Adhyaya 11

Verse 1

अगस्तिरुवाच । शृणु सुश्रोणि सुभगे वैश्वानरसमुद्भवम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां यथोक्तं शिवशर्मणे

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಹೇ ಸುಭಗೆ! ವೈಶ್ವಾನರ (ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿ)ಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು. ಪುಣ್ಯಶೀಲಾ ಮತ್ತು ಸುಶೀಲಾ ಎಂಬ ಸತ್ಪಾತ್ರರು ನಡೆದಂತೆ ಶಿವಶರ್ಮನಿಗೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 2

अथ कालेन तद्योषिदंतर्वत्नी बभूव ह । विधिवद्विहिते तेन गर्भाधानाख्य कर्मणि

ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಅವನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ‘ಗರ್ಭಾಧಾನ’ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು.

Verse 3

ततः पुंसवनं तेन स्पंदनात्प्राग्विपश्चिता । गृह्योक्तविधिना सम्यक्कृतं पुंस्त्वविवृद्धये

ಅನಂತರ ಗರ್ಭದ ಮೊದಲ ಸ್ಪಂದನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ‘ಪುಂಸವನ’ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು, ಪುತ್ರತ್ವವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ.

Verse 4

सीमन्तोथाष्टमे मासि गर्भरूपसमृद्धिकृत् । सुखप्रसव सिद्ध्यै च तेनाकारि क्रियाविदा

ಅನಂತರ ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭರೂಪದ ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಖಪ್ರಸವಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಯಾವಿದರಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ಸೀಮಂತ’ ಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 5

अथातः सत्सुतारासु ताराधिप वराननः । केंद्रे गुरौ शुभे लग्ने सुग्रहेष्वयुगेषु च

ಅನಂತರ ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಾರಾಧಿಪನಾದ ಚಂದ್ರನು—ಶುಭಾನನ—ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಶುಭ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು; ಶುಭ ಲಗ್ನವೂ, ವಿಷಮ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಗ್ರಹಗಳೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಕಾಲವು ಪರಮ ಮಂಗಳಮಯವಾಯಿತು।

Verse 6

अरिष्टं दीपयन्दीप्त्या सर्वारिष्टविनाशकृत् । तनयो नाम तस्यां तु शुचिष्मत्यां बभूव ह

ತನ್ನ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಅರಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ, ಸರ್ವ ಅರಿಷ್ಟವಿನಾಶಕನಾದ ಪುತ್ರನು ಆ ಶುಚಿಷ್ಮತಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜನಿಸಿದನು।

Verse 7

सद्यः समस्तसुखदो भूर्भुवःस्वर्निवासिनाम् । गंधवाहागन्धवाहादिग्वधूमुखवासनाः

ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದು ಭೂಃ-ಭುವಃ-ಸ್ವಃ ಲೋಕನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸುಖದಾಯಕವಾಯಿತು; ದಿಗ್ವಧೂಗಳ ಮುಖಸುವಾಸನೆಯಂತೆ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಗಂಧವಾಹಕ ಗಾಳಿಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಬೀಸಿದವು।

Verse 8

इष्टगन्धप्रसूनौघैर्ववर्षुस्ते घनाघनाः । देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसेदुः सर्वतोदिशः

ಆ ಘನಮೇಘಗಳು ಇಷ್ಟಸುಗಂಧದ ಪುಷ್ಪಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಧಾರೆಯಾಗಿ ಸುರಿಸಿದವು; ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾದವು।

Verse 9

परितः सरितः स्वच्छा भूतानां मानसैः सह

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ನದಿಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾದವು; ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸುಗಳೂ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಶಾಂತಪ್ರಸನ್ನವಾದವು।

Verse 10

सत्त्वाः सत्त्वसमायुक्ता वसुधासीच्छुभा तदा । कल्याणी सर्वतो वाणी प्राणिनः प्रीणयंत्यभूत्

ಜೀವಿಗಳು ಸತ್ತ್ವಗುಣದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ಆಗ ಭೂಮಿಯೂ ಶುಭಮಯವಾಯಿತು; ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕಲ್ಯಾಣಕರ ಮಧುರ ವಾಣಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿತು।

Verse 11

तिलोत्तमोर्वशीरंभा प्रभा विद्युत्प्रभा शुभा । सुमंगला शुभालापा सुशीलाड्या वरांगनाः

ತಿಲೋತ್ತಮಾ, ಊರ್ವಶೀ, ರಂಭಾ, ಪ್ರಭಾ, ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ರಭಾ, ಶುಭಾ, ಸುಮಂಗಳಾ, ಶುಭಾಲಾಪಾ, ಸುಶೀಲಾ—ಈ ಸಗುಣಸಂಪನ್ನ ದಿವ್ಯ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು।

Verse 12

क्वणत्कंकण पात्राणि कृत्वा करतलं मुदा । मुक्तमुक्ताफलाढ्यानि यक्षकर्दमवंति च

ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವರು ಕರತಾಳ ಮಾಡಿದರು; ಕಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳು ಝಣಝಣಿಸಿದವು; ಮುತ್ತುಗಳೂ ಮುತ್ತುಗುಚ್ಛಗಳೂ ತುಂಬಿದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು, ಜೊತೆಗೆ ಯಕ್ಷಕರ್ಧಮ (ಯಕ್ಷನಿಧಿ) ಕೂಡ ತಂದರು।

Verse 13

वज्रवैदूर्य दीपानि हरिद्रा लेपनानि च । गारुत्मतैकरूपाणि शंखशुक्तिदधीनि च

ವಜ್ರ ಹಾಗೂ ವೈದೂರ್ಯಮಣಿಯ ದೀಪಗಳು, ಹರಿದ್ರಾಲೇಪನಗಳು, ಗರುಡಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯ ಏಕರೂಪ ಶುಭದ್ರವ್ಯಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಂಖ, ಶುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದಧಿ—ಇವೆಲ್ಲ ಮಂಗಳಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 14

पद्मरागप्रवालाख्यरत्नकुंकुमवंति च । गोमेदपुष्परागेंद्र नीलसन्माल्यभांजि च

ಅವರು ಪದ್ಮರಾಗ, ಪ್ರವಾಳ ಮೊದಲಾದ ರತ್ನಚೂರ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶುಭ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ, ಗೋಮೇದ, ಪುಷ್ಪರಾಗ, ನೀಲಮಣಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಲ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ಬಂದರು।

Verse 15

विद्याधर्यश्च किन्नर्यस्तथाऽमर्यः सहस्रशः । चामर व्यग्रहस्ताग्र मंगलद्रव्यपाणयः

ಸಹಸ್ರಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರಿಯರು, ಕಿನ್ನರಿಯರು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ಕನ್ಯೆಯರು ಬಂದರು; ಕೆಲವರು ಚಾಮರ ಹಿಡಿದು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದರು।

Verse 16

गंधर्वोरगयक्षाणां सुवासिन्यः शुभस्वराः । गायंत्यो ललितं गीतं तत्राजग्मुरनेकशः

ಗಂಧರ್ವ, ಉರಗ (ನಾಗ) ಮತ್ತು ಯಕ್ಷರ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಶುಭಮಧುರ ಸ್ವರದಿಂದ ಲಲಿತ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತ ಅನೇಕರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು।

Verse 17

मरीचिरत्रि पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरंगिराः । वसिष्ठः कश्यपश्चाहं विभांडो मांडवीसुतः

ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಹ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಕ್ರತು, ಅಂಗಿರಸ; ವಸಿಷ್ಠ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ನಾನೂ—ಮಾಂಡವೀಸುತ ವಿಭಾಂಡನೊಂದಿಗೆ—ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।

Verse 18

लोमशो लोमचरणो भरद्वाजोथ गौतमः । भृगुस्तु गालवो गर्गो जातूकर्ण्यः पराशरः

ಲೋಮಶ, ಲೋಮಚರಣ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಗೌತಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೃಗು, ಗಾಲವ, ಗರ್ಗ, ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯ, ಪರಾಶರ—ಈ ಮುನಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು।

Verse 19

तत्र स्नात्वा विधानेन दृष्ट्वा विश्वेश्वरं विभुम् । त्रैलोक्यप्राणिसंत्राणकारिणं प्रणनाम ह

ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ವಿಭುವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ—ತ್ರಿಲೋಕದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಕನಾದ ಅವನಿಗೆ—ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 20

जमदग्निश्च संवर्तो मतंगो भरतोंशुमान् । व्यासः कात्यायनः कुत्सः शौनकः सुश्रुतः शुकः

ಜಮದಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಂವರ್ತ, ಮತಂಗ ಮತ್ತು ಅಂಶುಮಾನ ಭರತ; ವ್ಯಾಸ, ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಕುತ್ಸ, ಶೌನಕ, ಸುಶ್ರುತ ಮತ್ತು ಶುಕ—ಈ ಮುನಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು।

Verse 21

ऋष्यशृंगोथ दुर्वासा रुचिर्नारदतुंबुरू । उत्तंको वामदेवश्च च्यवनोसितदेवलौ

ಋಷ್ಯಶೃಂಗ, ನಂತರ ದುರ್ವಾಸ, ರುಚಿ, ನಾರದ ಮತ್ತು ತುಂಬುರು; ಉತ್ತಂಕ, ವಾಮದೇವ, ಹಾಗೆಯೇ ಚ್ಯವನ, ಅಸಿತ ಮತ್ತು ದೇವಲ—ಇವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು।

Verse 22

शालंकायनहारी तौ विश्वामित्रोथभार्गवः । मृकंडः सह पुत्रेण दाल्भ्य उद्दालकस्तथा

ಶಾಲಂಕಾಯನ ಮತ್ತು ಹಾರೀ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ; ಮೃಕಂಡನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ, ದಾಲ್ಭ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದಾಲಕ ಕೂಡ—ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 23

धौम्योपमन्युवत्साद्या मुनयो मुनिकन्यकाः । तच्छांत्यर्थं समाजग्मुर्धन्यं विश्वानराश्रमम्

ಧೌಮ್ಯ, ಉಪಮನ್ಯು, ವತ್ಸ ಮೊದಲಾದ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನಿಕನ್ಯೆಯರೂ ಸಹ—ಆ ಶಾಂತಿಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ—ಧನ್ಯವಾದ ವಿಶ್ವಾನರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಬಂದರು।

Verse 24

ब्रह्मा बृहस्पतियुतो देवो गरुडवाहनः । नंदि भृंगि समायुक्तो गौर्या सह वृषध्वजः

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯೊಡನೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಬಂದನು; ಗರುಡವಾಹನನಾದ ಭಗವಾನೂ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಗೌರಿಯೊಡನೆ ವೃಷಧ್ವಜ ಮಹಾದೇವನು ನಂದಿ ಹಾಗೂ ಭೃಂಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಹಾಪವಿತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದನು.

Verse 25

महेंद्रमुख्या गीर्वाणा नागाः पातालवासिनः । रत्नान्यादाय बहुशः ससरित्का महाब्धयः

ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವಗಣ ಬಂದರು; ಪಾತಾಳವಾಸಿ ನಾಗರೂ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಮಹಾಸಾಗರಗಳೂ ತಮ್ಮ ನದಿಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ, ಪುನಃಪುನಃ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳನ್ನು ತಂದು ಅರ್ಪಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಾಜರಾದವು.

Verse 26

स्थावरा जंगमं रूपं धृत्वा याताः सहस्रशः । महामहोत्सवे तस्मिन्बभूवाकालकौमुदी

ಸ್ಥಾವರರಾಗಿದ್ದವರೂ ಜಂಗಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ಆ ಮಹಾಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯಂತೊಂದು ಪ್ರಕಾಶವು ಉದಯಿಸಿದಂತೆ ಆಯಿತು.

Verse 27

जातकर्म स्वयं चक्रे तस्य देवः पितामहः । श्रुतिं विचार्य तद्रूपां नाम्ना गृहपतिस्त्वयम्

ಅವನಿಗಾಗಿ ದೇವಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಜಾತಕರ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, “ನಿನ್ನ ಹೆಸರು ‘ಗೃಹಪತಿ’” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.

Verse 28

इति नाम ददौ तस्मै देयमेकादशेहनि । नामकर्मविधानेन तदर्थं श्रुतिमुच्चरन्

ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೆಸರು ನೀಡಿದನು—ಅದು ಏಕಾದಶ ದಿನದಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು. ನಾಮಕರಣ ವಿಧಾನದಂತೆ, ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ.

Verse 29

अयमग्निर्गृहपतिर्गार्हपत्यः प्रजाया वसुवित्तमः । अग्ने गृहपतेभिद्युम्नमभि सह आयच्छस्व

ಈ ಅಗ್ನಿಯೇ ಗೃಹಪತಿ—ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿ—ಸಂತತಿಗೆ ಧನ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾತ. ಹೇ ಅಗ್ನೇ, ಹೇ ಗೃಹಪತೇ, ನಮಗೆ ಸಹಿತವಾಗಿ ದ್ಯುಮ್ನಮಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.

Verse 30

अग्ने गृहपते स्थित्या परामपि निदर्शयन् । चतुर्निगममंत्रोक्तैराशीर्भिरभिनंद्य च

ಹೇ ಅಗ್ನೇ ಗೃಹಪತೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿರ ನಿಯಮಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನೀನು ಪರಮ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೀ. ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾದ ಆಶೀರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಅವನು ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದನು.

Verse 31

कृत्वा बालोचितां रक्षां हरेण हरिणा सह । निर्ययौ हंसमारुह्य सर्वेषां प्रपितामहः

ಶಿಶುವಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರಕ್ಷಾವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಹರ (ಶಿವ)ರೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸಾರೂಢನಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 32

अहोरूपमहो तेजस्त्वहो सर्वांगलक्षणम् । अहो शुचिष्मतीभाग्यमाविरासीत्स्वयं हरः

ಅಹೋ, ಎಂಥ ರೂಪ! ಅಹೋ, ಎಂಥ ತೇಜಸ್ಸು! ಅಹೋ, ಸರ್ವಾಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ಣ ಮಂಗಳಲಕ್ಷಣಗಳು! ಅಹೋ, ಈ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಭಾಗ್ಯ—ಸ್ವಯಂ ಹರ (ಶಿವ) ಪ್ರಕಟನಾದನು!

Verse 33

अथवा किमिदं चित्रं शर्वभक्तजनेष्वहो । आविर्भवेत्स्वयं रुद्रो यतोरुद्रास्तदर्चकाः

ಅಥವಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು—ಶರ್ವಭಕ್ತರ ನಡುವೆ? ಏಕೆಂದರೆ ರುದ್ರನು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಟನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಆರಾಧಕರೂ ಭಕ್ತಿಬಲದಿಂದ ರುದ್ರಸ್ವರೂಪರಾಗುವಂತೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 34

इति स्तुवंतस्त्वन्योन्यं जग्मुः सर्वे यथागतम् । विश्वानरं समापृच्छ्य संप्रहृष्टतनूरुहाः

ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬಂದಂತೆಲೇ ಹೊರಟರು. ವಿಶ್ವಾನರನಿಗೆ ವಿದಾಯವನ್ನರ್ಪಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 35

अतः पुत्रं समीहंते गृहस्थाश्रमवासिनः । पुत्रेण लोकाञ्जयति श्रुतिरेषा सनातनी

ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಪುತ್ರನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬಹುದು—ಇದು ಶ್ರುತಿಯ ಸನಾತನ ಉಪದೇಶ.

Verse 36

अपुत्रस्य गृहं शून्यमपुत्रस्यार्जनं वृथा । अपुत्रस्यान्वयश्छिन्नो नापवित्रं ह्यपुत्रतः

ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ಮನೆ ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ಸಂಪಾದನೆ ವ್ಯರ್ಥ. ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ವಂಶಪರಂಪರೆ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ—ನಿಜವಾಗಿ ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪವಿತ್ರಕರನು ಇಲ್ಲ.

Verse 37

न पुत्रात्परमो लाभो न पुत्रात्परमं सुखम् । न पुत्रात्परमं मित्रं परत्रेह च कुत्रचित्

ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವಿಲ್ಲ, ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸುಖವಿಲ್ಲ. ಪುತ್ರನಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಿತ್ರನಿಲ್ಲ—ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 38

औरसः क्षेत्रजः क्रीतो दत्तः प्राप्तः सुतासुतः । आपत्सुरक्षितश्चान्यः पुत्राः सप्तात्र कीर्तिताः

ಇಲ್ಲಿ ಪುತ್ರರ ಏಳು ವಿಧಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಔರಸ (ಸ್ವಪತ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ), ಕ್ಷೇತ್ರಜ, ಕ್ರೀತ (ಖರೀದಿಸಿದ), ದತ್ತ (ದತ್ತಕ), ಪ್ರಾಪ್ತ, ಸುತಾಸುತ (ಮಗಳ ಮಗ), ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು—ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು.

Verse 39

एषामन्यतमः कार्यो गृहस्थेन विपश्चिता । पूर्वपूर्वः सुतः श्रेयान्हीनःस्यादुत्तरोत्तरः

ಈ ಪುತ್ರಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಗೃಹಸ್ಥನು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪುತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನಂತರ ನಂತರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವರು ಕ್ರಮೇಣ ಹೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 40

गणावूचतुः । निष्क्रमोथ चतुर्थेऽस्य मासि पित्राकृतो गृहात् । अन्नप्राशनमब्दार्धे चूडाब्दे चार्थवत्कृता

ಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ನಾಲ್ಕನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯು ಗೃಹದಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಮಣ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಅರ್ಧವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪ್ರಾಶನ ಮಾಡಿಸಿದನು; ಚೂಡಾವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೂಡಾಕರ್ಮವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 41

कर्णवेधं ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे सकर्मवित् । ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं पंचमेऽब्दे व्रतं ददौ

ನಂತರ ಕರ್ಮವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು ಶ್ರವಣ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣವೇಧ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಿರಣ) ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವ್ರತವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 42

उपाकर्म ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः । त्र्यब्दं वेदान्सविधिनाऽध्यैष्ट सांगपदक्रमान्

ನಂತರ ಉಪಾಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ ಆ ಸುಧೀ ವೇದಾಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದನು—ವೇದಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪದಪಾಠ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಪಾಠ ಸಹಿತವಾಗಿ.

Verse 43

विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्राद्गुरोर्मुखात् । विनयादिगुणानाविष्कुर्वञ्जग्राह शक्तिमान्

ಗುರುವಿನ ಮುಖದಿಂದ, ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಿಂದಲೇ ಎಂಬಂತೆ, ಅವನು ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯಾಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಂತನಾಗಿ ವಿನಯಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆತ್ಮಸಾತ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 44

ततोथ नवमे वर्षे पित्रोः शुश्रूषणे रतम् । वैश्वानरं गृहपतिं दृष्ट्वा कामचरो मुनिः

ಆಮೇಲೆ ಒಂಬತ್ತನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರತನಾದ ಬಾಲಕ ಗೃಹಪತಿ ವೈಶ್ವಾನರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾವಿಹಾರಿಯಾದ ಮುನಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 45

विश्वानरोटजं प्राप्य देवर्षिर्नारदः सुधीः । पप्रच्छ कुशलं तत्र गृहीतार्घासनः क्रमात्

ವೈಶ್ವಾನರನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪ್ರಾಜ್ಞ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು—ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸನದಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿ ಸತ್ಕೃತನಾಗಿ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು।

Verse 46

नारद उवाच । विश्वानर महाभाग शुचिष्मति शुभव्रते । कुरुते युवयोर्वाक्यमयं गृहपतिः शिशुः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ವೈಶ್ವಾನರ, ಹೇ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನ ಶುಭವ್ರತ! ಈ ಬಾಲಕ ಗೃಹಪತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 47

नान्यत्तीर्थं न वा देवो न गुरुर्न च सत्किया । विहाय पित्रोर्वचनं नान्यो धर्मः सुतस्य हि

ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ವಚನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗನಿಗೆ ಬೇರೆ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಬೇರೆ ದೇವನಿಲ್ಲ, ಗುರುನಿಲ್ಲ, ಸತ್ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ।

Verse 48

न पित्रोरधिकं किंचित्त्रिलोक्यां तनयस्य हि । गर्भधारणपोषाभ्यां पितुर्माता गरीयसी

ಮಗನಿಗೆ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ತಂದೆತಾಯಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ತಾಯಿ ತಂದೆಯಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂಜ್ಯಳು।

Verse 49

अंभोभिरभिषिच्यस्वं जननीचरणच्युतैः । प्राप्नुयात्स्वर्धुनीशुद्ध कबंधाधिकशुद्धताम्

ತಾಯಿಯ ಪಾದಗಳಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಜಲದಿಂದ ತಾನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿಕೊಂಡವನು, ಹೇ ಗಂಗಾಸಮ ಶುದ್ಧೆಯೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯಶುದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಪರಮ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 50

संन्यस्ताखिलकर्मापि पितुर्वंद्यो हिमस्करी । सर्ववंद्येन यतिना प्रसूर्वंद्या प्रयत्नतः

ಮಾತೆ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ ಅವಳು ಪಿತರಿಗೆ ವಂದನೀಯಳು; ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತನಾದ ಯತಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಪ್ರಸೂ—ಜನ್ಮದಾತ್ರೀ ತಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 51

इदमेव तपोत्युग्रमिदमेवपरं व्रतम् । अयमेव परो धर्मो यत्पित्रोः परितोषणम्

ಇದೇ ಏಕೈಕ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು, ಇದೇ ಪರಮ ವ್ರತ; ಇದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ—ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು।

Verse 52

मन्येमान्यो नाधमस्य तथान्यस्य यथा युवाम् । सुखाकारैर्विनीतस्य शिशोर्गृहपतेरहम्

ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಂತೆ ನಾನು ಇನ್ನಾರನ್ನೂ ಇಷ್ಟು ಮಾನ್ಯರೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನಾರನ್ನೂ ಇಷ್ಟು ಹೀನವೆಂದೂ ಅಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಈ ಶಿಶು ಗೃಹಪತಿಯನ್ನು ಸೌಮ್ಯ, ಸ्नेಹಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ವಿನೀತನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದೀರಿ।

Verse 53

वैश्वानरसमभ्येहि ममोत्संगे निषीद भो । लक्षणानि परीक्षेहं पाणिं दर्शय दक्षिणम्

ಹೇ ವೈಶ್ವಾನರ, ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ; ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂತು. ನಿನ್ನ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನ ಬಲಗೈಯನ್ನು ತೋರಿಸು।

Verse 54

इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः । प्रणम्य नारदं श्रीमान्भक्त्याप्रह्व उपाविशत्

ಮುನಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಬಾಲನು ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ವಿನಯದಿಂದ ನಾರದಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕುಳಿತನು.

Verse 55

ततो दृष्ट्वास्य सर्वांगं तालुजिह्वाद्विजानपि । आनीय कुंकुमारक्तं सूत्रं च त्रिगुणीकृतम्

ನಂತರ ಮುನಿಯು ಅವನ ಸರ್ವಾಂಗವನ್ನು—ತಾಲು, ನಾಲಿಗೆ, ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ಸಹ—ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ದಾರವನ್ನು ತಂದು ಮೂರರಷ್ಟು ಮಡಚಿದನು.

Verse 56

स्मृत्वा शिवौ गणाध्यक्षमूर्ध्वीभूतमुदङ्मुखम् । मुनिः परिममौ बालमापादतलमस्तकम्

ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಬಾಲನನ್ನು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಮುನಿಯು ಪಾದತಳದಿಂದ ಶಿರೋಮಸ್ತಕದವರೆಗೆ ಅಳೆಯಿದನು.

Verse 57

तिर्यगूर्ध्वं समो माने योष्टोत्तरशतांगुलः । स भवेत्पृथिवीपालो बालोऽयं ते यथा द्विज

ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಗಲ-ಎತ್ತರ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಮಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ನೂರು ಅಂಗುಲಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿತಸ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನಿನ್ನ ಈ ಬಾಲನು ಭೂಪಾಲ—ರಾಜ—ಆಗುವನು.

Verse 58

पंचसूक्ष्मः पंचदीर्घः सप्तरक्तः षडुन्नतः । त्रिपृथुर्लघुगंभीरो द्वात्रिंशल्लक्षणस्त्विति

‘ಇವನಿಗೆ ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಐದು ದೀರ್ಘ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಏಳು ರಕ್ತವರ್ಣ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಉನ್ನತ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇವೆ; ಮೂರು ವಿಶಾಲ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ-ಗಂಭೀರ—ಹೀಗೆ ಇವನು ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್ ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತನು.’

Verse 59

पंचदीर्घाणि शस्यानि यथादीर्घायुषोस्य वै । भुजौ नेत्रे हनुर्जानु नासाऽस्य तनयस्य ते

ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಐದು ದೀರ್ಘ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿವೆ—ಭುಜಗಳು, ನೇತ್ರಗಳು, ಹನು, ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಸಿಕೆ; ಇವನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು.

Verse 60

ग्रीवाजंघा मेहनैश्च त्रिभिर्ह्रस्वोयमीडितः । स्वरेण सत्त्वनाभिभ्यां त्रिगंभीरः शिशुः शुभः

ಗ್ರೀವ, ಜಂಘೆ ಮತ್ತು ಮೇಹನ—ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಹ್ರಸ್ವ’ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿತನು; ಸ್ವರ, ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ನಾಭಿಯಿಂದ ಈ ಶುಭ ಶಿಶು ‘ತ್ರಿಗಂಭೀರ’ನು.

Verse 61

त्वक्केशांगुलिदशनाः पर्वाण्यंगुलिजान्यपि । तथास्य पंचसूक्ष्माणि दिक्पालपदभाग्यथा

ಚರ್ಮ, ಕೇಶ, ಬೆರಳುಗಳು, ದಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಸೂಕುಮಾರ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಐದು ‘ಸೂಕ್ಷ್ಮ’ ಲಕ್ಷಣಗಳು ದಿಕ್ಪಾಲಪದಭಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ.

Verse 62

वक्षः कुक्ष्यलकं स्कंध करं वक्त्रं षडुन्नतम् । तथाऽत्र दृश्यते बाले महदैश्वर्यभाग्यथा

ವಕ್ಷಸ್ಥಲ, ಕುಕ್ಷಿ, ಅಲಕಗಳು (ಸುರುಳಿ ಕೂದಲು), ಸ್ಕಂಧಗಳು, ಕೈಗಳು, ಮುಖ—ಇವು ಆರು ಉನ್ನತ ಲಕ್ಷಣಗಳು; ಈ ಬಾಲನಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯ-ಸಮೃದ್ಧಿಭಾಗ್ಯದ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 63

पाण्योस्तले च नेत्रांते तालुजिह्वाधरौष्ठकम् । सप्तारुणं च सनखमस्मिन्राज्यसुखप्रदम्

ಕೈಗಳ ತಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಲು-ಜಿಹ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಅಧರೋಷ್ಠದಲ್ಲಿ (ನಖಗಳೊಡನೆ) ಏಳು ಅರುಣವರ್ಣದ ಛಾಯೆಗಳು ಇವೆ; ಇವು ಅವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಸুখ ನೀಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 64

ललाटकटिवक्षोभिस्त्रिविस्तीर्णो यथाह्यसौ । सर्वतेजोतिरैश्वर्यं तथा प्राप्स्यति नान्यथा

ಲಲಾಟ, ಕಟಿ ಮತ್ತು ವಕ್ಷಸ್ಥಳ—ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲತೆ ಹಾಗೂ ಸುಸಂಹತಿ ಇರುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸರ್ವತೇಜೋಮಯ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ.

Verse 65

कमठीपृष्ठकठिनावकर्मकरणौ करौ । राज्यहेतू शिशोरस्य पादौ चाध्वनि कोमलौ

ಶಿಶುವಿನ ಕೈಗಳು ಆಮೆಯ ಬೆನ್ನಿನಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೆ, ಅವೇ ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಪಥಯಾತ್ರೆಗೆ কোমಲವಾದ ಪಾದಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅವನು ಮಹಾಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 66

अच्छिन्ना तर्जनीं व्याप्य तथा रेखास्य दृश्यते । कनिष्ठा पृष्ठनिर्याता दीर्घायुष्यं यथार्पयेत्

ತರ್ಜನಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿ ಅಚ್ಛಿನ್ನ ರೇಖೆ ಕಾಣಿಸಿ, ಕನಿಷ್ಠಿಕೆಯ ರೇಖೆ ಹಿಂಭಾಗದತ್ತ ಹೊರಟಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅವನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 67

पादौ सुमांसलौ रक्तौ समौ सूक्ष्मौ सुशौभनौ । समगुल्फौ स्वेदहीनौ स्निग्धावैश्वर्यसूचकौ

ಮಾಂಸಲ, ರಕ್ತವರ್ಣ, ಸಮ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ಪರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಪಾದಗಳು; ಸಮ ಗುಲ್ಫಗಳು, ಅಧಿಕ ಸ್ವೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಹಜ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ—ಇವು ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸೂಚಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು।

Verse 68

स्वल्पाभिः कररेखाभिरारक्ताभिः सदासुखी । लिंगेन कृशह्रस्वेन राजराजो भविष्यति

ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯ ರೇಖೆಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅವನು ಸದಾ ಸುಖಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಕೃಶ ಹಾಗೂ ಹ್ರಸ್ವ ಲಿಂಗವಿದ್ದರೆ ಅವನು ರಾಜಾಧಿರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 69

उत्कंटासनगुल्फास्फिग्नाभिरस्यापि वर्तुला । दक्षिणावर्तमरुणं महदैश्वर्यसूचिका

ಅವನ ನಿತಂಬಗಳು, ತೊಡೆಗಳು, ಗುಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಭಿಯೂ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿವೆ. ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ ಕೆಂಪು ವರ್ಣದ ಶುಭಚಿಹ್ನೆ ಮಹಾ ಐಶ್ವರ್ಯ-ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.

Verse 70

धारैका मूत्रयत्यस्मिन्दक्षिणावर्तिनी यदि । गंधश्च मीनमधुनोर्यदि वीर्ये तदा नृपः

ಅವನ ಮೂತ್ರವು ಒಂದೇ ಸ್ಥಿರ ಧಾರೆಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದು ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಜೇನಿನಂತಹ ಸುಗಂಧವಿದ್ದರೆ, ಅವನು ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 71

विस्तीर्णौ मांसलौ स्निग्धौ स्फिचावस्य सुखोचितौ । वामावर्तौ सुप्रलंबौ दोषौ दिग्रक्षणोचितौ

ಅವನ ನಿತಂಬಗಳು ವಿಶಾಲ, ಮಾಂಸಲ, ಮೃದುವಾಗಿ ಸುಖಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ವೃಷಣಗಳು ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವನು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ—ರಾಜಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಜ್ಞಾಪನೆಗೆ—ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 72

श्रीवत्सवज्रचक्राब्ज मत्स्यकोदंडदंडभृत् । तथास्य करगा रेखा यथा स्यात्त्रिदिवस्पतिः

ಅವನ ಕೈರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ, ವಜ್ರ, ಚಕ್ರ, ಪದ್ಮ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೋದಂಡ (ಧನುಸ್ಸು) ಮತ್ತು ದಂಡದಂತಹ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕಪತಿಯಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 73

द्वात्रिंशद्दशनश्चायं करकंबु शिरोधरः । कौंचदुंदुभिहंसाभ्र स्वरः सर्वेश्वराधिकः

ಅವನಿಗೆ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ; ಕೈಗಳು ಶಂಖದಂತಿವೆ; ತಲೆ ಮತ್ತು ಕಂಠ ಸುಗಠಿತ; ಅವನ ಧ್ವನಿ—ಕೊಕ್ಕರೆ, ದುಂದುಭಿ, ಹಂಸ ಮತ್ತು ಮೇಘದಂತೆ—ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಸರ್ವಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 74

मधुपिंगलनेत्रोऽसौ नैनं श्रीस्त्यजति क्वचित् । पंचरेखललाटस्तु तथा सिंहोदरः शुभः

ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಧು-ಸುವರ್ಣವರ್ಣದವು; ಶ್ರೀ (ಸಂಪತ್ತು) ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಐದು ರೇಖೆಗಳು, ಉದರ ಸಿಂಹಸಮಾನ—ಸರ್ವಥಾ ಶುಭ.

Verse 75

ऊर्ध्वरेखांकितपदो निःश्वसन्पद्मगंधवान् । अच्छिद्रपाणिः सुनखो महालक्षणवानयम्

ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೇಳುವ ರೇಖೆಗಳು ಅಂಕಿತವಾಗಿವೆ; ಅವನ ಉಸಿರಲ್ಲಿಯೂ ಪದ್ಮಸುಗಂಧ. ಅವನ ಕೈಗಳು ದೋಷರಹಿತ, ನಖಗಳು ಸುಂದರ; ಅವನು ಮಹಾಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನನು.

Verse 76

किंतु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् । संपूर्णनिर्मलकलं पातयेद्विधुवद्विधिः

ಆದರೆ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತ, ಸರ್ವಶುಭಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತ, ಸರ್ವಾಂಗಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲನಾದವನನ್ನೂ ಪ್ರತಿಕೂಲ ವಿಧಿ ಕೆಡವಿಬಿಡಬಹುದು; ವಿಧಿನಿಯಮದಂತೆ ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣಿಸುವಂತೆ.

Verse 77

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशुः । गुणोपि दोषतां याति वक्रीभूते विधातरि

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶಿಶುವನ್ನು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ವಿಧಾತ (ಭಾಗ್ಯ) ವಕ್ರವಾದಾಗ ಗುಣವೂ ದೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 78

शंकेऽस्य द्वादशेवर्षे प्रत्यूहो विद्युदग्नितः । इत्युक्त्वा नारदो धीमान्स जगाम यथागतम्

“ಇವನ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತ್ಯೂಹವಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಶಂಕೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಧೀಮಾನ್ ನಾರದನು ಬಂದಂತೆಲೇ ಹೊರಟನು.

Verse 79

विश्वानरः सपत्नीकस्तच्छ्रुत्वा नारदेरितम् । तदैव मन्यमानोभूद्वज्रपातं सुदारुणम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ವಿಶ್ವಾನರನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ಅತಿಭೀಕರ ವಜ್ರಪಾತದಂತೆ ಮನಸಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 80

हाहतोस्मीति वचसा हृदयं समताडयत् । मूर्च्छामवाप महतीं पुत्रशोकसमाकुलः

“ಹಾ, ನಾನು ನಾಶವಾಯಿತು!” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತನ್ನ ವಚನದಿಂದಲೇ ಹೃದಯವನ್ನು ಹೊಡೆದಂತೆ ಮಾಡಿದನು; ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಮಹಾಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 81

शुचिष्मत्यपि दुःखार्ता रुरोदातीव दुःसहम् । आर्तस्वरेण हारावैरत्यंत व्याकुलेद्रिया

ಶುಚಿಷ್ಮತಿಯೂ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಸಹಿಸಲಾರದಂತೆ ಅತ್ತಳು; ಆರ್ಥಸ್ವರದಿಂದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಅವಳು ಮರುಮರು ಅಳಲಾಡಿದಳು।

Verse 82

हाशिशो हागुणनिधे हा पितुर्वाक्यकारक । हा कुतो मंदभाग्याया जठरे मे समागतः

“ಹಾ ನನ್ನ ಶಿಶುವೇ! ಹಾ ಗುಣನಿಧೇ! ಹಾ ಪಿತೃವಾಕ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದವನೇ! ಹಾ, ನಾನು ಮಂದಭಾಗ್ಯವತಿ—ನೀನು ನನ್ನ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದೆ?” ಎಂದು ಅವಳು ವಿಲಪಿಸಿದಳು।

Verse 83

त्वदेकपुत्रां हापुत्रकोऽत्र मां त्रायते पुरा । त्वदृते त्वद्गुणोर्म्याढ्ये पतितां शोकसागरे

“ಹಾ ಪುತ್ರನೇ! ನೀನೇ ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರ; ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ರಕ್ಷಿಸುವರು? ಗುಣತರಂಗಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನೇ! ನಾನು ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 84

हा बाल हा विमल हा कमलायताक्ष हा लोकलोचनचकोर कुरंगलक्ष्मन् । हा तात तात नयनाब्ज मयूखमालिन्हा मातुरुत्सवसहस्रसुखैकहेतो

ಅಯ್ಯೋ ಬಾಲಾ! ಅಯ್ಯೋ ವಿಮಲಾ! ಅಯ್ಯೋ ಕಮಲಾಯತಾಕ್ಷಾ! ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಆನಂದವೇ! ಜಿಂಕೆಯಂತ ಲಾವಣ್ಯವಂತನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ, ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ! ಕಿರಣಮಾಲೆಯಿಂದ ಶೋಭಿತ ಕಮಲನಯನನೇ! ತಾಯಿಗೆ ಸಹಸ್ರೋತ್ಸವಸুখದ ಏಕೈಕ ಕಾರಣನೇ!

Verse 85

हा पूर्णचंद्रमुख हा सुनखांगुलीक हा चाटुकारवचनामृतवीचिपूर । दुःखैः कियद्भिरहहां गमयात्वमाप्तः किं किं कृतं गृहपते न मया त्वदाप्त्यै

ಅಯ್ಯೋ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರಮುಖನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಸುಂದರ ನಖ-ಅಂಗುಳಿಗಳವನೇ! ಅಯ್ಯೋ, ಮಧುರ ಚಾಟುವಾಕ್ಯಗಳು ಅಮೃತತರಂಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನೇ! ಎಷ್ಟು ದುಃಖಗಳಿಂದ—ಅಹಹಾ!—ನಿನ್ನನ್ನು ದೂರ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು? ಹೇ ಗೃಹಪತೇ! ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲು (ಹತ್ತಿರ ಇಡಲು) ನಾನು ಏನು ಏನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ?

Verse 86

नोप्तो बलिर्न बत कासु च देवता सुतीर्थानि कानि न मयाध्युषितानि वत्स । के के मया न नियमौषधमंत्रयंत्राः संसाधितास्तव कृते सुकृतैकलभ्य

ಯಾವ ಬಲಿಯರ್ಪಣವೂ ಬಾಕಿ ಉಳಿಸಲಿಲ್ಲ; ಯಾವ ಯಾವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗಲಿಲ್ಲ? ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಾಸಿಸಲಿಲ್ಲ, ವತ್ಸಾ? ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ—ಹೇ ಸತ್ಕರ್ಮದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯನಾದವನೇ—ಯಾವ ಯಾವ ನಿಯಮ, ಔಷಧ, ಮಂತ್ರ, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ?

Verse 87

संसारसागरतरे हर दुःखभारं सारं मुखेंदुमभिदर्शय सौख्यसिंधो । पुन्नामतीव्रनरकार्णव वाडवाग्नेस्संजीवयस्व पितरं निजवाक्सुधोक्षैः

ಹೇ ಸಂಸಾರಸಾಗರ ದಾಟಿಸುವವನೇ! ದುಃಖಭಾರವನ್ನು ಹರಿಸು. ಹೇ ಸೌಖ್ಯಸಿಂಧೋ! ನಿನ್ನ ಮುಖಚಂದ್ರದ ಸಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೋರಿಸು. ಹೇ ‘ಪುನ್ನಾಮ’ ಎಂಬ ತೀವ್ರ ನರಕಸಾಗರದ ವಾಡವಾಗ್ನಿಯೇ! ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಸುಧಾವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತಂದೆಯನ್ನು ಸಂಜೀವನಗೊಳಿಸು.

Verse 88

किंदेवता अहह जन्ममहोत्सवेऽस्य ज्ञात्वेति भाविमिलिता युगपत्समस्ताः । एकस्थ सर्वगुण शील कलाकलाप सौंदर्यलक्षणपरीक्षणपूर्णहर्षाः

“ಇವನು ಯಾವ ದೇವತೆ?” ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನ ಮಹಾಜನ್ಮೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು; ಈ ಒಬ್ಬ ಮಗುವಿನಲ್ಲೇ ಸರ್ವಗುಣ, ಶೀಲ, ಕಲಾಸಂಪತ್ತು, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.

Verse 89

शंभो महेश करुणाकर शूलपाणे मृत्युंजयस्त्वमिति वेदविदो वदंति । त्वद्दत्त बालतनये यदि कालकालः स्यादेवमत्र वद कस्य भवेन्न पातः

ಹೇ ಶಂಭೋ, ಮಹೇಶ, ಕರುಣಾಸಾಗರ, ಶೂಲಪಾಣೇ! ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ನೀನೇ ಮೃತ್ಯುಂಜಯನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನಿಂದ ದತ್ತವಾದ ಬಾಲಪುತ್ರನಿಗೇ ಕಾಲರೂಪ ಮರಣವೇ ಮರಣವಾದರೆ, ಹೇಳು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಪತನವಾಗದು?

Verse 90

हा हंतहंतभवता भव तापहारी कस्माद्विधेऽत्र विदधे बहुभिः प्रयत्नैः । बालो विशालगुणसिंधुमगाधमध्यं सद्रत्नसारमखिलं सविधं विधाय

ಹಾಯ್! ಹಾಯ್! ಹೇ ವಿಧಾತಾ, ಭವತಾಪಹಾರೀ! ಇಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಏಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ—ಗುಣಗಳ ವಿಶಾಲ ಸಾಗರನಾದ, ಅಗಾಧ ಗರ್ಭವಿರುವ, ಸಕಲ ಸದ್ರತ್ನಸಾರದ, ಸರ್ವತಃ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಬಾಲನನ್ನು?

Verse 91

हा कालबालकवती किमुतेन राज्ञी त्वत्कालतां न हृतवान्नसुताननेंदुः । बालेति कोमलमृणाल लतांगलीलं दंभोलिनिष्ठुरकठोरकुठारदंष्ट्रः

ಹಾಯ್—ಕಾಲವು ಅವಳನ್ನು ಸಂತಾನಹೀನಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು! ಹಾಗಾದರೆ ಈ ರಾಣಿಯೇನು—ಪುತ್ರಮುಖಚಂದ್ರನು ಅವಳ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೇ? ‘ಬಾಲ!’—ಆದರೂ ಕಮಲನಾಳ-ಲತೆಯಂತ কোমಲ ದೇಹಲೀಲೆಯನ್ನು ಕಾಲವು ಹೊಡೆದಿತು; ಅದರ ದಂತಗಳು ವಜ್ರದಂತೆ ಕಠಿಣ, ಕೊಡಲಿಯಂತೆ ನಿರ್ದಯ, ಖಡ್ಗದಂತೆ ನಿಷ್ಠುರ.

Verse 92

इत्थं विलप्य बहुशो नयनांबुधारासंपातजात तटिनी शतमुत्तरंगम् । सा तोकशोकजनितानल तापतप्ता प्रोच्छ्वस्यदीर्घविपुलोष्णमहो शुशोष

ಹೀಗೆ ಮರುಮರು ವಿಲಪಿಸುತ್ತಾ ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರಧಾರೆಗಳು ಹರಿದು, ಉಕ್ಕುವ ಅಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ನದಿಗಳಂತೆ ಕಂಡವು. ಬಾಲಶೋಕಜನಿತ ಅಗ್ನಿತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧಳಾಗಿ ಅವಳು ದೀರ್ಘ, ಭಾರೀ, ಉರಿಯುವ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಲೇ—ಅಯ್ಯೋ, ಕೊನೆಗೆ ಒಣಗಿ ಕುಗ್ಗಿಹೋಯಿತು.

Verse 93

आकर्ण्य तत्करुणवत्परिदेवितानि तानि द्रुमा व्रततयः कुसुमाश्रुपातैः । प्रायो रुदंति पततां विरुतार्तरावैरालोल्यमौलिमसकृत्पवनच्छलेन

ಆ ಕರುಣಭರಿತ ಪರಿದೇವನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮರಗಳು ವ್ರತಧಾರಿ ತಪಸ್ವಿಗಳಂತೆ ತೋಚಿದವು—ಹೂವನ್ನೇ ಕಣ್ಣೀರಾಗಿ ಸುರಿಸಿ ಅಳುವಂತೆ. ಬೀಳುವ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವ್ಯಾಕುಲ ಆರ್ತನಾದಗಳಿಂದ ಅವು ಬಹುಶಃ ರೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಗಾಳಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮುಕುಟಗಳು ಮರುಮರು ಅಲುಗಾಡಿದವು.

Verse 94

रुण्णं तया किल तथा बहुमुक्तकंठमार्तस्वरैः प्रतिरवच्छलतो यथोच्चैः । तद्दुःखतोनुरुरुदुर्गिरिकंदरास्याः सर्वा दिशः स्थगितपत्रिमृगागमा हि

ಅವಳು ಹಾಗೆ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಅತ್ತಳು—ಕಂಠವು ಮರುಮರು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತ—ಆರ್ತಸ್ವರಗಳು ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದವು, ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿತು. ಆ ದುಃಖದ ವೇಗದಿಂದ ಪರ್ವತಗುಹೆಗಳ ಬಾಯಿಗಳೂ ಅಳುವಂತೆ ತೋರಿ, ಪಕ್ಷಿ ಮೃಗಗಳು ಮೌನಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ತುಂಬಿ ಮಂಕಾದವು।

Verse 95

श्रुत्वार्तनादमिति विश्वनरोपि मोहं हित्वोत्थितः किमिति किंत्विति किंकिमेतत् । उच्चैर्वदन्गृहपतिः क्व समे बहिस्थः प्राणोंतरात्मनिलयः सकलेंद्रियेशः

ಆ ಆర్తನಾದವನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಶ್ವನರವೂ ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು—“ಇದು ಏನು? ಏಕೆ? ಏನಾಗಿದೆ?” ಎಂದು ಕೂಗಿದ. ಗೃಹಪತಿ ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದ—“ಅವನು ಎಲ್ಲಿದೆ—ಹೊರಗೆ ಸಮತಲದಲ್ಲೇ? ಯಾರು ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಧೀಶ್ವರನೋ.”

Verse 96

अगस्त्य उवाच । ततो दृष्ट्वा स पितरौ बहुशोकसमावृतौ । स्मित्वोवाच ततो मातस्त्रासस्त्वीदृक्कुतो हि वाम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯನ್ನು ಮಹಾಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಕಂಡು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು—“ಅಮ್ಮಾ, ನಿಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇಂತಹ ಭಯ ಏಕೆ?”

Verse 97

न मांकृत वपुस्त्राणं भवच्चरणरेणुभिः । कालः कलयितुं शक्तो वराकी चंचलाल्पिका

ನಿಮ್ಮ ಪಾದರೇಣುವಿನಿಂದ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ‘ರಕ್ಷಿತ ವಸ್ತು’ ಎಂದು ಮಾಡಬೇಡಿ. ಆ ದೀನ, ಚಂಚಲ, ಅಲ್ಪಶಕ್ತಿ—ಕಾಲ—ನನ್ನನ್ನು ಅಳೆಯಲೂ ಬಂಧಿಸಲೂ ಶಕ್ತನಲ್ಲ।

Verse 98

प्रतिज्ञां शृणुतं तातौ यदि वां तनयो ह्यहम् । करिष्येहं तथा तेन विद्युन्मत्तस्त्रसिष्यति

ಪ್ರಿಯ ತಂದೆತಾಯಿಯರೇ, ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿಮ್ಮ ಮಗನಾದರೆ, ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಉನ್ಮತ್ತನಾದವನು ಕೂಡ ನಡುಗುವನು।

Verse 99

मृत्युंजयं समाराध्य सर्वज्ञं सर्वदं सताम् । कालकालं महाकालं कालकूटविषादिनम्

ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಸರ್ವ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ, ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಮೃತ್ಯುಂಜಯನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಆರಾಧಿಸಿ, ಕಾಲಕ್ಕೂ ಕಾಲನಾದ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು, ಕಾಲಕೂಟವಿಷಭಕ್ಷಕನನ್ನು ಭಜಿಸು।

Verse 100

इति श्रुत्वा वचस्तस्य जरितौ द्विजदंपती । अकालामृतवर्षौघ शांततापौ तदोचतुः

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳು—ಅಕಾಲ ಅಮೃತವೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಅವರ ತಾಪ ಶಮನವಾದವರು—ಆಗ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 110

अंधकं यस्त्रिशूलाग्रप्रोतं वर्षायुतं पुरा । त्रैलोक्यैश्वर्यसंमूढं शोषयामास भानुना

ಯಾರು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಧಕನನ್ನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚುಚ್ಚಿ ಇಟ್ಟು, ತ್ರಿಲೋಕೈಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ತೇಜೋತಾಪದಿಂದ ಒಣಗಿಸಿದನೋ—ಅವನೇ।

Verse 120

आलोक्यालोक्य तल्लिंगं तुतोष हृदये बहु । परमानंदकंदाख्यं स्फुटमेतन्न संशयः

ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮರುಮರು ದರ್ಶಿಸಿ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸಂತೋಷ ಉಕ್ಕಿಬಂತು। ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಇದು ‘ಪರಮಾನಂದ-ಕಂದ’—ಪರಮ ಆನಂದದ ಮೂಲಕಂದವೇ।

Verse 130

विश्वेषां विश्वबीजानां कर्माख्यानां लयो यतः । अस्मिन्निर्वाणदे लिंगे विश्वलिंगमिदं ततः

ಈ ನಿರ್ವಾಣಪ್ರದ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವಬೀಜಗಳೂ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಾಖ್ಯಾನಗಳೂ ಲಯವಾಗುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ‘ವಿಶ್ವಲಿಂಗ’—ಜಗತ್ತಿನ ಲಿಂಗ—ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 140

उवाच मधुरं धीरः कीरवन्मधुराक्षरम् । मघवन्वृत्रशत्रो त्वां जाने कुलिशपाणिनम्

ಧೀರನು ಗಿಳಿಯಂತೆ ಮಧುರಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಸಿಹಿಯಾಗಿ ನುಡಿದನು— “ಹೇ ಮಘವನ್, ವೃತ್ರಹಂತಾ! ನಿನ್ನನ್ನು ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನೆಂದು ನಾನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ।”

Verse 150

परिज्ञाय महादेवं गुरुवाक्यत आगमात् । हर्ष बाष्पाकुलः सन्न कठो रोमांचकंचुकः

ಗುರುವಾಕ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಗಮಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಅರಿತು ಅವನು ಹರ್ಷಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು; ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ದೇಹ ಕಠಿಣವಾಗಿ, ರೋಮಾಂಚವೇ ಅಂಗವಸ್ತ್ರವಾದಂತೆ ಕಂಡಿತು।

Verse 160

ततः काशीं पुनः प्राप्य कल्पांते मोक्षमाप्नुयात् । वीरेश्वरस्य पूर्वेण गंगायाः पश्चिमे तटे

ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು— ವೀರೇಶ್ವರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಗಂಗೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತಟದಲ್ಲಿ।

Verse 163

गणावूचतुः । इत्थमग्निस्वरूपं ते शिवशर्मन्प्रवर्णितम् । किमन्यच्छ्रोतुकामोसि कथयावस्तदीरय

ಗಣರು ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಶಿವಶರ್ಮನ್, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನ ಅಗ್ನಿಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ? ಹೇಳು—ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸು।”