि च । गृहीतानि पुरा मंद हंतुं मामेव चाधुना

ಹೇ ಮಂದಬುದ್ಧಿ! ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು—ನನ್ನನ್ನೇ ಸಂಹರಿಸಲು; ಈಗಲೂ ನೀನು ಅದನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ।

Verse 42

किं करिष्यसि मां हंतुं युद्धाय समुपस्थितः । केन शस्त्रेण रे मंद योद्धुमिच्छसि संयुगे

ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸುವೆ? ಓ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನೇ, ಯಾವ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀ?

Verse 43

त्वां गातयामि चाद्यैव यदि तिष्ठसि संयुगे । नो चेद्गच्छ मया मुक्तश्चिरं जीव सुखी भव

ನೀನು ಈ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂದೇ ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಹೋಗು; ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಂತನಾಗಿ ಸುಖಿಯಾಗಿರು.

Verse 44

एवं स गर्वितं तस्य वाक्यमाहवशोभिनः । श्रुत्वा महेंद्रोऽपि रुषा जगृहे फेनमद्भुतम्

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ ಅವನ ಗರ್ವಭರಿತ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನೂ ಕೋಪದಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಫೇನವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

Verse 45

फेनं करस्थं दृष्ट्वा तु असुरा जहसुस्तदा

ಆದರೆ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಫೇನವನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ವೇಳೆ ಅಸುರರು ನಕ್ಕರು.

Verse 46

क्षयं गतानि चास्त्राणि पेनेनैव पुरंदरः । हंतुमिच्छति मामद्य शतक्रतुरुदारधीः

ಇವನ ಅಸ್ತ್ರಗಳು ಕ್ಷಯಗೊಂಡಿವೆ; ಈಗ ಉದಾರಧಿಯ ಶತಕ್ರತು ಪುರಂದರನು ಕೇವಲ ಫೇನದಿಂದಲೇ ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ!

Verse 47

एवं प्रहस्य नमुचिरज्ञाय पुरंदरम् । सावज्ञं पुरतस्तस्थौ नमुचिर्दैत्यपुंगवः

ಹೀಗೆ ನಗುತ್ತಾ ನಮುಚಿ, ಪುರಂದರನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಅವಜ್ಞಾಭಾವದಿಂದ ಅವನ ಎದುರು ನಿಂತನು—ದೈತ್ಯಪುಂಗವ ನಮುಚಿ।

Verse 48

तदैव तं स फेनेन शीघ्रमिंद्रो जघान ह

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಫೇನದಿಂದ (ನುರೆಯಿಂದ) ಅವನನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 49

हते तु नमुचौ देवाः सर्वे चैव मुदान्विताः । साधुसाध्विति शब्देन ऋषयश्चाभ्यपूजयन्

ನಮುಚಿ ಹತನಾದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ಋಷಿಗಳು ‘ಸಾಧು ಸಾಧು’ ಎಂಬ ಘೋಷದಿಂದ ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 50

तदा सर्वे जयं प्राप्ता हत्वा नमुचिमाहवे । दैत्यास्ते कोपसंरब्धा योद्धुकामा मुदान्विताः

ಆಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮುಚಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ದೈತ್ಯರು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ, ಉಗ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದರು।

Verse 51

पुनः प्रववृते युद्धं देवानां दानवैः सह । शस्त्रास्त्रैर्बहुधा मुक्तैः परस्परवधैषिबिः

ಮತ್ತೆ ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರೂ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಎರಡೂ ಪಾಳಯಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಧಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 52

यदा ते ह्यसुरा देवैः पातिताश्च पुनःपुनः । तदा वृत्रो महातेजाः शतक्रतुमुपाव्रजत्

ದೇವರುಗಳು ಆ ಅಸುರರನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಪಾತಿತರಾಗಿಸಿದಾಗ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವೃತ್ರನು ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು।

Verse 53

वृत्रं दृष्ट्वा तदा सर्वे ससुरासुरमानवाः । भयेन महताविष्टाः पतिता भुवि शेरते

ಆಗ ವೃತ್ರನನ್ನು ಕಂಡು ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದರು।

Verse 54

एवं भीतेषु सर्वेषु सुरसिद्धेषु वै तदा । इंद्रश्चैरावणारूढो वज्रपाणिः प्रतापवान्

ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಸೂರಸಿದ್ಧರು ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ವಜ್ರಪಾಣಿ ಇಂದ್ರನು ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು।

Verse 55

छत्रेण ध्रियमाणेन चामरेण विराजितः । तदा सर्वैः समेतो हि लोकपालैः प्रतापितः

ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಛತ್ರದಿಂದ ಶೋಭಿಸಿ, ಚಾಮರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ, ಆಗ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಪಾಲರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ವಿರಾಜಮಾನನಾದನು।

Verse 56

वृत्रं विलोक्य ते सर्वे लोकपाला महेश्वराः । भयभीताश्च ते सर्वे शिवं शरणमन्वयुः

ವೃತ್ರನನ್ನು ಕಂಡ ಆ ಮಹೇಶ್ವರಸಮಾನ ಲೋಕಪಾಲರು ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಭೀತರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವನನ್ನು ಶರಣಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು।

Verse 57

मनसाचिंतयन्सर्वे शंकरं लोकशंकरम् । लिंगं संपूज्य विधिवन्महेंद्रो जयकामुकः

ಎಲ್ಲರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಜಯಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮಹೇಂದ್ರನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 58

गुरुणा विदितः सद्यो विश्वासेन परेण हि । उवाच च तदा शक्रं बृहस्पतिरुदारधीः

ಗುರುವಿಗೆ ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ ಗಾಢ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ತಿಳಿಯಿತು; ಆಗ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 59

बृहस्पतिरुवाच । कार्तिके शुक्लपक्षे तु मंदवारे त्रयोदशी । समग्रा यदि लभ्येत सर्वप्राप्तयै न संशयः

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರದ ತ್ರಯೋದಶಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಲಭಿಸಿದರೆ, ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 60

तस्यां प्रदोषसमये लिंगरूपी सदाशिवः । पूजनीयो हि देवेंद्र सर्वकामार्थसिद्धये

ಆ ಪ್ರದೋಷ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು, ಹೇ ದೇವೇಂದ್ರ, ಸರ್ವಕಾಮಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 61

स्नात्वा मध्याह्नसमये तिलामलकसंयुतम् । शिवस्य कुर्याद्गंधपुष्पफलादिभिः

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಆಮಲಕ ಸಹಿತ ಅರ್ಪಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಫಲಾದಿಗಳಿಂದ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 62

पश्चात्प्रदोषवेलायां स्थावरं लिंगमर्च्चयेत् । स्वयंभु स्थापितं चापि पौरुषेयमपौरुषम्

ನಂತರ ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ (ಅಚಲ) ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು—ಅದು ಸ್ವಯಂಭೂ ಆಗಿರಲಿ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರಲಿ, ಪೌರುಷೇಯವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಪೌರುಷವಾಗಿರಲಿ।

Verse 63

जने वा विजने वापि अरण्ये वा तपोवने । तल्लिंगमर्च्चयेद्भक्त्या प्रदोषे तु विशेषतः

ಜನರ ನಡುವೆ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಜನದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ತಪೋವನದಲ್ಲಿರಲಿ—ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ।

Verse 64

ग्रामद्बहिः स्थितं लिंगं ग्रामाच्छतगुणं फलम् । ब्राह्मच्छतगुणं पुण्यमरण्ये लिंगमद्भुतम्

ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗೆ ಇರುವ ಲಿಂಗವು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಶತಗುಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶತಗುಣ ಪುಣ್ಯ ಅರಣ್ಯಲಿಂಗದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಅರಣ್ಯದ ಲಿಂಗ ಅద్భುತ।

Verse 65

आरण्याच्छतगुणं पुण्यमर्चितं पार्वतं यथा । पार्वताच्चैव लिंगाच्च फलं चायुतसंज्ञितम् । तपोवनाश्रितं लिंगं पूजितं वा महाफलम्

ಅರಣ್ಯಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಪರ್ವತಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಶತಗುಣ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪರ್ವತಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲಿಂಗದಿಂದ ‘ಅಯುತ’ (ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು) ಫಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಪೋವನಾಶ್ರಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಮಹಾಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 66

तस्मादेतद्विभागेन शिवपूजनार्चनं बुधैः । कर्त्वयं निपुणत्वेन तीर्थस्नानादिकं तथा

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವಿಭೇದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಶಿವಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಪುಣತೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 67

पंचपिंडान्समुद्धृत्य स्नानमात्रेण शोभनम् । कूपे स्नानं प्रकुर्वीत उद्धृतेन विसेषतः

ಐದು ಪಿಂಡ (ಮಾಪ) ನೀರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ, ಆ ಸ્નಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅದು ಶೋಭನವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎತ್ತಿದ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 68

तडागे दश पिंडांश्च उद्धृत्य स्नानमाचरेत् । नदीस्नानं विश्ष्टं च महानद्यां विशेषतः

ಕೆರೆಗೆ ಹತ್ತು ಪಿಂಡ (ಮಾಪ) ನೀರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಸ್ನಾನ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ವಿಶಿಷ್ಟ; ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 69

सर्वेषामपि तीर्थानां गंगास्नानं विशिष्यते । देवखाते च तत्तुल्यं प्रशस्तं स्नानमाचरेत्

ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗಂಗಾಸ್ನಾನವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ. ದೇವಖಾತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮ; ಅಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 70

प्रदीपानां सहस्रेण दीपनीयः सदाशिवः । तथा दीपशतेनापि द्वात्रिंशद्दीपमालया

ಸಾವಿರ ದೀಪಗಳಿಂದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ದೀಪಿತಗೊಳಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ನೂರು ದೀಪಗಳಿಂದಲೂ, ಅಥವಾ ಮೂವತ್ತೆರಡು ದೀಪಗಳ ಮಾಲೆಯಿಂದಲೂ, ದೀಪಾರ್ಪಣದಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 71

घृतेन दीपयेद्दीपाञ्छिवस्य परितुष्टये । तथा फलैश्च दीपैश्च नैवेद्यैर्गंधधूपकैः

ಶಿವನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಫಲಗಳು, ದೀಪಗಳು, ನೈವೇದ್ಯ, ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಧೂಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 72

उपचारैः षोडशभिर्लिंगरूपी सदा शिवः । पूज्यः प्रदोषवेलायां नृभिः सर्वार्थसिद्धये

ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಲಿಂಗರೂಪ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 73

प्रदक्षिणं प्रकुर्वीत शतमष्टोत्तरं तथा । नमस्कारान्प्रकुर्वीत तावत्संख्यान्प्रयत्नतः

ನೂರ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 74

प्रदक्षिणनमस्कारैः पूजनीयः सदाशिवः । नाम्नां शतेन रुद्रोऽसौ स्तवनीयो यताविधि

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಆ ರುದ್ರನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶತನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು।

Verse 75

नमो रुद्राय भीमाय नीलकण्ठाय वेधसे । कपर्द्धिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः

ರುದ್ರನಾದ ಭೀಮನಿಗೆ, ನೀಲಕಂಠನಿಗೆ, ವಿಧಾತೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕಪರ್ಧಿನಿಗೆ, ಸುರೇಶನಿಗೆ, ವ್ಯೋಮಕೇಶನಿಗೂ ನಮಃ।

Verse 76

वृषध्वजाय सोमाय नीलकण्ठाय वै नमः । दिगंबराय भर्गाय उमाकांतकपर्द्दिने

ವೃಷಧ್ವಜನಿಗೆ, ಸೋಮನಿಗೆ, ನೀಲಕಂಠನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದಿಗಂಬರನಿಗೆ, ಭರ್ಗನಿಗೆ, ಉಮಾಕಾಂತ ಕಪರ್ಧಿನಿಗೂ ನಮಃ।

Verse 77

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्टाय वै नमः । व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः

ತಪೋಮಯನಾದ, ಸರ್ವವ്യാപಿಯಾದ, ಶಿಪಿವಿಷ್ಟನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸರ್ಪಪ್ರಿಯನೇ, ಸರ್ಪಸ್ವರೂಪನೇ, ಸರ್ಪಗಳ ಅಧಿಪತியே ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 78

महीधराय व्याघ्राय पशूनां पतये नमः । त्रिपुरांतकसिंहाय शार्दूलोग्ररवाय च

ಪರ್ವತಧಾರಿಯೇ, ವ್ಯಾಘ್ರಸ್ವರೂಪನೇ, ಪಶುಪತಿಯೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ ಸಿಂಹನೇ, ಶಾರ್ದೂಲದಂತೆ ಉಗ್ರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುವವನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 79

मीनाय मीननाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने । कामांतकाय बुद्धाय बुद्धीनां पतये नमः

ಮೀನರೂಪನೇ, ಮೀನಗಳ ನಾಥನೇ, ಸಿದ್ಧನೇ, ಪರಮೇಷ್ಠಿಯೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕಾಮಾಂತಕನೇ, ಬುದ್ಧಸ್ವರೂಪನೇ, ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿಗಳ ಅಧಿಪತியே ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 80

कपोताय विशिष्टाय शिष्टाय परमात्मने । वेदाय वेदबीजाय देवगुह्याय वै नमः

‘ಕಪೋತ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪೂಜ್ಯನೇ, ಪರಮ ವಿಶಿಷ್ಟನೇ, ಶಿಷ್ಟರ ಆಶ್ರಯನೇ, ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ವೇದ, ವೇದಬೀಜ, ದೇವರಿಗೂ ಗುಹ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯ ರಹಸ್ಯನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 81

दीर्घाय दीर्घदीर्घाय दीर्घार्घाय महाय च । नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः

ದೀರ್ಘನೇ, ಅತಿದೀರ್ಘನೇ, ಮಹಾವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜಗತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೇ, ವ್ಯೋಮಸ್ವರೂಪನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 82

गजासुरविनाशाय ह्यंधकासुरभेदिने । नीललोहितशुक्लाय चण्डमुण्डप्रियाय च

ಗಜಾಸುರವಿನಾಶಕನಿಗೆ, ಅಂಧಕಾಸುರಭೇದಕನಿಗೆ; ನೀಲ-ಲೋಹಿತ-ಶುಕ್ಲಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚಂಡ-ಮುಂಡಪ್ರಿಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 83

भक्तिप्रियाय देवाय ज्ञानज्ञानाव्ययाय च । महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च

ಭಕ್ತಿಪ್ರಿಯ ದೇವನಿಗೆ, ಜ್ಞಾನವೂ ಜ್ಞಾತವೂ ಆಗಿರುವ ಅವ್ಯಯನಿಗೆ; ಓ ಮಹೇಶ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಓ ಮಹಾದೇವ-ಹರ, ನಿನಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 84

त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदांगाय नमोनमः । अर्थाय अर्थरूपाय परमार्थाय वै नमः

ತ್ರಿನೇತ್ರನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ; ತ್ರಿವೇದವೂ ವೇದಾಂಗವೂ ಆಗಿರುವವನಿಗೆ. ಅರ್ಥವೇ ಆಗಿರುವವನಿಗೆ, ಅರ್ಥರೂಪನಿಗೆ, ಪರಮಾರ್ಥವಾದ ಪರಮಸತ್ಯಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 85

विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाताय वै नमः । शंकराय च कालाय कालावयवरूपिणे

ವಿಶ್ವರൂപನಿಗೆ, ವಿಶ್ವವೇ ಆಗಿರುವವನಿಗೆ, ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಂಕರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಿಗೆ, ಕಾಲದ ಅವಯವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 86

अरूपाय च सूक्ष्माय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः । श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे

ಅರೂಪನಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಓ ಕೃತ್ತಿವಾಸ (ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ), ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 87

शशांकशेखरायैव रुद्रविश्वाश्रयाय च । दुर्गाय दुर्गसाराय दुर्गावयवसाक्षिणे

ಚಂದ್ರಶೇಖರನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೂ, ವಿಶ್ವಾಶ್ರಯನಾದ ರುದ್ರನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ದುರ್ಗಾದೇವಿಗೂ, ದುರ್ಗಾಸಾರತತ್ತ್ವಕ್ಕೂ, ದುರ್ಗೆಯ ಅಂಗ-ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವಿಗೂ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 88

लिंगरूपाय लिंगाय लिंगानां पतये नमः । प्रणवरूपाय प्रणवार्थाय वै नमः

ಲಿಂಗರೂಪನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೂ, ಸ್ವಯಂ ಲಿಂಗಕ್ಕೂ, ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳ ಪತಿಗೂ ನಮಃ. ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ರೂಪನಿಗೂ, ಪ್ರಣವಾರ್ಥಸ್ವರೂಪನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 89

नमोनमः कारणकारणाय ते मृत्युंजयायात्मभवस्वरूपिणे । त्रियंबकायासितकंठ भर्ग गौरिपते सकलमंगलहेतवे नमः

ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಮಗೆ ನಮಃ—ಹೇ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣ, ಹೇ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ, ಹೇ ಆತ್ಮ-ಭವಸ್ವರೂಪ! ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಅಸಿತಕಂಠ ಭರ್ಗ, ಗೌರೀಪತಿ, ಸಮಸ್ತ ಮಂಗಳಹೇತು—ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 90

बृहस्पतिरुवाच । नाम्नां शतं महेशस्य उच्चार्यं व्रतिना तदा । प्रदक्षिणनमस्कारैरेतत्संख्यैः प्रयत्नतः । कार्यं प्रदोषसमये तुष्ट्यर्थं संकरस्य च

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ರತಧಾರಿಯು ಮಹೇಶನ ಶತನಾಮಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 91

एवं व्रतं समुद्दिष्टं तव शक्र महामते । शीघ्रं कुरु महाभाग पश्चाद्युद्धं कुरु प्रभो

ಹೇ ಮಹಾಮತಿ ಶಕ್ರಾ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನಗಾಗಿ ವ್ರತವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ ಪ್ರಭು, ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಚರಿಸು; ನಂತರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು, ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ.

Verse 92

शंभोः प्रसादात्सर्वं ते भविष्यति जयादिकम्

ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲಭಿಸುವುದು—ಜಯಾದಿಗಳೂ ಸಹ।

Verse 93

वृत्रो ह्ययं महातेजा दैतेयस्तपसा पुरा । शिवं प्रसादयामास पर्वते गंधमादने

ಈ ವೃತ್ರನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದೈತ್ಯನು; ಅವನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 94

नाम्ना चित्ररथो राजा वनं चित्ररथस्य तत् । एतज्जानीहि भो इन्द्र शिवपुर्याः समीपतः

ಚಿತ್ರರಥನೆಂಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಆ ಅರಣ್ಯ ‘ಚಿತ್ರರಥದ ಅರಣ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹೇ ಇಂದ್ರ, ತಿಳಿದುಕೋ—ಅದು ಶಿವಪುರಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ।

Verse 95

यस्मिन्वने महाभाग न संति च षडूर्मयः । तस्माच्चैत्ररथं नाम वनं परममंगलम् । तस्य राज्ञः शिवेनैव दत्तं यानं महाद्भुतम्

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರತಾಪದ ಷಡೂರ್ಮಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಪರಮಮಂಗಳ ‘ಚೈತ್ರರಥ ಅರಣ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಶಿವನೇ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ವಿಮಾನವನ್ನು ದತ್ತನಾಗಿ ನೀಡಿದನು।

Verse 96

कामगं किंकिणीयुक्तं सिद्धचारणसेवितम् । गंधर्वैरप्सरोयक्षैः किंनरैरुपशोभितम्

ಆ ವಿಮಾನವು ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಸಂಚರಿಸುವುದು, ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರಿಂದ ಸೇವಿತ, ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ, ಅಪ್ಸರೆ, ಯಕ್ಷ, ಕಿನ್ನರರಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 97

ततस्तेनैव यानेन पृथिवीं पर्यटन्पुरा । तथा गिरीशमुख्यांश्च द्वीपांश्च विविधांस्तथा

ಅನಂತರ ಅವನು ಅದೇ ಯಾನದಿಂದ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪರ್ಯಟಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ನಾನಾವಿಧ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಸಹ ದರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 98

एकदा पर्यटन्राजा नाम्ना चित्ररथो महान् । कैलासमागतस्तत्र स ददर्श पराद्भुतम्

ಒಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರರಥನಾಮ ಮಹಾರಾಜನು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪರಮಾದ್ಭುತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 99

सभातलं महेशस्य गणैश्चैव विराजितम् । अर्द्धागलग्नया देव्या शोभितं च महेश्वरम्

ಅವನು ಮಹೇಶನ ಸಭಾತಳವನ್ನು ಗಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು; ಮತ್ತು ಅರ್ಧಾಂಗಿನೀ ದೇವಿಯಿಂದ ಶೋಭಿತನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನೂ ದರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 100

निरीक्ष्य देव्या सहितं सदाशिवं देव्यान्वितं वाक्यमिदं बभाषे

ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿತನಾದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲೇ ಅವನು ಅವರತ್ತ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 101

वयं च शंभो विषयान्विताश्च मंत्र्यादयः स्त्रीजिताश्चापि चान्ये । न लोकमध्ये वयमेव चाज्ञाः स्त्रीसेवनं लज्जया नैव कुर्मः

ಹೇ ಶಂಭೋ! ನಾವೂ ವಿಷಯಾಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮೊದಲಾದ ಇತರರೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಮಾತ್ರ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲ; ಆದರೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಸೇವೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 102

एतद्वाक्यं निशम्याथ महेशः प्रहसन्निव । उवाच न्यायसंयुक्तं सर्वेषामपि श्रृण्वताम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಶನು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುವಂತೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಯುಕ್ತ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 103

भयं लोकापवादाच्च सर्वेषामपि नान्यथा । ग्रासितं कालकूटं च सर्वेषामपि दुर्जरम्

ಲೋಕಾಪವಾದದ ಭಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಂಟು—ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷವನ್ನು ನುಂಗುವುದೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅತಿದುರ್ಹರವಾದ ಕಾರ್ಯ.

Verse 104

तथापि उपहासो मे कृतो राज्ञा हि दुर्जरः । तं चित्ररथमाहूय गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

ಆದರೂ ರಾಜನು ಮಾಡಿದ ನನ್ನ ಉಪಹಾಸ ಸಹಿಸಲು ದುರ್ಹರವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಗಿರಿಜೆ ಆ ಚಿತ್ರರಥನನ್ನು ಕರೆಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 105

गीरिजोवाच । रे दुरात्मन्कथं त्वज्ञ शंकरश्चोपहासितः । मया सहैव मंदात्मन्द्रक्ष्यसे कर्मणः फलम्

ಗಿರಿಜೆ ಹೇಳಿದರು—ಓ ದುರಾತ್ಮನೇ! ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೀನು ಶಂಕರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಪಹಾಸ ಮಾಡಿದೆ? ಓ ಮಂದಾತ್ಮನೇ, ನನ್ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಕಾಣುವೆ।

Verse 106

साधूनां समचित्तानामुपहासं करोति यः । देवो वाप्यथ वा मर्त्यः स विज्ञेयोऽधमाधमः

ಸಮಚಿತ್ತರಾದ ಸಾಧುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಉಪಹಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—ಅವನು ದೇವನಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯನಾಗಲಿ—ಅವನು ಅಧಮರಲ್ಲಿ ಅಧಮನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 107

एते मुनींद्राश्च महानुभावास्तथा ह्यमी ऋषयो वेदगर्भाः । तथैव सर्वे सनकादयो ह्यमी अज्ञाश्च सर्वे शिवमर्चयंते

ಈ ಮುನೀಂದ್ರರು ಮಹಾನುಭಾವರು; ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಗರ್ಭರಾದ ಋಷಿಗಳೂ; ಮತ್ತು ಸನಕಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ—ಯಾರಿಗಾದರೂ ‘ಸರಳ’ರೆಂದು ತೋಚಿದರೂ—ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 108

रे मूढ सर्वेषु जनेष्वभिज्ञस्त्वमेव एवाद्य न चापरे जनाः । तस्मादभिज्ञं हि करोमि दैत्यं देवैर्द्विजैश्चापि बहिष्कृतं त्वाम्

ಓ ಮೂಢನೇ! ಎಲ್ಲ ಜನರಲ್ಲಿ ಇಂದು ನೀನೇ ‘ಅಭಿಜ್ಞ’ನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಇತರರು ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ‘ಅಭಿಜ್ಞ’ನಾಗಿಸುತ್ತೇನೆ—ದೈತ್ಯನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ದೇವರೂ ದ್ವಿಜರೂ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತೆ।

Verse 109

एवं शप्तस्तया देव्या भवान्या राजसत्तमः । राजा चित्ररथः सद्यः पपात सहसा दिवः

ಈ ರೀತಿ ದೇವಿ ಭವಾನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ ಚಿತ್ರರಥನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಚಾನಕವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಿದ್ದನು।

Verse 110

आसुरीं योनिमासाद्य वृत्रोनाम्नाऽभवत्तदा । तपसा परमेणैव त्वष्ट्रा संयोजितः क्रमात्

ಆಸುರೀ ಯೋನಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನು ಆಗ ‘ವೃತ್ರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಪರಮ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ತ್ವಷ್ಟಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 111

तपसा तेन महता अजेयो वृत्र उच्यत । तस्माच्छंभुं समभ्यर्च्य प्रदोषे विधिनाऽधुना

ಆ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವೃತ್ರನು ‘ಅಜೇಯ’ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಲೂ ಪ್ರದೋಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸು।

Verse 112

जहि वृत्रं महादैत्यं देवानां कार्यसिद्धये । गुरोस्तद्वचनं श्रुत्वा उवाचाथ शतक्रतुः । सोद्यापनविधिं ब्रूहि प्रदोषस्य च मेऽधुना

“ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆ ಮಹಾದೈತ್ಯ ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.” ಗುರುವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಹೇಳಿದನು— “ಈಗ ನನಗೆ ಪ್ರದೋಷವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನ (ಸಮಾಪನ) ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿರಿ.”

Verse 113

बृहस्पतिरुवाच । कार्तिके मासि संप्राप्ते मंदवारे त्रयोदशी । संपूर्तिस्तु भवेत्तत्र संपूर्णव्रतसिद्धये

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು— “ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ಬಂದಾಗ, ಶನಿವಾರದ ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸಮಾಪ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ವ್ರತವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 114

वृषभो राजतः कार्यः पृष्ठे तस्य सुपीठकम् । तस्योपरिन्यसेद्देवमुमाकांतं त्रिलोचनम्

ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೃಷಭವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅದರ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಸುಂದರ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಉಮಾಕಾಂತ, ತ್ರಿಲೋಚನ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 115

पंचवक्त्रं दशभुजमर्द्धांगे गिरिजां सतीम् । एवं चोमामहेशं च सौवर्णं कारयेद्बुधः

ಪಂಚಮುಖ, ದಶಭುಜ, ಅರ್ಧಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸತಿ ಗಿರಿಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ— ಇಂತಹ ಓಮಾಮಹೇಶ್ವರನ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 116

सवृषं ताम्रपत्रे च वस्त्रेण परिगुंठिते । स्थापयित्वोमया सार्द्धं नानाबोगसमन्वितम्

ವೃಷಭಸಹಿತ (ವಿಗ್ರಹವನ್ನು) ತಾಮ್ರಪತ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಬೇಕು; ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ನಾನಾವಿಧ ಭೋಗ-ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 117

विधिना जागरं कुर्याद्रात्रौ श्रद्धासमन्वितः । पंचामृतेन स्नपनं कार्यमादौ प्रयत्नतः

ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಸ್ನಪನ (ಅಭಿಷೇಕ) ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 118

गोक्षीरस्नानं देवेश गोक्षीरेण मया कृतम् । स्नपनं देवदेवेश गृहाण परमेश्वर

ಹೇ ದೇವೇಶ! ನಾನು ಗೋಕ್ಷೀರದಿಂದ ಸ್ನಾನ (ಅಭಿಷೇಕ) ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ! ಈ ಸ್ನಪನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು।

Verse 119

दध्ना चैव मया देव स्नपनं क्रियतेऽधुना । गृहाम च मया दत्तं सुप्रसन्नो भवाद्य वै

ಹೇ ದೇವ! ಈಗ ನಾನು ದಧಿ (ಮೊಸರು)ಯಿಂದಲೂ ಸ್ನಪನ (ಅಭಿಷೇಕ) ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದುದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಇಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು।

Verse 120

सर्पिषा च मया देव स्नपनं क्रियतेऽधुना । गृहाण श्रद्धया दत्तं तव प्रीत्यर्थमेव च

ಹೇ ದೇವ! ಈಗ ನಾನು ಸರ್ಪಿಷ್ (ತುಪ್ಪ)ದಿಂದ ನಿನ್ನ ಸ್ನಪನ (ಅಭಿಷೇಕ) ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದುದನ್ನು, ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ, ಸ್ವೀಕರಿಸು।

Verse 121

इदं मधु मया दत्तं तव प्रीत्यर्थमेव च । गृहाम त्वं हि देवेश मम शांतिप्रदो भव

ಈ ಮಧುವನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವೇಶ! ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನನಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗು।

Verse 122

सितया देवदेवेश स्नपनं क्रियतेऽधुना । गृहाण श्रद्धया दत्तां सुप्रसन्नो भव प्रभो

ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ್ವರಾ! ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನಿಗೆ ಶರ್ಕರೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಪ್ರಭೋ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.

Verse 123

एवं पंचामृतेनैव स्नपनीयो वृषध्वजः । पश्चादर्घ्यं प्रदातव्यं ताम्रपात्रेण धीमता । अनेनैव च मंत्रेण उमाकांतस्य तृष्टये

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ಪಂಚಾಮೃತದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಜ್ಞಾನಿಯು ತಾಮ್ರಪಾತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಇದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಉಮಾಕಾಂತನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ.

Verse 124

अर्घ्योऽसि त्वमुमाकांत अर्घेणानेन वै प्रभो । गृहाण त्वं मया दत्तं प्रसन्नो भव शंकर

ಹೇ ಉಮಾಕಾಂತ! ನೀನು ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭೋ, ಈ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸು; ಹೇ ಶಂಕರ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.

Verse 125

मया दत्तं च ते पाद्यं पुष्पगंधसमन्वितम् । गृहाण देवदेवेश प्रसन्नो वरदो भव

ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಪಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ಪಾದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ್ವರಾ! ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ವರದಾತನಾಗು.

Verse 126

विष्टरं विष्टरेणैव मया दत्तं च वै प्रभो । शांत्यरथं तव देवेश वरदो भव मे सदा

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಆಸನ (ವಿಷ್ಟರ)ವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವೇಶ್ವರಾ! ಶಾಂತಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಸದಾ ನನಗೆ ವರದಾತನಾಗಿರು.

Verse 127

आचमनीयं मया दत्तं तव विश्वेश्वर प्रभो । गृहाण परमेशान तुष्टो भव ममाद्य वै

ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಆಚಮನೀಯ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಪರಮೇಶಾನ, ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇಂದು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರಿ.

Verse 128

ब्रह्मग्रन्थिसमायुक्तं ब्रह्मकर्मप्रवर्तकम् । यज्ञोपवीतं सौवर्णं मया दत्तं तव प्रभो

ಹೇ ಪ್ರಭು, ಬ್ರಹ್ಮಗ್ರಂಥಿಯುಳ್ಳದು ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಈ ಸುವರ್ಣ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 129

सुगंधं चंदनं देव मया दत्तं च वै प्रभो । भक्त्या पर मया शंभो सुगंधं कुरु मां भव

ಹೇ ದೇವ ಪ್ರಭು, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸುಗಂಧ ಚಂದನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಶಂಭೋ, ನನ್ನ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನೂ ಸುಗಂಧಮಯನಾಗಿ—ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಮನೋಹರನಾಗಿ—ಮಾಡಿ.

Verse 130

दीपं हि परमं शंभो घृतप्रज्वलितं मया । दत्तं गृहाण देवेश मम ज्ञानप्रदो भव

ಹೇ ಶಂಭೋ, ನಾನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದ ಈ ಪರಮ ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವೇಶ, ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನನಗೆ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 131

दीपं विशिष्टं परमं सर्वौषधिविजृंभितम् । गृहाण परमेशान मम शांत्यर्थमेव च

ಹೇ ಪರಮೇಶಾನ, ಎಲ್ಲಾ ಔಷಧಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಮ ದೀಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ; ನನ್ನ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅನುಗ್ರಹಿಸು.

Verse 132

दीपावलिं मया दत्तां कृहाण परमेश्वर । आरार्तिकप्रदानेन मम तेजः प्रदो भव

ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾ! ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಈ ಆರತಿ-ದಾನದ ಫಲವಾಗಿ ನನಗೆ ತೇಜಸ್ಸು, ಬಲ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 133

फलदीपादिनैवेद्यतांबूलादिक्रमेण च । पूजनीयो विधानज्ञैस्तस्यां रात्रौ प्रयत्नतः

ಆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ತಿಳಿದವರು ಶ್ರಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು—ಹಣ್ಣು, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ತಾಂಬೂಲ ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಪಣೆಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.

Verse 134

पश्चाज्जागरणं कार्यं गृहे वा देवतालये । वितानमंडपं कृत्वा नानाश्चर्यसमन्वितम् । गीतवादित्रनृत्येन अर्चनीयः सदाशिवः

ನಂತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ವಿಟಾನಮಂಡಪವನ್ನು ನಾನಾವಿಧ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಗೀತ-ವಾದ್ಯ-ನೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು.

Verse 135

अनेनैव विधानेन प्रदोषोद्यापने विधिः । कार्ये विधिमता शक्र सर्वकार्यार्थसिद्धये

ಇದೇ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರದೋಷ ವ್ರತದ ಉದ್ಯಾಪನ ವಿಧಿಯೂ ಇದೆ. ಹೇ ಶಕ್ರಾ! ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನೆರವೇರಿಸು.

Verse 136

गुरुणा कथितं सर्वं तच्चकार शतक्रतुः । तेनैव च सहायेन इंद्रो युद्धपरायणः

ಗುರು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶತಕ್ರತು ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಅದೇ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಲು ದೃಢನಾದನು.

Verse 137

वृत्रं प्रति सुरैः सार्द्धं युयुधे च शतक्रतुः । तुमुलं युद्धमभवद्देवानां दानावैः सह

ಆಗ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ವೃತ್ರನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ದೇವರುಗಳೂ ದಾನವರೂ ನಡುವೆ ಘೋರ ತೂಮುಲ ಸಮರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 138

तस्मिन्सुतुमुले गाढे देवदैत्यक्षयावहे । द्वंद्वयुद्धं सुतुमुलमतिवेलं भयावहम्

ಆ ಅತ್ಯಂತ ತೂಮುಲ ಹಾಗೂ ಗಾಢವಾದ—ದೇವ-ದೈತ್ಯರ ಉಭಯಕ್ಷಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ—ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಅತಿಯಾಗಿ ಗದ್ದಲಮಯ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಡೆಯುವ, ಭೀತಿಕರವಾದವು।

Verse 139

व्योमो यमेन युयुधे ह्यग्निना तीक्ष्णकोपनः । वरुणेन महादंष्ट्रो वायुना च महाबलः

ವ್ಯೋಮನು ಯಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ತೀಕ್ಷ್ಣಕೋಪಿಯು ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ; ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರನು ವರುಣನೊಂದಿಗೆ; ಮಹಾಬಲಿಯು ವಾಯುವೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು।

Verse 140

द्वन्द्वयुद्ध रताः सर्वे अन्योन्यबलकांक्षिणः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರರ ಬಲವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಿದರು।

Verse 141

तथैव ते देववरा महाभुजाः संग्रामशूरा जयिनस्तदाऽभवन् । पराजयं दैत्यवाराश्च सर्वे प्राप्तास्तदानीं परमं समंतात्

ಹೀಗೆ ಆ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಮಹಾಭುಜರು, ಸಮರಶೂರರು—ಆಗ ಜಯಿಗಳಾದರು; ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪರಮ ಪರಾಜಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು।

Verse 142

दृष्ट्वा सुरैर्दैत्यवरान्पराजितान्पलायमानानथ कान्दिशीकान् । तदैव वृत्रः परमेण मन्युना महाबलो वाक्य मिदं बभाषे

ದೇವರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ಪರಾಜಿತರಾಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಓಡಿಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಮಹಾಬಲ ವೃತ್ರನು ಪರಮ ಕೋಪದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 143

वृत्र उवाच । हे दैत्याः परमार्ताश्च कस्माद्यूयं भयातुराः । पलायनपराः सर्वे विसृज्य रणमद्भुतम्

ವೃತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೈತ್ಯರೇ! ನೀವು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದೀರಿ? ಈ ಅದ್ಭುತ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕೆ ಪಲಾಯನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದ್ದೀರಿ?

Verse 144

स्वंस्वं पराक्रमं वीरा युद्धाय कृतनिश्चयाः । दर्शयध्वं सुरगणास्सूदयध्वं महाबलाः

ಹೇ ವೀರರೇ! ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರಿ. ಹೇ ಮಹಾಬಲರೇ! ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿರಿ।

Verse 145

गदाभिः पट्टिशैः खड्गैः शक्तितोमरमुद्गरैः । असिभिर्भि दिपालैश्च पाशतोमरमुष्टिभिः

ಗದೆಗಳು, ಪಟ್ಟಿಶಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು, ಶಕ್ತಿಗಳು, ತೋಮರಗಳು, ಮುದ್ಗರಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಸಿಗಳು, ಭಿಂದಿಪಾಲಗಳು, ಪಾಶಗಳು, ತೋಮರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಲೋಹಮುಷ್ಟಿಗಳಿಂದ (ಅವರು ಸಜ್ಜರಾದರು)।

Verse 146

तदा देवाश्च युयुधुर्दधीचास्थिसमुद्भवैः । शस्त्रैरस्त्रैश्च परमैरसुरान्समदारयन्

ಆಗ ದೇವರುಗಳು ದಧೀಚಿಯ ಅಸ್ಥಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಪರಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಅಸುರರನ್ನು ಚೀರಿಹಾಕಿದರು।

Verse 147

पुनर्दैत्या हता देवैः प्राप्तास्तेपि पराजयम् । पुनश्च तेन वृत्रेण नोद्यमानाः सुरान्प्रति

ದೇವರಿಂದ ಪುನಃ ಹತರಾದ ದೈತ್ಯರು ಸೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿದರು; ಆದರೂ ವೃತ್ರನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ದೇವರ ವಿರುದ್ಧ ಮುನ್ನಡೆದರು।

Verse 148

यदा हि ते दैत्यवराः सुरेशैर्निहन्यमानाश्च विदुद्रुवुर्दिशः । केचिद्दृष्ट्वा दानवास्ते तदानीं भीतित्रस्ताः क्लीबरूपाः क्रमेणा

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದ ಹತರಾಗುತ್ತಾ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿಹೋದಾಗ, ಕೆಲ ದಾನವರು ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯತ್ರಸ್ತರಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಪಟ-ಕೈರ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 149

वृत्रेण कोपिना चैवं धिक्कृता दैत्यपुंगवाः । हे पुलोमन्महाभाग वृषपर्वन्नमोस्तु ते

ಕೋಪಗೊಂಡ ವೃತ್ರನಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತರಾದ ದೈತ್ಯಪುಂಗವರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಪುಲೋಮನ್ ಮಹಾಭಾಗ! ಹೇ ವೃಷಪರ್ವನ್! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.”

Verse 150

हे धूम्राक्ष महाकाल महादैत्य वृकासुर । स्थूलाक्ष हे महादैत्य स्थूलदंष्ट्र नमोस्तु ते

ಹೇ ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷ! ಹೇ ಮಹಾಕಾಲ! ಹೇ ಮಹಾದೈತ್ಯ ವೃಕಾಸುರ! ಹೇ ಸ್ಥೂಲಾಕ್ಷ! ಹೇ ಮಹಾದೈತ್ಯ ಸ್ಥೂಲದಂಷ್ಟ್ರ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 151

स्वर्गद्वारं विहायैव क्षत्रियाणां मनस्विनाम् । पलायध्वे किमर्थं वा संग्रामाङ्गणमुत्तमम्

ಮನಸ್ವಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವಾದ ಈ ರಣಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀವು ಏಕೆ ಓಡುತ್ತೀರಿ? ಆ ಉತ್ತಮ ಸಂಗ्रामಾಂಗಣವನ್ನು ಏಕೆ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೀರಿ?

Verse 152

संगरे मरणं येषां ते यांति परमं पदम् । यत्र तत्र च लिप्सेत संग्रामे मरणं बुधः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುವವರು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಧರ್ಮಕর্তವ್ಯ ಬಂದಾಗ ಯುದ್ಧಮರಣವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 153

त्यजन्ति संगरं ये वै ते यांति निरयं ध्रुवम्

ಯುದ್ಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 154

ये ब्राह्मणार्थे भृत्यार्थे स्वार्थे वै शस्त्रपाणयः । संग्रामं ये प्रकुर्वंति महापातकिनो नराः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆಶ್ರಿತ/ಭೃತ್ಯರ ರಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ, ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಿಯಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವವರು ದೋಷಿಗಳಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವವರು ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳು.

Verse 155

शस्त्रघातहता ये वै मृता वा संगरे तथा । ते यांति परमं स्थानं नात्र कार्या विचारणा

ಶಸ್ತ್ರಾಘಾತದಿಂದ ಹತರಾದವರಾಗಲಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರಾಗಲಿ—ಅವರು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 156

शस्त्रैर्विच्छिन्नदेहा ये गवार्थे स्वामिकारणात् । रणे मृताः क्षता ये वै ते यांति परमां गतिम्

ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ದೇಹವು ಛಿನ್ನಭಿನ್ನವಾದವರು, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಲಿ ರಣದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು—ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 157

तस्माद्रणेऽपि ये शूराः पापिनो निहताः पुरः । प्राप्नुवंति परं स्थानं दुर्लभं ज्ञानिनामपि

ಆದುದರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಪಿಗಳಾದರೂ ಶೂರರಾಗಿ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 158

अथवा तीर्थगमनं वेदाध्ययनमेव च । देवतार्चनयज्ञादिश्रेयांसि विविधानि च

ಅಥವಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ದೇವತಾರ್ಚನೆ, ಯಜ್ಞಾದಿ—ಇಂತಹ ವಿಧವಿಧವಾದ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳು.

Verse 159

ऐकपद्येन तान्येव कलां नार्हंति षोडशीम् । संग्रामे पतितानां च सर्वशास्त्रेष्वयं विधिः

ಒಂದು ಪಾದಭಾಗಮಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪುಣ್ಯಗಳು, ಸಂಗ्रामದಲ್ಲಿ ಪತಿತರಾದವರ ಪುಣ್ಯದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮವಲ್ಲ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಿ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

Verse 160

तस्माद्युद्धावदानं च कर्तव्यमविशंकितैः । भवद्भिर्नान्यथा कार्यं देववाक्यप्रमाणतः

ಆದುದರಿಂದ ನೀವು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವಶ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು; ದೇವವಾಕ್ಯವೇ ಪ್ರಮಾಣ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಡಿ.

Verse 161

यूयं सर्वे शौरवृत्त्या समेताः कुलेन शीलेन महानुभावाः । पदानि तान्येव पलायमाना गच्छंत्यशूरा रणमंडलाच्च

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಶೌರ್ಯವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರು, ಕುಲದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಶೀಲದಿಂದ ಮಹಾನుభಾವರು; ಆದರೆ ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದೇ ಪಾದಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಣಮಂಡಲದಿಂದ ಭೀರರಾಗಿ ದೂರ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

Verse 162

त एव सर्वे खलु पापलोकान्गच्छंति नूनं वचनात्स्मृतेश्च

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಂಥ ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಪಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—ಎಂದು ಉಪದೇಶವಚನವೂ ಸ್ಮೃತಿವಿಧಾನವೂ ಎರಡೂ ಸಾರುತ್ತವೆ.

Verse 163

ये पापिष्ठास्त्वधर्म्मस्था ब्रह्मघ्ना गुरुतल्पगाः । नरकं यांति ते पापं तथैव रणविच्युताः

ಅತಿಪಾಪಿಗಳು—ಅಧರ್ಮಸ್ಥರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕರು, ಗುರುತಲ್ಪಗಾಮಿಗಳು—ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವರೂ ಅದೇ ಪಾಪಾಂತವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 164

तस्माद्भवद्भिर्योद्धव्यं स्वामिकार्यभरक्षमैः । एवमुक्तास्तदा तेन वृत्रेणापि महात्मना

ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ನೀವು, ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿರಿ—ಎಂದು ಆ ವೇಳೆ ಮಹಾತ್ಮ ವೃತ್ರನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 165

चक्रुस्ते वचंनं तस्य असुराश्च सुरान्प्रति । चक्रुः सुतुमुलं युद्धं सर्वलोकभयंकरम्

ಅಸುರರು ಅವನ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ದೇವರ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ, ಸುತ್ತುಮುಲ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು; ಅದು ಸರ್ವಲೋಕಕ್ಕೂ ಭಯಂಕರವಾಯಿತು.

Verse 166

तस्मिन्प्रवृत्ते तुमुले विगाढे वृत्रो महादैत्यपतिः स एकः । उवाच रोषेण महाद्भुतेन शतक्रतुं देववरैः समेतम्

ಆ ಭೀಕರ, ಗಾಢವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ ತುಮುಲ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಮಹಾದೈತ್ಯಪತಿ ವೃತ್ರನು ಒಬ್ಬನೇ ಅತಿಭುತವಾದ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 167

वृत्र उवाच । श्रृणु वाक्यं मया चोक्तं धर्म्मार्थसहितं हितम् । त्वं देवानां पतिर्भूत्वा न जानासि हिताहितम्

ವೃತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಹೇಳುವ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತವಾದ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಕೇಳು. ನೀನು ದೇವರ ಪತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಹಿತಾಹಿತವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 168

किंबलार्थपरो भूत्वा विश्वरूपो हतस्त्वया । प्राप्तमद्यैव भो इंद्र तस्येदं कर्म्मणः फलम्

ಬಲಾಸಕ್ತನಾಗಿ ನೀನು ವಿಶ್ವರೂಪನನ್ನು ಏಕೆ ಸಂಹರಿಸಿದೆ? ಓ ಇಂದ್ರ, ಇಂದುಲೇ ಆ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ನೀನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ.

Verse 169

ये दीर्घदर्शिनो मंदा मूढा धर्मबहिष्कृताः । अकल्पाः कार्यसिद्ध्यर्थं यत्कुर्वंति च निष्फलम् । तत्सर्वं विद्धि देवेंद्र मनसा संप्रधार्यताम्

ತಮ್ಮನ್ನು ದೀರ್ಘದರ್ಶಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು ನಿಜವಾಗಿ ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ಮೂಢರು, ಧರ್ಮದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರು. ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗೆ ಅಯೋಗ್ಯರಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಓ ದೇವೇಂದ್ರ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೂಗಿ ನೋಡು.

Verse 170

तस्माद्धर्म्मपरो भूत्वा युध्यस्व गतकल्मषः । भ्रातृहा त्वं ममैवेंद्र तस्मात्त्वा घातयाम्यहम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ, ಕಲ್ಮಷವನ್ನು ತೊರೆದು ಯುದ್ಧಮಾಡು. ಓ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ನನ್ನ ಸಹೋದರನ ಹಂತಕನು; ಆದಕಾರಣ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು.

Verse 171

मा प्रयाहि स्थिरो भूत्वा देवैश्च परिवारितः । एव मुक्तस्तु वृत्रेण शक्रोऽतीव रुषान्वितः । ऐरावतं समारुह्य ययौ वृत्रजिघांसया

ದೇವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ—“ಹೋಗಬೇಡ, ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಲ್ಲು”—ಎಂದು ವೃತ್ರನು ಹೇಳಿದನು. ವೃತ್ರನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶಕ್ರನು ಅತೀವ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಐರಾವತವನ್ನು ಏರಿ ವೃತ್ರವಧದ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹೊರಟನು.

Verse 172

इंद्रमायांतमालोक्य वृत्रो बलवतां वरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं सर्वेषां श्रृण्वतामपि

ಇಂದ್ರನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವೃತ್ರನು ನಗುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುವಂತೆ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 173

आदौ मां प्रहरस्वेति तस्मात्त्वां घातयाम्यहम्

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಮೊದಲು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡು”; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು।

Verse 174

इत्येवमुक्तो देवेंद्रो जघान गदया भृशम् । वृत्रं बलवतां श्रेष्ठं जानुदेशे महाबलम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವೇಂದ್ರನು ಗದೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿ ಪ್ರಹರಿಸಿ, ಮಹಾಬಲನಾದ ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃತ್ರನ ಮೊಣಕಾಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು।

Verse 175

तामापतंतिं जग्राह करेणैकेन लीलया । तयैवैनं जघानाशु गदया त्रिदिवेश्वरम्

ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಗದೆಯನ್ನು ಅವನು ಒಂದೇ ಕೈಯಿಂದ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಹಿಡಿದು, ಅದೇ ಗದೆಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದನು।

Verse 176

सा गदा पातयामास सवज्रं च पुरंदरम् । पतितं शक्रमालोक्य वृत्र ऊचे सुरान्प्रति

ಆ ಗದೆಯು ವಜ್ರಧಾರಿಯಾದ ಪುರಂದರನನ್ನೂ ಕೆಡವಿತು. ಶಕ್ರನು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ವೃತ್ರನು ದೇವತೆಗಳತ್ತ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 177

नयध्वं स्वामिनं देवाः स्वपुरीममरावतीम्

ಹೇ ದೇವರೆ! ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವನಗರಿಯಾದ ಅಮರಾವತಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಿ।

Verse 178

एतच्छ्रुत्वा वचः सत्यं वृत्रस्य च महात्नः । तथा चक्रुः सुराः सर्वे रणाच्चेंद्रं समुत्सुकाः

ಮಹಾತ್ಮ ವೃತ್ರನ ಸತ್ಯವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು।

Verse 179

अपोवाह्य गजस्थं हि परिवार्य भयातुराः । सुराः सर्वे रणं हित्वा जग्मुस्ते त्रिदिवं प्रति

ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತ್ರಿದಿವದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು।

Verse 180

ततो गतेषु देवेषु ननर्त च महासुरः । वृत्रो जहास च परं तेना पूर्यत दिक्तटम्

ದೇವರು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಮಹಾಸುರ ವೃತ್ರನು ಹರ್ಷದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿ ಭಾರಿಯಾಗಿ ನಕ್ಕನು; ಆ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತುಂಬಿತು।

Verse 181

चचाल च मही सर्वा सशैलवनकानना । चुक्षुभे च तदा सर्वं जंगमं स्थावरं तथा

ಆಗ ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ತೋಟಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು; ಆ ವೇಳೆಗೆ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಅಶಾಂತವಾಯಿತು।

Verse 182

श्रुत्वा प्रयातं देवेंद्रं ब्रह्मा लोकपितामहः । उपयातोऽथ देवेंद्र स्वकमण्डलुवारिणा । अस्पृशल्लब्धसंज्ञोऽभूत्तत्क्षणाच्च पुरंदरः

ಇಂದ್ರನು ಓಡಿಹೋದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ನಂತರ, ಓ ದೇವೇಂದ್ರ, ತನ್ನ ಕಮಂಡಲುವಿನ ಜಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಪುರಂದರನು ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 183

दृष्ट्वा पितामहं चाग्रे व्रीडायुक्तोऽभवत्तदा । महेंद्रं त्रपया युक्तं ब्रह्मोवाच पितामहः

ಮುಂದೆ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಕಂಡು ಇಂದ್ರನು ಆಗ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಸಂಕೋಚದಿಂದ ನಿಂತ ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.

Verse 184

ब्रह्मोवाच । वृत्रो हि तपसा युक्तो ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः । त्वष्टुश्च तपसा युक्तो वृत्रश्चायं महायशाः । अजेयस्तपसोग्रेण तस्मात्त्वं तपसा जय

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವೃತ್ರನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ತ್ವಷ್ಟೃ ಕೂಡ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನು; ಈ ವೃತ್ರನು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ. ತೀವ್ರ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಅವನು ಅಜೇಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಜಯಿಸು.

Verse 185

वृत्रासुरो दैत्यपतिश्च शक्र ते समाधिना परमेणैव जय्यः । निशम्य वाक्यं परमेष्ठिनो हरिः सस्मार देवं वृषभध्वजं तदा

ಹೇ ಶಕ್ರ, ದೈತ್ಯಪತಿ ವೃತ್ರಾಸುರನು ನಿನ್ನಿಂದ ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಿಂದಲೇ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರಿ (ಇಂದ್ರ) ಆಗ ವೃಷಭಧ್ವಜ ದೇವ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.

Verse 186

स्तुत्या तदातं स्तवमानो महात्मा पुरंदरो गुरुणा नोदितो हि

ಆಗ ಗುರುನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ಪುರಂದರನು ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಆ ದೇವನನ್ನು ಸ್ತವಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 187

इंद्र उवाच । नमो भर्गाय देवाय देवानामतिदुर्गम । वरदो भव देवेश देवानां कार्यसिद्धये

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ದೇವರಿಗೂ ಅತಿದುರ್ಗಮನಾದ ಭರ್ಗದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೇವೇಶ, ದೇವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ವರದನಾಗು.

Verse 188

एवं स्तितिपरो भूत्वा शचीपतिरुदारधीः । स्वकार्यदक्षो मंदात्मा प्रपंचाभिरतः खलु

ಹೀಗೆ ಸ್ಥಿತಿರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದರೂ ಶಚೀಪತಿ ಇಂದ್ರನು ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯವನು; ಆದರೂ ಸ್ವಾರ್ಥಮಗ್ನನಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನಾಗಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಪಂಚಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 189

प्रपंचाभिरता मूढाः शिवभक्तिपरा ह्यपि । न प्राप्नुवंति ते स्थानं परमीशस्यरागिणः

ಪ್ರಪಂಚಾಸಕ್ತರಾದ ಮೂಢರು, ಶಿವಭಕ್ತಿಪರರೆಂದರೂ, ರಾಗಬಂಧದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 190

निर्मला निरहंकारा ये जनाः पर्युपासते । मृडं ज्ञानप्रदं चेशं परेशं शंभुमेव च

ನಿರ್ಮಲರೂ ನಿರಹಂಕಾರರೂ ಆದ ಜನರು, ಜ್ಞಾನಪ್ರದ ಮೃಡನಾದ ಈಶನನ್ನು—ಪರೇಶನನ್ನು, ಸ್ವಯಂ ಶಂಭುವನ್ನೇ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 191

तेषां परेषां वरद इहामुत्र च शंकरः । महेंद्रेण स्तुतः शर्वो रागिणा परमेण हि

ಅಂತಹ ಪರಮ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಶಂಕರನು ಇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಪರದಲ್ಲಿಯೂ ವರದನು. ನಿಜವಾಗಿ, ಪರಮ ರಾಗದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಮಹೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಶರ್ವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 192

रागिणां हि सदा शंभुर्दुर्लभो नात्र संशयः । तस्माद्विरागिणां नित्यं सन्मुखो हि सदाशिवः

ರಾಗಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತರಾದವರಿಗೆ ಶಂಭು ಸದಾ ದುರ್ಲಭನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯವಂತರಿಗೆ ಸದಾಶಿವನು ನಿತ್ಯ ಸನ್ಮುಖನಾಗಿ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 193

राजा सुराणां हि महानुरागी स्वकर्मसंसिद्धिमहाप्रवीणः । तस्मात्सदा क्लेशपरः शचीपतिः स्वकामभावात्मपरो हि नित्यम्

ದೇವರ ರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಮಹಾನುರಾಗಿಯೇ; ಸ್ವಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರವೀಣನಾದರೂ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಚೀಪತಿ ಸದಾ ಕ್ಲೇಶಪರನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನಿತ್ಯ ಸ್ವಕಾಮಭಾವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಕೇಂದ್ರಿತ ಮನೋಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೇ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 194

स्तवमानं तदा चेंद्रमब्रवीत्कार्यगौरवात् । विज्ञायाखिलदृग्द्रष्टा महेशो लिंगरूपवान्

ಆ ವೇಳೆ ಇಂದ್ರನು ಸ್ತವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಾರ್ಯದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು, ಅಖಿಲದೃಕ್ ಸರ್ವದ್ರಷ್ಟಾ ಮಹೇಶನು ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 195

इंद्र गच्छ सुरैः सार्द्धं वृत्रं वै दानवं प्रति । तपसैव च साध्योऽयं रणे जेतुं शतक्रतो

ಮಹೇಶನು ಹೇಳಿದರು—“ಇಂದ್ರಾ, ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆ ದಾನವ ವೃತ್ರನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋಗು. ಆದರೆ ಈ ಶತ್ರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಜಯಿಸಬಹುದಾದವನು; ಆಗ ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಗುವೆ, ಓ ಶತಕ್ರತು।”

Verse 196

इंद्र उवाच । केनोपायेन साध्योऽयं वृत्रो दैत्यवरो महान् । त्चछीघ्रं कथ्यतां शंभो येन मे विजयो भवेत्

ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—“ಶಂಭೋ, ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಈ ಮಹಾವೃತ್ರನು ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಜಯಿಸಬಹುದಾಗುತ್ತದೆ? ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು, ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ವಿಜಯವಾಗಲಿ.”

Verse 197

रुद्र उवाच । रणे न शक्यते हंतुमपि देववरैरपि । तस्मात्त्वया हि कर्तव्यं कुत्सितं कर्म चाद्य वै

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದಲೂ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನೀನು ಉಪಾಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ನಿಂದ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು.

Verse 198

अस्य शापः पुरा दत्तः पार्वत्या मम सन्निधौ । असौ चित्ररथो नाम्ना विख्यातो भुवनत्रये

ಇವನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲೇ ಪಾರ್ವತಿ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಳು. ಅವನು ‘ಚಿತ್ರರಥ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 199

पर्यटन्सु विमानेन मया दत्तेन भास्वता । उपहासादिमां योनिं संप्राप्तो दत्यपुंगवः

ನಾನು ನೀಡಿದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಉಪಹಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಯೋನಿಯನ್ನು (ಈ ದೇಹವನ್ನು) ಪಡೆದನು.

Verse 200

तस्मादजेयं जानीहि रणे रणविदां वर । एवमुक्तो महेंद्रोऽयं शंभुना योगिना भृशम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ರಣವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಜೇಯನೆಂದು ತಿಳಿ. ಹೀಗೆ ಯೋಗಿ ಶಂಭುವು ಈ ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.