Adhyaya 10

Verse 1

मुनय ऊचुः । यत्त्वया कथितं ब्रह्मन्ब्रह्मांडं सचराचरम् । भस्मीभूतं रुद्रकोपात्कालकूटाग्निनाऽथ़खिलम्

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ರುದ್ರಕೋಪದಿಂದ, ಕಾಲಕೂಟಾಗ್ನಿಯಿಂದ, ಭಸ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 2

ब्रह्मांडांतरतः किं तु रुद्रं मन्यामहे वयम् । तदा चराचरं नष्टं ब्रह्मविष्णुपुरोगमम्

ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳಗೆ ರುದ್ರನನ್ನು ನಾವು ಎಲ್ಲೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವೇಳೆ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ನಾಶವಾಯಿತು।

Verse 3

भस्मीभूतं रुद्रकोपात्कथं सृष्टिः प्रवर्तिता । कुतो ब्रह्मा च विष्णुश्च कुतश्चंद्रपुरोगमाः

ರುದ್ರನ ಕೋಪದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಭಸ್ಮವಾದಾಗ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿತು? ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಮುಂತಾದ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದರು?

Verse 4

अन्ये सुरा सुराः कुत्र भस्मीभूता लयं गताः । अत ऊर्ध्वं किमभवत्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि

ಇತರ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಸುರರು ಭಸ್ಮವಾಗಿ ಲಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು? ಅದರ ನಂತರ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು—ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 5

व्यासप्रसादात्सकलं वेत्थ त्वं नापरो हि तत् । तस्माज्ज्ञानमयं शास्त्रं तज्जानासि न चापरः

ವ್ಯಾಸರ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವೆ; ಹಾಗೆ ತಿಳಿದವನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಮಯವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿನಗೇ ತಿಳಿದಿದೆ, ಇತರರಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 6

इति पृष्टस्तदा सर्वैर्मुनिभिर्भावितात्मभिः । सूतो व्यासं नमस्कृत्य वाक्यं चेदमथाब्रवीत्

ಈ ರೀತಿ ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸೂತನು ಮೊದಲು ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 7

लोमश उवाच । यदा ब्रह्मांडमध्यस्था व्याप्ता देवा विषाग्निना । हरिब्रह्मादयो ह्येते लोकपालाः सवासवाः । तदा विज्ञापितः शंभुर्हेरंबेन महात्मना

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವರುಗಳು ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತರಾದಾಗ—ಹರಿ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಕಪಾಲರು ಇಂದ್ರನೊಡನೆ—ಆ ವೇಳೆ ಮಹಾತ್ಮ ಹೇರಂಬ (ಗಣೇಶ) ಶಂಭುವಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 8

हेरंब उवाच । हे रुद्र हे महादेव हे स्थाणो ह जगत्पते । मया विघ्नं विनोदेन कृतं तेषां सुदुर्जयम्

ಹೇರಂಬನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ರುದ್ರ, ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ಹೇ ಸ್ಥಾಣು, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ನಾನು ವಿನೋದಭಾವದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಜಯವಾದ ವಿಘ್ನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 9

भयेन मति मोहात्त्वां नार्च्चयंति च मामपि । उद्योगं ये प्रकुर्वन्ति तेषां क्लेशोऽधिको भवेत्

ಭಯದಿಂದಲೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೋಹದಿಂದಲೂ ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನನ್ನನ್ನೂ ಅಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವವರಿಗೆ ಕ್ಲೇಶವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 10

एवमभ्यर्थितस्तेन पिनाकी वृषभध्वजः । विघ्नांधकारसूर्येण गणाधिपतिना तदा

ಈ ರೀತಿ ಅವನಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿನಾಕಿ, ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಪ್ರಭು—ಆ ವೇಳೆ ವಿಘ್ನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಗಣಾಧಿಪತಿಯಿಂದ (ಸಮೀಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು)।

Verse 11

लिंगरूपोऽब्रवीच्छंभुर्निराकारो निरामयः । निरंजनो व्योमकेशः कपर्द्दी नीललोहितः

ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ, ನಿರಾಕಾರ, ನಿರಾಮಯ, ನಿರಂಜನ—ವ್ಯೋಮಕೇಶ, ಕಪರ್ದೀ, ನೀಲಲೋಹಿತ ಶಂಭುನು ನುಡಿದನು।

Verse 12

महेश्वर उवाच । हेरंब श्रृणु मे वाक्यं श्रद्धया परया युतः । अहंकारात्मकं चैव जगदेतच्चराचरम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಹೇರಂಬ, ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಅಹಂಕಾರಸ್ವರೂಪವೇ ಆಗಿದೆ।

Verse 13

स्थितिं करोत्यहंकारः प्रलयोत्पत्तिमेव च । जगदादौगणपते तदा विज्ञप्तिमात्रतः

ಅಹಂಕಾರವೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ಪ್ರಳಯವನ್ನೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೇ ಗಣಪತೇ, ಜಗದಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಪ್ರೇರಣಾಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 14

मायाविरहितं शांतं द्वैताद्वैतपरं सदा । ज्ञप्तिमात्रस्वरूपं तत्सदानंदैकलक्षणम्

ಆ ತತ್ತ್ವವು ಮಾಯಾರಹಿತ, ಶಾಂತ, ಮತ್ತು ಸದಾ ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತಗಳಿಗೂ ಅತೀತ. ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯ; ಅದರ ಏಕ ಲಕ್ಷಣ ನಿತ್ಯಾನಂದ.

Verse 15

गणपतिरुवाच । यदि त्वं केवलो ह्यात्मा परमानन्दलक्षणः । तस्मात्त्वदपरं किंचिन्नान्यदस्ति परंतप

ಗಣಪತಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀನೇ ಪರಮಾನಂದಲಕ್ಷಣವಾದ ಏಕೈಕ ಆತ್ಮನಾದರೆ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಹೇ ಪರಂತಪ।

Verse 16

नानारूपं कथं जातं सुरासुरविलक्षणम् । विचित्रं मोहजननं त्रिभिर्द्देवैश्च लक्षितम्

ಈ ನಾನಾರೂಪ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು—ದೇವರು-ಅಸುರರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ—ವಿಚಿತ್ರವಾದರೂ ಮೋಹವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ತ್ರಿದೇವರಿಂದ ತ್ರಿವಿಧವಾಗಿ ಲಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದು?

Verse 17

भूतग्रामैश्चतुर्भिश्च नानाभेदैः समन्वितैः । जातं संसारचक्रं च नित्यानित्यविलक्षणम्

ನಾನಾಭೇದಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ನಾಲ್ಕು ಭೂತಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯ ಎರಡರ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 18

परस्परविरोधेन ज्ञानवादेन मोहिताः । कर्मवादरताः केचित्केचित्स्वगुणमाश्रिताः

ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಜ್ಞಾನವಾದಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಕೆಲವರು ಕರ್ಮವಾದದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವಗುಣವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

ज्ञाननिष्ठाश्च ये केचित्परस्परविरोधिनः । एवं संशयमापन्नं त्राहि मां वृषभध्वज

ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠರಾದವರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಓ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ)!

Verse 20

अहं गणश्च कुत्रत्याः क्व चायं वृषभः प्रभो । एते चान्ये च बहवः कुतो जाताश्च कुत्र वै

ನಾನು ಮತ್ತು ಈ ಗಣಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆವು, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವೃಷಭ ಎಲ್ಲಿಂದ, ಓ ಪ್ರಭು? ಇವರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ?

Verse 21

कृताः सर्वे महाभागाः सात्त्विका राजसाश्च वै । प्रहस्य भगवाञ्छंभुर्गणेशं वक्तुमुद्यतः

ಇವರೆಲ್ಲ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು; ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಸ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು ನಗುತ್ತಾ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ಉದ್ಯತರಾದರು.

Verse 22

महेश्वर उवाच । कालशक्त्या च जातानि रजःसत्त्वतमांसि च । तैरावृतं जगत्सर्वं सदेवासुमानुषम्

ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಲಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಜಸ್, ಸತ್ತ್ವ, ತಮಸ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ದೇವ-ಅಸುರ-ಮಾನವರೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಆವೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 23

परिदृश्यमानमेतच्चानश्वरं परमार्थतः । विद्ध्येतत्सर्वसिद्ध्यैव कृतकत्वाच्च नश्वरम्

ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಜಗತ್ತು ಪರಮಾರ್ಥತಃ ಅವಿನಾಶಿಯಲ್ಲ. ಕೃತಕವಾದುದರಿಂದ ಇದು ನಶ್ವರವೇ—ಇಂತೆ ತಿಳಿಯುವುದೇ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿ.

Verse 24

लोमश उवाच । यावद्गणेशसंयुक्तो भाषमाणः सदाशिवः । लिंगरूपी विश्वरूपः प्रादुर्भूता सदाशिवात्

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಗಣೇಶನೊಡನೆ ಸದಾಶಿವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಸದಾಶಿವನಿಂದ ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವರೂಪನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 25

शिवरूपा जगद्योनिः कार्यकारणरूपिणी । लिंगरूपी स भगवान्निमग्नस्तत्क्षणादभूत्

ಶಿವಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಜಗದ್ಯೋನಿಯಾಗಿ, ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣರೂಪಿಯಾಗಿ ಇರುವ ಆ ಭಗವಾನ್ ಲಿಂಗರೂಪನಾಗಿ ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಥಿರನಾದನು.

Verse 26

एका स्थिता परा शक्तिर्ब्रह्मविद्यात्मलक्षणा । गणेशो विस्मयाविष्टो ह्यवलोकनतत्परः

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಸ್ವರೂಪಳಾದ ಏಕ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಗಣೇಶನು ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ ಅವಳ ದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 27

ऋषय ऊचुः । प्रकृत्यन्तर्गतं सर्वं जगदेतच्चराचरम् । गणेशस्य पृथक्त्वं च कथं जातं तदुच्यताम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಚರಾಚರವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೇ ಅಂತರಗತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತ್ವ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 28

लोमश उवाच । साक्षात्प्रकृत्याः संभूतो गणेशो भगवानभूत् । यथारूपः शिवः साक्षात्तद्रूपो हि गणेश्वरः

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಗಣೇಶನು ಸాక్షಾತ್ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಭಗವಾನನಾದನು. ನಿಜವಾಗಿ ಶಿವನ ಯಾವ ಸ್ವರೂಪವೋ, ಅದೇ ಸ್ವರೂಪ ಗಣೇಶ್ವರನದು.

Verse 29

शिवेन सह संग्रामो ह्यभूत्तस्य महात्मनः । अज्ञानात्प्रकृतो भूत्वा बहुकालं निरन्तरम्

ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 30

तस्य दृष्ट्वा ह्यजेयत्वं गजारूढस्य तत्तदा । त्रिशूलेनाहनच्छंभुः सगजं तमपातयत्

ಆ ವೇಳೆ ಗಜಾರೂಢನಾದ ಅವನ ಅಜೇಯತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಶಂಭು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಅವನನ್ನು ಆನೆಸಹಿತ ಕೆಡವಿದನು.

Verse 31

तदा स्तुतो महादेवः परशक्त्या परंतपः । परशक्तिमुवाचेदं वरं वरय शोभने

ಆಗ ಪರಾಶಕ್ತಿಯು ಪರಂತಪನಾದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು. ಮಹಾದೇವನು ಆ ಪರಾಶಕ್ತಿಗೆ—“ಹೇ ಶೋಭನೆ, ವರವನ್ನು ಬೇಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

तदा वृतो महादेवो वरेण परमेण हि । योऽयं त्वया हतो देव मम पुत्रो न संशयः

ಆಗ ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿ ಪರಮ ವರವನ್ನು ಬೇಡಲಾಯಿತು—“ಹೇ ದೇವಾ, ನೀವು ಸಂಹರಿಸಿದ ಈವನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 33

त्वां न जानात्ययं मूढः प्रकृत्यंशसमुद्भवः । तस्मात्पुत्रं जीवयेमं मम तृष्ट्यर्थमेव च

ಈ ಮೂಢನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನನ್ನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಈ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು.

Verse 34

प्रहस्य भगवान्रुद्रो मायापुत्रमजीवयत् । सिंधुरवदनेनैव मुखे स समयोजयत्

ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ನಗುತ್ತಾ ಮಾಯಾಜನಿತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿ, ಅವನ ಮುಖವಾಗಿ ಆನೆಯ ಮುಖವನ್ನೇ ಜೋಡಿಸಿದನು.

Verse 35

तदा गजाननो जातः प्रसादाच्छंकरस्य च । मायापुत्रोपि निर्मायो ज्ञानवान्संबभूव ह

ಆಗ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಗಜಾನನನಾದನು. ಮಾಯಾಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾಯಾತೀತನಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವಂತನಾದನು.

Verse 36

आत्मज्ञानामृतेनैव नित्यतृप्तो निरामयः । समाधिसंस्थितो रौद्रः कालकालांतकोऽभवत्

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಾಮೃತದಿಂದ ಸದಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ನಿರಾಮಯನಾಗಿ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ರೌದ್ರಭಾವವನ್ನು ಧರಿಸಿ ‘ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಾಲಾಂತಕನ ಸಂಹಾರಕ’ನಾದನು.

Verse 37

योगदंडार्थमुत्पाट्य स्वकीयं दशनं महत् । करे गृह्य गणाध्यक्षः शब्धब्रह्मातिवर्त्तते । ऋद्धिसिद्धिद्वयेनैव एकत्वेन विराजितः

ಯೋಗದಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮಹಾದಂತವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನು ‘ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮ’—ಕೇವಲ ವಾಣೀಮಯ ಪ್ರಕಾಶ—ಅದನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಋದ್ಧಿ-ಸಿದ್ಧಿ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿ ಏಕತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸಿದನು.

Verse 38

ये ते गणाश्च विघ्नाश्च ये चान्येऽभ्यधिका भुवि । तेषामपि पतिर्जातः कृतोऽसौ शंभुना तदा

ಯಾವ ಯಾವ ಗಣಗಳೂ ವಿಘ್ನಗಳೂ ಇದ್ದವೋ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಇತರರಿದ್ದರೂ—ಅವರಿಗೂ ಅವನೇ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು; ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಭುವೇ ಅವನನ್ನು ಹಾಗೆ ನೇಮಿಸಿದನು.

Verse 39

तस्माद्वि लोकयामास प्रकृतिं विश्वरूपिणीम् । पृथक्स्थित्वाग्रतो जानाल्लिंगं प्रकृतिमेव च । ददर्श विमलं लिंगं प्रकृतिस्थं स्वभावतः

ನಂತರ ಅವನು ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತು, ತನ್ನ ಮುಂದೆ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ತಿಳಿದನು; ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವತಃ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾದ ವಿಮಲ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 40

आत्मानं च गणैः साद्धं तथैव च जगत्त्रयम् । लीनं लिंगे समस्तं तद्धेरम्बो ज्ञानवानपि

ಆಗ ಜ್ಞಾನವಂತನಾದ ಹೇರಂಬನು ತನ್ನನ್ನೂ ಗಣಗಳೊಡನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ—ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೀನವಾದುದಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 41

मुमोह च पुनः संज्ञां प्रतिलभ्य प्रयत्नतः । ननाम शिरसा ताभ्यामीशाभ्यां स गणेश्वरः

ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು; ನಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ಗಣೇಶ್ವರನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಈಶರಿಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 42

तदा ददर्श तत्रैव लोकसंहारकारकम् । ब्रह्माणं चैव रुद्रं च विष्णुं चैव सदाशिवम्

ಆಗ ಅವನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಲೋಕಸಂಹಾರಕಾರಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡನು—ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವರನ್ನು.

Verse 43

ददर्श प्रेततुल्यानि लिंगशक्त्यात्मकानि च । ब्रह्माण्डगोलकान्येव कोटिशः परमाणुवत्

ಅವನು ಪ್ರೇತಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಲಿಂಗಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪವಾದ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳಗಳನ್ನು ಕಂಡನು—ಪರಮಾಣುವಿನಂತೆ ಕೋಟಿಕೋಟಿಯಾಗಿ।

Verse 44

लीयंते च विलीयंते महेशे लिंगरूपिणि । प्रकृत्यंतर्गतं लिंगं लिंगस्यांतर्गता च सा

ಅವು ಲಿಂಗರೂಪ ಮಹೇಶನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಲಿಂಗವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಅಂತರ್ನಿಹಿತ; ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಲಿಂಗದೊಳಗೆ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 45

शक्त्या लिंगं च संछन्नं तदा सर्वमदृश्यत । लिंगेन शक्तिः संछन्ना परस्परमवर्तत

ಆಗ ಶಕ್ತಿಯು ಲಿಂಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು; ಎಲ್ಲವೂ ಅದೃಶ್ಯವಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ ಲಿಂಗವು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿತು—ಹೀಗೆ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡರು.

Verse 46

शिवाभ्यां संश्रितं लोकं जगदेतच्चराचरम् । गणेशो वापि तज्ज्ञानं न परेऽपि तथाविदन्

ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದೆ. ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಣೇಶನೇ ತಿಳಿದನು; ಇತರರು ಹಾಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 47

तदोवाच महातेजा गणाध्यक्षो गणैः सह । सशक्तिकं स्तूयमानः शक्त्या च परया तदा

ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷ ಗಣೇಶನು, ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಾತಾಡಿದನು—ಶಕ್ತಿಸಹಿತ ದೇವನ ಸ್ತುತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪರಾಶಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ।

Verse 48

गणेश उवाच । नमामि देवं शक्त्यान्वितं ज्ञानरूपं प्रसन्नं ज्ञानात्परं परमंज्योतिरूपम् । रूपात्परं परमं तत्त्वरूपं तत्त्वात्परं परमं मंगलं च आनंदाख्यं निष्कलं निर्विषादम्

ಗಣೇಶನು ಹೇಳಿದರು—ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ದೇವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಜ್ಞಾನಾತೀತನಾಗಿ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿಸ್ವರೂಪನಾದವನು. ರೂಪಾತೀತನಾಗಿ ಪರಮ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪ; ತತ್ತ್ವಾತೀತನಾಗಿ ಪರಮ ಮಂಗಳ—‘ಆನಂದ’ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ, ನಿಷ್ಕಲ, ವಿಷಾದರಹಿತನು।

Verse 49

धूमात्परमयोवह्निर्धूमवत्प्रतिभासते । प्रकृत्यंतर्गस्त्वं हि लक्ष्यसे ज्ञानिसंभवः । प्रकृत्यंतर्गतस्त्वं हि मायाव्यक्तिरितीयसे

ಧೂಮಾತೀತನಾದ ಅಗ್ನಿಯೂ ಧೂಮವಂತೆಯೇ ಕಾಣುವಂತೆ, ನೀವು ಪ್ರಕೃತ್ಯತೀತನಾಗಿದ್ದರೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೋದಯದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗಿರುವವನಂತೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಕಟನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 50

एवंविधस्त्वं भगवन्स्वमायया सृजस्यथोलुंपसि पासि विश्वम् । अस्माद्गरात्सर्वमिदं प्रनष्टं सब्रह्मविप्रेंद्रयुतं चराचरम्

ಹೇ ಭಗವನ್! ನೀವು ಸ್ವಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಲಯಗೊಳಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀರಿ. ಈ ವಿಷದಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಚರಾಚರ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಋಷೀಂದ್ರರೂ ಸೇರಿ—ನಾಶವಾಗಿದೆ।

Verse 51

यथा पुरासीर्भगवान्महेशस्त्रैलोक्यनाथोऽसि चराचरात्मा । कुरुष्य शीघ्रं सहजीवकोशं चराचरं तत्सकलं प्रदग्धम्

ಹೇ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ! ನೀವು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದ್ದಿರೋ—ತ್ರಿಲೋಕನಾಥನಾಗಿ, ಚರಾಚರಾತ್ಮನಾಗಿ—ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿ: ಜೀವಕೋಶದೊಡನೆ ಈ ದಗ್ಧವಾದ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಳಿಸಿ।

Verse 52

लोमश उवाच । एवं स्तुतो गणेशेन भगवान्भूतभावनः । यदुत्थितं कालकूटं लोकसंहारकारकम्

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಗಣೇಶನಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂತಭಾವನ ಭಗವಾನ್, ಲೋಕಸಂಹಾರಕಾರಕವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷದ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು।

Verse 53

लिंगरूपेण तद्ग्रस्तं विमलं चाकरोत्तदा । सदेवासुरमर्त्याश्च सर्वाणि त्रिजगन्ति च । तत्क्षणाद्रक्षितान्येव कृपया परया युतः

ಭಗವಾನನು ಲಿಂಗರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆ (ವಿಷವನ್ನು) ಗ್ರಸಿಸಿ ಅದನ್ನು ವಿಮಲಮಾಡಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ದೇವಾಸುರಮರ್ತ್ಯರೊಡನೆ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಅವನ ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಯಿತು.

Verse 54

ब्रह्मा विष्णुः सुरेंद्रश्च लोकपालाः सहर्षयः । यक्षा विद्याधराः सिद्धा गंधर्वाप्सरसां गणाः । उत्थिताश्चैव ते सर्वे निद्रापरिगता इव

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಇಂದ್ರ, ಋಷಿಗಳೊಡನೆ ಲೋಕಪಾಲಕರು; ಯಕ್ಷರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು—ಎಲ್ಲರೂ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದವರಂತೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 55

विस्मयेन समाविष्टा बभूवुर्जातसाध्वसाः । सर्वे देवासुराश्चैव ऊचुराश्चर्यवत्ततः

ಅವರು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಅಚಾನಕ ಭೀತಿಗ್ರಸ್ತರಾದರು. ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದರು.

Verse 56

क्व कालकूटं सुमहद्येन विद्राविता वयम् । मृतप्रायाः कृताः सद्यः सलोकपालका ह्यमी

“ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ಮಹಾ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷ ಎಲ್ಲಿ? ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾವು ಲೋಕಪಾಲಕರೊಡನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮೃತಪ್ರಾಯರಾದೆವು ಅಲ್ಲವೇ?”

Verse 57

इत्यब्रुवंस्तदा दैत्यास्तूष्णींभूतास्तदा स्थिताः । शक्रादयो लोकपाला विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । ब्रह्माणं च पुरस्कृत्य इदमूचुः समेधिता

ಇಂತೆಂದು ದೈತ್ಯರು ಹೇಳಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತರು. ನಂತರ ಇಂದ್ರಾದಿ ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು, ಸರ್ವೇಶ್ವರೇಶ್ವರನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 58

केनेदं कारितं विष्णो न विदामोऽल्पमेधसः । तदा प्रहस्य भगवान्ब्रह्मणा सह तैः सुरैः

“ಹೇ ವಿಷ್ಣುವೇ, ಇದನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿಸಿದರು? ನಾವು ಅಲ್ಪಮೇಧಸಿಗಳು; ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.” ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಆ ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಮೃದುವಾಗಿ ನಗಿದರು.

Verse 59

समाधिमगमन्सर्वेऽप्येकाग्रमनसस्तदा । तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य कामक्रोदादिकान्द्विजाः

ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಹೇ ದ್ವಿಜ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಿದರು.

Verse 60

तदात्मनि स्थितं लिंगमपश्यन्वि बुधादयः । विष्णुं पुरस्कृत्य तदा तुष्टुवुः परमार्थतः

ಆಗ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾವಂತರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಂಡರು; ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಪರಮಾರ್ಥತಃ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 61

आत्मना परमात्मानं योगिनः पर्युपासते

ಯೋಗಿಗಳು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

लिंगमेव परं ज्ञानं लिंगमेव परं तपः । लिंगमेव परो धर्मो लिंगमेव परा गतिः । तस्माल्लिंगात्परतरं यच्च किंचिन्न विद्यते

ಲಿಂಗವೇ ಪರಮ ಜ್ಞಾನ, ಲಿಂಗವೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು. ಲಿಂಗವೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಲಿಂಗವೇ ಪರಮ ಗತಿ. ಆ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 63

एवं ब्रुवंतो हि तदा सुरासुराः सलोकपाला ऋषिभिश्च साकम् । विष्णुं पुरस्कृत्य तमालवर्णं शंभुं शरण्यं शरणं प्रपन्नाः

ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಆಗ ದೇವಾಸುರರು, ಲೋಕಪಾಲರು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು, ತಮಾಲವರ್ಣ ಶರಣ್ಯ ಶಂಭುವಿನ ಶರಣನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 64

त्राहित्राहि महादेव कृपालो परमेश्वर । पुरा त्राता यथा सर्वे तथात्वं त्रातुमर्हसि

‘ತ್ರಾಹಿ ತ್ರಾಹಿ, ಮಹಾದೇವಾ! ಕೃಪಾಳು ಪರಮೇಶ್ವರಾ! ಹಿಂದೆ ನೀನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ, ಈಗಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.’

Verse 65

तद्देवदेव भवतश्चरणारविंदं सेवानुबंधमहिमानमनंतरूपम् । त्वदाश्रितं यत्परमानुकंपया नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद

‘ಆದುದರಿಂದ, ದೇವದೇವಾ! ನಿನ್ನ ಚರಣಾರವಿಂದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಭಕ್ತಿಸೇವೆಯಿಂದ ಮಹಿಮೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು, ನಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ಅನಂತ. ಪರಮಾನುಕಂಪೆಯಿಂದ ನೀನು ಶರಣಾಗತರ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತೀ. ದೇವವರಾ, ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.’

Verse 66

लिंगस्वरूपमध्यस्थो भगवान्भूतभावनः । सर्वैः सुरगणैः साकं बभाषेदं रमापतिः

ಲಿಂಗಸ್ವರೂಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಭಗವಾನ್, ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ರಮಾಪತಿ ವಿಷ್ಣು।

Verse 67

त्वं लिंगरूपी भगवाञ्जगतामभयप्रदः । विष्णुना संस्तुतो देवो लिंगरूपी महेश्वरः

ನೀನು ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಾನ್, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವವನು. ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವ—ಲಿಂಗರೂಪಿ ಮಹೇಶ್ವರ—ಎಂದು ಘೋಷಿತನು।

Verse 68

मृतास्त्राता गरात्सर्वे तस्मान्मृत्युंजय प्रभो । रक्षरक्ष महाकाल त्रिपुरांत नमोस्तु ते

ಮರಣದಿಂದಲೂ ವಿಷದಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಪ್ರಭು ಮೃತ್ಯುಂಜಯ, ರಕ್ಷಿಸು—ರಕ್ಷಿಸು. ಹೇ ಮಹಾಕಾಲ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 69

विष्णुना संस्तुतो देवो लिंगरूपी महेश्वरः । प्रादुर्बभूव सांबोऽथ बोधयन्निव तान्सुरान्

ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಂಗರೂಪಿ ಮಹೇಶ್ವರ ದೇವನು; ನಂತರ ಸಾಂಬನಾಗಿ (ಉಮಾಸಹಿತ ಶಿವನಾಗಿ) ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ, ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 70

हे विष्णो हे सुराः सर्व ऋषयः श्रूयतामिदम् । मन्यतेऽपि हि संसारे अनित्ये नित्यताकुलम्

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ಹೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೇ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳೇ—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ: ಅನಿತ್ಯವಾದ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲೂ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತರು ನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 71

अविलोकयताऽत्मात्मना विबुधादयः । किं यज्ञैः किं तपोभिश्च किमुद्योगेन कर्मणाम्

ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ ಇತರರೇ! ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದರೆ—ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಏನು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಏನು, ಕರ್ಮಗಳ ಕಠಿಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 72

एकत्वेन पृथक्त्वेन किंचिन्नैव प्रयोजनम् । यस्माद्भवद्भिर्मिलितैः कृतं यत्कर्म दुष्करम्

ಏಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರಲಿ—(ಸಮ್ಯಕ್ ಬೋಧವಿಲ್ಲದೆ) ನಿಜವಾದ ಪ್ರಯೋಜನವೇ ಇಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಕರ ಕಾರ್ಯವೇ ಇದರ ಸೂಚನೆ.

Verse 73

क्षीराब्धेर्मथनं तत्तु अमृतार्थं कथं कृतम् । मृत्युं जयं निराकृत्य अवज्ञाय च मां सदा

ಅಮೃತಾರ್ಥವಾಗಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರಮಥನವು ಹೇಗೆ ನಡೆಯಿತು—ಮೃತ್ಯುಂಜಯನನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಅವಜ್ಞೆಮಾಡುತ್ತಾ?

Verse 74

तस्मात्सर्वे मृत्युमुखं पतिता वै न संशयः । अस्माभिर्निर्मितो देवो गणेशः कार्यसिद्धये

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಬಾಯಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೀರಿ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮಿಂದ ದೇವ ಗಣೇಶನು ನಿರ್ಮಿತನಾದನು.

Verse 75

न नमंति गणेशं च दुर्गां चैव तथाविधाम् । क्लेशभाजो भविष्यति नात्र कार्या विचारणा

ಗಣೇಶನಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಥ ಶಕ್ತಿಮತಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿಗೂ ನಮಿಸದವರು ಕ್ಲೇಶದ ಪಾಲುದಾರರಾಗುವರು—ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ.

Verse 76

यूयं सर्वे त्वधर्मिष्ठाः स्तब्धाः पंडितमानिनः । कार्याकार्यमविज्ञाय केवलं मानमोहिताः

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಅಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು—ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾದವರು, ತಮಗೇ ಪಂಡಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು. ಮಾಡಬೇಕಾದುದು-ಮಾಡಬಾರದು ತಿಳಿಯದೆ ಕೇವಲ ಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ.

Verse 77

तस्मात्कालमुखे सर्वे पतिता नात्र संशयः । सर्वे श्रुतिपरा यूयमिंद्राद्या देवतागणाः

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲಮುಖದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೀರಿ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವಗಣಗಳೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರುತಿಪರರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ.

Verse 78

प्ररोचनपराः सर्वे क्षुद्राश्चेंद्रादयो वृथा । नात्मानं च प्रपंचेन वेत्सि त्वं हि शचीपते

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಕೇವಲ ಹೊಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಲೋಭನದಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದ್ದೀರಿ; ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರೂ ಕ್ಷುದ್ರರು, ನಿಮ್ಮ ಗರ್ವ ವ್ಯರ್ಥ. ಹೇ ಶಚೀಪತೇ, ನೀನು ಆತ್ಮವನ್ನು ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಪ್ರಪಂಚ-ಮಾಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತೀ.

Verse 79

कृतः प्रयत्नो हि महानमृतार्थं त्वया शठ । अश्वमेधशतेनैव यद्राज्यं प्राप्तवानसि । अपि तच्च पराधीन तन्न जानासि दुर्मते

ಓ ಶಠಾ, ‘ಅಮೃತತ್ವ’ಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಮಹಾ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದೀ. ನೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳಿಂದ ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ; ಆದರೂ ಅದು ಪರಾಧೀನವೇ—ಓ ದುರ್ಮತೇ, ಇದನ್ನು ನೀನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 80

यैर्वदवाक्यैस्त्वं मूढ संस्तुतोऽसि तपस्विभिः । ते मूढास्तो षयंति त्वां तत्तद्रागपरायणाः

ಯಾವ ಯಾವ ಖಾಲಿ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಓ ಮೂಢಾ, ತಪಸ್ವಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೋ—ಆ ಮೂಢರು ತತ್ತತ್ ರಾಗಾಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 81

विष्णो त्वं च पक्षपातान्न जानासि हिताहितम् । केचिदधतास्त्वया विष्णो रक्षिताश्चैव केचन

ಓ ವಿಷ್ಣೋ, ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ನೀನು ಹಿತಾಹಿತವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ವಿಷ್ಣೋ, ಕೆಲವರು ನಿನ್ನಿಂದ ದಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಿಜವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 82

इच्छायुक्तस्त्वमत्रैव सदा बालकचेष्टितः । येऽन्ये च लोकपाः सर्वे तेषां वार्ता कुतस्त्विह

ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಕೇವಲ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತೀ, ಸದಾ ಬಾಲಕನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೀ. ಇನ್ನೂ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಪಾಲರ ಮಾತು—ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ?

Verse 83

अन्यथा हि कृते ह्यर्थे अन्यथात्वं भविष्यति । कार्यसिद्धिर्भवेद्येन भवद्भिर्विस्मृतं च तत्

ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ಫಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನೇ ನೀವು ಮರೆತಿದ್ದೀರಿ.

Verse 84

येनाद्य रक्षिताः सर्वे कालकूटमहाभयात् । येन नीलीकृतो विष्णुर्येन सर्वे पराजिताः

ಯಾರಿಂದ ಇಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷದ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೋ; ಯಾರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವೂ ನೀಲವರ್ಣನಾದನೋ; ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ವಶಗೊಂಡರೋ—

Verse 85

लोका भस्मीकृता येन तस्माद्येनापि रक्षिताः । तस्यार्च्चनाविधिः कार्यो गणेशस्य महात्मनः

ಯಾರಿಂದ ಲೋಕಗಳು ಭಸ್ಮವಾಗಿದವೋ, ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾರಿಂದ ಅವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೋ—ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಗಣೇಶನ ಅರ್ಚನಾವಿಧಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 86

कर्मारंभे तु विघ्नेशं ये नार्चंति गणाधिपम् । कार्यसिद्धिर्न तेषां वै भवेत्तु भवतां यथा

ಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನೇಶನಾದ ಗಣಾಧಿಪನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸದವರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ನಿಜವಾಗಿ ಉಂಟಾಗದು; ಅರ್ಚಿಸುವವರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 87

एतन्महेशस्य वचो निशम्य सुरासुराः किंनरचारणाश्च । पूजाविधानं परमार्थतोऽपि पप्रच्छुरेनं च तदा गिरीशम्

ಮಹೇಶನ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವರು-ಅಸುರರು, ಕಿನ್ನರ-ಚಾರಣರು ಮೊದಲಾದವರು ಆಗ ಗಿರೀಶನನ್ನು ಪೂಜಾವಿಧಾನದ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.