Adhyaya 33

Verse 1

अगस्त्य उवाच । स्कंदज्ञानोदतीर्थस्य माहात्म्यं वद सांप्रतम् । ज्ञानवापीं प्रशंसंति यतः स्वर्गौकसोप्यलम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಈಗ ಸ್ಕಂದ-ಜ್ಞಾನೋದ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯನ್ನು ಅಷ್ಟು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳೂ ಸಹ ಅದನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 2

स्कंद उवाच । घटोद्भव महाप्राज्ञ शृणु पापप्रणोदिनीम् । ज्ञानवाप्याः समुत्पत्तिं कथ्यमानां मयाधुना

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಘಟೋದ್ಭವ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ಕೇಳು; ಪಾಪಪ್ರಣೋದಿನಿಯಾದ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

अनादिसिद्धे संसारे पुरा देवयुगे मुने । प्राप्तः कुतश्चिदीशानश्चरन्स्वैरमितस्ततः

ಹೇ ಮುನೇ! ಅನಾದಿಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನ ದೇವಯುಗದಲ್ಲಿ, ಈಶಾನನು ಎಲ್ಲಿಂದೋ ಬಂದು ಸ್ವೈರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 4

न वर्षंति यदाभ्राणि न प्रावर्तंत निम्रगाः । जलाभिलाषो न यदा स्नानपानादि कर्मणि

ಮೋಡಗಳು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸದೆ, ನದಿಗಳು ಹರಿಯದೆ ನಿಂತಾಗ—ಸ್ನಾನ, ಪಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ನೀರಿನ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲದಾಗ—ಆಗ ಲೋಕವು ಮಹಾದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 5

क्षारस्वादूदयोरेव यदासीज्जलदर्शनम् । प्रथिव्यां नरसंचारे वतर्माने क्वचित्क्वचित्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಸಂಚಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನೀರು ಕೆಲವೆಡೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿ, ಅದೂ ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸಿಹಿ ರುಚಿಯದೇ ಆಗಿದ್ದಾಗ—ಆಗ ಜಲದ ದುರ್ಲಭತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು।

Verse 6

निर्वाणकमलाक्षेत्रं श्रीमदानंदकाननम् । महाश्मशानं सर्वेषां बीजानां परमूषरम्

ಇದು ನಿರ್ವಾಣದ ಕಮಲಕ್ಷೇತ್ರ, ಶ್ರೀಮಯ ಆನಂದಕಾನನ; ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಬೀಜಗಳಿಗೆ ಇದು ಮಹಾಶ್ಮಶಾನವೂ ಪರಮ ಉಷರಭೂಮಿಯೂ ಆಗಿದೆ।

Verse 7

महाशयनसुप्तानां जंतूनां प्रतिबोधकम् । संसारसागरावर्त पतज्जंतुतरंडकम्

ಇದು ಮಹಾಶಯನದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವುದು; ಸಂಸಾರಸಾಗರದ ಆವರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಜೀವತರಣಿ (ರಕ್ಷಕ ದೋಣಿ) ಆಗಿದೆ।

Verse 8

यातायातातिसंखिन्न जंतुविश्राममंडपम । अनेकजन्मगुणित कर्मसूत्रच्छिदाक्षुरम्

ಇದು ನಿರಂತರ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ಅತಿಶಯ ಕಂಠಿತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಂಟಪ; ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೆಯ್ದ ಕರ್ಮಸೂತ್ರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕ್ಷುರಧಾರ.

Verse 9

सच्चिदानंदनिलयं परब्रह्मरसायनम् । सुखसंतानजनकं मोक्षसाधनसिद्धिदम्

ಇದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದನಿಲಯ, ಪರಬ್ರಹ್ಮರಸಾಯನ; ಅಖಂಡ ಸುಖಸಂತತಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿ, ಮೋಕ್ಷಸಾಧನಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 10

प्रविश्य क्षेत्रमेतत्स ईशानो जटिलस्तदा । लसत्त्रिशूलविमलरश्मिजालसमाकुलः

ಆಗ ಜಟಾಧಾರಿ ಈಶಾನನು ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಜಾಲದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ದೀಪ್ತನಾಗಿ।

Verse 11

आलुलोके महालिंगं वैकुंठपरमेष्ठिनोः । महाहमहमिकायां प्रादुरास यदादितः

ಅವನು ಆ ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು; ಅದು ವೈಕುಂಠನಾಥ ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಇವರ ‘ನಾನೇ, ನಾನೇ’ ಎಂಬ ಮಹಾ ಅಹಂಕಾರಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ್ದದು।

Verse 12

ज्योतिर्मयीभिर्मालाभिः परितः परिवेष्टितम् । वृंदैर्वृंदारकर्षीणां गणानां च निरंतरम्

ಅದು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿವೇಷ್ಠಿತವಾಗಿತ್ತು; ದೇವವೃಂದಗಳೂ ಶಿವಗಣಗಳೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।

Verse 13

सिद्धानां योगिनां स्तोमैरर्च्यमानं निरंतरम् । गीयमानं च गंधर्वैः स्तूयमानं च चारणैः

ಅದು ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು; ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಗಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು; ಚಾರಣರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 14

अंगहारैरप्सरोभिः सेव्यमानमनेकधा । नीराज्यमानं सततं नागीभिर्मणिदीपकैः

ಅಪ್ಸರೆಯರು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಲಲಿತ ಅಂಗಹಾರ ನೃತ್ಯಚಲನಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ನಾಗಿಯರು ಮಣಿದೀಪಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ನೀರಾಜನ (ಆರತಿ) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 15

विद्याधरीकिन्नरीभिस्त्रिकालं कृतमंडनम् । अमरीचमरीराजि वीज्यमानमितस्ततः

ವಿದ್ಯಾಧರಿಯರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರಿಯರು ತ್ರಿಕಾಲವೂ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಮರಾಂಗನೆಯರ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಚಾಮರ-ರಾಜಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ವೀಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 16

अस्येशानस्य तल्लिंगं दृष्ट्वेच्छेत्यभवत्तदा । स्नपयामि महल्लिंगं कलशैः शीतलैर्जलैः

ಈಶಾನನ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಇಚ್ಛೆ ಉಂಟಾಯಿತು—“ಶೀತಲ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಲಶಗಳಿಂದ ಈ ಮಹಾಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸ್ನಪನ ಮಾಡಿಸುವೆನು.”

Verse 17

चखान च त्रिशूलेन दक्षिणाशोपकंठतः । कुंडं प्रचंडवेगेन रुद्रोरुद्रवपुर्धरः

ನಂತರ ರುದ್ರನು—ಭೀಕರ ರುದ್ರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ—ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗದಿಂದ ಒಂದು ಕುಂಡವನ್ನು ತೋಡಿದನು.

Verse 18

पृथिव्यावरणांभांसि निष्क्रांतानि तदा मुने । भूप्रमाणाद्दशगुणैर्यैरियं वसुधावृता

ಆಗ, ಹೇ ಮುನೇ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಆ ಜಲಗಳು ಹೊರಗೆ ಸಿಡಿದು ಹೊರಟವು—ಇವುಗಳಿಂದ ಈ ವಸುಧೆ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಅವು ಭೂಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ದಶಗುಣವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 19

तैर्जलैः स्नापयांचक्रे त्वत्स्पृष्टैरन्यदेहिभिः । तुषारैर्जाड्यविधुरैर्जंजपूकौघहारिभिः

ಆ ಜಲಗಳಿಂದ ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದನು—ಇತರ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯವಾದರೂ, ನಿನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವು ಶೀತಲ ತೂಷಾರಬಿಂದುಗಳಂತೆ ಆಗಿ ಜಡತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 20

सन्मनोभिरिवात्यच्छैरनच्छैर्व्योमवर्त्मवत् । ज्योत्स्नावदुज्ज्वलच्छायैः पावनैः शंभुनामवत्

ಆ ಜಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಚ್ಛ—ಸತ್ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ; ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಂತೆ ಕಲಂಕವಿಲ್ಲದವು; ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಛಾಯೆಯುಳ್ಳವು, ಶಂಭುನಾಮಗಳಂತೆ ಪಾವನ।

Verse 21

पीयूषवत्स्वादुतरैः सुखस्पर्शैर्गवांगवत् । निष्पापधीवद्गंभीरैस्तरलैः पापिशर्मवत्

ಆ ಜಲಗಳು ಅಮೃತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಿಹಿ; ಹಸುವಿನ ಅಂಗಗಳಂತೆ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶವುಳ್ಳವು; ನಿಷ್ಪಾಪ ಬುದ್ಧಿಯಂತೆ ಗಂಭೀರ, ಮೃದುವಾಗಿ ಹರಿದು ಪಾಪಿಗೂ ಶಾಂತಿ ನೀಡುವವು।

Verse 22

विजिताब्जमहागंधैः पाटलामोदमोदिभिः । अदृष्टपूर्वलोकानां मनोनयनहारिभिः

ಆ ಜಲಗಳು ಕಮಲಗಳ ಮಹಾಸುಗಂಧವನ್ನೂ ಮೀರಿದವು; ಪಾಟಲಾ ಪುಷ್ಪದ ಪರಿಮಳದಿಂದ ಆನಂದ ನೀಡುವವು; ಹಿಂದೆ ಕಾಣದ ಲೋಕಗಳ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವವು।

Verse 23

अज्ञानतापसंतप्त प्राणिप्राणैकरक्षिभिः । पंचामृतानां कलशैः स्नपनातिफलप्रदैः

ಅಜ್ಞಾನತಾಪದಿಂದ ದಹಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪಂಚಾಮೃತದ ಕಲಶಗಳಿಂದ ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದನು—ಆ ಸ್ನಪನವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾಫಲಪ್ರದವಾಗಿತ್ತು।

Verse 24

श्रद्धोपस्पर्शि दृदयलिंग त्रितयहेतुभिः । अज्ञानतिमिरार्काभैर्ज्ञानदान निदायकैः

ಶ್ರದ್ಧಾಸ್ಪರ್ಶಿತ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ—ತ್ರಿವಿಧ ಪವಿತ್ರಲಕ್ಷಣಗಳ ಹೇತುವಾದವುಗಳಿಂದ—ಅಜ್ಞಾನತಿಮಿರವನ್ನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ನಿವಾರಿಸುವ ಜ್ಞಾನದಾನರೂಪ ಅರ್ಘ್ಯಗಳಿಂದ।

Verse 25

विश्वभर्तुरुमास्पर्शसुखातिसुखकारिभिः । महावभृथसुस्नान महाशुद्धिविधायिभिः

ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಉಮಾಸ್ಪರ್ಶಸೌಖ್ಯದಿಂದ ಪರಮಸুখ ನೀಡುವ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಮಹಾಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮಹಾವಭೃತ ಸುಸ್ನಾನದಿಂದ।

Verse 26

सहस्रधारैः कलशैः स ईशानो घटोद्भव । सहस्रकृत्वः स्नपयामास संहृष्टमानसः

ಹೇ ಘಟೋದ್ಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)! ಆಗ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈಶಾನನು ಸಹಸ್ರಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಕಲಶಗಳಿಂದ (ಪ್ರಭುವನ್ನು) ಮರುಮರು—ಸಹಸ್ರ ಬಾರಿ—ಸ್ನಪನ ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 27

ततः प्रसन्नो भगवान्विश्वात्मा विश्वलोचनः । तमुवाच तदेशानं रुद्रं रुद्रवपुर्धरम्

ಆಗ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ವಿಶ್ವಲೋಚನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಆ ಈಶಾನನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ರುದ್ರನಾಗಿ, ರುದ್ರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ।

Verse 28

तव प्रसन्नोस्मीशान कर्मणानेन सुव्रत । गुरुणानन्यपूर्वेण ममातिप्रीतिकारिणा

‘ಈಶಾನ! ಈ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಹೇ ಸುವ್ರತ; ಗುರುಸಮಾನವಾದ, ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಇಲ್ಲದ ಈ ಸೇವೆ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.’

Verse 29

ततस्त्वं जटिलेशान वरं ब्रूहि तपोधन । अदेयं न तवास्त्यद्य महोद्यमपरायण

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ಜಟಾಧಾರಿ ಈಶಾನ, ಹೇ ತಪೋಧನ, ನಿನ್ನ ವರವನ್ನು ಹೇಳು. ಇಂದು ನಿನಗೆ ಕೊಡಲಾರದದೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಹೇ ಮಹೋದ್ಯಮಪರಾಯಣ।

Verse 30

ईशान उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरयोग्योस्म्यहं यदि । तदेतदतुलं तीर्थं तव नाम्नास्तु शंकर

ಈಶಾನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ದೇವೇಶ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಾನು ವರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಶಂಕರ, ಈ ಅತುಲ ತೀರ್ಥವು ನಿಮ್ಮ ನಾಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ।

Verse 31

विश्वेश्वर उवाच । त्रिलोक्यां यानि तीर्थानि भूर्भुवःस्वः स्थितान्यपि । तेभ्योखिलेभ्यस्तीर्थेभ्यः शिवतीर्थमिदं परम्

ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು— ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭೂ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಈ ಶಿವತೀರ್ಥವೇ ಪರಮವಾಗಿದೆ।

Verse 32

शिवज्ञानमिति ब्रूयुः शिवशब्दार्थचिंतकाः । तच्च ज्ञानं द्रवीभूतमिह मे महिमोदयात्

‘ಶಿವ’ ಶಬ್ದಾರ್ಥವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು ಅದನ್ನು ‘ಶಿವಜ್ಞಾನ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ಜ್ಞಾನವೇ ನನ್ನ ಮಹಿಮೋದಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ದ್ರವೀಭೂತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ।

Verse 33

अतो ज्ञानोद नामैतत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । अस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತೀರ್ಥವು ‘ಜ್ಞಾನೋದ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 34

ज्ञानोदतीर्थसंस्पर्शादश्वमेधफलं लभेत् । स्पर्शनाचमनाभ्यां च राजसूयाश्वमेधयोः

ಜ್ಞಾನೋದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸ್ಪರ್ಶ ಹಾಗೂ ಆಚಮನದಿಂದ ರಾಜಸೂಯ–ಅಶ್ವಮೇಧ ಎರಡರ ಫಲವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 35

फल्गुतीर्थे नरः स्नात्वा संतर्प्य च पितामहान् । यत्फलं समवाप्नोति तदत्र श्राद्धकर्मणा

ಫಲ್ಗು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತರ್ಪಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುವ ಫಲವೇ, ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 36

गुरुपुष्यासिताष्टम्यां व्यतीपातो यदा भवेत् । तदात्र श्राद्धकरणाद्गयाकोटिगुणं भवेत्

ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತೀಪಾತ ಯೋಗ ಬಂದರೆ, ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಗಯಾ ಫಲಕ್ಕಿಂತ ಕೋಟಿ ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 37

यत्फलं समवाप्नोति पितॄन्संतर्प्य पुष्करे । तत्फलं कोटिगुणितं ज्ञानतीर्थे तिलोदकैः

ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತರ್ಪಿಸಿ ಪಡೆಯುವ ಫಲವೇ, ಜ್ಞಾನತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಿಲೋದಕ (ಎಳ್ಳುನೀರು) ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಕೋಟಿ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 38

सन्निहत्यां कुरुक्षेत्रे तमोग्रस्ते विवस्वति । यत्फलं पिंडदानेन तज्ज्ञानोदे दिने दिने

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹತ್ಯಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ತಮೋಗ್ರಸ್ತ (ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತ) ಆಗಿರುವಾಗ ಪಿಂಡದಾನದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ—ಅದೇ ಫಲ ಜ್ಞಾನೋದದಲ್ಲಿ ದಿನೇದಿನೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 39

पिंडनिर्वपणं येषां ज्ञानतीर्थे सुतैः कृतम् । मोदंते शिवलोके ते यावदाभूतसंप्लवम्

ಯಾರ ಪುತ್ರರು ಜ್ಞಾನತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡನಿರ್ವಪಣ ಮಾಡಿದರೋ, ಅವರು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಳಯವರೆಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 40

अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः । प्रातः स्नात्वाथ पीतांभस्त्वंतर्लिंगमयो भवेत्

ಅಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಲಿ. ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಆ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಿಸಿದರೆ ಅವನು ಅಂತರ್ಲಿಂಗಮಯ (ಶಿವಮಯ)ನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 41

एकादश्यामुपोष्यात्र प्राश्नाति चुलुकत्रयम् । हृदये तस्य जायंते त्रीणि लिंगान्यसंशयम्

ಇಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಚುಲುಕು (ಅಂಜಲಿಮಾತ್ರ) ಜಲವನ್ನು ಪಾನಿಸಲಿ. ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 42

ईशानतीर्थे यः स्नात्वा विशेषात्सोमवासरे । संतर्प्य देवर्षि पितॄन्दत्त्वा दानम स्वशक्तितः

ಈಶಾನತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮವಾರ—ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದೇವರು, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನ ನೀಡುವವನು,

Verse 43

ततः समर्च्य श्रीलिंगं महासंभारविस्तरैः । अत्रापि दत्त्वा नानार्थान्कृतकृत्योभवेन्नरः

ನಂತರ ಮಹಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿಶಾಲೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಲಿಂಗವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಾನಾವಿಧ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

उपास्य संध्यां ज्ञानोदे यत्पापं काललोपजम् । क्षणेन तदपाकृत्य ज्ञानवाञ्जायते द्विजः

ಜ್ಞಾನೋದದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಕಾಲಲೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಯಾವ ಪಾಪವೋ ಅದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ದ್ವಿಜನು ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 45

शिवतीर्थमिदं प्रोक्तं ज्ञानतीर्थमिदं शुभम् । तारकाख्यमिदं तीर्थं मोक्षतीर्थमिदं धुवम्

ಇದು ಶಿವತೀರ್ಥವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಶುಭವಾದ ಜ್ಞಾನತೀರ್ಥ. ಈ ತೀರ್ಥ ‘ತಾರಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ತೀರ್ಥ.

Verse 46

स्मरणादपि पापौघो ज्ञानोदस्य क्षयेद्ध्रुवम् । दर्शनात्स्पर्शनात्स्नानात्पानाद्धर्मादिसंभवः

ಜ್ಞಾನೋದವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ ಪಾಪಸಮೂಹದ ಪ್ರವಾಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶನ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಜಲಪಾನದಿಂದ ಧರ್ಮಾದಿ ಶುಭಫಲಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 47

डाकिनीशाकिनी भूतप्रेतवेतालराक्षसाः । ग्रहाः कूष्मांडझोटिंगाः कालकर्णी शिशुग्रहाः

ಡಾಕಿನಿಗಳು, ಶಾಕಿನಿಗಳು; ಭೂತ-ಪ್ರೇತ, ವೇತಾಳ, ರಾಕ್ಷಸರು; ದುಷ್ಟ ಗ್ರಹಗಳು; ಕೂಷ್ಮಾಂಡಗಳು, ಝೋಟಿಂಗಗಳು; ಕಾಲಕರ್ಣೀ ಮತ್ತು ಶಿಶುಗ್ರಹಗಳು—

Verse 48

ज्वरापस्मारविस्फोटद्वितीयकचतुर्थकाः । सर्वे प्रशममायांति शिवर्तार्थजलेक्षणात्

ಜ್ವರ, ಅಪಸ್ಮಾರ, ವಿಸ್ಫೋಟ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ-ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಮರುಕಳಿಸುವ ಜ್ವರಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವರ್ತಾರ್ಥ ಜಲದರ್ಶನದಿಂದ ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 49

ज्ञानोदतीर्थपानीयैर्लिंगं यः स्नापयेत्सुधीः । सर्वतीर्थोदकैस्तेन ध्रुवं संस्नापितं भवेत्

ಜ್ಞಾನೋದಾ ತೀರ್ಥದ ನೀರಿನಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿ ಭಕ್ತನು, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 50

ज्ञानरूपोह मेवात्र द्रवमूर्तिं विधाय च । जाड्यविध्वंसनं कुर्यां कुर्यां ज्ञानोपदेशनम्

‘ನಾನೇ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನು; ಇಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಜಡತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಸತ್ಯಜ್ಞಾನೋಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವೆನು।’

Verse 51

इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । कृतकृत्यमिवात्मानं सोप्यमंस्तत्रिशूलभृत्

ಈ ರೀತಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಶಂಭು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು; ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಂತೆ ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 52

ईशानो जटिलो रुद्रस्तत्प्राश्य परमोदकम् । अवाप्तवान्परं ज्ञानं येन निर्वृतिमाप्तवान्

ಜಟಾಧಾರಿ ರುದ್ರನಾದ ಈಶಾನನು ಆ ಪರಮ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅವನು ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।

Verse 53

स्कंद उवाच । कलशोद्भव चित्रार्थमितिहासं पुरातनम् । ज्ञानवाप्यां हि यद्वृत्तं तदाख्यामि निशामय

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು— ‘ಹೇ ಕಲಶೋದ್ಭವ! ಕೇಳು. ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ವಿಚಿತ್ರಾರ್ಥ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।’

Verse 54

हरिस्वामीति विख्यातः काश्यामासीद्विजः पुरा । तस्यैका तनया जाता रूपेणाऽप्रतिमा भुवि

ಹಿಂದೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ಜನಿಸಿದಳು.

Verse 55

न समा शीलसंपत्त्या तस्या काचन भूतले । कलाकलापकुशला स्वरेणजितकोकिला

ಶೀಲಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಸಕಲ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣಳಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವರದಿಂದ ಕೋಗಿಲೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 56

न नारी तादृगस्तीह ना भरी किन्नरी न च । विद्याधरी न नो नागी गंधर्वी नासुरी न च

ಅಂತಹ ಸ್ತ್ರೀ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಕಿನ್ನರಿಯಾಗಲಿ, ವಿದ್ಯಾಧರಿಯಾಗಲಿ, ನಾಗಕನ್ಯೆಯಾಗಲಿ, ಗಂಧರ್ವ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಸುರ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನರಲ್ಲ.

Verse 57

निर्वाणनरसिंहोयं भक्तनिर्वाणकारणम् । मणिप्रदीपनागोयं महामणिविभूषणः

ಇವರೇ ನಿರ್ವಾಣ ನರಸಿಂಹರು, ಭಕ್ತರ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರು. ಇವರೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ ಮಣಿಪ್ರದೀಪ ನಾಗರು.

Verse 58

तदास्य शरणं यातो मन्ये दर्शभयाच्छशी । दिवापि न त्यजेत्तां तु त्रस्तश्चंडमरीचितः

ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ಭಯದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 59

तद्भ्रूर्भ्रमरराजीव गंडपत्रलतांतरे । उदंचन्न्यंचदुड्डीन गतेरभ्यासभाजिनी

ಅವಳ ಹುಬ್ಬುಗಳು ಕೆನ್ನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪತ್ರಲತೆಗಳ ನಡುವೆ ದುಂಬಿಯಂತೆ ಹಾರಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 60

तच्चारुलोचनक्षेत्रे विचरंतौ च खंजनौ । सदैव शारदीं प्रीतिं निर्विशेते निजेच्छया

ಅವಳ ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳೆಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಎರಡು ಖಂಜನ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಶರದೃತುವಿನ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 61

सुदत्या रदनश्रेणी छेदेषु विषमेषुणा । विहिता कांचनी रेखा क्वेंदावेतावती कला

ಆ ಸುಂದರಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳ ಸಾಲಿನ ನಡುವೆ ಮನ್ಮಥನು ಎಳೆದ ಚಿನ್ನದ ರೇಖೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಲೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 62

प्रायो मदन भूपाल हर्म्य रत्नांतरे शुभे । जितप्रवालसुच्छाये तस्या रदनवाससी

ಓ ರಾಜನೇ! ಅವಳ ತುಟಿಗಳು ಹವಳದ ಕಾಂತಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತಿದ್ದು, ಮನ್ಮಥ ರಾಜನ ರತ್ನಮಯ ಅರಮನೆಯಂತಿದೆ.

Verse 63

स्वर्गे मर्त्ये च पाताले नैषा रेखा क्वचित्स्त्रियाम् । तत्कंठरेखात्रितय व्याजेन शपते स्मरः

ಸ್ವರ್ಗ, ಮರ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ರೇಖೆಗಳಿಲ್ಲ; ಅವಳ ಕತ್ತಿನ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮನ್ಮಥನು ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 64

शंके चित्त भुवो राज्ञो लसत्पटकुटीद्वयम् । अनर्घ्यरत्नकोशाढ्यं तम्या वक्षोरुहद्वयम्

ಕಾಮರಾಜನ ಸ್ವಗೃಹವೇನೋ ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸ್ತ್ರ-ಕುಟೀರಗಳ ಜೋಡಿಯಾಗಿ—ಅವಳ ವಕ್ಷೋಜದ್ವಯವಾಗಿ—ಮಾರಿದಂತಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಶಂಕೆ; ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಕೋಶಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದಂತೆ।

Verse 65

अनंगभू नियमतोऽदृश्ये मध्ये नतभ्रुवः । रोमालीलक्षिकामूर्ध्वामिव यष्टिं विधिर्व्यधात्

ಸಂಯಮದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಅವಳ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಕಾಣದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೋಮಾವಳಿ ರೇಖೆ ಗುರುತಿನಂತೆ ಇರುವ ಸಣ್ಣ ದಂಡದಂತೆ।

Verse 66

तस्या नाभीदरीं प्राप्य कंदर्पोऽनंगता गतः । पुनः प्राप्तुमिवांगानि तप्यते परमं तपः

ಅವಳ ನಾಭಿಗುಹೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಕಂದರ್ಪನು ಮತ್ತೆ ‘ಅನಂಗ’ನಾದನು; ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲು ಎಂಬಂತೆ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 67

गुरुणैतन्नितंबेन महामन्मथ दीक्षया । भुवि के के युवानो न स्वाधीना प्रापितादृशाम्

ಅವಳ ಭಾರವಾದ ನಿತಂಬ—ಮಹಾಮನ್ಮಥದ ದೀಕ್ಷೆಯಂತೆ—ಅಂತಹ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯುವಕನು ವಶವಾಗದೆ ಉಳಿಯುವನು?

Verse 68

ऊरुस्तंभेन चैतस्याः स्तंभवत्कस्यनो मनः । तस्तंभेन मुने वापि सुवृत्तेन सुवर्तनम्

ಅವಳ ಸ್ತಂಭದಂತೆ ದೃಢವಾದ ತೊಡೆಗಳಿಂದ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸ್ತಬ್ಧವಾಗದೆ ಇರುವುದು? ಆ ಸುಗಠಿತ ‘ಸ್ತಂಭ’ದಿಂದ ಮುನಿಯ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮಾರ್ಗವೂ ಅಲುಗಾಡಬಹುದು।

Verse 69

पादांगुष्ठनखज्योतिः प्रभया कस्य न प्रभा । विवेकजनिताऽध्वंसि मुने तस्या मृगीदृशः

ಅವಳ ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠ ನಖಜ್ಯೋತಿಯ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಯಾರ ಕాంతಿ ಮಂಕಾಗದು? ಹೇ ಮುನೇ, ಆ ಮೃಗನಯನಿಯ ವಿವೇಕಜನಿತ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವು ಎಲ್ಲ ಮೋಹಗಳನ್ನು ಚೂರಾಗಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 70

सा प्रत्यहं ज्ञानवाप्यां स्नायं स्नायं शिवालये । संमार्जनादि कर्माणि कुरुतेऽनन्यमानसा

ಅವಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಶಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಗೆಯುವುದು-ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವುದು ಮೊದಲಾದ ಸೇವಾಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನನ್ಯಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 71

तत्पादप्रतिबिंबेषु रेखा शष्पांकुरं चरन् । नान्यद्वनांतरं याति काश्यां यूनां मनोमृगः

ಅವಳ ಪಾದಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರೇಖೆಗಳ কোমಲ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಮೇಯುತ್ತಾ, ಕಾಶಿಯ ಯುವಕರ ‘ಮನೋಮೃಗ’ ಬೇರೆ ಯಾವ ಅರಣ್ಯಪಥಕ್ಕೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 72

तदास्य पंकजं हित्वा यूनां नेत्रालिमालया । न लतांतरमासेवि अप्यामोदप्रसूनयुक्

ಅವಳ ಮುಖಪಂಕಜವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯುವಕರ ನೇತ್ರರೂಪ ಭ್ರಮರಮಾಲೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಲತೆಯನ್ನೂ ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಸಹ।

Verse 73

सुलोचनापि सा कन्या प्रेक्षेतास्यं न कस्यचित् । सुश्रवा अपि सा बाला नादत्ते कस्यचिद्वचः

ಸೂಲೋಚನೆಯಾದರೂ ಆ ಕನ್ಯೆ ಯಾರ ಮುಖವನ್ನೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸುಶ್ರವೆಯಾದರೂ ಆ ಬಾಲೆ ಯಾರ ಪ್ರಣಯವಚನಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 74

सुशीला शीलसंपन्ना रहस्तद्विरहातुरैः । प्रार्थितापि सुरूपाढ्यैर्नाभिलाषं बबंध सा

ಸುಶೀಲಾ ಶೀಲಸಂಪನ್ನಳಾಗಿದ್ದಳು. ಗುಪ್ತವಾಗಿ ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾದ ಸುಂದರ ಯುವಕರು ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಅವಳು ಯಾರ ಮೇಲೂ ಆಸೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

Verse 75

धनैस्तस्याजनेतापि युवभिः प्रार्थितो बहु । नाशकत्तां सुलीलां सदातुं शीलोर्जितश्रियम्

ಧನವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಪುನಃಪುನಃ ತಂದೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಆ ಸುಲೀಲ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅವನು ಕೊಡಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು; ಅವಳ ಕೀರ್ತಿ ಶೀಲ-ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿತ್ತು.

Verse 76

ज्ञानोदतीर्थभजनात्सा सुशीला कुमाग्किा । बहिरंतस्तदाऽद्राक्षीत्सर्वलिंगमयं जगत

ಜ್ಞಾನೋದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಭಜಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ, ಕನ್ಯೆ ಸುಶೀಲಾ ಆಗ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಶಿವಲಿಂಗಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡಳು.

Verse 77

कदाचिदेकदा तां तु प्रसुप्तां सदनांगणे । मोहितो रूपसंपत्त्या कश्चिद्विद्याधरोऽहरत्

ಒಮ್ಮೆ ಅವಳು ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ರೂಪಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಮೋಹಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾಧರನು ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು.

Verse 78

व्योमवर्त्मनितां रात्रौ यावन्मलयपर्वतम् । स निनीषति तावच्च विद्युन्माली समागतः

ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾ, ಮಲಯ ಪರ್ವತದವರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಅವನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದನು; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 79

राक्षसो भीषणवपुः कपालकृतकुंडलः । वसारुधिरलिप्तांगः श्मश्रुलः पिंगलोचनः

ಭೀಕರ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು—ಕಪಾಲಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಸಾ-ರುಧಿರದಿಂದ ಲಿಪ್ತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ದಾಡಿಯುಳ್ಳವನು, ಪಿಂಗಲ ನೇತ್ರಗಳವನು।

Verse 80

राक्षस उवाच । ममदृग्गोचरं यातो विद्याधरकुमारक । अद्य त्वामेतया सार्धं प्रेषयामि यमालयम्

ರಾಕ್ಷಸನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ವಿದ್ಯಾಧರಕುಮಾರ, ನೀನು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವೆ. ಇಂದು ಈ ಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವೆನು.”

Verse 81

इति श्रुत्वाथ सा वाक्यं व्याघ्राघ्राता मृगी यथा । चकंपेऽतीव संभीता कदलीदलवन्मुहुः

ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಅತ್ಯಂತ ಭೀತಳಾಗಿ ನಡುಗಿದಳು—ಹುಲಿಯ ವಾಸನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ; ಬಾಳೆಎಲೆಯಂತೆ ಮರುಮರು ಕಂಪಿಸಿದಳು।

Verse 82

निजघान त्रिशूलेन रक्षो विद्याधरं च तम् । विद्याधरकुमारोपि नितरां मधुराकृतिः

ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಆ ವಿದ್ಯಾಧರನನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ, ಮನೋಹರ ರೂಪದ ವಿದ್ಯಾಧರಕುಮಾರನೂ ಸಮರಕ್ಕೆ ಇಳಿದನು।

Verse 83

तद्भीषणत्रिशूलेन भिन्नोस्को महाबलः । जघान मुष्टिघातेन वज्रपातोपमेन तम्

ಆ ಭೀಕರ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಎದೆ ಚಿದ್ರವಾದರೂ ಆ ಮಹಾಬಲನು, ವಜ್ರಪಾತದಂತೆ ಮুষ্টಿಘಾತದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 84

नरमांसवसामत्तं विद्युन्मालिनमाहवे । चूर्णितो मुष्टिपातेन सोऽपतद्वसुधातले

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನರಮಾಂಸ-ವಸೆಯಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲಿ ಒಂದೇ ಮುಷ್ಟಿಘಾತದಿಂದ ಚೂರ್ಣಿತನಾಗಿ ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು।

Verse 85

राक्षसो मृत्युवशगो वज्रेणेव महीधरः । विद्याधरोपि तच्छूलघातेन विकलीकृतः

ಮೃತ್ಯುವಶನಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ವಜ್ರಾಘಾತಗೊಂಡ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕುಸಿದನು; ವಿದ್ಯಾಧರನೂ ಆ ಶೂಲಘಾತದಿಂದ ವಿಕಲನಾದನು।

Verse 86

उवाच गद्गदं वाक्यं विघूर्णित विलोचनः । प्रिये मुधा समानीता सुशित्यर्धोक्तिमुच्चरन्

ಕಣ್ಣುಗಳು ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ತಿರುಗುತ್ತಿರಲು ಅವನು ಗದ್ಗದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಡುತುಂಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು— “ಪ್ರಿಯೆ, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು…”

Verse 87

जहौ प्राणान्रणे वीरस्तां प्रियां परितः स्मरन्

ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ವೀರನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದನು।

Verse 88

अनन्यपूर्वसंस्पर्श सुखं समनुभूय सा । तमेव च पतिं मत्वा चक्रे शोकाग्निसात्तनुम्

ಅನನ್ಯಪೂರ್ವ ಸ್ಪರ್ಶಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅವನನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಪತಿಯಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಶೋಕಾಗ್ನಿಗೆ ಆಹುತಿಗೈದಳು।

Verse 89

लिंगत्रयशरीरिण्यास्तस्याः सान्निध्यतः स हि । दिव्यं वपुः समासाद्य राक्षसस्त्रिदिवं ययौ

ತ್ರಿಶರೀರಿಣೀ ದೇವಿಯ ಕೇವಲ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದಲೇ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ದಿವ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು ತ್ರಿದಿವ, ಅಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 90

रणे पणीकृतप्राणो विद्याधरसुतोपि सः । अंते प्रियां स्मरन्प्राप जनुर्मलयकेतुतः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣವಾಗಿಟ್ಟ ಆ ವಿದ್ಯಾಧರಪುತ್ರನು ಕೂಡ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ ಮಲಯಕೇತುವಿನ ಮೂಲಕ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 91

ध्यायंती सापि तं बाला विद्याधरकुमारकम् । विरहाग्नौ विसृष्टासुः कर्णाटे जन्मभागभूत्

ಆ ಬಾಲೆಯೂ ಆ ವಿದ್ಯಾಧರಕುಮಾರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ವಿರಹಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿ ಕರ್ಣಾಟದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಭಾಗಿನಿಯಾದಳು।

Verse 92

सुतो मलयकेतोस्तां कालेन परिणीतवान् । माल्यकेतुरनंगश्रीः पित्रा दत्तां कलावतीम्

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಲಯಕೇತುವಿನ ಪುತ್ರ—ಅನಂಗಶ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಾಲ್ಯಕೇತು—ತಂದೆ ನೀಡಿದ ಕಲಾವತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 93

सापि प्राग्वासनायोगाल्लिंगार्चनरता सती । हित्वा मलयजक्षोदं विभूतिं बह्वमंस्त वै

ಪೂರ್ವವಾಸನೆಯ ಬಲದಿಂದ ಆ ಸತಿಯೂ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಚಂದನಚೂರ್ಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಪರಮ ಅಮೂಲ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।

Verse 94

मुक्ता वैदूर्य माणिक्य पुष्परागेभ्य एव सा । मेने रुद्राक्षनेपध्यमनर्घ्यं गर्भसुंदरी

ಗರ್ಭಸುಂದರಿಯು ಮುತ್ತು, ವೈದೂರ್ಯ, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಪುಷ್ಪರಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆಯ ಆಭರಣವೇ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।

Verse 95

कलावती माल्यकेतुं पतिं प्राप्य पतिव्रता । अपत्यत्रितयं लेभे दिव्यभोगसमृद्धिभाक्

ಕಲಾವತಿಯು ಮಾಲ್ಯಕೇತುವನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದು ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳು ಮೂರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದು ದಿವ್ಯಭೋಗಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು।

Verse 96

एकदा कश्चिदौदीच्यो माल्यकेतुं नरेश्वरम् । चित्रकृच्चित्रपटिकां चित्रां दर्शितवानथ

ಒಮ್ಮೆ ಉತ್ತರದೇಶದ ಒಬ್ಬ ಚಿತ್ರಕಾರನು ನರೇಶ್ವರ ಮಾಲ್ಯಕೇತುವಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು।

Verse 97

सर्वसौंदर्यनिलया सर्वलक्षणसत्खनिः । अधिशेते ध्रुवं ध्वांतं तन्मौलिं ब्रध्न साध्वसात्

ಅವಳು—ಸರ್ವಸೌಂದರ್ಯದ ನಿವಾಸ, ಸರ್ವಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳ ಸತ್ಖನಿ—ಅವನ ಕಿರೀಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಚಾನಕ ಭಯಗೊಂಡಳು।

Verse 98

मुहुर्मुहुः प्रपश्यंती रहसि प्राणदेवताम् । विसस्मार स्वमपि च समाधिस्थेव योगिनी

ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣದೇವತೆಯನ್ನು ಮರುಮರು ನೋಡುತ್ತಾ ಅವಳು ತನ್ನನ್ನೂ ಮರೆತಳು—ಸಮಾಧಿಸ್ಥ ಯೋಗಿನಿಯಂತೆ।

Verse 99

क्षणमुन्मील्य नयने कृत्वा नेत्रातिथिं पटीम् । तर्जन्यग्रमथोत्क्षिप्य स्वात्मानं समबोधयत्

ಅವಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಚಿತ್ರಿತ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅತಿಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಳು. ಬಳಿಕ ತರ್ಜನಿಯ ತುದಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದಳು.

Verse 100

संभेदोयमसे रम्य उपलोलार्कमग्रतः । उपश्रीकेशवपदं वरणैषा सरिद्वरा

ಇದು ಮನೋಹರ ಸಂಗಮ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇಶವನ ಶೋಭಾಮಯ ‘ಪಾದಚಿಹ್ನೆ’ ಇದೆ; ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗೆ ‘ವರಣಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು.

Verse 110

तृणीकृत्य निजं देहं यत्र राजर्षिसत्तमः । हरिश्चंद्रः सपत्नीको व्यक्रीणाद्भूरयं हि सा

ಇದೇ ಆ ಸ್ಥಳ; ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತೃಣಸಮಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಮಾರಿಕೊಂಡನು.

Verse 120

एषा मत्स्योदरी रम्या यत्स्नातो मानवोत्तमः । मातुर्जातूदरदरीं न विशेदेष निश्चयः

ಇದು ರಮ್ಯ ತೀರ್ಥ ‘ಮತ್ಸ್ಯೋದರಿ’. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮಾನವೋತ್ತಮನು ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದ ದರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 130

चतुर्वेदेश्वरश्चैष चतुर्वेदधरो विधिः । लभेद्यद्वीक्षणाद्विप्रो वेदाध्ययनजं फलम्

ಇವನೇ ಚತುರ್ವೇದಗಳ ಈಶ್ವರ—ಚತುರ್ವೇದಧಾರಿ ವಿಧಾತಾ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅವನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನಜನ್ಯ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 140

वैरोचनेश्वरश्चैष पुरः प्रह्लादकेशवात् । बलिकेशवनामासावेष नारदकेशवः

ಇದು ವೈರೋಚನೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ-ಕೇಶವನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕೇಶವನು ‘ಬಲಿ-ಕೇಶವ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ‘ನಾರದ-ಕೇಶವ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 150

बिंदुमाधवभक्तो यस्तं यमोपि नमस्यति । प्रणवात्मा य एकोऽस्ति नादबिंदु स्वरूपधृक्

ಬಿಂದು-ಮಾಧವನ ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಯಮನೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಏಕ ಪರತತ್ತ್ವ—ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಸ್ವರೂಪ—ನಾದ ಮತ್ತು ಬಿಂದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 160

यस्यार्चनाल्लभेज्जंतुः प्रियत्वं सर्वजन्तुषु । इदमायतनं श्रेष्ठं मणिमाणिक्यनिर्मितम्

ಯಾವನ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದ ಜೀವಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಇದು ಮಣಿ-ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯತನವಾಗಿದೆ.

Verse 170

कालेश्वरकपर्दीशौ चरणावतिनिर्मलौ । ज्येष्ठेश्वरो नितंबश्च नाभिर्वै मध्यमेश्वरः

ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕಾಲೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಕಪರ್ದೀಶರು ಇದ್ದಾರೆ. ನಿತಂಬದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮೇಶ್ವರನು ಇದ್ದಾನೆ.

Verse 180

अशोकाख्यमिदं तीर्थं गंगाकेशव एष वै । मोक्षद्वारमिदं श्रेष्ठं स्वर्ग द्वारमिदं विदुः

‘ಅಶೋಕ’ ಎಂಬ ಈ ತೀರ್ಥವೇ ಗಂಗಾ-ಕೇಶವ. ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ‘ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರ’; ಇದನ್ನು ‘ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ’ ಎಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.