Adhyaya 41

Verse 1

स्कंद उवाच । उषित्वैवं गृहे विप्रो द्वितीयादाश्रमात्परम् । वलीपलितसंयुक्तस्तृतीयाश्रममाविशेत्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎರಡನೇ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಮಡಚುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಗುರುತಾದಾಗ, ಮೂರನೇ ಆಶ್ರಮವಾದ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು।

Verse 2

अपत्यापत्यमालोक्य ग्राम्याहारान्विसृज्य च । पत्नीं पुत्रेषु संत्यज्य पत्न्या वा वनमाविशेत्

ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗ್ರಾಮ್ಯ (ಸಾಂಸಾರಿಕ) ಆಹಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪುತ್ರರ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೇ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು।

Verse 3

वसानश्चर्मचीराणि साग्निर्मुन्यन्नवर्तनः । जटी सायंप्रगे स्नायी श्मश्रुलोनखलोमभृत्

ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ವನ್ಯಾಹಾರದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕು; ಜಟಾಧಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ-ಸಂಜೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವ್ರತಾನುಸಾರ ದಾಡಿ, ಕೂದಲು, ನಖ ಮತ್ತು ದೇಹರೋಮಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸದೆ ಇರಿಸಬೇಕು।

Verse 4

शाकमूलफलैर्वापि पंचयज्ञन्न हापयेत् । अम्मूलफलभिक्षाभिरर्चयेद्भिक्षुकातिथीन्

ಶಾಕ, ಮೂಲ, ಫಲಗಳಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರೂ ಪಂಚಮಹಾಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಮತ್ತು ನೀರು, ಮೂಲ, ಫಲಗಳ ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಹಾಗೂ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 5

अनादाता च दाता च दांतः स्वाध्यायतत्परः । वैतानिकं च जुहुयादग्निहोत्रं यथाविधि

ಅವಶ್ಯಕವಿಲ್ಲದ ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದವನಾಗಿ, ಆದರೆ ತಾನೇ ದಾತನಾಗಿರಬೇಕು; ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮದಿಂದ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೈತಾನಿಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 6

मुन्यन्नैः स्वयमानीतैः पुरोडाशांश्च निर्वपेत् । स्वयंकृतं च लवणं खादेत्स्नेहं फलोद्रवम्

ತಾನೇ ತಂದ ಮುನ್ಯನ್ನದಿಂದ ಪುರೋಡಾಶಗಳನ್ನು (ಯಜ್ಞಕೇಕುಗಳನ್ನು) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಿ; ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಉಪ್ಪು, ಘೃತಾದಿ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಫಲರಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಭುಂಜಿಸಲಿ।

Verse 7

वर्जयेच्छेलुशिग्रू च कवकं पललं मधु । मुन्यन्नमाश्विनेमासि त्यजेद्यत्पूर्वसंचितम्

ಛೇಲು ಮತ್ತು ಶಿಗ್ರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಕವಕ (ಅಣಬೆ/ಶಿಲೀಂಧ್ರ), ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮಧುವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಲಿ; ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸಂಚಿತ ಮುನ್ಯನ್ನವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಲಿ।

Verse 8

ग्राम्याणि फलमूलानि फालजान्नं च संत्यजेत् । दंतोलूखलको वा स्यादश्मकुट्टोथ वा भवेत्

ಗ್ರಾಮ್ಯ ಫಲಮೂಲಗಳನ್ನೂ, ಹಾಲಿನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಧಾನ್ಯವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಲಿ; ಉಲುಖಲ-ಮುಸಲಿನಿಂದ ಕುಟ್ಟುವವನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅರೆವವನಾಗಲಿ ಬದುಕಲಿ।

Verse 9

सद्यः प्रक्षालको वा स्यादथवा माससंचयी । त्रिषड्द्वादशमासान्नफलमूलादिसंग्रही

ಅದೇ ದಿನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅದೇ ದಿನ ಉಪಯೋಗಿಸುವವನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಸಂಚಯ ಮಾಡುವವನಾಗಲಿ; ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು, ಆರು, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಧಾನ್ಯ, ಫಲ, ಮೂಲಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವನಾಗಲಿ।

Verse 10

नक्ताश्ये कांतराशी वा षष्ठकालाशनोपि वा । चांद्रायणव्रती वा स्यात्पक्षभुग्वाथ मासभुक्

ಅವನು ನಕ್ತಾಶೀ (ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಭುಂಜಿಸುವವನು) ಆಗಲಿ, ಅಥವಾ ಅಂತರಾಲದಿಂದ ಭುಂಜಿಸುವವನು, ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರನೇ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಭುಂಜಿಸುವವನು; ಅಥವಾ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಧಾರಿ, ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಭುಂಜಿಸುವವನು ಆಗಲಿ।

Verse 11

वैखानस मतस्थस्तु फलमूलाशनोपि वा । तपसा शोषयेद्देहं पितॄन्देवांश्च तर्पयेत्

ವೈಖಾನಸ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಫಲ-ಮೂಲಾಹಾರವನ್ನೇ ಸೇವಿಸಿದರೂ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವರನ್ನೂ ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 12

अग्निमात्मनि चाधाय विचरेदनिकेतनः । भिक्षयेत्प्राणयात्रार्थं तापसान्वनवासिनः

ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಿಶ್ಚಿತ ನಿವಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಯಾತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಂದ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು.

Verse 13

ग्रामादानीय वाश्नीयादष्टौ ग्रासान्वसन्वने । इत्थं वनाश्रमी विप्रो ब्रह्मलोके महीयते

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ, ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಂದು ಕೇವಲ ಎಂಟು ಗ್ರಾಸಗಳಷ್ಟೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ವನಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

अतिवाह्यायुषोभागं तृतीयमिति कानने । आयुषस्तु तुरीयांशे त्यक्त्वा संगान्परिव्रजेत्

ಆಯುಷ್ಯದ ಮೂರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿಸಿ, ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 15

ऋणत्रयमसंशोध्य त्वनुत्पाद्य सुतानपि । तथा यज्ञाननिष्ट्वा च मोक्षमिच्छन्व्रजत्यधः

ತ್ರಿವಿಧ ಋಣಗಳನ್ನು ತೀರಿಸದೆ—ಪುತ್ರರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸದೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡದೆ—ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಅವನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

वायुतत्त्वं भ्रुवोर्मध्ये वृत्तमंजनसन्निभम् । यंबीजमीशदैवत्यं ध्यायन्वायुं जयेदिति

ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅಂಜನದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಈಶದೇವತಾಧಿಷ್ಠಿತ ‘ಯಂ’ ಬೀಜಾಕ್ಷರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದವನು ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

एक एव चरेन्नित्यमनग्निरनिकेतनः । सिद्ध्यर्थमसहायः स्याद्ग्राममन्नार्थमाश्रयेत्

ಅವನು ಸದಾ ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು; ಬಾಹ್ಯ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಸ್ಥಿರ ನಿವಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಇರಬೇಕು. ಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸಹಾಯಕರಿಲ್ಲದೆ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿ, ಅನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು.

Verse 18

जीवितं मरणं वाथ नाभिकांक्षेत्क्वचिद्यतिः । कालमेव प्रतीक्षेत निर्देशं भृतको यथा

ಯತಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೀವನವನ್ನಾಗಲಿ ಮರಣವನ್ನಾಗಲಿ ಬಯಸಬಾರದು. ಭೃತ್ಯನು ಸ್ವಾಮಿಯ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆ, ಅವನು ಕಾಲವನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 19

सर्वत्र ममता शून्यः सर्वत्र समतायुतः । वृक्षमूलनिकेतश्च मुमुक्षुरिह शस्यते

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಮತಾರಹಿತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮತೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವೃಕ್ಷಮೂಲವನ್ನೇ ನಿವಾಸವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಮುಮುಕ್ಷು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯನು.

Verse 20

ध्यानं शौचं तथा भिक्षा नित्यमेकांतशीलता । यतेश्चत्वारिकर्माणि पंचमं नोपपद्यते

ಧ್ಯಾನ, ಶೌಚ, ಭಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ ಏಕಾಂತಶೀಲತೆ—ಇವು ಯತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಕರ್ಮಗಳು; ಐದನೆಯದು ಅವನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 21

वार्षिकांश्चतुरोमासान्विहरेन्न यतिः क्वचित् । बीजांकुराणां जंतूनां हिंसा तत्र यतो भवेत्

ವರ್ಷಾಕಾಲದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಯತಿಯು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಚರಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜಾಂಕುರಗಳು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ।

Verse 22

गच्छेत्परिहरन्जन्तून्पिबेत्कं वस्त्रशोधितम् । वाचं वदेदनुद्वेगां न क्रुध्येत्केनचित्क्वचित्

ಅವನು ನಡೆಯುವಾಗ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕು; ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಶೋಧಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಯಾರಿಗೂ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರ ಮೇಲೂ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬಾರದು।

Verse 23

चरेदात्मसहायश्च निरपेक्षो निराश्रयः । नित्यमध्यात्मनिरतो नीचकेश नखो वशी

ಅವನು ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬೇಕು—ಆಶ್ರಯಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಪರಾಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ; ಸದಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ; ಕೂದಲು ಮತ್ತು ನಖಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಇಟ್ಟು; ಸ್ವನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಇರಬೇಕು।

Verse 24

कुसुंभवासा दंडाढ्यो भिक्षाशी ख्यातिवर्जितः । अलाबुदारुमृद्वेणु पात्रं शस्तं न पंचमम्

ಅವನು ಕುಸುಂಭಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ದಂಡವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅವನಿಗೆ ಸೋರೆಕಾಯಿ, ಮರ, ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಬಿದಿರಿನ ಪಾತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಐದನೇ ವಿಧ ಅನುಮೋದಿತವಲ್ಲ।

Verse 25

न ग्राह्यं तैजसं पात्रं भिक्षुकेण कदाचन । वराटके संगृहीते तत्रतत्र दिनेदिने

ಭಿಕ್ಷುಕನು ಎಂದಿಗೂ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ವರಾಟಕಗಳು (ಕೌಡಿಗಳು) ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು।

Verse 26

गोसहस्रवधं पापं श्रुतिरेषा सनातनी । हृदि सस्नेह भावेन चेद्द्रक्षेत्स्त्रियमेकदा

ಇದು ಸನಾತನ ಶ್ರುತಿಯ ಉಪದೇಶ—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹರಂಜಿತ (ಕಾಮಮಿಶ್ರ) ಭಾವದಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ಸಾವಿರ ಗೋವಧದ ಸಮಾನ ಪಾಪವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 27

कोटिद्वयं ब्रह्मकल्पं कुंभीपाकी न संशयः । एककालं चरेद्भैक्षं न कुर्यात्तत्र विस्तरम्

ಎರಡು ಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪಕಾಲ ಅವನು ಕುಂಭೀಪಾಕ ನರಕದಲ್ಲಿ ಯಾತನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಭಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಿ; ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರ/ಆಡಂಬರ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 28

विधूमेसन्न मुसले व्यंगारे भुक्तवज्जने । वृत्ते शरावसंपाते भिक्षां नित्यं चरेद्यतिः

ಒಲೆ ಧೂಮರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮುಸಲು ನಿಂತಿದ್ದು, ಬೆಂಕಿ ಶಮನಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನರು ಊಟಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದು, ಪಾತ್ರೆಗಳ ಗದ್ದಲ ನಿಂತಾಗ—ಯತಿ ನಿತ್ಯ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 29

अल्पाहारो रहःस्थायी त्त्विंद्रियार्थेष्वलोलुपः । रागद्वेषविर्निर्मुक्तो भिक्षुर्मोक्षाय कल्पते

ಅಲ್ಪಾಹಾರಿಯಾಗಿ, ಏಕಾಂತವಾಸಿಯಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಭರಹಿತನಾಗಿ, ರಾಗದ್ವೇಷಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿರುವ ಭಿಕ್ಷು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

आश्रमे तु यतिर्यस्य मुहूर्तमपि विश्रमेत् । किं तस्यानेकतंत्रेण कृतकृत्यः स जायते

ಆದರೆ ಯತಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತವಾದರೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಆಚರಣೆಗಳೇನು ಅಗತ್ಯ? ಅವನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

संचितं यद्ग्रहस्थेन पापमामरणांतिकम् । निर्धक्ष्यति हि तत्सर्वमेकरात्रोषितो यतिः

ಗೃಹಸ್ಥನು ಮರಣಾಂತವರೆಗೆ ಸಂಚಿತ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನೆಲ್ಲ, ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಷ್ಟೇ ವಾಸಿಸಿದ ಯತಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಹಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

दृष्ट्वा जराभिभवनमसह्यं रोगपीडितम् । देहत्यागं पुनर्गर्भं गर्भक्लेशं च दारुणम्

ಮುದಿತನದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿ, ರೋಗಪೀಡಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ; ದೇಹತ್ಯಾಗ, ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭದೊಳಗಿನ ದಾರುಣ ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ನೋಡಿ—

Verse 33

नानायोनि निवासं च वियोगं च प्रियैः सह । अप्रियैः सह संयोगमधर्माद्दुःखसंभवम्

ನಾನಾ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಿಯೋಗ, ಅಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ, ಹಾಗೂ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ದುಃಖ—

Verse 34

पुनर्निरयसंवासंनानानरकयातनाः । कर्मदोषसमुद्भूता नृणांगतिरनेकधा

ಮತ್ತೆ ನರಕವಾಸ, ನಾನಾ ನರಕಗಳ ಅನೇಕ ಯಾತನೆಗಳು—ಇವು ಕರ್ಮದೋಷಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಮನುಷ್ಯರ ಗತಿ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿದೆ।

Verse 35

देहेष्वनित्यतां दृष्ट्वा नित्यता परमात्मनः । कुर्वीत मुक्तये यत्नं यत्रयत्राश्रमे रतः

ದೇಹಗಳ ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಯಾವ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ರತನಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು।

Verse 36

करपात्रीति विख्याता भिक्षापात्रविवर्जिता । तेषां शतगुणं पुण्यं भवत्येव दिनेदिने

‘ಕರಪಾತ್ರೀ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತರಾದ, ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರವಿಲ್ಲದವರ ಪುಣ್ಯವು ದಿನೇದಿನೇ ಶತಗುಣವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 37

आश्रमांश्चतुरस्त्वेवं क्रमादासेव्य पंडितः । निर्द्वंद्वस्त्यक्तसंगश्च ब्रह्मभूयाय कल्पते

ಈ ರೀತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಆಚರಿಸಿ, ದ್ವಂದ್ವರಹಿತನಾಗಿ ಸಂಗತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಪಂಡಿತನು ಬ್ರಹ್ಮಾನುಭವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 38

असंयतः कुबुद्धीनामात्मा बंधाय कल्पते । धीमद्भिः संयतः सोपि पदं दद्यादनामयम्

ಕುಬುದ್ಧಿಯವರಿಗೆ ಅಸಂಯತ ಆತ್ಮ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದೇ ಆತ್ಮ ಧೀಮಂತರಿಂದ ಸಂಯಮಿತವಾದರೆ ನಿರ್ಮಲ, ನಿರಾಮಯ ಪದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 39

श्रुति स्मृति पुराणं च विद्योपनिषदस्तथा । श्लोकाः मंत्राणि भाष्याणि यच्चान्यद्वाङ्मयं क्वचित्

ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣಗಳು; ವಿದ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು; ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಭಾಷ್ಯಗಳು, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಇರುವ ಇತರ ವಾಙ್ಮಯ—

Verse 40

वेदानुवचनं ज्ञात्वा ब्रह्मचर्य तपो दमः । श्रद्धोपवासः स्वातंत्र्यमात्मनोज्ञानहेतवः

ವೇದಾನುಚರಣದ ಜ್ಞಾನ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ದಮ; ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ—ಇವೇ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು.

Verse 41

स हि सर्वैर्विजिज्ञास्य आत्मैवाश्रमवर्तिभिः । श्रोतव्यस्त्वथ मंतव्यो द्रष्टव्यश्च प्रयत्नतः

ಆ ಆತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನು. ಅವನನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಮನನ ಮಾಡಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 42

आत्मज्ञानेन मुक्तिः स्यात्तच्च योगादृते नहि । स च योगश्चिरं कालमभ्यासादेव सिध्यति

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆ ಜ್ಞಾನ ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಯೋಗವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 43

नारण्यसंश्रयाद्योगो न नानाग्रंथ चिंतनात् । न दानैर्न व्रतैर्वापि न तपोभिर्न वा मखैः

ಕೇವಲ ಅರಣ್ಯಾಶ್ರಯದಿಂದ ಯೋಗ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಚಿಂತನೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ದಾನ, ವ್ರತ, ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೂ ಯೋಗ ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 44

न च पद्मासनाद्योगो न वा घ्राणाग्रवीक्षणात् । न शौचे न न मौनेन न मंत्राराधनैरपि

ಕೇವಲ ಪದ್ಮಾಸನದಿಂದ ಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮೂಗಿನ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟರೂ ಅಲ್ಲ. ಶೌಚದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಮೌನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಮಂತ್ರಾರಾಧನೆಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 45

अभियोगात्सदाभ्यासात्तत्रैव च विनिश्चयात् । पुनःपुनरनिर्वेदात्सिध्येद्योगो न चान्यथा

ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ, ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ, ಅದಲ್ಲಿಯೇ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮತ್ತು ಮರುಮರು ನಿರಾಶರಾಗದೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ಯೋಗ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ—ಇತರಥಾ ಅಲ್ಲ.

Verse 46

आत्मक्रीडस्य सततं सदात्ममिथुनस्य च । आत्मन्येव सु तृप्तस्य योगसिद्धिर्न दूरतः

ಯಾವನು ಸದಾ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಕ್ರೀಡಿಸಿ, ಆತ್ಮನೊಂದಿಗೇ ಸಹವಾಸ ಮಾಡಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವನೋ—ಅವನಿಗೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ದೂರವಲ್ಲ.

Verse 47

अत्रात्मव्यतिरेकेण द्वितीयं यो न पश्यति । आत्मारामः स योगींद्रो ब्रह्मीभूतो भवेदिह

ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನಲ್ಲದೆ ‘ಎರಡನೆಯದು’ ಯಾವುದನ್ನೂ ಕಾಣದವನು, ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವವನು—ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇದೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

संयोगस्त्वात्ममनसोर्योग इत्युच्यते बुधैः । प्राणापानसमायोगो योग इत्यपि कैश्चन

ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಯೋಗವೆಂದರೆ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಯೋಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಪ್ರಾಣ–ಅಪಾನಗಳ ಸಮಸಂಯೋಗವನ್ನೂ ‘ಯೋಗ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Verse 49

विषयेंद्रिय संयोगो योग इत्यप्यपंडितैः । विषयासक्तचित्तानां ज्ञानं मोक्षश्च दूरतः

ಅಪಂಡಿತರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವುದನ್ನೂ ‘ಯೋಗ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಚಿತ್ತರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ದೂರವೇ.

Verse 50

दुर्निवारा मनोवृत्तिर्यावत्सा न निवर्तते । किं वदंत्यपियोगस्य तावन्नेदीयसी कुतः

ಮನಸ್ಸಿನ ದುರ್ಬಂಧನೀಯ ವೃತ್ತಿಗಳು ಶಮನವಾಗುವವರೆಗೆ ಯೋಗದ ಕುರಿತು ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಯೋಗ ಸಮೀಪವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ?

Verse 51

वृत्तिहीनं मनः कृत्वा क्षेत्रज्ञे परमात्मनि । एकीकृत्य विमुच्येत योगयुक्तः स उच्यते

ಮನಸ್ಸನ್ನು ವೃತ್ತಿರಹಿತವಾಗಿಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಿದರೆ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅಂಥವನೇ ‘ಯೋಗಯುಕ್ತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 52

बहिर्मुखानि सर्वाणि कृत्वा खान्यंतराणि वै । मनस्येवेंद्रियग्रामं मनश्चात्मनि योजयेत्

ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಬಹಿರ್ಮುಖತೆಯಿಂದ ತಿರುಗಿಸಿ ಅಂತರ್ಮುಖಗೊಳಿಸಿ; ಇಂದ್ರಿಯಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 53

सर्वभावविनिर्मुक्तं क्षेत्रज्ञं ब्रह्मणि न्यसेत् । एतद्ध्यानं च योगश्च शेषोन्यो ग्रंथविस्तरः

ಎಲ್ಲ ಭಾವಬಂಧಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಇದೇ ಧ್ಯಾನ, ಇದೇ ಯೋಗ—ಉಳಿದುದೆಲ್ಲ ಗ್ರಂಥವಿಸ್ತಾರ ಮಾತ್ರ.

Verse 54

यन्नास्ति सर्वलोकेषु तदस्तीति विरुध्यते । कथ्यमानं तदन्यस्य हृदयेनावतिष्ठते

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದುದನ್ನು ‘ಇದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ವಿರೋಧವೇ; ಆದರೂ ಅದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ.

Verse 55

स्वसंवेद्यं हि तद्ब्रह्म कुमारी स्त्री सुखं यथा । अयोगी नैव तद्वेत्ति जात्यंध इव वर्तिकाम्

ಆ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯ—ಕುಮಾರಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸ್ತ್ರೀಸುಖವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ; ಅಯೋಗಿ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯನು, ಜನ್ಮಾಂಧನು ದೀಪವನ್ನು ತಿಳಿಯದಂತೆ.

Verse 56

नित्याभ्यसनशीलस्य स्वसंवेद्यं हि तद्भवेत् । तत्सूक्ष्मत्वादनिर्देश्यं परं ब्रह्म सनातनम्

ನಿತ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನಿಗೆ ಆ ತತ್ತ್ವವು ಸ್ವಯಂ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವದಿಂದ ಸನಾತನ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 57

क्षणमप्येकमुदकं यथा न स्थिरतामियात् । वाताहतं यथा चित्तं तस्मात्तस्य न विश्वसेत्

ಜಲವು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರದಂತೆ, ವಾಸನಗಳ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದ ಚಿತ್ತವು ಅಲೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಚಿತ್ತದ ಮೇಲೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು.

Verse 58

अतोऽनिलं निरुंधीत चित्तस्य स्थैर्य हेतवे । मरुन्निरोधनार्थाय षडंगं योगमभ्यसेत्

ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತಸ್ಥೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು. ಮರುತ್-ನಿರೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಷಡಂಗ ಯೋಗವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 59

आसनं प्राणसंरोधः प्रत्याहारश्च धारणा । ध्यानं समाधिरेतानि योगांगानि भवंति षट्

ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಸಂರೋಧ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣಾ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ—ಇವೇ ಯೋಗದ ಆರು ಅಂಗಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 60

आसनानीह तावंति यावंत्यो जीवयो नयः । सिद्धासनमिदं प्रोक्तं योगिनो योगसिद्धिदम्

ಇಲ್ಲಿ ಆಸನಗಳು ಜೀವಿಗಳ ಗತಿ-ವಿಧಗಳಷ್ಟು ಅನೇಕ. ಆದರೂ ಈ ‘ಸಿದ್ಧಾಸನ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಯೋಗಿಗೆ ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 61

एतदभ्यसनान्नित्यं वर्ष्मदार्ढ्यमवाप्नुयात्

ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ಬಲವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 62

दक्षिणं चरणं न्यस्य वामोरूपरि योगवित् । याम्योरूपरि वामं च पद्मासनमिदं विदुः

ಬಲ ಪಾದವನ್ನು ಎಡ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ನಂತರ ಎಡ ಪಾದವನ್ನು ಬಲ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡುವುದು—ಇದನ್ನೇ ಯೋಗವಿದ್ವಾಂಸರು ಪದ್ಮಾಸನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 63

कराभ्यां धारयेत्पश्चादंगुष्ठौ दृढबंधवित् । भवेत्पद्मासनादस्मादभ्यासाद्दृढविग्रहः

ನಂತರ ದೃಢಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳ ದೊಡ್ಡ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು; ಈ ಪದ್ಮಾಸನಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ದೇಹವು ಸುದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 64

अथवा ह्यासने यस्मिन्सुखमस्योपजायते । स्वस्तिकादौ तदध्यास्य योगं युंजीत योगवित्

ಅಥವಾ ಯಾವ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸುಖ ಉಂಟಾಗುವುದೋ—ಸ್ವಸ್ತಿಕಾಸನಾದಿಗಳಲ್ಲಿ—ಅದರಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯೋಗವಿದ್ವಾಂಸನು ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 65

यत्प्राप्य न निवर्तेत यत्प्राप्य न च शोचति । तल्लभ्यते षडंगेन योगेन कलशोद्भव

ಅದನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಮರಳಿ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಹೇ ಕಲಶೋದ್ಭವ ಅಗಸ್ತ್ಯ—ಅದು ಷಡಂಗಯೋಗದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 66

केशभस्मतुषांगार कीकसादि प्रदूषिते । नाभ्यसेत्पूतिगंधादौ न स्थाने जनसंकुले

ಕೂದಲು, ಬೂದಿ, ಹೊಟ್ಟು, ಇದ್ದಿಲು, ಮೂಳೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದ, ದುರ್ವಾಸನೆಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 67

सर्वबाधाविरहिते सर्वेंद्रियसुखावहे । मनःप्रसादजनने स्रग्धूपामोदमोदिते

ಸಕಲ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸುಖಕರವಾದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ, ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಧೂಪದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 68

नातितृप्तः क्षुधार्तो न न विण्मूत्रप्रबाधितः । नाध्वखिन्नो न चिंतार्तो योगं युंजीत योगवित्

ಅತಿಯಾಗಿ ತೃಪ್ತನಾದವನು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವವನು, ಮಲಮೂತ್ರದ ಬಾಧೆಯುಳ್ಳವನು, ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ದಣಿದವನು ಅಥವಾ ಚಿಂತೆಯುಳ್ಳವನು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 69

न तोयवह्निसामीप्ये न जीर्णारण्यगोष्ठयोः । न दंशमशकाकीर्णे न चैत्ये न च चत्वरे

ನೀರು ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯ ಹತ್ತಿರ, ಹಳೆಯ ಕಾಡು ಅಥವಾ ದನದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೀಟ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿರುವಲ್ಲಿ, ಚೈತ್ಯ ಅಥವಾ ಅಂಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 70

निमीलिताक्षः सत्त्वस्थो दंतैर्दंतान्न संस्पृशेत् । तालुस्थाचलजिह्वश्च संवृतास्यः सुनिश्चलः

ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಸತ್ತ್ವಗುಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟದೆ, ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ತಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಿ, ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 71

सन्नियम्येंद्रियग्रामं नातिनीचोच्छ्रितासनः । मध्यमं चोत्तमं चाथ प्राणायाममुपक्रमेत्

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿ, ಅತಿ ಕೆಳಗಾಗಿಯೂ ಅತಿ ಮೇಲಗಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಸಾಧಕನು ಮೊದಲು ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು।

Verse 72

चलेऽनिले चलं सर्वं निश्चले तत्र निश्चलम् । स्थाणुत्वमाप्नुयाद्योगी ततोऽनिलनिरुंधनात्

ಪ್ರಾಣವಾಯು ಚಲಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಚಂಚಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಸ್ಥಿರವಾದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುನಿರೋಧದಿಂದ ಯೋಗಿ ಕಂಬದಂತೆ ಅಚಲ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

यावद्देहे स्थितः प्राणो जीवितं तावदुच्यते । निर्गते तत्र मरणं ततः प्राणं निरुंधयेत्

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಇರುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನೇ ‘ಜೀವನ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಹೊರಟಾಗ ಮರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಶಿಸ್ತುಗೊಳಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು।

Verse 74

यावद्बद्धो मरुद्देहे यावच्चेतो निराश्रयम् । यावद्दृष्टिर्भुवोर्मध्ये तावत्कालभयं कुतः

ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ಚಿತ್ತವು ಬಾಹ್ಯ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರೆಗೆ—ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಕಾಲಭಯ (ಮರಣಭಯ) ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?

Verse 75

कालसाध्वसतोब्रह्मा प्राणायामं सदाचरेत् । योगिनः सिद्धिमापन्नाः सम्यक्प्राणनियंत्रणात्

ಕಾಲಭಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸದಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು. ಯೋಗಿಗಳು ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಾಣನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 76

मंदो द्वादशमात्रस्तु मात्रा लघ्वक्षरा मता । मध्यमो द्विगुणः पूर्वादुत्तमस्त्रिगुणस्ततः

ಮಂದ (ಆರಂಭಿಕ) ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ದ್ವಾದಶ ಮಾತ್ರೆಗಳದು; ‘ಮಾತ್ರೆ’ ಎಂದರೆ ಲಘು ಅಕ್ಷರದ ಕಾಲವೆಂದು ಗಣ್ಯ. ಮಧ್ಯಮವು ಪೂರ್ವದ ದ್ವಿಗುಣ, ಉತ್ತಮವು ತದನಂತರ ತ್ರಿಗುಣ.

Verse 77

स्वेदं कंपं विषादं च जनयेत्क्रमशस्त्वसौ । प्रथमेन जयेत्स्वेदं द्वितीयेन तु वेपथुम्

ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆವರು, ಕಂಪನ ಮತ್ತು ವಿಷಾದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದಿಂದ ಬೆವರು ಜಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಿಂದ ಕಂಪನ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 78

विषादं हि तृतीयेन सिद्धः प्राणोथ योगिनः । भवेत्क्रमात्सन्निरुद्धः सिद्धः प्राणोथ योगिना । क्रमेण सेव्यमानोसौ नयते यत्र चेच्छति

ಮೂರನೇ ಹಂತದಿಂದ ವಿಷಾದವೂ ಜಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಯೋಗಿಯ ಪ್ರಾಣವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರೋಧಿತವಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರಾಣವು, ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ, ಯೋಗಿಯನ್ನು ಅವನು ಬಯಸಿದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

Verse 79

हठान्निरुद्धप्राणोयं रोमकूपेषु निःसरेत् । देहंविदारयत्येष कुष्ठादिजनयत्यपि

ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹಠದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿರೋಧಿಸಿದರೆ, ಅದು ರೋಮಕೂಪಗಳಿಂದ ಹೊರಚಿಮ್ಮಬಹುದು. ಇದು ದೇಹವನ್ನು ಚೀರಿ, ಕುಷ್ಠಾದಿ ರೋಗಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

Verse 80

तत्प्रत्याययितव्योसौ क्रमेणारण्यहस्तिवत् । वन्यो गजो गजारिर्वा क्रमेण मृदुतामियात्

ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಬೇಕು—ಅರಣ್ಯದ ಕಾಡಾನೆ ಹಾಗೆ. ವನ್ಯ ಗಜವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಗಜಶತ್ರುವಾಗಲಿ, ಕ್ರಮೇಣವೇ ಮೃದುತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 81

करोति शास्तृनिर्देशं न च तं परिलंघयेत् । तथा प्राणो हदिस्थोयं योगिनाक्रमयोगतः । गृहीतः सेव्यमानस्तु विश्रंभमुपगच्छति

ಗುರುವಿನ ನಿರ್ದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಲಂಘಿಸದಿರುವಂತೆ, ಹೃದಯಸ್ಥನಾದ ಈ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಯೋಗಿ ಕ್ರಮಯೋಗದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣವು ವಿಶ್ವಾಸಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 82

षट्त्रिंशदंगुलो हंसः प्रयाणं कुरुते बहिः । सव्यापसव्यमार्गेण प्रयाणात्प्राण उच्यते

ಹಂಸರೂಪವಾದ ಪ್ರಾಣವು ಮೂವತ್ತಾರು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಹೊರಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಗಮಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರಾಣ’—ಮುಂದೆ ಸಾಗುವವನು—ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 83

शुद्धिमेति यदा सर्वं नाडीचक्र मनाकुलम् । तदैव जायते योगी क्षमः प्राणनिरोधने

ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಡೀಚಕ್ರವು ಶುದ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಾದಾಗ, ಆಗಲೇ ಯೋಗಿ ಪ್ರಾಣನಿರೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 84

दृढासनो यथाशक्ति प्राणं चंद्रेण पूरयेत् । रेचयेदथ सूर्येण प्राणायामोयमुच्यते

ದೃಢಾಸನದಲ್ಲಿ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ‘ಚಂದ್ರ’ ನಾಡಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪೂರೆಸಬೇಕು; ನಂತರ ‘ಸೂರ್ಯ’ ನಾಡಿಯಿಂದ ರೇಚನ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 85

स्रवत्पीयूषधारौघं ध्यायंश्चंद्रसमन्वितम् । प्राणायामेन योगींद्रः सुखमाप्नोति तत्क्षणात्

ಚಂದ್ರತತ್ತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಭವಿಸಿದ ಹರಿಯುವ ಅಮೃತಧಾರೆಗಳ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ, ಯೋಗೀಂದ್ರನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 86

रविणा प्राणमाकृष्य पूरयेदौदरीं दरीम् । कुंभयित्वा शनैः पश्चाद्योगी चंद्रेण रेचयेत्

ಸೂರ್ಯನಾಡಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಉದರಗುಹೆಯನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು. ನಂತರ ಕುಂಭಕ ಮಾಡಿ, ಯೋಗಿಯು ಬಳಿಕ ಚಂದ್ರನಾಡಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ರೇಚನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 87

ज्वलज्वलनपुंजाभं शीलयन्नुष्मगुं हृदि । अनेन याम्यायामेन योगींद्रः शर्मभाग्भवेत्

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಪುಂಜದಂತೆ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತ, ಈ ‘ಯಾಮ್ಯ’ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಯೋಗೀ ಶಾಂತಿ-ಕ್ಷೇಮಗಳ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 88

इत्थं मासत्रयाभ्यासादुभयायामसेवनात् । शुद्धनाडीगणो योगी सिद्धप्राणोभिधीयते

ಈ ರೀತಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಎರಡೂ ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ, ನಾಡಿಗಳ ಸಮೂಹ ಶುದ್ಧವಾದ ಯೋಗಿಯನ್ನು ‘ಸಿದ್ಧಪ್ರಾಣ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 89

यथेष्टं धारणं वायोरनलस्य प्रदीपनम् । नादाभिव्यक्तिरारोग्यं भवेन्नाडीविशोधनात्

ನಾಡಿ ವಿಶೋಧನೆಯಿಂದ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ವಾಯುಧಾರಣ ಶಕ್ತಿ, ಅಂತರಾಗ್ನಿಯ ಪ್ರದೀಪನ, ನಾದದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 90

प्राणोदेहगतोवायुरायामस्तन्निबंधनम् । एकश्वासमयी मात्रा प्राणायामो निरुच्यते

ಪ್ರಾಣವೆಂದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾಯು; ‘ಆಯಾಮ’ವೆಂದರೆ ಅದರ ನಿಯಮನ ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನ. ಒಂದು ಶ್ವಾಸದಿಂದ ಅಳೆಯುವ ಮಾತ್ರೆಯೇ ‘ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 91

प्राणायामेऽधमे घर्मः कंपो भवति मध्यमे । उत्तिष्ठेदुत्तमे देहो बद्धपद्मासनो मुहुः

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಅಧಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಬದ್ಧಪದ್ಮಾಸನ ದೃಢವಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹವು ಮರುಮರು ಸ್ವಯಂ ಏಳುತ್ತದೆ.

Verse 92

प्राणायामैर्दहेद्दोषान्प्रत्याहारेण पातकम् । मनोधैर्यं धारणया ध्यानेनेश्वरदर्शनम्

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ದೋಷಗಳು ದಗ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದಿಂದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ-ಸ್ಥೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಈಶ್ವರದರ್ಶನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 93

समाधिना लभेन्मोक्षं त्यक्त्वा धर्मं शुभाशुभम् । आसनेन वपुर्दार्ढ्यं षडंगमिति कीर्तितम्

ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಶುಭಾಶುಭ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೋಕ್ಷ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸನದಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ದೃಢತೆ ಬರುತ್ತದೆ—ಇದನ್ನೇ ಷಡಂಗವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 94

प्राणायामद्विषट्केन प्रत्याहार उदाहृतः । प्रत्याहारैर्द्वादशभिर्धारणा परिकीर्तिता

ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಗಳಿಂದ ಧಾರಣೆಯು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 95

भवेदीश्वरसंगत्यै ध्यानं द्वादशधारणम् । ध्यानद्वादशकेनैव समाधिरभिधीयते

ಈಶ್ವರಸಂಗತಿಗಾಗಿ ಧ್ಯಾನವು ಹನ್ನೆರಡು ಧಾರಣೆಗಳ ಸಮೂಹವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಧ್ಯಾನಗಳಿಂದಲೇ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಅಭಿಧಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 96

समाधेः परतो ज्योतिरनंतं स्वप्रकाशकम् । तस्मिन्दृष्टे क्रियाकांडं यातायातं निवर्तते

ಸಮಾಧಿಯ ಪಾರದಲ್ಲಿ ಅನಂತ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ ಜ್ಯೋತಿ ಇದೆ. ಅದರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಕಾಂಡವೂ, ಆಗಮನ-ನಿಗಮನ (ಪುನರ್ಜನ್ಮಚಕ್ರ)ವೂ ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 97

पवने व्योमसंप्राप्ते ध्वनिरुत्पद्यते महान् । घंटादीनां प्रवाद्यानां ततः सिद्धिरदूरतः

ಪ್ರಾಣವಾಯು ಅಂತರಾಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಗಂಟೆ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಂತೆ ಮಹಾನಾದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ದೂರವಲ್ಲ.

Verse 98

प्राणायामेन युक्तेन सर्वव्याधिक्षयोभवेत् । अयुक्ताभ्यासयोगेन सर्वव्याधिसमुद्भवः

ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಯುಕ್ತ ಅಭ್ಯಾಸಯೋಗದಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 99

हिक्का श्वासश्च कासश्च शिरः कर्णाक्षिवेदनाः भवंति विविधा दोषाः पवनस्य व्यतिक्रमात्

ಹಿಕ್ಕೆ, ಶ್ವಾಸವಿಕಾರ, ಕೆಮ್ಮು ಹಾಗೂ ಶಿರ-ಕರ್ಣ-ನೇತ್ರ ವೇದನೆಗಳು—ಪ್ರಾಣವಾಯು ವ್ಯತಿಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ವಿವಿಧ ದೋಷಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 100

युक्तं युक्तं त्यजेद्वायुं युक्तंयुक्तं च पूरयेत् । युक्तंयुक्तं च बध्नीयादित्थं सिध्यति योगवित्

ಶ್ವಾಸವನ್ನು ಯಥಾಮಾತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕು, ಯಥಾಮಾತ್ರವಾಗಿ ತುಂಬಬೇಕು, ಯಥಾಮಾತ್ರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಯೋಗವಿದನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 110

नित्यं सोमकलापूर्णं शरीरं यस्य योगिनः । तक्षकेणापि दष्टस्य विषं तस्य न सर्पति

ಯೋಗಿಯ ದೇಹವು ನಿತ್ಯವೂ ಸೋಮಕಲೆಯ ಶೀತಲ ಅಮೃತಸಾರದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಕನು ಕಚ್ಚಿದರೂ ಅವನ ವಿಷವು ಒಳಗೆ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 120

सगुणं वणर्भेदेन निर्गुणं केवलं मतम् । समंत्रं सगुणं विद्धि निर्गुणं मंत्रवर्जितम्

ವರ್ಣಭೇದದಿಂದ ‘ಸಗುಣ’ವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ‘ನಿರ್ಗುಣ’ವನ್ನು ಶುದ್ಧ, ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಂತ್ರಸಹಿತವು ಸಗುಣ; ಮಂತ್ರವರ್ಜಿತವೇ ನಿರ್ಗುಣ.

Verse 130

युक्ताहारविहारश्च युक्तचेष्टो हि कर्मसु । युक्तनिद्रावबोधश्च योगी तत्त्वं प्रपश्यति

ಆಹಾರ-ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ, ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲ, ನಿದ್ರೆ-ಜಾಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಹೊಂದಿದ—ಅಂತಹ ಯೋಗಿ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 140

चंद्रांगे तु समभ्यस्य सूर्यांगे पुनरभ्यसेत् । यावत्तुल्या भवेत्संख्या ततो मुद्रां विसर्जयेत्

ಚಂದ್ರನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಸೂರ್ಯನಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಎಣಿಕೆ ಸಮವಾಗುವವರೆಗೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

Verse 150

जालंधरे कृते बंधे कंठसकोचलक्षणे । न पीयूषं पतत्यग्नौ न च वायुः प्रधावति

ಕಂಠಸಂಕೋಚ ಲಕ್ಷಣದ ಜಾಲಂಧರಬಂಧವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ, ಪೀಯೂಷವು ಜಠರಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಾಣವಾಯುವೂ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ಓಡಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 160

योजनानां शतं यातुं शक्तिःस्यान्निमिषार्धतः । अचिंतितानि शास्त्राणि कंठपाठी भवंति हि

ಅರ್ಧನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಸಾಗುವ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಕಂಠಪಾಠವಾಗಿ ಪಠ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ—ಇವುಗಳೇ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 170

काश्यां सुखेन कैवल्यं यथालभ्येत जंतुभिः । योगयुक्त्याद्युपायैश्च न तथान्यत्र कुत्रचित्

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈವಲ್ಯ (ಮೋಕ್ಷ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಯೋಗಯುಕ್ತಿ ಮೊದಲಾದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ—ಇತರ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗಿಲ್ಲ।

Verse 180

जलस्य धारणं मूर्ध्नि विश्वेश स्नानजन्मनः । एष जालंधरो बंधः समस्तसुरदुर्लभः

ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ! ಸ್ನಾನದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ‘ಜಲ’ವನ್ನು ಶಿರೋಮಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು—ಇದೇ ಜಾಲಂಧರ ಬಂಧ; ಇದು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ।