Adhyaya 28

Verse 1

पार्वत्युवाच । आनंदकानने शंभो यल्लिंगं पुण्यवर्धनम् । यन्नामस्मरणादेव महापातकसंक्षयः

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಶಂಭೋ! ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವರ್ಧಕವಾದ ಆ ಲಿಂಗವು ಯಾವುದು? ಅದರ ನಾಮಸ್ಮರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮಹಾಪಾತಕಗಳ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?

Verse 2

यत्सेव्यं साधकैर्नित्यं यत्र प्रीतिरनुत्तमा । यत्र दत्तं हुतं जप्तं ध्यातं भवति चाक्षयम्

ಸಾಧಕರು ನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದುದು ಯಾವುದು? ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಅನುತ್ತಮವಾಗಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ದಾನ, ಹೋಮ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ—ಎಲ್ಲವೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗುವುದು—ಅದು ಯಾವುದು?

Verse 3

यस्य संस्मरणादेव यल्लिंगस्य विलोकनात् । यल्लिंगप्रणतेश्चापि यस्य संस्पर्शनादपि

ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದ, ದರ್ಶನದಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದಲೂ (ಪರಮ ಹಿತ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ)।

Verse 4

पंचामृतादि स्नपनपूर्वाद्यस्यार्चनादपि । तल्लिंगं कथयेशान भवेच्छ्रेयः परंपरा

ಪಂಚಾಮೃತಾದಿಗಳಿಂದ ಸ್ನಪನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದಲೂ—ಓ ಈಶಾನ! ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೇಳು; ಅದರಿಂದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಅಖಂಡ ಪರಂಪರೆ ಉಂಟಾಗುವುದು।

Verse 6

देवदेव उवाच । उमे भवत्या यत्पृष्टं भवबंधविमोक्षकृत् । ततोऽहं कथयिष्यामि लिंगं स्थिरमना भव

ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಉಮೇ! ನೀನು ಕೇಳಿದುದು ಭವಬಂಧ ವಿಮೋಚನಕರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಇಟ್ಟುಕೋ.

Verse 7

आनंदकानने चात्र रहस्यं परमं मम । न मया कस्यचित्ख्यातं न प्रष्टुं वेत्ति कश्चन

ಇಲ್ಲಿ ಈ ಆನಂದಕಾನನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪರಮ ರಹಸ್ಯವಿದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಕೇಳುವುದನ್ನೂ ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು.

Verse 8

संति लिंगान्यनेकानि ममानंदवने प्रिये । परं त्वया यथा पृष्टं यथावत्तद्ब्रवीमि ते

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ನನ್ನ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲಿಂಗಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ನೀನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 9

स्कंद उवाच । इति देवीसमुदितं समाकर्ण्य वटोद्भव । सर्वज्ञेन यदाख्यातं तदाख्यास्यामि ते शृणु

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಟೋದ್ಭವ! ದೇವಿಯ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸರ್ವಜ್ಞನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದುದನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು.

Verse 10

ममापि येन त्रिपुरं समरे जयकांक्षिणः । जयाशा पूरिता स्तुत्या बहुमोदकदानतः

ಅದರ ಮೂಲಕ—ತ್ರಿಪುರದೊಂದಿಗೆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ನನಗೂ ಸಹ—ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಮೋದಕದಾನಗಳಿಂದ ಜಯಾಶೆ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.

Verse 11

यत्रास्ति तीर्थमघहृत्पितृप्रीतिविवर्धनम् । यत्स्नानाद्वृत्रहा वृत्रवधपापाद्विमुक्तवान्

ಎಲ್ಲಿ ಪಾಪಹರಿಸುವ ತೀರ್ಥವಿದ್ದು ಪಿತೃಗಳ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದೋ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದುದರಿಂದ ವೃತ್ರಹಾ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರವಧಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 12

धर्माधिकरणं यत्र धर्मराजोप्यवाप्तवान् । सुदुष्करं तपस्तप्त्वा परमेण समाधिना

ಎಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿದುಷ್ಕರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಧರ್ಮರಾಜನೂ ಧರ್ಮಾಧಿಕರಣಾಸನವನ್ನು ಪಡೆದನೋ.

Verse 13

पक्षिणोपि हि यत्रापुर्ज्ञानं संसारमोचनम् । रम्यो हिरण्मयो यत्र बभूव बहुपाद्द्रुमः

ಎಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಸಹ ಸಂಸಾರಮೋಚಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರೋ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳಿರುವ ರಮ್ಯ ಹಿರಣ್ಮಯ ವೃಕ್ಷವು ಉಂಟಾಯಿತೋ.

Verse 14

यल्लिंगदर्शनादेव दुर्दमो नाम पार्थिवः । उद्वेजकोपि लोकानां क्षणाद्धर्ममतिस्त्वभूत्

ಆ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ದುರ್ಧಮನೆಂಬ ರಾಜನು—ಜನರಿಗೆ ಭೀತಿಕಾರಕನಾಗಿದ್ದರೂ—ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮನಸ್ಸಿನವನಾದನು.

Verse 15

तस्य लिंगस्य माहात्म्यमाविर्भावं च सुंदरि । निशामयाभिधास्यामि महापातक नाशनम्

ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಕೇಳು; ಆ ಲಿಂಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ ಅದರ ಆವಿರ್ಭಾವವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು—ಅದು ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವುದು.

Verse 16

धर्मपीठं तदुद्दिष्टमत्रानंदवने मम । तत्पीठदर्शनादेव नरः पापैः प्रमुच्यते

ನನ್ನ ಆನಂದವನವಾದ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮಪೀಠವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪೀಠದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

पुरा विवस्वतः पुत्रो यमः परमसंयमी । तपस्तताप विपुलं विशालाक्षि तवाग्रतः

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವಾನನ ಪುತ್ರ ಯಮನು, ಪರಮಸಂಯಮಿ; ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ! ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲೇ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 18

शिशिरे जलमध्यस्थो वर्षास्वभ्रावकाशकः । तपर्तौ पंचवह्निस्थः कदाचिदिति तप्तवान्

ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಾದ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದನು; ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಗ್ನಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು—ಹೀಗೆ ನಿರಂತರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 19

पादाग्रांगुष्ठभूस्पर्शी बहुकालं स तस्थिवान् । एकपादस्थितः सोपि कदाचिद्बह्वनेहसम्

ಬಹುಕಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದ ತುದಿಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಮಹಾಕಷ್ಟವನ್ನು ಸಹಿಸಿದನು.

Verse 20

समीराभ्यवहर्तासीद्बहुदिष्टं सदिष्टवान् । पपौ स तु पिपासुः सन्कुशाग्रजलविप्रुषः

ಅವನು ‘ವಾಯ್ವಾಹಾರಿ’ಯಾಗಿ, ಅಲ್ಪವಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ದಾಹವಾದಾಗ ಕುಶಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿದ ಜಲಬಿಂದುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 21

दिव्यां चतुर्युगीमित्थं स निनाय तपश्चरन् । चतुर्गुणं दिदृक्षुर्मां परमेण समाधिना

ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ದಿವ್ಯವಾದ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಿತು; ಪರಮ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಚತುರ್ಗುಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಮಾಡಲು ಬಯಸಿದನು।

Verse 22

ततोहं तस्य तपसा संतुष्टः स्थिरचेतसः । ययौ तस्मै वरान्दातुं शमनाय महात्मने

ನಂತರ ಆ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ನಾನು, ಮಹಾತ್ಮ ಶಮನ (ಯಮ)ನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆನು।

Verse 23

वटः कांचनशाखाख्यो यस्तपस्तापसंततिम् । दूरीचकार सुच्छायो बहुद्विजसमाश्रयः

‘ಕಾಂಚನಶಾಖಾ’ ಎಂಬ ವಟವೃಕ್ಷವು ಶೀತಲ ಛಾಯೆಯುಳ್ಳದು, ಅನೇಕ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದು, ತಪಸ್ವಿಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿತು।

Verse 24

मंदमद मरुल्लोल पल्लवैः करपल्लवैः । योध्वगानध्वसंतप्तानाह्वये दिवतापहृत्

ಮಂದ ಮದಕರ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವ ಕೈಪಲ್ಲವಗಳಂತಿರುವ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆ ವಟವೃಕ್ಷವು ದಾರಿಯ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಪಥಿಕರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಹಗಲಿನ ತಾಪ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 25

स्वानुरागैः सुरभिभिः स्वादुभिश्च पचेलिमैः । प्रीणयेदर्थिसार्थं यो वृत्तैर्निजफलैरलम्

ತನ್ನ ಸಹಜ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ, ಸಿಹಿಯಾದ, ಪಕ್ವವಾದ ಸ್ವಫಲಗಳಿಂದ ಆ ವೃಕ್ಷವು ಅರ್ಥಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಫಲಗಳಿಂದಲೇ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 26

तदधस्तात्परं वीक्ष्य तमहं तपनांगजम् । स्थाणुनिश्चल वर्ष्माणं नासाग्रन्यस्तलोचनम्

ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ದೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ನಾನು ತಪನಪುತ್ರನನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಸ್ತಂಭದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲ ದೇಹ, ನಾಸಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ದೃಷ್ಟಿ, ಯೋಗತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವ್ರತನು।

Verse 27

तपस्तेजोभिरुद्यद्भिः परितः परिधीकृतम् । भानुमंतमिवाकाशे सुनीले स्वेन तेजसा

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತೇಜಸ್ಸು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವರಿಸಿತ್ತು—ಗಾಢ ನೀಲಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಪ್ರಭಾವಲಯದಿಂದ ವಲಯಿತ ಸೂರ್ಯನಂತೆ।

Verse 28

स्वाख्यांकितं महालिंगं प्रतिष्ठाप्यातिभक्तितः । स्वच्छ सूर्योपलमयतेजः पुंजैरिवार्चितम्

ಅತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ನಾಮಾಂಕಿತ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛ ಸೂರ್ಯೋಪಲಸಮಾನ ತೇಜಃಪುಂಜಗಳಿಂದೆಂಬಂತೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದನು।

Verse 29

साक्षीकृत्येव तल्लिंगं तप्यमानं महत्तपः । प्रत्यवोचं धर्मराजं वरं ब्रूहीति भास्करे

ಆ ಲಿಂಗವನ್ನೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಅವನ ಮಹಾತಪಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು—“ಹೇ ಭಾಸ್ಕರಪುತ್ರ, ವರವನ್ನು ಹೇಳು/ಕೋರು।”

Verse 30

अलं तप्त्वा महाभाग प्रसन्नोस्मि शुभव्रत । निशम्य शमनश्चेति दृष्ट्वा मां प्रणनाम ह

“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಹೇ ಶುಭವ್ರತ, ಸಾಕು ತಪಸ್ಸು; ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.” ಎಂದು ಕೇಳಿ ಶಮನ (ಯಮ) ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 31

चकार स्तवनं चापि परिहृष्टेंद्रियेश्वरः । निर्व्याजं स समाधिं च विसृज्य ब्रध्ननंदनः

ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದ ಬ್ರಧ್ನನಂದನ (ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ) ಸ್ತವನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ತನ್ನ ನಿಷ್ಕಪಟ, ಅಖಂಡ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಧ್ಯಾನಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಎದ್ದನು।

Verse 32

धर्म उवाच । नमोनमः कारणकारणानां नमोनमः कारणवर्जिताय । नमोनमः कार्यमयाय तुभ्यं नमोनमः कार्यविभिन्नरूप

ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದ ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕಾರಣಾತೀತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಕಾರ್ಯರೂಪ ಜಗತ್ತಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 33

अरूपरूपाय समस्तरूपिणे पराणुरूपाय परापराय । अपारपाराय पराब्धिपार प्रदाय तुभ्यं शशिमौलये नमः

ರೂಪರಹಿತನಾಗಿಯೂ ರೂಪವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನೇ, ಸಮಸ್ತರೂಪಧಾರಕನೇ; ಪರಮಾಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಪರಾಪರಾತೀತನೇ— ಅಪಾರದ ಪಾರಸ್ವರೂಪನೇ, ಪರಮಾಬ್ಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನೇ, ಶಶಿಮೌಳೀ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 34

अनीश्वरस्त्वं जगदीश्वरस्त्वं गुणात्मकस्त्वं गुणवर्जितस्त्वम् । कालात्परस्त्वं प्रकृतेः परस्त्वं कालाय कालात्प्रकृते नमस्ते

ನೀನು ಅನೇಶ್ವರ (ಆಧಿಪತ್ಯಾತೀತ)ನೂ ಹೌದು, ಜಗದೀಶ್ವರನೂ ಹೌದು. ನೀನು ಗುಣಾತ್ಮಕನೂ, ಗುಣವರ್ಜಿತನೂ. ನೀನು ಕಾಲಾತೀತನೂ, ಪ್ರಕೃತಾತೀತನೂ— ಕಾಲಕ್ಕೂ ಕಾಲನಾದವನೇ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 35

त्वमेव निर्वाणपद प्रदोसि त्वमेव निर्वाणमनंतशक्ते । त्वमात्मरूपः परमात्मरूपस्त्वमंतरात्मासि चराचरस्य

ಅನಂತಶಕ್ತೇ! ನಿರ್ವಾಣಪದವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನು ನೀನೇ; ನಿರ್ವಾಣವೇ ನೀನೇ. ನೀನು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ; ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂತರಾತ್ಮ ನೀನೇ।

Verse 36

त्वत्तो जगत्त्वं जगदेवसाक्षाज्जगत्त्वदीयं जगदेकबंधो । हर्ताविता त्वं प्रथमो विधाता विधातृविष्ण्वीश नमो नमस्ते

ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತಿನ ತತ್ತ್ವವು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ನೀನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನದೇ, ಹೇ ಜಗದೇಕಬಂಧೋ. ನೀನೇ ಪ್ರಥಮ ವಿಧಾತ—ಸಂಹಾರಕನೂ ಪಾಲಕನೂ. ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳಿಗೂ ಈಶ್ವರನೇ, ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 37

मृडस्त्वमेव श्रुतिवर्त्मगेषु त्वमेव भीमोऽश्रुतिवर्त्मगेषु । त्वं शंकरः सोमसुभक्तिभाजामुग्रोसि रुद्र त्वमभक्तिभाजाम्

ಶ್ರುತಿ (ವೇದ) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ನೀನೇ ಮೃಡ—ಕರುಣಾಮಯ; ಶ್ರುತಿ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಪ್ಪುವವರಿಗೆ ನೀನೇ ಭೀಮ—ಭಯಂಕರ. ಶುದ್ಧಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ನೀನು ಶಂಕರ; ಭಕ್ತಿಹೀನರಿಗೆ, ಹೇ ರುದ್ರ, ನೀನು ಉಗ್ರ.

Verse 38

त्वमेव शूली द्विषतां त्वमेव विनम्रचेतो वचसां शिवोसि । श्रीकंठ एकः स्वपदश्रितानां दुरात्मनां हालहलोग्रकंठः

ದ್ವೇಷಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೀನೇ ಶೂಲಧಾರಿ; ವಿನಮ್ರ ಮನಸ್ಸು-ವಾಕ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ನೀನೇ ಶಿವ—ಮಂಗಳಸ್ವರೂಪ. ನಿನ್ನ ಪಾದಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಶ್ರೀಕಂಠ; ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವರಿಗಾಗಿ ನೀನು ಹಾಲಾಹಲ ವಿಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಭಯಂಕರ ಉಗ್ರಕಂಠ.

Verse 39

नमोस्तु ते शंकर शांतशंभो नमोस्तु ते चंद्रकलावतंस । नमोस्तु तुभ्यं फणिभूषणाय पिनाकपाणेंऽधकवैरिणे नमः

ಹೇ ಶಂಕರ, ಹೇ ಶಾಂತ ಶಂಭು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಚಂದ್ರಕಳಾವತಂಸ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಫಣಿಭೂಷಣಧಾರಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಪಿನಾಕಪಾಣಿ, ಅಂಧಕವೈರಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 40

स एव धन्यस्तव भक्तिभाग्यस्तवार्चको यः सुकृती स एव । तवस्तुतिं यः कुरुते सदैव स स्तूयते दुश्च्यवनादि देवैः

ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದವನೇ ಧನ್ಯ; ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವನೇ ಸತ್ಕರ್ಮಿ (ಸುಕೃತೀ). ಯಾರು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ—ದುಶ್ಚ್ಯವನಾದಿಗಳು—ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 41

कस्त्वामिह स्तोतुमनंतशक्ते शक्नोति मादृग्लघुबुद्धिवैभवः । प्राचां न वाचामिहगोचरो यः स्तुतिस्त्वयीयं नतिरेव यावत्

ಹೇ ಅನಂತಶಕ್ತಿಯೇ! ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಬಲ್ಲವನು ಯಾರು? ನನ್ನಂತಹ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಗೆ ಆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಲ್ಲಿ! ನೀನು ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳ ವಾಣಿಗೂ ಅತೀತನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಈ ‘ಸ್ತುತಿ’ ಭಕ್ತಿನಮಸ್ಕಾರಮಾತ್ರವೇ.

Verse 42

स्कंद उवाच । उदीर्य सूर्यस्य सुतोतिभक्त्या नमः शिवायेति समुच्चरन्सः । इलामिलन्मौलिरतीव हृष्टः सहस्रकृत्वः प्रणनाम शंभुम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರನು ಅತಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಎಂದು ಪುನಃಪುನಃ ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು. ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ, ಶಂಭುವಿಗೆ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 43

ततः शिवस्तं तपसातिखिन्नं निवार्य ताभ्यः प्रणतिभ्य ईश्वरः । वरान्ददौ सप्ततुरंगसूनवे त्वं धर्मराजो भव नामतोपि

ನಂತರ ಈಶ್ವರನಾದ ಶಿವನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಕ್ಲಾಂತನಾದ ಅವನನ್ನು ತಡೆದು, ಆ ಪ್ರಣತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಸಪ್ತತುರಂಗ (ಸೂರ್ಯ)ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು—“ನೀನು ಧರ್ಮರಾಜನಾಗು; ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗು.”

Verse 44

त्वमेव धर्माधिकृतौ समस्त शरीरिणां स्थावरजंगमानाम् । मया नियुक्तोद्य दिनादिकृत्यः प्रशाधि सर्वान्मम शासनेन

ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳಾದ ಸಮಸ್ತ ಶರೀರಿಗಳ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಅಧಿಷ್ಠಿತನು. ಇಂದು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ದಿನಗಣನೆ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆಚರಣಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಶಾಸನದಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಡಳಿತ ಮಾಡು.

Verse 45

त्वं दक्षिणायाश्च दिशोधिनाथस्त्वं कर्मसाक्षी भव सर्वजंतोः । त्वद्दर्शिताध्वान इतो व्रजंतु स्वकर्मयोग्यां गतिमुत्तमाधमाः

ನೀನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಧಿನಾಥನಾಗು; ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗು. ನೀನು ತೋರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಹೊರಟು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉತ್ತಮ ಅಥವಾ ಅಧಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 46

त्वया यदेतन्ममभक्तिभाजा लिंगं समाराधितमत्र धर्म । तद्दर्शनात्स्पर्शनतोऽर्चनाच्च सिद्धिर्भविष्यत्यचिरेण पुंसाम्

ಹೇ ಧರ್ಮಾ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಆರಾಧಿಸಿದ ಈ ಲಿಂಗವು—ಅದರ ದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅರ್ಚನೆಯಿಂದಲೇ ಜನರಿಗೆ ಅಚಿರದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುವುದು।

Verse 47

धर्मेश्वरं यः सकृदेव मर्त्यो विलोकयिष्यत्यवदातबुद्धिः । स्नात्वा पुरस्तेऽत्र च धर्मतीर्थे न तस्य दूरे पुरुषार्थसिद्धिः

ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನಾದರೂ ಧರ್ಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ದರ್ಶನಮಾಡಿ, ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಪುರುಷಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿ ದೂರವಿರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 48

कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् । सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः

ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನಾದರೂ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಧರ್ಮೇಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅವನು ದೇಹಸಹಿತ ಎಂದಿಗೂ ನರಕವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 50

यो धर्मपीठं प्रतिलभ्य काश्यां स्वश्रेयसे नो यततेऽत्र मर्त्यः । कथं स धर्मत्वमिवातितेजाः करिष्यति स्वं कृतकृत्यमेव । त्वया यथाप्ता इह धर्मराज मनोरथास्ते गुरुभिस्तपोभिः । तथैव धर्मेश्वरभक्तिभाजां कामाः फलिष्यंति न संशयोत्र

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪೀಠವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೂಡ ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದ ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುವನು—ಕೇವಲ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ‘ಧರ್ಮತ್ವ’ವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ? ಹೇ ಧರ್ಮರಾಜಾ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುಸಮಾನ ಮಹಾತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನೋರಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ, ಧರ್ಮೇಶ್ವರಭಕ್ತರ ಕಾಮನೆಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಫಲಿಸುವವು।

Verse 51

कृत्वाप्यघान्येव महांत्यपीह धर्मेश्वरार्चां सकृदेव कुर्वन् । कुतो बिभेति प्रियबंधुरेव तव त्वदीयार्चित लिंगभक्तः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನಾದರೂ ಧರ್ಮೇಶ್ವರಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಏಕೆ ಭಯಪಡಬೇಕು? ನಿನ್ನಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಂಗದ ಭಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯಬಂಧುವಿನಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 52

पत्रेण पुष्पेण जलेन दूर्वया यो धर्मधर्मेश्वरमर्चयिष्यति । समर्चयिष्यंत्यमृतांधसस्तं मंदारमालाभिरतिप्रहृष्टाः

ಎಲೆ, ಹೂ, ಜಲ ಮತ್ತು ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಧರ್ಮ-ಧರ್ಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವವನನ್ನು ಅಮೃತಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತರಾದ ದೇವರೂ ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಮಂದಾರಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 53

त्वत्तो विभेष्यंति कृतैनसो ये भयं न तेषां भविता कदाचित् । धर्मेश्वरार्चा रचनां करिष्यतां हरिष्यतां बंधुतयामनस्ते

ಪಾಪಕೃತ್ಯ ಮಾಡಿದವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಧರ್ಮೇಶ್ವರನ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪೂಜೆ ಭಯವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅವರನ್ನು ಬಂಧುಭಾವದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿ।

Verse 54

यदत्र दास्यंति हि धर्मपीठे नरा द्युनद्यां कृतमज्जनाश्च । तदक्षयं भावि युगांतरेपि कृतप्रणामास्तव धर्मलिंगे

ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪೀಠದಲ್ಲಿ, ದಿವ್ಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಜನರು ನೀಡುವ ದಾನವು ಮುಂದಿನ ಯುಗಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ।

Verse 55

ये कार्तिके मासि सिताष्टमी तिथौ यात्रां करिष्यंति नरा उपोषिताः । रात्रौ च वै जागरणं महोत्सवैर्धर्मेश्वरे तेन पुनर्भवा भुवि

ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವವರು—ಆ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 56

स्तुतिं च ये वै त्वदुदीरितामिमां नराः पठिष्यंति तवाग्रतः क्वचित् । निरेनसस्ते मम लोकगामिनः प्राप्स्यंति ते वैभवतः सखित्वम्

ಮತ್ತೆ ಯಾರು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೀನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಾಪರಹಿತರಾಗಿ ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ವೈಭವಮಯ ಪರಿಕರದಲ್ಲಿ ಸಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 57

पुनर्वरं ब्रूहि यथेप्सितं ददे तेजोनिधेर्नंदन धर्मराज । अदेयमत्रास्ति न किंचिदेव ते विधेहि वागुद्यममात्रमेव

ಓ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಧರ್ಮರಾಜನೇ! ಪುನಃ ವರವನ್ನು ಕೇಳು; ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು. ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ನೀಡಲಾಗದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡು.

Verse 58

प्रसन्नमूर्तिं स विलोक्य शंकरं कारुण्यपूर्णं स्वमनोरथाभिदम् । आनंदसंदोहसरोनिमग्नो वक्तुं क्षणं नैव शशाक किंचित्

ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸನ್ನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅವನು (ಧರ್ಮರಾಜ) ಆನಂದದ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಏನನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 78

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे धर्मेशमहिमाख्यानं नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः

ಹೀಗೆ ಎಂಬತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣ ಸಂಹಿತೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಭಾಗವಾದ ಕಾಶೀಖಂಡದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ 'ಧರ್ಮೇಶ ಮಹಿಮಾಖ್ಯಾನ' ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.