Adhyaya 40
ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಹರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಹಿಂದೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪಾಪನಾಶಕ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕಂದನು ಗೃಹ್ಯ-ದೈವಿಕ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಮೇನಾ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವೈವಾಹಿಕ ನಿವಾಸದ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಪಾರ್ವತಿ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ವಾಸವನ್ನು ಅವನದೇ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನು ಅವಳನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಆನಂದವನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಪರಮಾನಂದದ ಕಾರಣವೆಂದು ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಆನಂದದ ಮೂಲವೇನು ಎಂದು ಪಾರ್ವತಿ ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಿವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಈ ಮೋಕ್ಷಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಂಚಕ್ರೋಶ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಿಂಗಗಳೇ; ಲಿಂಗವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವೇ ಇಲ್ಲ. ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ಪುಣ್ಯವಂತರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದ ‘ಪರಮಾನಂದರೂಪ’ ಅನೇಕ ಲಿಂಗಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಪಾರ್ವತಿ ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಶಿವನ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಮಹಾದೇವನ ಸಮೀಪ ಪಾರ್ವತೀಶ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಹಬಂಧನ ಕಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಧಕ ‘ಕಾಶೀ-ಲಿಂಗ’ ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ—ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೆಯಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇಹಲೋಕ ಮಂಗಳವೂ ಪರಲೋಕ ಶುಭಗತಿಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿ—ಈ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಇಹ-ಪರ ಎರಡೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.
Shlokas
Verse 1
अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾರ್ವತೀಹೃದಯಾನಂದ, ಹೇ ಪಾರ್ವತೀಶ್ವರ! ನೀವು ಹಿಂದೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಪಾಪಹರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ।
Verse 2
स्कंद उवाच । शृण्वगस्ते यदा मेना हिमाचलपतिव्रता । गिरींद्रजां सुतामाह पुत्रि तेस्य महेशितुः
ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಕೇಳು. ಒಮ್ಮೆ ಹಿಮಾಚಲನಿಗೆ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಮೇನಾ ಗಿರೀಂದ್ರಜಾ ಪುತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—‘ಮಗಳೇ, ಆ ಮಹೇಶ್ವರನ…’
Verse 3
किं स्थानं वसतिर्वा का को बंधुर्वेत्सि किंचन । प्रायो गृहं न जामातुरस्य कोपि च कुत्रचित्
‘ಅವನ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದು, ಅವನ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಹೇಗಿದೆ? ಬಂಧುಗಳು ಯಾರು—ನಿನಗೆ ಏನಾದರೂ ಗೊತ್ತೇ? ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರಿಗೂ ಅಳಿಯನ ಮನೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ।’
Verse 4
निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्
ತಾಯಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅತ್ಯಂತ ಲಜ್ಜಿತಳಾದ ಗಿರೀಂದ್ರಜಾ ಗೌರೀ, ಅವಕಾಶ ಕಂಡು ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು।
Verse 5
मया श्वश्रूगृहं कांत गम्यमद्य विनिश्चितम् । नाथात्र नैव वस्तव्यं नय मां स्वं निकेतनम्
‘ಕಾಂತನೇ, ಇಂದು ನಾನು ಅತ್ತೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ನಾಥ, ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು—ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ।’
Verse 6
गिरींद्रजागिरं श्रुत्वा गिरीश इति तत्त्ववित् । हित्वा हिमगिरिं प्राप्तो निजमानंदकाननम्
ಗಿರಿರಾಜನ ಆಜ್ಞಾವಾಣಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ತತ್ತ್ವಜ್ಞ ಗಿರೀಶನು—ಶಿವನು—ಹಿಮಗಿರಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನದೇ ಆನಂದಕಾನನವಾದ ಕಾಶಿಯ ಆನಂದವನಕ್ಕೆ ಬಂದನು।
Verse 7
प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी
ಆನಂದವನವನ್ನು ಪಡೆದ ದೇವಿ—ಪರಮಾನಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಭೂತೆ—ಪಿತೃಗೃಹವಾಸವನ್ನೂ ಮರೆತು ತಾನೇ ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಆಯಿತು।
Verse 8
अथ विज्ञापयांचक्रे गौरी गिरिशमेकदा । अच्छिन्नानंदसंदोहः कुतः क्षेत्रेऽत्र तद्वद
ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಗೌರೀ ಗಿರೀಶನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಕೇಳಿದಳು—“ಹೇಳಿರಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಚ್ಛಿನ್ನ ಆನಂದಸಂದೋಹ ಹೇಗೆ ಇದೆ?”
Verse 9
इति गौरीरितं श्रुत्वा प्रत्युवाच पिनाकधृक् । पंचक्रोशपरीमाणे क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसद्मनि
ಗೌರಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಶಿವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ಪಂಚಕ್ರೋಶ ಪರಿಮಾಣದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮುಕ್ತಿಯ ಸದನ…”
Verse 10
तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः
“ಹೇ ದೇವಿ, ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವಿಲ್ಲದೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಲಿಂಗಗಳೇ ಲಿಂಗಗಳು—ಕ್ರೋಶದಿಂದ ಕ್ರೋಶದವರೆಗೆ, ಭೂಮಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ವಿಸ್ತರಿಸಿತೋ ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ।”
Verse 11
अन्यत्रापि हि सा देवि भवेदानंदकारणम् । अत्रानंदवने देवि परमानंदजन्मनि
ಇತರತ್ರವೂ, ಓ ದೇವಿ, ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆನಂದಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ, ಓ ದೇವಿ, ಅದೇ ಪರಮಾನಂದದ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
Verse 12
परमानंदरूपाणि संति लिंगान्यनेकशः । चतुर्दशसु लोकेषु कृतिनो ये वसंति हि
ಪರಮಾನಂದಸ್ವರೂಪವಾದ ಲಿಂಗಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಇವೆ. ಚತುರ್ದಶ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಂತರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ…
Verse 13
तैः स्वनाम्नेह लिंगानि कृत्वाऽपि कृतकृत्यता । अत्र येन महादेवि लिंगं संस्थापितं मम
ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೃತಾರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೋ…
Verse 14
वेत्ति तच्छ्रेयसः संख्यां शेषोपि न विशेषवित्
ಆ ಪುಣ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ—ಅದರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು—ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಶೇಷನೂ ಸಹ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯನು.
Verse 15
परिच्छेदव्यतीतस्यानंदस्य परकारणम् । अतस्त्विदं परं क्षेत्रं लिर्गैर्भूयोभिरद्रिजे
ಇದು ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಆನಂದದ ಪರಮ ಕಾರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಅದ್ರಿಜೆ, ಇದು ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರ—ಇನ್ನಷ್ಟು ಲಿಂಗಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.
Verse 16
निशम्येति महादेवी पुनः पादौ प्रणम्य च । देह्यनुज्ञां महादेव लिंगसंस्थापनाय मे
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾದೇವಿಯು ಮತ್ತೆ ಶಿವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆಂದಳು—“ಓ ಮಹಾದೇವ, ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ನನಗೆ ಅನುಜ್ಞೆ ನೀಡು.”
Verse 17
पत्युराज्ञां समासाद्य यच्छेच्छ्रेयः पतिव्रता । न तस्याः श्रेयसो हानिः संवर्तेपि कदाचन
ಪತಿಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪತಿವ್ರತೆ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೋ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದು; ಅವಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲ—ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
Verse 18
इति प्रसाद्य देवेशमाज्ञां प्राप्य महेशितुः । लिंगं संस्थापितं गौर्या महादेव समीपतः
ಈ ರೀತಿ ದೇವೇಶನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಗೌರಿಯು ಮಹಾದೇವನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಳು.
Verse 19
तल्लिंगदर्शनात्पुंसां ब्रह्महत्यादिपातकम् । विलीयेत न संदेहो देहबंधोपि नो पुनः
ಆ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ದೇಹಬಂಧನವೂ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 20
तत्र लिंगे वरो दत्तो देवदेवेन यः पुनः । निशामय मुने तं तु भक्तानां हितकाम्यया
ಆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ದೇವದೇವನು ನೀಡಿದ ವರವನ್ನು ಕೇಳು, ಓ ಮುನಿಯೇ; ಇದು ಭಕ್ತರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.
Verse 21
लिंगं यः पार्वतीशाख्यं काश्यां संपूजयिष्यति । तद्देहावसितिं प्राप्य काशीलिंगं भविष्यति
ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪಾರ್ವತೀಶ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವನು, ದೇಹಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶೀಲಿಂಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು ಕಾಶೀಲಿಂಗನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 22
काशीलिंगत्वमासाद्य मामेवानुप्रवेक्ष्यति । चैत्रशुक्लतृतीयायां पार्वतीशसमर्चनात्
ಕಾಶೀಲಿಂಗತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವನು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಏಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯದಂದು ಪಾರ್ವತೀಶನ ಸಮರ್ಚನೆಯಿಂದ ಈ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Verse 23
इह सौभाग्यमाप्नोति परत्र च शुभां गतिम् । पार्वतीश्वरमाराध्य योषिद्वा पुरुषोपि वा
ಪಾರ್ವತೀಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಪುರುಷನಾಗಲಿ—ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 24
न गर्भमाविशेद्भूयो भवेत्सौभाग्यभाजनम् । पार्वतीशस्य लिंगस्य नामापि परिगृह्णतः
ಪಾರ್ವತೀಶ ಲಿಂಗದ ನಾಮವನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 25
अपि जन्मसहस्रस्य पापं क्षयति तत्क्षणात् । पार्वतीशस्य माहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । ऐहिकामुष्मिकान्कामान्स प्राप्स्यति महामतिः
ಸಾವಿರ ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪವೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತೀಶನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವ ನರೋತ್ತಮನು, ಆ ಮಹಾಮತಿ ಇಹಪರ ಲೋಕಗಳ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 90
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಚತುರ್ಥ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಾಶೀಖಂಡದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ “ಪಾರ್ವತೀಶ (ಶಿವ) ವರ್ಣನ” ಎಂಬ ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।