Adhyaya 1
Mahesvara KhandaKedara KhandaAdhyaya 1

Adhyaya 1

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪುರಾಣೋಚಿತ ಮಂಗಳಾಚರಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೌನಕಪ್ರಮುಖ ಋಷಿಗಳು ದೀರ್ಘ ಸತ್ರಯಾಗ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸಪರಂಪರೆಯ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಪಂಡಿತ ತಪಸ್ವಿ ಲೋಮಶ ಮುನಿ ಆಗಮಿಸಿ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಋಷಿಗಳು ಶಿವಧರ್ಮವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ—ಶಿವಪೂಜೆಯ ಪುಣ್ಯ, ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳ (ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಅಲಂಕಾರ-ರಚನೆ) ಫಲ, ದರ್ಪಣ, ಚಾಮರ, ಛತ್ರ, ಮಂಟಪ/ಸಭಾಗೃಹ, ದೀಪದಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮಹಿಮೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ-ಇತಿಹಾಸ ಪಠಣ/ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಫಲ. ಲೋಮಶನು ಶಿವಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು ದುಷ್ಕರವೆಂದು, “ಶಿವ” ಎಂಬ ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ ನಾಮವೇ ತಾರಕವೆಂದು, ಸದಾಶಿವನ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಸಾರಸಾಗರ ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕಥೆ ದಕ್ಷಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ—ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸತಿ ಶಂಕರನಿಗೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಶಿವನು ಎದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸದ ಕಾರಣ ದಕ್ಷನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಿವನನ್ನೂ ಗಣಗಳನ್ನೂ ನಿಂದಿಸಿ ಶಾಪ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನಂದಿ ಪ್ರತಿಶಾಪದಿಂದ ದಕ್ಷಪಕ್ಷೀಯ ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ದರ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ದೂಷಣವನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತರ ಶಿವನು ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧ ಅಯುಕ್ತ; ವೇದ ಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಜಗದಾಧಾರ; ನಿಜ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಲ್ಪನಾ-ವಿಕಲ್ಪಗಳ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಮತ್ವಭಾವದ ಸಾಧನೆ ಅಗತ್ಯ. ಅಧ್ಯಾಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನು ವೈರವನ್ನೇ ಹಿಡಿದು ಹೊರಟು, ಶಿವನನ್ನೂ ಶಿವಭಕ್ತರನ್ನೂ ನಿಂದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Shlokas

Verse 1

अथ श्रीस्कान्दे महापुराणे प्रथमं माहेश्वरखण्डं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । ओंनमो भगवते वासुदेवाय । ओंनारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वती चैव ततो जयमुदीरयेत्

ಈಗ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗವಾದ ಮಾಹೇಶ್ವರಖಂಡವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ. ॐ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ನಮಃ. ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ನರೋತ್ತಮನಾದ ನರನಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ‘ಜಯ’ ಎಂದು ಉದ್ಘೋಷಿಸಬೇಕು.

Verse 2

तीर्थानामुत्तमं तीर्थं क्षेत्राणां क्षेत्रमुत्तमम् । तत्रैव नैमिषारण्ये सौनकाद्यास्तपोधनाः । दीर्घसत्रं प्रकुर्वंतः सत्रिणः कर्मचेतसः

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ—ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆದ ಅಲ್ಲಿ—ಶೌನಕಾದಿ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳು, ಕರ್ಮಚೇತಸರಾದ ಸತ್ರಿಣರಾಗಿ ದೀರ್ಘಸತ್ರವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 3

तेषां सदर्शनौत्सुक्यादागतो हि महातपाः । व्यासशिष्यो महाप्राज्ञो लोमशोनाम नामतः

ಅವರ ದರ್ಶನದ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ವ್ಯಾಸರ ಶಿಷ್ಯ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನಾದ ಲೋಮಶ ಮುನಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು।

Verse 4

तत्रागतं ते ददृशुर्मुनयो दीर्घसत्रिणः । उत्तस्थुर्युगपत्सर्वे सार्घ्यहस्ताः समुत्सुकाः

ದೀರ್ಘಸತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮುನಿಗಳು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು; ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಎದ್ದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಹಿಡಿದು, ಉತ್ಸುಕರಾದರು।

Verse 5

दत्त्वार्घ्यपाद्यं सत्कृत्य मुनयो वीतकल्मषाः । तं पप्रच्छुर्महाभागाः शिवधर्मं सविस्तरम्

ಅರ್ಘ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಾದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಕಲ್ಮಷರಹಿತ ಮಹಾಭಾಗ ಮುನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಶಿವಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कथयस्व महाप्राज्ञ देवदेवस्य शूलिनः । महिमानं महाभाग ध्यानार्चनसमन्वितम्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ದೇವದೇವನಾದ ಶೂಲಿನನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನ-ಅರ್ಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸು।

Verse 7

संमार्जने किं फलं स्यात्तथा रंगावलीषु च । प्रदाने दर्पणस्याथ तथा वै चामरस्य च

ಸಂಮಾರ್ಜನೆ (ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ) ಮಾಡಿದರೆ ಯಾವ ಫಲ? ಹಾಗೆಯೇ ರಂಗಾವಳಿಗಳಿಂದ ಯಾವ ಫಲ? ದರ್ಪಣದಾನದಿಂದಲೂ ಚಾಮರದಾನದಿಂದಲೂ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ?

Verse 8

प्रदाने च वितानस्य तथा धारागृहस्य च । दीपदाने किं फलं स्यात्पूजायां किं फलं भवेत्

ವಿತಾನ (ಛತ್ರ) ದಾನದಿಂದ ಹಾಗೂ ಧಾರಾಗೃಹ (ಜಲಧಾರಾಗೃಹ) ದಾನದಿಂದ ಯಾವ ಪುಣ್ಯಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ದೀಪದಾನದಿಂದ ಏನು ಫಲ, ಪೂಜೆಯಿಂದ ಏನು ಫಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 9

कानिकानि च पुण्यानि कथ्यतां शिवपूजने । इतिहासपुराणानि वेदाध्ययनमेव च

ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ನಾನಾವಿಧ ಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ; ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳ ಶ್ರವಣ/ಪಠಣದ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ, ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ವಿವರಿಸಿರಿ।

Verse 10

शिवस्याग्रे प्रकुर्वंति कारयन्त्यथ वा नराः । किं फलं च नृणां तेषां कथ्यतां विस्तरेण हि

ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ತಾವೇ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅಥವಾ ಇತರರಿಂದ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 11

शिवाख्यानपरोलोके त्वत्तो नान्योऽस्ति वै मुने

ಹೇ ಮುನೇ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೊರತು ಶಿವಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ।

Verse 12

इति श्रुत्वा वचस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । उवाच व्यासशिष्योऽसौ शिवमाहात्म्यमुत्तमम्

ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಮುನಿಗಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ವ್ಯಾಸನ ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಶಿವನ ಉತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 13

लोमश उवाच । अष्टादशपुराणेषु गीयते वै परः शिवः । तस्माच्छिवस्य माहात्म्यं वक्तुं कोऽपि न पार्यते

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದರು—ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶಿವನೇ ಗೀತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದಕಾರಣ ಶಿವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ॥

Verse 14

शिवेति द्व्यक्षरं नाम व्याहरिइष्यंति ये जनाः । तेषां स्वर्गश्च मोक्षश्च भविष्यति न चान्यथा

‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ॥

Verse 15

उदारो हि महादेवो देवानां पतिरिश्वरः । येन सर्वं प्रदत्तं हि तस्मात्सर्व इति स्मृतः

ಮಹಾದೇವನು ಉದಾರನು—ದೇವರ ಅಧಿಪತಿ, ಈಶ್ವರನು. ಅವನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರದತ್ತವಾದುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಸರ್ವ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ॥

Verse 16

ते धन्यास्ते महात्मानो ये भजंति सदा शिवम्

ಸದಾ ಶಿವನನ್ನು ಭಜಿಸುವ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಧನ್ಯರು॥

Verse 17

विना सदाशिवं योहि संसारं तर्तुमिच्छति । स मूढो हि महापापः शिवद्वेषी न संशयः

ಸದಾಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಬಯಸುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೂಢನು, ಮಹಾಪಾಪಿ, ಶಿವದ್ವೇಷಿ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ॥

Verse 18

भक्षितं हि गरं येन दक्षयज्ञो विनाशितः । कालस्य दहनं येन कृतं राज्ञः प्रमोचनम्

ಯಾವನು ಭಯಂಕರ ವಿಷವನ್ನು ನುಂಗಿದನೋ, ಅವನಿಂದ ದಕ್ಷಯಜ್ಞವು ನಾಶವಾಯಿತು. ಅವನೇ ಕಾಲನನ್ನೂ ದಹಿಸಿ, ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । यथा गरं भक्षितं च यथा यज्ञो विनाशितः । दक्षस्य च तथा ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ವಿಷವನ್ನು ಹೇಗೆ ನುಂಗಲಾಯಿತು, ಯಜ್ಞವು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಯಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಏನಾಯಿತು ತಿಳಿಸಿ; ನಮಗೆ ಮಹಾ ಕುತೂಹಲ.

Verse 20

सूत उवाच । दाक्षायणी पुरा दत्ता शंकराय महात्मने । वचनाद्ब्रह्मणो विप्रा दक्षेण परमेष्ठिनः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ—ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನಿಂದ.

Verse 21

एकदा हि स दक्षो वै नैमिषारण्यमागतः । यदृच्छावशमापन्न ऋषिभिः परिपूजितः

ಒಮ್ಮೆ ದಕ್ಷನು ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಬಂದಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 22

स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च तथा सर्वैः सुरासुरैः । तत्र स्थितो महादेवो नाभ्युत्थानाभिवादने । चकारास्य ततः क्रुद्धो दक्षो वचनब्रवीत्

ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಣಾಮಗಳಿಂದಲೂ—ದೇವಾಸುರರೆಲ್ಲರೂ—ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ವಂದಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮಹಾದೇವನು ಎದ್ದು ಅಭಿವಾದನೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ದಕ್ಷನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 23

सर्वत्र सर्वे हि सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवराः समुत्सुकाः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महात्मा भूतादिभिः प्रेतपिशाचयुक्तः । श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना

ಎಲೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮರೇ! ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ದುರ್ಜನರಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ, ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿಯಾದ ಈ 'ಮಹಾತ್ಮ'ನು ಈಗ ನನಗೆ ಏಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?

Verse 24

पाखंडिनो दुर्जनाः पापशीला विप्रं दृष्ट्वा चोद्धता उन्मदाश्च । वध्यास्त्याज्याः सद्भिरेवंविधा हि तस्मादेनं शापितुं चोद्यतोऽस्मि

ಪಾಷಂಡಿಗಳು, ದುರ್ಜನರು ಮತ್ತು ಪಾಪಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕಂಡರೂ ಉದ್ಧಟತನದಿಂದ ಮತ್ತು ಮದದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹವರು ಸಜ್ಜನರಿಂದ ವಧೆಗೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಜಿಸಲು ಅರ್ಹರು, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇವನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 25

इत्येवमुक्त्वा स महातपास्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं बभाषे

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು (ದಕ್ಷನು) ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡು ರುದ್ರನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 26

श्रृण्वंत्वमी विप्रतमा इदानीं वचो हि मे कर्तुमिहार्हथैतत् । रुद्रो ह्ययं यज्ञबाह्यो वृतो मे वर्णातीतो वर्णपरो यतश्च

ಎಲೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮರೇ! ಈಗ ನೀವು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿ. ಈ ರುದ್ರನು ನನ್ನಿಂದ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವನು ವರ್ಣಾತೀತನೂ ಮತ್ತು ವರ್ಣಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 27

नंदी निशम्य तद्वाक्यं शैलादो हि रुषान्वितः । अब्रवीत्त्वरितो दक्षं शापदं तं महाप्रभम्

ದಕ್ಷನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಿಲಾದನ ಪುತ್ರನಾದ ನಂದಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಅವನು ಕೂಡಲೇ ಆ ಮಹಾಪ್ರತಾಪಿಯಾದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 28

नन्द्युवाच । यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशोऽयं कृतः कथम् । यस्य स्मरणमात्रेण यज्ञाश्च सफला ह्यमी

ನಂದಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹೇಶನು ಯಜ್ಞಬಾಹ್ಯನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು? ಅವನ ಸ್ಮರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಈ ಯಜ್ಞಗಳೆಲ್ಲ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 29

यज्ञो दानं तपश्चैव तीर्थानि विविधानि च । यस्य नाम्ना पवित्राणि सोयं शप्तोऽधुना कथम्

ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ತೀರ್ಥಗಳು—ಅವನ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ; ಅಂಥವನು ಈಗ ಹೇಗೆ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು?

Verse 30

वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोऽयं दक्ष दुर्मते । येनेदं पालितं विश्वं सर्वेण च महात्मना । शप्तोऽयं स कथं पाप रुद्रोऽयं ब्राह्मणाधम

ದುರ್ಮತಿ ದಕ್ಷನೇ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಬಂದ ನಿನ್ನ ಶಾಪ ವ್ಯರ್ಥ. ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಪಾಲಿಸುವ ಆ ರುದ್ರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಶಪಿಸಬಹುದು? ಪಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಧಮ!

Verse 31

एवं निर्भार्त्सितस्तेन नंदिना हि प्रजापतिः । नंदिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः

ಈ ರೀತಿ ನಂದಿಯಿಂದ ಕಠೋರವಾಗಿ ಗದರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ನಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಶಪಿಸಿದನು.

Verse 32

यूयं सर्वे रुद्रवरा वेदबाह्याश्च वै भृशम् । शप्ताहि वेदमार्गैश्च तथा त्यक्ता महर्षिभिः

ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ—ರುದ್ರಭಕ್ತರು—ತೀವ್ರವಾಗಿ ವೇದಬಾಹ್ಯರಾಗುವಿರಿ. ವೇದಮಾರ್ಗದಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಲ್ಪಡುವಿರಿ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದಲೂ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುವಿರಿ—ಇದು ಶಾಪ.

Verse 33

पाषंडवादसंयुक्ताः शिष्टऽचारबहिष्कृताः । कपालिनः पानरतास्तथा कालमुखा ह्यमी

ಅವರು ಪಾಷಂಡವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರಾಗುವರು. ಕಪಾಲಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಮದ್ಯಪಾನಾಸಕ್ತರಾಗಿ, ‘ಕಾಲಮುಖರು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾಗುವರು.

Verse 34

इति शप्तास्तदा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तदा प्रकुपितो नंदी दक्षं शप्तुं प्रचक्रमे

ಹೀಗೆ ದಕ್ಷನು ಆಗ ಶಿವಕಿಂಕರರನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು. ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ನಂದಿಯು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದಕ್ಷನನ್ನು ಶಪಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 35

शप्ता वयं त्वया विप्र साधवः शिवकिंकराः । वृथैव ब्रह्मचापल्यादहं शापं ददामि ते

ಓ ವಿಪ್ರನೇ! ನಾವು—ಶಿವನ ಸಜ್ಜನ ಕಿಂಕರರು—ನಿನ್ನಿಂದ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಚಾಪಲ್ಯದಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನಿಗೆ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 36

वेदवादरता यूयं नान्यदस्तीतिवादिनः । कामात्मानः स्वर्गपरा लोभमोहसमन्विताः

ನೀವು ವೇದವಾದದಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತರು, ‘ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ’ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರು. ಕಾಮಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಲೋಭಮೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವಿರಿ.

Verse 37

वैदिकं च पुरस्कृत्य ब्राह्मणाः शूद्रयाजकाः । दरिद्रिणो भविष्यंति प्रतिग्रहरताः सदा

ವೈದಿಕಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಶೂದ್ರರಿಗಾಗಿ ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ದರಿದ್ರರಾಗುವರು; ಸದಾ ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ (ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರದಲ್ಲಿ) ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವರು.

Verse 38

दक्ष केचिद्भविष्यन्ति ब्राह्मणा ब्रह्मराक्षसाः । लोमश उवाच । विप्रास्ते शपितास्तेन नंदिना कोपिना भृशम्

ಕೆಲವು ದಕ್ಷ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರಾಗುವರು. ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ನಂದಿಯು ಆ ವಿಪ್ರರನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಶಪಿಸಿದನು.

Verse 39

अथाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नंदिनः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मधुरं बोधययुक्तं सदाशिवः

ನಂದಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಈಶ್ವರನು ನಗುವಂತಾಯಿತು. ಆಗ ಸದಾಶಿವನು ಬೋಧಯುಕ್ತ, ಸ್ಪಷ್ಟಾರ್ಥದ ಮಧುರ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 40

महादेव उवाच । कोपं नार्हसि वै कर्तुं ब्राह्मणान्प्रति वै सदा । ब्राह्मणागुरवो ह्येते वेदवादरताः सदा

ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಕೋಪ ತೋರಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಅವರು ಗುರುಗಳು; ನಿತ್ಯವೂ ವೇದವಚನ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 41

वेदो मंत्रमयः साक्षात्तथा सूक्तमयो भृशम् । सूक्ते प्रतिष्ठितो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम्

ವೇದವು ಸాక్షಾತ್ ಮಂತ್ರಮಯ; ಬಹಳವಾಗಿ ಸೂಕ್ತಮಯವೂ ಹೌದು. ಆ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಹಿಗಳ ಆತ್ಮನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 42

तस्मान्नात्मविदो निन्द्या आत्मैवाहं न चेतरः । कोऽयं कस्त्वं क्व चाहं वै कस्माच्छप्ता हि वै द्विजाः

ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮವಿದರನ್ನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು; ಆತ್ಮನೇ ನಾನು, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಇವನು ಯಾರು, ನೀನು ಯಾರು, ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ—ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದ್ವಿಜರು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು?

Verse 43

प्रपंचरचनां हित्वा बुद्धो भव महामते । तत्त्वज्ञानेन निर्वर्त्य स्वस्थः क्रोधादिवर्जितः

ಸಂಸಾರರಚನೆಯ ಜಾಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಜಾಗೃತನಾಗು. ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿ ನಿಂತು, ಕ್ರೋಧಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗು.

Verse 44

एवं प्रबोधितस्तेन शंभुना परमेष्ठिना । विवेकपरमो भूत्वा शैलादो हि महातपाः । शिवेन सह संगम्य परमानंदसंप्लुतः

ಈ ರೀತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಂಭುವಿನಿಂದ ಪ್ರಬೋಧಿತನಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಶೈಲಾದನು ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದನು; ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸಿ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟನು.

Verse 45

दक्षोपि हि रुषाऽविष्टऋषिभिः परिवारितः । ययौ स्थानं स्वकं तत्र प्रविवेश रुषाऽन्वितः

ದಕ್ಷನೂ ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕ್ರೋಧದೊಡನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 46

श्रद्धां विहाय परमां शिवपूजकानां निंदापरः स हि बभूव नराधमश्च । सर्वैर्महर्षिभिरुपेत्य स तत्र शर्वं देवं निनिन्द न बभूव कदापि शान्तः

ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನು ಶಿವಪೂಜಕರ ನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ನರಾಧಮನಾದನು. ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಶರ್ವದೇವ (ಶಿವ)ನನ್ನೂ ನಿಂದಿಸಿದನು; ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.