Adhyaya 47

Verse 1

ऋषय ऊचुः । राक्षसस्य वधात्सूत रावणस्य महामुने । ब्रह्महत्या कथमभूद्राघवस्य महात्मनः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ಹೇ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನ ವಧೆಯ ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು?

Verse 2

ब्राह्मणस्य वधात्सूत ब्रह्महत्याभिजायते । न ब्राह्मणो दशग्रीवः कथं तद्वद नो मुने

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದಶಗ್ರೀವ (ರಾವಣ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಅದೇ ದೋಷ ಹೇಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ? ಹೇ ಮುನೇ, ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.

Verse 3

ब्रह्महत्या भवेत्क्रूरा रामचंद्रस्य धीमतः । एतन्नः श्रद्दधानानां वद कारुण्यतोऽधुना

ಧೀಮಂತನಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಕ್ರೂರ ಪಾಪ ಹೇಗೆ ಸೇರಬಹುದು? ನಾವು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ—ಕರುಣೆಯಿಂದ ಈಗ ನಮಗೆ ಹೇಳು.

Verse 4

इति पृष्टस्ततः सूतो नैमिषारण्यवासिभिः । वक्तुं प्रचक्रमे तेषां प्रश्नस्योत्तरमुत्तमम्

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸೂತನು ಆಗ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 5

।श्रीसूत उवाच । ब्रह्मपुत्रो महातेजाः पुलस्त्योनाम वै द्विजाः । बभूव तस्य पुत्रोऽभूद्विश्रवा इति विश्रुतः

ಶ್ರೀ ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನಾದ ಪುಲಸ್ತ್ಯನೆಂಬ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದ್ವಿಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ‘ವಿಶ್ರವಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 6

तस्य पुत्रः पुलस्त्य स्य विश्रवा मुनिपुंगवाः । चिरकालं तपस्तेपे देवैरपि सुदुष्करम्

ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಪುತ್ರ ವಿಶ್ರವಾ—ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರವಾದ ತಪಸ್ಸು.

Verse 7

तपः कुर्वति तस्मिंस्तु सुमाली नाम राक्षसः । पाताललोकाद्भूलोकं सर्वं वै विचचार ह

ಅವನು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ ಸుమಾಳಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಪಾತಾಳಲೋಕದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡಿದನು।

Verse 8

हेमनिष्कांगदधरः कालमेघनिभच्छविः । समादाय सुतां कन्यां पद्महीनामिव श्रियम्

ಸುವರ್ಣಹಾರ ಹಾಗೂ ಅಂಗದಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಾಳಮೇಘದಂತೆ ಶ್ಯಾಮಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಅವನು ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯಾದ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಜೊತೆಕೊಂಡು ಹೊರಟನು—ಪದ್ಮವಿಹೀನಳಾದ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ.

Verse 9

विचरन्स महीपृष्ठे कदाचित्पुष्पकस्थितम् । दृष्ट्वा विश्रवसः पुत्रं कुबेरं वै धनेश्वरम्

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ವಿಶ್ರವಸನ ಪುತ್ರ, ಧನಾಧಿಪತಿ ಕುಬೇರನನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 10

चिंतयामास विप्रेंद्राः सुमाली स तु राक्षसः । कुबेरसदृशः पुत्रो यद्यस्माकं भविष्यति

ಆಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸ ಸுமಾಳಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—‘ನಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನಂತೆಯೇ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದರೆ…’

Verse 11

वयं वर्द्धामहे सर्वे राक्षसा ह्यकुतोभयाः । विचार्यैवं निजसुतामब्रवीद्राक्षसेश्वरः

‘ಆಗ ನಾವು ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವೆವು.’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 12

सुते प्रदानकालोऽद्य तव कैकसि शोभने । अद्य ते यौवनं प्राप्तं तद्देया त्वं वराय हि

ಓ ಶೋಭನೆಯಾದ ಕೈಕಸೀ, ಪುತ್ರಿಯೇ! ಇಂದು ನಿನಗೆ ವಿವಾಹದಾನ ಮಾಡುವ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲ. ಇಂದು ನೀ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ವರನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 13

अप्रदानेन पुत्रीणां पितरो दुःखमाप्नुयुः । किं च सर्वगुणोत्कृष्टा लक्ष्मीरिव सुते शुभे

ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ನೀಡದೆ ಇದ್ದರೆ ತಂದೆಯರು ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೂ, ಓ ಶುಭ ಪುತ್ರಿಯೇ, ನೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಸರ್ವಗುಣೋತ್ಕೃಷ್ಟಳಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯೆ.

Verse 14

प्रत्याख्यानभयात्पुंभिर्न च त्वं प्रार्थ्यसे शुभे । कन्यापितृत्वं दुःखाय सर्वेषां मानकांक्षिणाम्

ಓ ಶುಭೆಯೇ, ನಿರಾಕರಣೆಯ ಭಯದಿಂದ ಪುರುಷರು ನಿನ್ನ ಕೈಯನ್ನೇ ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾನ-ಕೀರ್ತಿ ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆಯ ತಂದೆಯಾಗಿರುವುದು ದುಃಖಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 15

न जानेऽहं वरः को वा वरयेदिति कन्यके । सा त्वं पुलस्त्यतनयं मुनिं विश्रवसं द्विजम्

ಓ ಕನ್ಯಕೆಯೇ, ವರನು ಯಾರು ಅಥವಾ ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ವರಿಸುವರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಪುತ್ರನಾದ ದ್ವಿಜ ಮುನಿ ವಿಶ್ರವಸನನ್ನು ವರನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

Verse 16

पितामहकुलोद्भूतं वरयस्व स्वयंगता । कुबेरतुल्यास्तनया भवेयुस्ते न संशयः

ಪಿತಾಮಹನ ಮಹತ್ತಾದ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆ ಮುನಿಯ ಬಳಿಗೆ ನೀನೇ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ವರಿಸು. ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ನಿನಗೆ ಕುಬೇರಸಮಾನ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸುವರು.

Verse 17

कैकसी तद्वचः श्रुत्वा सा कन्या पितृगौरवात् । अंगीचकार तद्वाक्यं तथास्त्विति शुचिस्मिता

ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕನ್ಯೆ ಕೈಕಸೀ ಪಿತೃಗೌರವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ ಆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಶುಚಿ ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 18

पर्णशालां मुनिश्रेष्ठा गत्वा विश्रवसो मुनेः । अतिष्ठदंतिके तस्य लज्जमाना ह्यधोमुखी

ವಿಶ್ರವ ಮುನಿಯ ಪರ್ಣಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ಯೆ ಅವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು—ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿ.

Verse 19

तस्मिन्नवसरे विप्राः पुलस्त्यतनयः सुधीः । अग्निहोत्रमुपास्ते स्म ज्वलत्पावकसन्निभः

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಸುಧೀ ಪುತ್ರನು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು—ಜ್ವಲಿಸುವ ಪಾವಕದಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ.

Verse 20

संध्याकालमतिक्रूरमविचिंत्य तु कैकसी । अभ्येत्य तं मुनिं सुभ्रूः पितुर्वचनगौरवात्

ಸುಭ್ರೂ ಕೈಕಸೀ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದ ಕಠೋರ ನಿಯಮವನ್ನು ಚಿಂತಿಸದೆ, ಪಿತೃವಚನಗೌರವದಿಂದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಳು.

Verse 21

तस्थावधोमुखी भूमिं लिखत्यंगुष्ठकोटिना । विश्रवास्तां विलोक्याथ कैकसीं तनुमध्यमाम् । उवाच सस्मितो विप्राः पूर्णचंद्रनिभाननाम्

ಅವಳು ಅಧೋಮುಖಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಅಂಗುಷ್ಠದ ತುದಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಗ ವಿಶ್ರವನು ಕೈಕಸಿಯನ್ನು ನೋಡಿ—ತನುವಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಸೊಗಸಾದಳು, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಳಿಯಳು—ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಮೃದುಸ್ಮಿತದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 22

विश्रवा उवाच । शोभने कस्य पुत्री त्वं कुतो वा त्वमिहागता

ವಿಶ್ರವಾ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶುಭೇ! ನೀನು ಯಾರ ಪುತ್ರಿ? ಎಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ?

Verse 23

कार्यं किं वा त्वमुद्दिश्य वर्तसेऽत्र शुचिस्मिते । यथार्थतो वदस्वाद्य मम सर्वमनिंदिते

ಹೇ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ! ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವೆ? ಹೇ ಅನಿಂದಿತೆ, ಇಂದು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 24

इतीरिता कैकसी सा कन्या बद्धांजलिर्द्विजाः । उवाच तं मुनिं प्रह्वा विनयेन समन्विता

ಇಂತೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೈಕಸಿ ಕನ್ಯೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ವಂದಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಆ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 25

तपः प्रभावेन मुने मदभिप्रायमद्य तु । वेत्तुमर्हसि सम्यक्त्वं पुलस्त्यकुलदीपन

ಹೇ ಮುನೇ! ನಿಮ್ಮ ತಪಃಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೂಡ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು—ಹೇ ಪುಲಸ್ತ್ಯಕುಲದೀಪನ.

Verse 26

अहं तु कैकसी नाम सुमालिदुहिता मुने । मत्तातस्याज्ञया ब्रह्मंस्तवांतिकमुपागता

ಹೇ ಮುನೇ! ನಾನು ಕೈಕಸಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಸುಮಾಲಿಯ ಪುತ್ರಿ. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 27

शेष त्वं ज्ञानदृष्ट्याद्य ज्ञातुमर्हस्यसंशयः । क्षणं ध्यात्वा मुनिः प्राह विश्रवाः स तु कैकसीम्

ಉಳಿದುದನ್ನು ನೀನು ಇಂದು ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲೆ. ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಮುನಿ ವಿಶ್ರವನು ಕೈಕಸಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 28

मया ते विदितं सुभ्रूर्मनोगतमभीप्सितम् । पुत्राभिलाषिणी सा त्वं मामगाः सांप्रतं शुभे

ಓ ಸುಭ್ರೂ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ಅಭೀಷ್ಟವು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಓ ಶುಭೆ! ಪುತ್ರಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ನೀನು ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 29

सायंकालेऽधुना क्रूरे यस्मान्मां त्वमुपागता । पुत्राभिलाषिणी भूत्वा तस्मात्त्वां प्रब्रवीम्यहम्

ಓ ಕ್ರೂರೆ! ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪುತ್ರಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 30

शृणुष्वावहिता रामे कैकसी त्वमनिंदिते । दारुणान्दारुणाकारान्दारुणाभिजनप्रियान्

ಓ ಅನಿಂದಿತೆ ಕೈಕಸಿ, ಓ ರಾಮೇ! ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕೇಳು—ನೀ ದಾರುಣರನ್ನು ಹೆರುವೆ; ಅವರು ಭಯಂಕರ ರೂಪದವರು, ದಾರುಣ ವಂಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯರಾದವರು.

Verse 31

जनयिष्यसि पुत्रांस्त्वं राक्षसान्क्रूरकर्मणः । श्रुत्वा तद्वचनं सा तु कैकसी प्रणिपत्य तम्

ನೀ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸಸ್ವಭಾವದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆರುವೆ. ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೈಕಸಿ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 32

पुलस्त्यतनयं प्राह कृतांजलिपुटा द्विजाः । भगवदीदृशाः पुत्रास्त्वत्तः प्राप्तुं न युज्यते

ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ದ್ವಿಜರು ಪುಲಸ್ತ್ಯಪುತ್ರ (ವಿಶ್ರವಸ)ನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಭಗವನ್, ನಿಮ್ಮಂತಹ ದಿವ್ಯಸ್ವಭಾವಿಯರಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ।”

Verse 33

इत्युक्तः स मुनिः प्राह कैकसीं तां सुमध्यमाम् । मद्वंशानुगुणः पुत्रः पश्चिमस्ते भविष्यति

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮುನಿ ಸುವಡಿವಯಸಿನ ಕೈಕಸಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ— “ನಿನ್ನ ಕೊನೆಯ ಪುತ್ರನು ನನ್ನ ವಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣನಾಗುವನು” ಎಂದನು.

Verse 34

धार्मिकः शास्त्रविच्छांतो न तु राक्षसचेष्टितः । इत्युक्ता कैकसी विप्राः काले कतिपये गते

“ಅವನು ಧಾರ್ಮಿಕನು, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಶಾಂತ-ಸಂಯಮಿಯು; ರಾಕ್ಷಸಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವವನಲ್ಲ।” ಎಂದು ಕೈಕಸಿಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು; ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಕೆಲಕಾಲ ಕಳೆದ ನಂತರ…

Verse 35

सुषुवे तनयं क्रूरं रक्षोरूपं भयंकरम् । द्विपंचशीर्षं कुमतिं विंशद्बाहुं भयानकम्

ಅವಳು ಕ್ರೂರ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು— ರಾಕ್ಷಸರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ; ಹತ್ತು ತಲೆಗಳು, ದುರ್ಮತಿ, ಇಪ್ಪತ್ತು ಭುಜಗಳಿಂದ ಅತಿಭಯಾನಕ।

Verse 36

ताम्रोष्ठं कृष्णवदनं रक्तश्मश्रु शिरोरुहम् । महादंष्ट्रं महाकायं लोकत्रासकरं सदा

ಅವನ ತುಟಿಗಳು ತಾಮ್ರವರ್ಣ, ಮುಖ ಕృష్ణವರ್ಣ; ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ರಕ್ತವರ್ಣ; ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರಗಳು, ಮಹಾಕಾಯ ದೇಹ— ಸದಾ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭೀತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನು।

Verse 37

दशग्रीवाभिधः सोऽभूत्तथा रावण नामवान् । रावणानंतरं जातः कुम्भकर्णाभिधः सुतः

ಅವನು ದಶಗ್ರೀವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ರಾವಣ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಖ್ಯಾತನಾದನು. ರಾವಣನ ನಂತರ ಕುಂಭಕರ್ಣನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 38

ततः शूर्पणखा नाम्ना क्रूरा जज्ञे च राक्षसी । ततो बभूव कैकस्या विभीषण इति श्रुतः

ನಂತರ ಶೂರ್ಪಣಖಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕ್ರೂರ ರಾಕ್ಷಸಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಆಮೇಲೆ ಕೈಕಸಿಯಿಂದ ವಿಭೀಷಣನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು.

Verse 39

पश्चिमस्तनयो धीमान्धार्मिको वेदशास्त्रवित् । एते विश्रवसः पुत्रा दशग्रीवादयो द्विजाः

ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಧಾರ್ಮಿಕನು, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಪರಿಣತನು. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಇವರು ವಿಶ್ರವಸನ ಪುತ್ರರು—ದಶಗ್ರೀವ ಮೊದಲಾದವರು.

Verse 40

अतो दशग्रीववधात्कुम्भकर्णवधादपि । ब्रह्महत्या समभवद्रामस्याक्लिष्टकर्मणः

ಆದ್ದರಿಂದ ದಶಗ್ರೀವವಧದಿಂದಲೂ ಕುಂಭಕರ್ಣವಧದಿಂದಲೂ, ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದೋಷವು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 41

अतस्तच्छांतये रामो लिंगं रामेश्वराभिधम् । स्थापयामास विधिना वैदिकेन द्विजोत्तमाः

ಆ ದೋಷಶಾಂತಿಗಾಗಿ ರಾಮನು ‘ರಾಮೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಅದು ವೈದಿಕ ವಿಧಿಯಂತೆ ನೆರವೇರಿತು.

Verse 42

एवं रावणघातेन ब्रह्महत्यासमुद्भवः । समभूद्रामचंद्रस्य लोककांतस्य धीमतः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾವಣವಧದಿಂದ ಲೋಕಕಾಂತನಾದ ಧೀಮಂತ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನಿಗೆ ಕರ್ಮಫಲರೂಪವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ-ದೋಷವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 43

तत्सहैतुकमाख्यातं भवतां ब्रह्मघातजम् । पापं यच्छांतये रामो लिंगं प्रातिष्ठिपत्स्वयम्

ಅದರ ಕಾರಣವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಘಾತಜನ್ಯ ಪಾಪವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಆ ದೋಷಶಾಂತಿಗಾಗಿ ರಾಮನು ಸ್ವತಃ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।

Verse 44

एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य रामचन्द्रोऽतिधार्मिकः । मेने कृतार्थमात्मानं ससीता वरजो द्विजाः

ಈ ರೀತಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಕೃತಾರ್ಥನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ।

Verse 45

ब्रह्महत्या गता यत्र रामचंद्रस्य भूपतेः । तत्र तीर्थमभूत्किंचिद्ब्रह्महत्याविमोचनम्

ರಾಜನಾದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ-ದೋಷವು ಎಲ್ಲಿ ದೂರವಾಯಿತೋ, ಅಲ್ಲಿ ‘ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾವಿಮೋಚನ’ ಎಂಬ ಒಂದು ತೀರ್ಥವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 46

तत्र स्नानं महापुण्यं ब्रह्महत्याविनाशनम् । दृश्यते रावणोऽद्यापि छायारूपेण तत्र वै

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವು ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ-ದೋಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ರಾವಣನು ಛಾಯಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 47

तदग्रे नागलोकस्य बिलमस्ति महत्तरम् । दशग्रीववधोत्पन्नां ब्रह्महत्यां बलीयसीम्

ಅದರ ಮುಂದೇ ನಾಗಲೋಕಕ್ಕೆ ದಾರಿ ನೀಡುವ ಮಹತ್ತರವಾದ ಬಿಲವಿದೆ; ದಶಗ್ರೀವ (ರಾವಣ) ವಧದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಬಲಿಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

Verse 48

तद्बिलं प्रापयामास जानकीरमणो द्विजाः । तस्योपरि बिलस्याथ कृत्वा मण्डपमुत्तमम्

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಜಾನಕೀಪ್ರಿಯನಾದ ರಾಮನು ಆ ಬಿಲವನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ಬಿಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 49

भैरवं स्थापयामास रक्षार्थं तत्र राघवः । भैरवाज्ञापरित्रस्ता ब्रह्महत्या भयंकरी

ಅಲ್ಲಿ ರಾಘವ (ರಾಮ) ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಭೈರವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಭೈರವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಭೀತಳಾದ ಭಯಂಕರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ (ಮೂರ್ತಿರೂಪಿಣಿ) ಸಂಯಮಗೊಂಡಳು.

Verse 50

नाशक्नोत्तद्बिलादूर्ध्वं निर्गंतुं द्विजसत्तमाः । तस्मिन्नेव बिले तस्थौ ब्रह्महत्या निरुद्यमा

ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ಅವಳು ಆ ಬಿಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊರಬರಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಅದೇ ಬಿಲದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ನಿರುದ್ಯಮವಾಗಿ ನಿಂತಳು.

Verse 51

रामनाथमहालिंगं दक्षिणे गिरिजा मुदा । वर्तते परमानंदशिवस्यार्धशरीरिणी

ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನಾಥ ಮಹಾಲಿಂಗದ ಬಳಿ ಗಿರಿಜಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಅವಳು ಪರಮಾನಂದ ಶಿವನ ಅರ್ಧಶರೀರಿಣಿ.

Verse 52

आदित्यसोमौ वर्तेते पार्श्वयोस्तत्र शूलिनः । देवस्य पुरतो वह्नी रामनाथस्य वर्तते

ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೇವನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯೂ ರಾಮನಾಥನ ಮುಂದೆ ನಿತ್ಯವೂ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

आस्ते शतक्रतुः प्राच्यामाग्नेयां च तथाऽनलः । आस्ते यमो दक्षिणस्यां रामनाथस्य सेवकः

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಅನಲ (ಅಗ್ನಿ) ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಮನು ರಾಮನಾಥನ ಸೇವಕನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 54

नैरृते निरृतिर्विप्रा वर्तते शंकरस्य तु । वारुण्यां वरुणो भक्त्या सेवते राघवेश्वरम्

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರೃತಿ ಶಂಕರನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ವಾರುಣ (ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವರುಣನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಘವೇಶ್ವರನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 55

वायव्ये तु दिशो भागे वायुरास्ते शिवस्य तु । उत्तरस्यां च धनदो रामनाथस्य वर्तते

ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಶಿವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧನದ (ಕುಬೇರ) ರಾಮನಾಥನ ಪರಿಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 56

ईशान्येऽस्य च दिग्भागे महेशो वर्तते द्विजाः । विनायक कुमारौ च महादेवसुतावुभौ

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿನಾಯಕ ಮತ್ತು ಕುಮಾರ—ಮಹಾದೇವನ ಇಬ್ಬರೂ ಪುತ್ರರು—ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದಾರೆ.

Verse 57

यथाप्रदेशं वर्तेते रामनाथालयेऽधुना । वीरभद्रादयः सर्वे महेश्वरगणेश्वराः

ಇಂದಿಗೂ ರಾಮನಾಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ವೀರಭದ್ರಾದಿಗಳು, ಮಹೇಶ್ವರಗಣಗಳ ಎಲ್ಲ ಗಣೇಶ್ವರರು.

Verse 58

यथाप्रदेशं वर्तंते रामनाथालये सदा । मुनयः पन्नगाः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसां गणाः

ರಾಮನಾಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು, ಪನ್ನಗರು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 59

संतुष्यमाणहृदया यथेष्टं शिवसन्निधौ । वर्तंते रामनाथस्य सेवार्थं भक्तिपूर्वकम्

ಹೃದಯ ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದ, ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಥೇಷ್ಟವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ—ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಮನಾಥನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ।

Verse 60

रामनाथस्य पूजार्थं श्रोत्रियान्ब्राह्मणान्बहून् । रामेश्वरे रघुपतिः स्थापयामास पूजकान्

ರಾಮನಾಥನ ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ರಘುಪತಿ (ರಾಮ) ರಾಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ, ವೇದಪಾಠಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 61

रामप्रतिष्ठितान्विप्रान्हव्यकव्यादिनार्चयेत् । तुष्टास्ते तोषिताः सर्वा पितृभिः सहदेवताः

ರಾಮನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ಆ ವಿಪ್ರರನ್ನು ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು; ಅವರು ತೃಪ್ತರಾದರೆ ಪಿತೃಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

तेभ्यो बहुधनान्ग्रामान्प्रददौ जानकीपतिः । रामनाथमहादेव नैवेद्यार्थमपि द्विजाः

ಆ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಜಾನಕೀಪತಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಬಹುಧನಸಂಪನ್ನ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಶ್ರೀರಾಮನಾಥ ಮಹಾದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯಾದಿ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೊರತೆಯಾಗದಿರಲೆಂದು, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ।

Verse 63

बहून्ग्रामान्बहुधनं प्रददौ लक्ष्मणाग्रजः । हारकेयूरकटकनिष्काद्याभरणानि च

ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಗ್ರಜ ಶ್ರೀರಾಮನು ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೂ ಅಪಾರ ಧನವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು; ಹಾರ, ಕೇಯೂರ, ಕಟಕ, ನಿಷ್ಕ ಮೊದಲಾದ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದನು।

Verse 64

अनेकपट्ट वस्त्राणि क्षौमाणि विविधानि च । रामनाथाय देवाय ददौ दशरथात्मजः

ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀರಾಮನು ದೇವರಾದ ರಾಮನಾಥನಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಪಟ್ಟವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೌಮ (ನಾರು/ಲಿನನ್) ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 65

गंगा च यमुना पुण्या सरयूश्च सरस्वती । सेतौ रामेश्वरं देवं भजंते स्वाघशांतये

ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಪುಣ್ಯ ಸರಯೂ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಪಶಾಂತಿಗಾಗಿ ದೇವ ರಾಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 66

एतदध्यायपठनाच्छ्रवणादपि मानवः । विमुक्तः सर्वपापेभ्यः सायुज्यं लभते हरेः

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೂ—ಅಥವಾ ಕೇಳಿದರೂ ಸಹ—ಮಾನವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹರಿಯ ಸಾಯುಜ್ಯ (ಏಕತ್ವ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।