Adhyaya 12

Verse 1

अगस्त्य उवाच । श्रुत्वा स्कंद न तृप्तोस्मि तव वक्त्रेरितां कथाम् । अत्याश्चर्यकरं प्रोक्तमाख्यानं बैंदुमाधवम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಸ್ಕಂದಾ! ನಿನ್ನ ಮುಖದಿಂದ ಹೊರಟ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೇಳಿದ ಬಿಂದು-ಮಾಧವಾಖ್ಯಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ।

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि देवदेवसमागमम् । तार्क्ष्यात्त्र्यक्षः समाकर्ण्य दिवोदासस्य चेष्टितम्

ಈಗ ನಾನು ದೇವದೇವನ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ)ನಿಂದ ದಿವೋದಾಸನ ಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನು ಕೇಳಿ ತ್ರ್ಯಕ್ಷನು ಏನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು?

Verse 3

विष्णुमायाप्रपंचं च किमाह गरुडध्वजम् । के के च शंभुना सार्धं समीयुर्मंदराद्गिरेः

ವಿಷ್ಣುಮಾಯೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕುರಿತು ಗರುಡಧ್ವಜನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅವನು ಏನು ಹೇಳಿದನು? ಹಾಗೆಯೇ ಮಂದರಗಿರಿಯಿಂದ ಶಂಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ಯಾರು ಯಾರು ಹೊರಟರು?

Verse 4

ब्रह्मणेशः कथं दृष्टस्त्रपाकुलित चक्षुषा । किमाह देव ब्रह्माणं किमुक्तं भास्वतापि च

ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಣೇಶನು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು? ದೇವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಏನು ಹೇಳಿದನು, ಭಾಸ್ವತನಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಏನು ಉಕ್ತವಾಯಿತು?

Verse 5

योगिनीभिः किमाख्यायि गणाह्रीणाः किमब्रुवन् । एतदाख्याहि मे स्कंद महत्कौतूहलं मयि

ಯೋಗಿನಿಯರು ಏನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಲಜ್ಜಿತ ಗಣರು ಏನು ಹೇಳಿದರು? ಓ ಸ್ಕಂದಾ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ನನ್ನೊಳಗೆ ಮಹಾ ಕೌತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ।

Verse 6

इमं प्रश्नं निशम्यैशिर्मुनेः कलशजन्मनः । प्रत्युवाच नमस्कृत्य शिवौ प्रणतसिद्धिदौ

ಕಲಶಜನ್ಮನಾದ ಮುನಿಯ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಪ್ರಭು—ಪ್ರಣತರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವ ಉಭಯ ಶಿವರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 7

स्कंद उवाच । मुने शृणु कथामेतां सर्वपातकनाशिनीम् । अशेषविघ्नशमनीं महाश्रेयोभिवर्धिनीम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನೇ, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಇದು ಸರ್ವಪಾಪನಾಶಿನಿ, ಎಲ್ಲ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದು, ಮಹಾಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು।

Verse 8

अथ देवोऽसुररिपुः श्रुत्वा शंभुसमागमम् । द्विजराजाय स मुदा समदात्पारितोषिकम्

ನಂತರ ಅಸುರರಿಪುವಾದ ದೇವನು, ಶಂಭುವಿನ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ದ್ವಿಜರಾಜನಿಗೆ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 9

आयानं शंसते शंभोरुपवाराणसिप्रियम् । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा ततश्चाभ्युद्ययौ हरिः

ಅವನು ಉಪವಾರಾಣಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಶಂಭುವಿನ ಆಗಮನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು ಹರಿ ಹೊರಟನು।

Verse 10

विवस्वता समेतश्च तैर्गणैः परितो वृतः । योगिनीभिरनूद्यातो गणेशमुपसंस्थितः

ವಿವಸ್ವಾನ್‌ (ಸೂರ್ಯ) ಜೊತೆಯಾಗಿ ಬಂದು, ಆ ಗಣಗಳಿಂದ ಸರ್ವತೋ ವೃತನಾಗಿ, ಯೋಗಿನಿಯರ ಸ್ತುತಿಗಾನಗಳಿಂದ ಅನುಗೀತನಾದ ಗಣೇಶನು ಪ್ರಭುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತನು।

Verse 11

अथनेत्रातिथीकृत्य देवदेवं वृषध्वजम् । मंक्षु तार्क्ष्यादवारुह्य प्रणनाम श्रियः पतिः

ಆಮೇಲೆ ದೇವದೇವ ವೃಷಧ್ವಜ ಶಿವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳ ಆತಿಥ್ಯದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಶ್ರೀಪತಿ ವಿಷ್ಣು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ)ದಿಂದ ಇಳಿದು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 12

पितामहोपि स्थविरो भृशं नम्रशिरोधरः । प्रणतेन मृडेनैव प्रणमन्विनिवारितः

ಅತಿವೃದ್ಧ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತಲೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬಾಗಿಸಿ ಪ್ರಣಾಮಿಸಲು ಮುಂದಾದನು; ಆದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಣತನಾಗಿದ್ದ ಮೃಡ (ಶಿವ) ಅವನನ್ನು ಪ್ರಣಾಮದಿಂದ ತಡೆದನು।

Verse 13

स्वस्त्यभ्युदितपाणिश्च रुद्रसूक्तैरमंत्रयत् । अक्षतान्यथ सार्द्राणि दर्शयन्सफलान्यजः

ಅವನು ಶುಭಾಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ರುದ್ರಸೂಕ್ತಗಳಿಂದ ಮಂಗಳವನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅಜ (ಅಜನ್ಮ) ತೇವವಾದ ಅಕ್ಷತಗಳನ್ನೂ ಫಲಸಮೃದ್ಧ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು।

Verse 14

मौलिं पादाब्जयोः कृत्वा गणेशः सत्वरो नतः । मूर्ध्न्युपाजिघ्रयांचक्रे हरो हर्षाद्गजाननम्

ಮೌಲಿಯನ್ನು ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಗಣೇಶನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಮಿಸಿದನು; ಹರ್ಷದಿಂದ ಹರ (ಶಿವ) ಗಜಾನನನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಸ्नेಹದಿಂದ ಘ್ರಾಣಿಸಿ/ಚುಂಬಿಸಿದನು।

Verse 15

अभ्युपावेशयच्चापि परिष्वज्य निजासने । सोमनंदि प्रभृतयः प्रणेमुर्दंडवद्गणाः

ಅವರು ಅವನನ್ನು ಸಾದರವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ತನ್ನದೇ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಆಲಿಂಗನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದರು. ಸೋಮನಂದಿ ಮೊದಲಾದ ಗಣಗಳು ದಂಡವತ್‌ವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 16

योगिन्योपि प्रणम्येशं चक्रुर्मंगलगायनम् । तरणिः प्रणनामाथ प्रमथाधिपतिं हरम्

ಯೋಗಿನಿಯರೂ ಈಶನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಮಂಗಳಗಾನ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ತರಣಿ (ಸೂರ್ಯ) ಪ್ರಮಥಾಧಿಪತಿ ಹರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 17

खंडेंदुशेखरश्चाथ उपसिंहासनं हरिम् । समुपावेशयद्वामपार्श्वे मानपुरःसरम्

ನಂತರ ಖಂಡೇಂದುಶೇಖರ (ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಿವ)ನು ಹರಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಗೌರವವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದನು.

Verse 18

ब्रह्माणं दक्षिणे भागे परिविश्राणितासनम् । दृष्ट्वा संभाविताः सर्वे शर्वेण प्रणता गणाः

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾಸನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಶರ್ವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಗಳು ತಾವು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 19

मौलिचालनमात्रेण योगिन्योपि प्रसादिताः । संतोषितो रविश्चापि विशेति करसंज्ञया

ಮೌಲಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಲನೆಯಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಯೋಗಿನಿಯರೂ ಪ್ರಸನ್ನರಾದರು. ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಕೂಡ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಭುವಿನ ಕೈ-ಸಂಕೇತದಿಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 20

अथ शंभुं शतधृतिः प्रबद्धकरसंपुटः । परिविज्ञापयांचक्रे प्रसन्नवदनांबुजम्

ಆಗ ಶತಧೃತಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಪ್ರಸನ್ನ ಪದ್ಮಮುಖನಾದ ಶಂಭುವಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾಪನೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । भगवन्देवदेवेश क्षंतव्यं गिरिजापते । वाराणसीं समासाद्य यदहं नागतः पुनः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಭಗವನ್, ದೇವದೇವೇಶ, ಗಿರಿಜಾಪತೇ! ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರೂ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬರಲಿಲ್ಲ।

Verse 22

प्रसंगतोपि कः काशीं प्राप्य चंद्रविभूषण । किंचिद्विधातुं शक्तोपि त्यजेत्स्थविरतां दधत्

ಹೇ ಚಂದ್ರವಿಭೂಷಣ! ಕೇವಲ ಸಂಗತಿಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನು ಯಾರು ಸಂಯಮದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನು? ಶಕ್ತನಾದರೂ ಪರಿಪಕ್ವ ಸ್ಥೈರ್ಯಧಾರಿ ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 23

स्वरूपतो ब्राह्मणत्वादपाकर्तुं न शक्यते । अथ शक्तो व्यपाकर्तुं कः पुण्ये संचिकीर्षति

ಸ್ವರೂಪತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಶಕ್ತನಾದರೂ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಯಾರು ತ್ಯಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವರು?

Verse 24

विभोरपि समाज्ञेयं धर्मवर्त्मानुसारिणि । न किंचिदपकर्तव्यं जानता केनचित्क्वचित

ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು, ಮಹಾಶಕ್ತನಾದರೂ, ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ಯಾರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಪವೂ ಅಪಕಾರ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 25

कस्तादृशि महीजानौ पुण्यवर्त्मन्यतंद्रिते । काशीपाले दिवोदासे मनागपि विरुद्धधीः

ಇಂತಹ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪುಣ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಲಸದೆ ಇರುವ ಕಾಶೀಪಾಲ ದಿವೋದಾಸನ ಕುರಿತು ಯಾರು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ವಿರೋಧಬುದ್ಧಿ ಹೊಂದುವರು?

Verse 26

निशम्येति वचस्तुष्टः श्रीकंठोति विशुद्धधीः । हसन्प्रोवाच धातारं ब्रह्मन्सर्वमवैम्यहम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯ ಶ್ರೀಕಂಠ (ಶಿವ) ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು; ನಗುತ್ತಾ ಧಾತೃ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ—“ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಅರಿತೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 27

देवदेव उवाच । आदौ तावददोषं हि ब्रह्मत्वं ब्राह्मणस्य ते । वाजिमेधाध्वराणां च ततोपि दशकं कृतम्

ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದರು—“ಮೊದಲು ನಿನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ, ಬ್ರಹ್ಮಪದ, ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾಗಿದೆ; ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿಯಾಗಿ ನೀನು ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀ.”

Verse 28

ततोपि विहितं ब्रह्मन्भवता परमं हितम् । अपराधसहस्राणि यल्लिंगं स्थापितं मम

ಆದರೂ, ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನೀನು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀ—ಸಾವಿರ ಅಪರಾಧಗಳಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 29

येनैकमपि मे लिंगं स्थापितं यत्र कुत्रचित् । तस्यापराधलेशोपि नास्ति सर्वापराधिनः

ಯಾರು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ನನ್ನ ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನಾದರೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ಸರ್ವಾಪರಾಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧದ ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ಉಳಿಯದು.

Verse 30

अपराधसहस्रेपि ब्राह्मणं योपराध्नुयात् । दिनैः कतिपयैरेव तस्यैश्वर्यं विनश्यति

ಸಾವಿರ ಅಪರಾಧಗಳಿದ್ದರೂ, ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ಶ್ರೀಯೂ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 31

इति ब्रुवति देवेशेप्यंतरुच्छ्वसितं गणैः । समातृभिः समंताच्च विलोक्यास्यं परस्परम्

ದೇವೇಶನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಗಣರು ಆಳವಾದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟರು; ಸುತ್ತಲೂ ಮಾತೃಗಣರೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು।

Verse 32

अर्कोप्यवसरं ज्ञात्वा नत्वा शंभुं व्यजिज्ञपत् । प्रसन्नास्यमुमाकांतं दृष्ट्वा दृष्टचराचरः

ಅನಂತರ ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ)ವೂ ಸಮಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಉಮಾಕಾಂತನ ಪ್ರಸನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ—ಚರಾಚರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನು—ಅವನು ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 33

अर्क उवाच । नाथ काशीमितो गत्वा यथाशक्ति कृतोपधिः । अकिंचित्करतां प्राप्तः सहस्रकरवानपि

ಅರ್ಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಾಥ! ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು; ಆದರೂ ನಾನು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸಹಸ್ರಕಿರಣಧಾರಿಯಾದರೂ ಸಹ।

Verse 34

स्वधर्मपालके तस्मिन्दिवोदासे धरापतौ । निश्चितागमनं ज्ञात्वा देवस्याहमिह स्थितः

ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಆ ಧರಾಪತಿ ದಿವೋದಾಸನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವನ ನಿಶ್ಚಿತ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 35

प्रतीक्षमाणो देवेश त्वदामनमुत्तमम् । विभज्य बहुधात्मानं त्वदाराधनतत्परः

ಹೇ ದೇವೇಶ! ನಿನ್ನ ಪರಮೋತ್ತಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿಕೊಂಡು, ನಿನ್ನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಇದ್ದೆನು.

Verse 36

मनोरथद्रुमश्चाद्य फलितः श्रीमदीक्षशात् । किंचिद्भक्तिलवांभोभिः सिक्तो ध्यानेन पुष्पितः

ಈಗ ನಿನ್ನ ಶ್ರೀಮಯ ದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಮನೋರಥವೃಕ್ಷವು ಫಲಿಸಿದೆ; ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಲಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾಗಿ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 37

इत्युदीरितमाकर्ण्य रवेर्वैरविलोचनः । प्रोवाच देवदेवेशो नापराध्यसि भास्कर

ರವಿಯ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ದೇವದೇವೇಶನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಭಾಸ್ಕರ! ನೀನು ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿಲ್ಲ.”

Verse 38

ममैव कार्यं विह्तिं त्वं यदत्र व्यवस्थितः । यस्यां सुरप्रवेशो न तस्मिन्राजनि शासति

ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ ನನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿರುವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನೇ ಆಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 39

इति सूरं समाश्वास्य देवदेव कृपानिधिः । गणानाश्वासयामास व्रीडा नम्रशिरोधरान्

ಈ ರೀತಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸಮಾಶ್ವಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಕೃಪಾನಿಧಿಯಾದ ದೇವದೇವನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿದ ಗಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿ ಆಶ್ವಾಸನ ನೀಡಿದನು.

Verse 40

योगिन्योपि सुदृष्ट्वाथ शंभुना संप्रसादिताः । त्रपाभरसमाक्रांत कंधरा इव सं गताः

ಯೋಗಿನಿಯರೂ ಆ ಮಂಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿ ಶಂಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತರಾದರು. ಲಜ್ಜಾಭಾರದಿಂದ ಕತ್ತು ವಾಲಿದಂತೆ ವಿನೀತರಾಗಿ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 41

ततो व्यापारयांचक्रे त्र्यक्षो नेत्राणि चक्रिणि । हरिर्न किंचिदप्यूचे सर्वज्ञाग्रे महामनाः

ನಂತರ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಪ್ರಭು ಚಕ್ರಧಾರಿಯ ಕಡೆ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಚಲಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಸರ್ವಜ್ಞನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮನ ಹರಿ ಒಂದೂ ಮಾತು ಆಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 42

ईशोपि श्रुतवृत्तांतस्तार्क्ष्याद्गणप शार्ङ्गिणोः । मनसैव प्रसन्नोभून्न किंचित्पर्यभाषत

ಈಶನೂ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನಿಂದಲೂ ಗಣಪನಿಂದಲೂ ಶಾರ್ಙ್ಗಧಾರಿಯ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು; ಆದರೆ ಏನೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता गोलोकात्पंच धेनवः । सुनंदा सुमनाश्चापि सुशीला सुरभिस्तथा

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಗೋಲೋಕದಿಂದ ಐದು ಧೇನುಗಳು ಬಂದುವು—ಸುನಂದಾ, ಸುಮನಾ, ಸುಶೀಲಾ ಮತ್ತು ಸುರಭಿ (ಮತ್ತೊಂದು ಐದನೆಯದೊಡನೆ).

Verse 44

पंचमी कपिला चापि सर्वाघौघविघट्टिनी । वात्सल्यदृष्ट्या भर्गस्य तासामूधांसि सुस्रुवुः

ಐದನೆಯದು ಕಪಿಲೆಯೂ—ಸಕಲ ಪಾಪಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳು—ಭರ್ಗನನ್ನು ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವರ ಮೊಲೆಗಳಿಂದ ಹಾಲು ಸುರಿಯತೊಡಗಿತು.

Verse 45

ववर्षुः पयसां पूरैस्तदूधांसि पयोधराः । धारासारैरविच्छिन्नैस्तावद्यावद्ध्रदोऽभवत्

ಮಳೆಯ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಪಯೋಧರರು ತಮ್ಮ ಉದ್ದಾನಗಳಿಂದ ಹಾಲಿನ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಅಚ್ಛಿನ್ನ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಸುರಿಸಿದರು; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹ್ರದವೇ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 46

पयःपयोधिरिव स द्वितीयः प्रैक्षि पार्षदैः । देवेश समधिष्ठानात्तत्तीर्थमभवत्परम्

ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾರ್ಷದರು ಅದನ್ನು ಎರಡನೇ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಂತೆ ಕಂಡರು; ದೇವೇಶ್ವರನ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಪರಮ ತೀರ್ಥವಾಯಿತು.

Verse 47

कपिला ह्रद इत्याख्यां चक्रे तस्य महेश्वरः । ततो देवाज्ञया सर्वे स्नातास्तत्र दिवौकसः

ಮಹೇಶ್ವರನು ಆ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ‘ಕಪಿಲಾ-ಹ್ರದ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ನಂತರ ದೇವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿವೌಕಸರು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರು.

Verse 48

आविरासुस्ततस्तीर्थादथ दिव्यपितामहाः । तान्दृष्ट्वा ते सुराः सर्वे तर्पयांचक्रिरे मुदा

ನಂತರ ಆ ತೀರ್ಥದಿಂದ ದಿವ್ಯ ಪಿತಾಮಹರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು; ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತರ್ಪಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 49

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपास्तथा । इत्याद्या दिव्यपितरस्तृप्ताः शंभुं व्यजिज्ञपन्

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು, ಬರ್ಹಿಷದರು, ಆಜ್ಯಪರು, ಸೋಮಪರು ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಶಂಭುವಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ನಿವೇದಿಸಿದರು.

Verse 50

देवदेव जगन्नाथ भक्तानामभयप्रद । अस्मिंस्तीर्थे त्वदभ्याशाज्जाता नस्तृप्तिरक्षया

ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಗನ್ನಾಥ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯಪ್ರದ! ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

Verse 51

तस्माच्छंभो वरं देहि प्रसन्नेनांतरात्मना । इति दिव्यपितॄणां स श्रुत्वा वाक्यं वृषध्वजः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಶಂಭೋ, ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು—ಎಂದು ದಿವ್ಯ ಪಿತೃಗಳ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ) ಗಮನದಿಂದ ಆಲಿಸಿದನು.

Verse 52

शृण्वतां सर्वदेवानामिदं वचनमब्रवीत् । शर्वः सर्वपितॄणां वै परतृप्तिकरं परम्

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಶರ್ವ (ಶಿವ) ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ಇದು ಸಮಸ್ತ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನವಾಗಿದೆ.

Verse 53

श्रीदेवदेव उवाच । शृणु विष्णो महाबाहो शृणु त्वं च पि तामह । एतस्मिन्कापिले तीर्थे कापिलेय पयोभृते

ಶ್ರೀ ದೇವದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು ವಿಷ್ಣೋ, ಕೇಳು; ಹೇ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ), ನೀವೂ ಕೇಳು. ಕಾಪಿಲೆಯ ಜಲದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ಈ ಕಾಪಿಲ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ…

Verse 54

ये पिंडान्निर्वपिष्यंति श्रद्धया श्राद्धदानतः । तेषां पितॄणां संतृप्तिर्भविष्यति ममाज्ञया

ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವರೋ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಲಭಿಸುವುದು.

Verse 55

अन्यं विशेषं वक्ष्यामि महातृप्तिकरं परम् । कुहूसोमसमायोगे दत्तं श्राद्धमिहाक्षयम्

ಇಗ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಪರಮವಾಗಿ ಮಹಾತೃಪ್ತಿಕರ. ಕುಹೂ–ಸೋಮ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 56

संवर्तकाले संप्राप्ते जलराशिर्जलान्यपि । क्षीयंते न क्षयत्यत्र श्राद्धं सोमकुहू कृतम्

ಸಂವರ್ತಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಸಮುದ್ರರಾಶಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಜಲಗಳೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೋಮ–ಕುಹೂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 57

अमासोमसमायोगे श्राद्धं यद्यत्र लभ्यते । तीर्थे कापिलधारेस्मिन्गयया पुष्करेण किम्

ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ–ಸೋಮ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಪಿಲಾ ಧಾರೆಯ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಲಭಿಸಿ/ಮಾಡಿದರೆ, ಆಗ ಗಯಾ ಅಥವಾ ಪುಷ್ಕರದ ಅಗತ್ಯವೇನು?

Verse 58

गदाधरभवान्यत्र यत्र त्वं च पितामह । वृषध्वजोस्म्यहं यत्र फल्गुस्तत्र न संशयः

ಇಲ್ಲಿ ಗದಾಧರ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಭವಾನಿ ಇದ್ದಾರೆ; ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ನೀವೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದೀರಿ. ನಾನು ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ) ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಫಲ್ಗು ಇದೆ.

Verse 60

कुरुक्षेत्रे नैमिषे च गंगासागरसंगमे । ग्रहणे श्राद्धतो यत्स्यात्तत्तीर्थे वार्षभध्वजे

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ನೈಮಿಷದಲ್ಲಿ, ಗಂಗಾ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಯಾವ ಫಲ ದೊರಕುತ್ತದೋ—ಅದೇ ಫಲ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

Verse 61

अस्य तीर्थस्य नामानि यानि दिव्य पितामहाः । तान्यहं कथयिष्यामि भवतां तृप्तिदान्यलम्

ದಿವ್ಯ ಪಿತಾಮಹರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಈ ತೀರ್ಥದ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುವೆನು; ಅವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿಮಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಿಕ ಸಂತೋಷ ದೊರೆಯುವುದು।

Verse 62

मधुस्रवेति प्रथममेषा पुष्करिणी स्मृता । कृतकृत्या ततो ज्ञेया ततोऽसौ क्षीरनीरधिः

ಈ ಪವಿತ್ರ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ ಮೊದಲು ‘ಮಧುಸ್ರವಾ’ (ಮಧು ಹರಿಯುವದು) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ‘ಕೃತಕೃತ್ಯಾ’ (ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವಳು) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಇದು ‘ಕ್ಷೀರನೀರಧಿ’—ಹಾಲಿನಂತೆ ಜಲವಿರುವ ಸಮುದ್ರಸಮಾನ ಸರೋವರ—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 63

वृषभध्वजतीर्थं च तीर्थं पैतामहं ततः । ततो गदाधराख्यं च पितृतीर्थं ततः परम्

ಇದು ‘ವೃಷಭಧ್ವಜತೀರ್ಥ’ (ವೃಷಭಧ್ವಜಧಾರಿ ಶಿವನ ತೀರ್ಥ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ನಂತರ ‘ಪೈತಾಮಹತೀರ್ಥ’ (ಪಿತಾಮಹನ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ) ಎಂದು. ಆಮೇಲೆ ‘ಗದಾಧರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಅದರ ಮೇಲಾಗಿ ಪರಮ ‘ಪಿತೃತೀರ್ಥ’—ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ತೀರ್ಥ—ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 64

ततः कापिलधारं वै सुधाखनिरियं पुनः । ततः शिवगयाख्यं च ज्ञेयं तीर्थमिदं शुभम्

ನಂತರ ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ‘ಕಾಪಿಲಧಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೆ ಇದೇ ಸ್ಥಳ ‘ಸुधಾಖನಿ’—ಅಮೃತದ ಗಣಿಯಂತೆ—ಎಂದು. ಆಮೇಲೆ ಈ ಶುಭ ತೀರ್ಥ ‘ಶಿವಗಯಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 65

एतानि दश नामानि तीर्थस्यास्य पितामहाः । भवतां तृप्तिकारीणि विनापि श्राद्धतर्पणैः

ಹೇ ಪೂಜ್ಯ ಪಿತಾಮಹ! ಈ ತೀರ್ಥದ ಇವು ಹತ್ತು ನಾಮಗಳು; ಇವು ನಿಮಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿವೆ—ಶ್ರಾದ್ಧ ಹಾಗೂ ತರ್ಪಣ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೂ ಸಹ।

Verse 66

सूर्येंदु संगमे येत्र पितॄणां तृप्तिकामुकाः । ब्राह्मणान्भोजयिष्यंति तेषां श्राद्धमनंतकम्

ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಸಂಗಮವಾದ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವವರ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪುಣ್ಯಫಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿ ಅನಂತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 67

श्राद्धे पितॄणां संतृप्त्यै दास्यंति कपिलां शुभाम् । येत्र तेषां पितृगणो वसेत्क्षीरोदरोधसि

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ಕಪಿಲಾ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಅವರ ಪಿತೃಗಣ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 68

वृषोत्सर्गः कृतो यैस्तु तीर्थेस्मिन्वार्षभध्वजे । अश्वमेधपुरोडाशैः पितरस्तेन तर्पिताः

ಈ ವೃಷಭಧ್ವಜ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗವನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಂದ, ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಪುರೋಡಾಶಗಳಂತೆ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 69

गयातोष्टगुणं पुण्यमस्मिंस्तीर्थे पितामहाः । अमायां सोमयुक्तायां श्राद्धैः कापिलधारिके

ಹೇ ಪಿತಾಮಹರೇ! ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಯೆಯಿಗಿಂತ ಎಂಟುಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಸೋಮಯುಕ್ತ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಪಿಲಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದಾಗ।

Verse 70

येषां गर्भेऽभवत्स्रावो येऽ दंतजननामृताः । तेषां तृप्तिर्भवेन्नूनं तीर्थे कापिलधारिके

ಯಾರ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ರಾವ/ಗರ್ಭಪಾತ ಸಂಭವಿಸಿತೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಲ್ಲು ಮೂಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ‘ಅಮೃತ’ (ಅಲ್ಪಾಯು) ಆದವರಿಗೂ—ಕಾಪಿಲಧಾರಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 71

अदत्तमौंजीदाना ये ये चादारपरिग्रहाः । तेभ्यो निर्वापितं पिंडमिह ह्यक्षयतां व्रजेत्

ಮೌಂಜೀದಾನ ಮಾಡದವರೂ, ಅನೌಚಿತ ದಾನಗ್ರಹಣದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದವರೂ ಸಹ—ಇಲ್ಲಿ ನಿವಾಪಿತ ಪಿಂಡವು ಅಕ್ಷಯಫಲವನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರಿಗೆ ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 72

अग्निदाहमृता ये वै नाग्निदाहश्च येषु वै । ते सर्वे तृप्तिमायांति तीर्थे कापिलधारिके

ಅಗ್ನಿದಾಹದಿಂದ ಮೃತರಾದವರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿದಾಹವಾಗದವರೂ—ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕಾಪಿಲಧಾರಿಕಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತರ್ಪಣ-ನಿವಾಪಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 73

और्द्ध्वदैहिकहीना ये षोडश श्राद्धवर्जिताः । ते तृप्तिमधिगच्छंति घृतकुल्यां निवापतः

ಔರ್ಧ್ವದೇಹಿಕ ಕರ್ಮವಿಲ್ಲದವರೂ, ಷೋಡಶ ಶ್ರಾದ್ಧವರ್ಜಿತರಾದವರೂ—ಘೃತಕುಲ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಡ-ನಿವಾಪ ಮಾಡಿದರೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 74

अपुत्राश्च मृता ये वै येषां नास्त्युकप्रदः । तेपि तृप्तिं परां यांति मधुस्रवसि तर्पिताः

ಪುತ್ರರಹಿತರಾಗಿ ಮೃತರಾದವರೂ, ಉಕಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದವರೂ—ಮಧುಸ್ರವೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 75

अपमृत्युमृता ये वै चोरविद्युज्जलादिभिः । तेषामिह कृतं श्राद्धं जायते सुगतिप्रदम्

ಕಳ್ಳರು, ಮಿಂಚು, ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗು ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಪಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಒಳಗಾದವರಿಗಾಗಿ—ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಸುಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 76

आत्मघातेन निधनं यैषामिहविकमर्णाम् । तेपि तृप्तिं लभंतेत्र पिंडैः शिवगयाकृतैः

ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಕರ್ಮಿಗಳೂ ಸಹ, ಶಿವಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಿಂಡದಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 77

पितृगोत्रे मृता ये वै मातृपक्षे च ये मृताः । तेषामत्र कृतः पिंडो भवेदक्षयतृप्तिदः

ಪಿತೃಗೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರೂ, ಮಾತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರೂ—ಅವರಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಿಂಡದಾನವು ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 78

पत्नीवर्गे मृता ये वै मित्रवर्गे च ये मृताः । ते सर्वे तृप्तिमायांति तर्पिता वार्षभध्वजे

ಪತ್ನಿವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರೂ, ಮಿತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರೂ—ವೃಷಭಧ್ವಜನಾದ ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ಪಡೆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 80

तिर्यग्योनि मृता ये वै ये पिशाचत्वमागताः । तेप्यूर्ध्वगतिमायांति तृप्ताः कापिलधारिके

ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರೂ, ಪಿಶಾಚತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವರೂ—ಕಾಪಿಲಧಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅವರೂ ಊರ್ಧ್ವಗತಿಯನ್ನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 81

ये तु मानुषलोकेस्मिन्पितरो मर्त्ययोनयः । ते दिव्ययोनयः स्युर्वै मधुस्रवसि तर्पिताः

ಈ ಮಾನವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮರ್ಥ್ಯಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಿತೃಗಳು—ಮಧುಸ್ರವದಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ಪಡೆದರೆ ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದಿವ್ಯಯೋನಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 82

ये दिव्यलोके पितरः पुण्यैर्देवत्वमागताः । ते ब्रह्मलोके गच्छंति तृप्तास्तीर्थे वृषध्वजे

ದಿವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಪಿತೃಗಳು, ವೃಷಧ್ವಜ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾದ ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 83

कृते क्षीरमयं तीर्थं त्रेतायां मधुमत्पुनः । द्वापरे सर्पिषा पूर्णं कलौ जलमयं भवेत्

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೀರಸ್ವರೂಪ; ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಧುಸ್ವರೂಪ; ದ್ವಾಪರದಲ್ಲಿ ಘೃತಪೂರ್ಣ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಜಲಸ್ವರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 84

सीमाबहिर्गतमपि ज्ञेयं तीर्थमिदं शुभम् । मध्ये वाराणसि श्रेष्ठं मम सान्निध्यतो नरैः

ಸೀಮೆಯ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ ಈ ಶುಭಸ್ಥಳವನ್ನು ತೀರ್ಥವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆದರೆ ವಾರಾಣಸಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಇದು ಜನರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।

Verse 85

काशीस्थितैर्यतो दर्शि ध्वजो मेषवृषलांछनः । वृषध्वजेन नाम्नातः स्थास्याम्यत्र पितामहाः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ನನ್ನ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಮೇಷ ಮತ್ತು ವೃಷಭ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಪಿತಾಮಹರೇ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ‘ವೃಷಧ್ವಜ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ ವಾಸಿಸುವೆನು।

Verse 86

पितामहेन सहितो गदाधरसमन्वितः । रविणा पार्षदैः सार्धं तुष्टये वः पितामहाः

ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನೊಂದಿಗೆ, ಗದಾಧರನೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ರವಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಷದಗಳೊಂದಿಗೆ—ಓ ಪಿತಾಮಹರೇ, ನಿಮ್ಮ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ (ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವೆನು)।

Verse 87

इति यावद्वरं दत्ते पितृभ्यो वृषभध्वजः । तावन्नदी समागत्य प्रणम्येशं व्यजिज्ञपत्

ಇಂತೆ ವೃಷಭಧ್ವಜನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ನದಿ ಬಂದು ಈಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿತು।

Verse 88

नंदिकेश्वर उवाच । विहितः स्यदनः सज्जस्ततोस्तु विजयोदयः । अष्टौ कंठीरवा यत्र यत्रोक्ष्णामष्टकं शुभम्

ನಂದಿಕೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ರಥವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿರಿ; ಅದರಿಂದ ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ। ಎಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಿಂಹಗಳು, ಎಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ಎಂಟು ವೃಷಭಗಳ ಗುಂಪು ಇರುವುದೋ…

Verse 89

यत्रेभाः परिभांत्यष्टौ यत्राष्टौ जविनो हयाः । मनः संयमनं यत्र कशापाणि व्यवस्थितम्

ಎಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಆನೆಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿವೆ, ಎಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವೇಗವಂತ ಕುದುರೆಗಳಿವೆ; ಎಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಟಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 90

गंगायमुनयोरीषे चक्रे पवनदेवता । सायंप्रातर्मये चक्रे छत्रं द्यौर्मंडलं शुचि

ಪವನದೇವನು ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಲಗ್ಗಾಮನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಯಂಕಾಲ-ಪ್ರಾತಃಕಾಲಮಯವಾದ ಶುದ್ಧ ದ್ಯೌಮಂಡಲದ ಛತ್ರವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದನು।

Verse 91

तारावलीमयाः कीला आहेया उपनायकाः । श्रुतयो मार्गदर्शिन्यः स्मृतयो रथगुप्तयः

ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲೆಯಿಂದ ಕೀಲಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದವು; ಸರ್ಪಗಳು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಹಾಯಕರಾದವು। ಶ್ರುತಿಗಳು ಪಥಪ್ರದರ್ಶಿನಿಗಳಾದವು, ಸ್ಮೃತಿಗಳು ರಥರಕ್ಷಕರಾದವು।

Verse 92

दक्षिणाधूर्दृढा यत्र मखा यत्राभिरक्षकाः । आसनं प्रणवो यत्र गायत्रीपादपीठभूः

ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ವಿಧಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲಸಿದೆ; ಯಜ್ಞಗಳು ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಸನವೇ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’; ಭೂಮಿ ಗಾಯತ್ರಿಯ ಪಾದಪೀಠವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 93

सांगा व्याहृतयो यत्र शुभा सोपानवीथिकाः । सूर्याचंद्रमसौ यत्र सततं द्वाररक्षकौ

ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಹಿತ ಪವಿತ್ರ ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳು ಶುಭವಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳೂ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಸದಾ ದ್ವಾರರಕ್ಷಕರಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 94

अग्निर्मकरतुंडश्च रथभूः कौमुदीमयी । ध्वजदंडो महामेरुः पताका हस्करप्रभा

ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕರತುಂಡ ಶಕ್ತಿ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ; ರಥಭೂಮಿ ಕೌಮುದೀ ಚಂದ್ರಕಾಂತಿಯಮಯ. ಧ್ವಜದಂಡ ಮಹಾಮೇರುವಿನಂತೆ, ಪತಾಕೆ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 95

स्वयं वाग्देवता यत्र चंचच्चामरधारिणी । स्कंद उवाच । शैलादिनेति विज्ञप्तो देवदेव उमापतिः

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ವಾಗ್ದೇವಿ ಕಂಪಿಸುವ ಚಾಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಶೈಲಾದಿ…’ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಪ್ತಿಯಾದಾಗ ದೇವದೇವ ಉಮಾಪತಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 96

कृतनीराजनविधिरष्टभिर्देवमातृभिः । पिनाकपाणिरुत्तस्थौ दत्तहस्तोथ शार्ङ्गिणा

ಅಷ್ಟ ದೇವಮಾತೃಗಳು ನೀರಾಜನ (ಆರತಿ) ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪಿನಾಕಪಾಣಿ ಪ್ರಭು (ಶಿವ) ಎದ್ದನು. ನಂತರ ಶಾರ್ಙ್ಗಧಾರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಡೆದನು.

Verse 97

निनादो दिव्यवाद्यानां रोदसी पर्यपूरयत् । गीतमंगलगीर्भिश्च चारणैरनुवर्धितः

ದಿವ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳ ನಿನಾದವು ಸ್ವರ್ಗವೂ ಭೂಮಿಯೂ ಎರಡನ್ನೂ ತುಂಬಿತು; ಚಾರಣರಿಂದ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು, ಮಂಗಳಗೀತ-ಸ್ತುತಿವಚನಗಳಿಂದ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಗ್ರವಾಯಿತು।

Verse 98

तेन दिव्यनिनादेन बधिरीकृतदिङ्मुखाः । आहूता इव आजग्मुर्विष्वग्भुवनवासिनः

ಆ ದಿವ್ಯ ನಿನಾದದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮುಖಗಳು ಬಧಿರವಾದಂತಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಭುವನವಾಸಿಗಳು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 99

दिव्यांतरिक्षभौमानि यानि तीर्थानि सर्वतः । तान्यत्र निवसिष्यंति दर्शे सोमदिनान्विते

ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಿವ್ಯ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭೌಮ ತೀರ್ಥಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವವು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ದರ್ಶನವು ಸೋಮವಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ।

Verse 100

षडाननाः कुमाराश्च मयूरवरवाहनाः । ममानुगाः समायाताः कोटयोष्टौ महाबलाः

ಷಡಾನನ ಕುಮಾರರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಯೂರವಾಹನಾರೂಢರು—ನನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು—ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಎಂಟು ಕೋಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 110

स्कंद उवाच । श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं कोटिजन्माघनाशनम् । पठित्वा पाठयित्वा च शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ಸ್ಕಂದನು ಉವಾಚ—ಈ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಇತರರಿಂದಲೂ ಪಠಿಸಿಸಿ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 116

अलभ्यलाभो देवस्य जातोत्र हि यतः परः । ततः काशी प्रवेशाख्यं जप्यमाख्यानमुत्तमम्

ಯಾಕೆಂದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ದೇವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಭ್ಯವಾದುದನ್ನೂ ಪಡೆದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಕಾಶೀಪ್ರವೇಶ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಪರಮ ಪವಿತ್ರಾಖ್ಯಾನ ಜಪರೂಪವಾಗಿ ಪಠಣೀಯವಾಗಿದೆ।