Adhyaya 45

Verse 1

श्रीसूत उवाच । एवं प्रतिष्ठिते लिंगे रामेणाक्लिष्टकारिणा । लिंगं वरं समादाय मारुतिः सहसाऽययौ

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರ್ಯಸಾಧಕನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಮಾರುತಿಯು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲಿಂಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸಹಸಾ ಹೊರಟನು।

Verse 2

रामं दाशरथिं वीरमभिवाद्य स मारुतिः । वैदेहीलक्ष्मणौ पश्चात्सुग्रीवं प्रणनाम च

ಮಾರುತಿಯು ವೀರ ದಾಶರಥಿ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಅಭಿವಾದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ; ನಂತರ ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯಿಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೂ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 3

सीता सैकतलिंगं तत्पूजयंतं रघूद्वहम् । दृष्ट्वाथ मुनिभिः सार्द्धं चुकोप पवनात्मजः

ಸೀತೆಯನ್ನು ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡು, ರಘುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮರಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪವನಾತ್ಮಜ ಹನುಮಾನ್ ಕೋಪಗೊಂಡನು।

Verse 4

अत्यंतं खेदखिन्नः सन्वृथाकृतपरिश्रमः । उवाच रामं धर्मज्ञं हनूमानंजनात्मजः

ಅತ್ಯಂತ ಖೇದದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿ, ತನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಅಂಜನಾತ್ಮಜ ಹನುಮಾನ್ ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 5

हनूमानुवाच । दुर्जातोऽहं वृथा राम लोके क्लेशाय केवलम् । खिन्नोऽस्मि बहुशो देव राक्षसैः क्रूरकर्मभिः

ಹನುಮಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಮ, ನಾನು ದುರ್ಜಾತ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ, ಕೇವಲ ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೇ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ದೇವ, ಕ್ರೂರಕರ್ಮ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಹಳ ಕುಗ್ಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 6

मा स्म सीमंतिनी काचिज्जनयेन्मादृशं सुतम् । यतोऽनुभूयते दुःखमनंतं भवसागरे

ಯಾವುದೇ ಸೀಮಂತಿನಿ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ನನ್ನಂತಹ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆರಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ದುಃಖ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 7

खिन्नोऽस्मि सेवया पूर्वं युद्धेनापि ततोधिकम् । अनन्तं दुःखमधुना यतो मामवमन्यसे

ಮೊದಲೇ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಾನು ಕಳಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ—ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು; ಈಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಅನಂತ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

Verse 8

सुग्रीवेण च भार्यार्थं राज्यार्थं राक्षसेन च । रावणावरजेन त्वं सेवितो ऽसि रघूद्वह

ಹೇ ರಘೂದ್ವಹ! ಸುಗ್ರೀವನು ಪತ್ನ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ರಾವಣನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರಾಕ್ಷಸ (ವಿಭೀಷಣ) ರಾಜ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 9

मया निर्हेतुकं राम सेवितोऽसि महामते । वानराणामनेकेषु त्वयाज्ञप्तोऽहमद्य वै

ಆದರೆ ಹೇ ಮಹಾಮತೇ ರಾಮ! ನಾನು ನಿರ್ಹೇತುಕವಾಗಿ, ನಿಷ್ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ನಿನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆನು; ಆದರೂ ಇಂದು ಅನೇಕ ವಾನರರೊಳಗೆ ನನಗೇ ನೀನು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದೆ.

Verse 10

शिवलिंगं समानेतुं कैलासात्पर्वतो त्तमात् । कैलासं त्वरितो गत्वा न चापश्यं पिनाकिनम्

ಪರ್ವತೋತ್ತಮ ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ತರಲು ನಾನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದೆನು; ಆದರೆ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ಯ ದರ್ಶನವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 11

तपसा प्रीणयित्वा तं सांबं वृषभवाहनम् । प्राप्तलिंगो रघुपते त्वरितः समु पागतः

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಮಾಪತಿ, ವೃಷಭವಾಹನ ಶಂಭುವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಪಡೆದು, ಹೇ ರಘುಪತೇ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದನು।

Verse 12

अन्यलिंगं त्वमधुना प्रतिष्ठाप्य तु सैकतम् । मुनिभिर्देवगन्धर्वैः साकं पूजयसे विभो

ಆದರೆ ಈಗ, ಹೇ ವಿಭೋ, ನೀನು ಮರಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಮುನಿಗಳು, ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವೆ।

Verse 13

मयानीतमिदं लिंगं कैलासा त्पर्वताद्वृथा । अहो भाराय मे देहो मन्दभाग्यस्यजायते

‘ನಾನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಿಂದ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ತಂದೆ; ಆದರೆ ಅದು ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು. ಅಯ್ಯೋ! ದುರ್ಭಾಗ್ಯನಾದ ನನಗೆ ಈ ದೇಹವೇ ಭಾರವಾಗಿದೆ।’

Verse 14

भूतलस्य महाराज जानकीरमण प्रभो । इदं दुःखमहं सोढुं न शक्नोमि रघूद्वह

ಹೇ ಭೂತಲದ ಮಹಾರಾಜ, ಹೇ ಜಾನಕೀರಮಣ ಪ್ರಭೋ, ಹೇ ರಘೂದ್ವಹ—ಈ ದುಃಖವನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಲಾರೆನು।

Verse 15

किं करिष्यामि कुत्राहं गमिष्यामि न मे गतिः । अतः शरीरं त्यक्ष्यामि त्वयाहमवमानितः

‘ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನಗೆ ಆಶ್ರಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು।’

Verse 16

श्रीसूत उवाच । एवं स बहुशो विप्राः क्रुशित्वा पवनात्मजः । दण्डवत्प्रणतो भूमौ क्रोधशोकाकुलोऽभवत्

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅಳಲಾಡಿ ಪವನಪುತ್ರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಬಿದ್ದು, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು.

Verse 17

तं दृष्ट्वा रघुनाथोऽपि प्रहसन्निदमब्रवीत् । पश्यतां सवदेवानां मुनीनां कपिरक्षसाम् । सांत्वयन्मारुतिं तत्र दुःखं चास्य प्रमार्जयन्

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ರಘುನಾಥನೂ ನಗುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವರು, ಮುನಿಗಳು, ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ—ಅಲ್ಲಿ ಮಾರುತಿಯನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಪಡಿಸಿ ಅವನ ದುಃಖವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತಾ।

Verse 18

श्रीराम उवाच । सर्वं जानाम्यहं कार्यमात्मनोऽपि परस्य च

ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನದೂ, ಪರರದೂ ಸಹ।

Verse 19

जातस्य जायमानस्य मृतस्यापि सदा कपे । जायते म्रियते जन्तुरेक एव स्वकर्मणा

ಹೇ ಕಪೇ! ಜನಿಸಿದವನಾಗಲಿ, ಜನಿಸುತ್ತಿರುವವನಾಗಲಿ, ಸತ್ತವನಾಗಲಿ—ಜೀವನು ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಮರುಮರು ಜನಿಸಿ ಮರುಮರು ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 20

प्रयाति नरकं चापि परमात्मा तु निर्गुणः । एवं तत्त्वं विनिश्चित्य शोकं मा कुरु वानर

ಜೀವನು ನರಕಕ್ಕೂ ಹೋಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನು ನಿರ್ಗುಣನು. ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಹೇ ವಾನರಾ! ಶೋಕಿಸಬೇಡ.

Verse 21

लिंगत्रयविनिर्मुक्तं ज्योतिरेकं निरंजनम् । निराश्रयं निर्विकारमात्मानं पश्य नित्यशः

ತ್ರಿಲಿಂಗ-ದೇಹಬಂಧದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತ, ಏಕಜ್ಯೋತಿ, ನಿರಂಜನ; ನಿರಾಶ್ರಯ, ನಿರ್ವಿಕಾರವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ದರ್ಶನ-ಧ್ಯಾನ ಮಾಡು.

Verse 22

किमर्थं कुरुषे शोकं तत्त्वज्ञानस्य बाधकम् । तत्त्वज्ञाने सदा निष्ठां कुरु वानरसत्तम

ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಶೋಕವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತೀ? ಓ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸದಾ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Verse 23

स्वयंप्रकाशमात्मानं ध्यायस्व सततं कपे । देहादौ ममतां मुंच तत्त्वज्ञानविरोधिनीम्

ಓ ಕಪಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸು; ದೇಹಾದಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಮಕಾರವನ್ನು ಬಿಡು, ಅದು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿ.

Verse 24

धर्मं भजस्व सततं प्राणिहिंसां परित्यज । सेवस्व साधुपुरुषाञ्जहि सर्वेंद्रियाणि च

ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು, ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಸಾಧುಪುರುಷರನ್ನು ಸೇವಿಸು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು.

Verse 25

परित्यजस्व सततमन्येषां दोषकीर्तनम् । शिवविष्ण्वादिदेवानामर्चां कुरु सदा कपे

ಸದಾ ಇತರರ ದೋಷಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು; ಓ ಕಪಿ, ಶಿವ-ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದ ದೇವರ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ನಿತ್ಯ ಮಾಡು.

Verse 26

सत्यं वदस्व सततं परित्यज शुचं कपे । प्रत्यग्ब्रह्मैकताज्ञानं मोहवस्तुसमुद्गतम्

ಹೇ ಕಪೇ! ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನು ನುಡಿ, ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಮೋಹದ ವಿಷಯ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ಅಂತರಬ್ರಹ್ಮದ ಏಕತ್ವಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 27

शोभनाशोभना भ्रांतिः कल्पि तास्मिन्यथार्थवत् । अध्यास्ते शोभनत्वेन पदार्थे मोहवैभवात्

‘ಶೋಭನ’ ‘ಅಶೋಭನ’ ಎಂಬ ಭ್ರಾಂತಿ ಅಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥದಂತೆ ಕಲ್ಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೋಹದ ವೈಭವದಿಂದ ಪದಾರ್ಥದ ಮೇಲೆ ‘ಶೋಭನತ್ವ’ ಅಧ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 28

रोगो विजायते नृणां भ्रांतानां कपिसत्तम । रागद्वेषबलाद्बद्धा धर्मा धर्मवशंगताः

ಹೇ ಕಪಿಸತ್ತಮ! ಭ್ರಾಂತರಾದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ರೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಗದ್ವೇಷದ ಬಲದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಅವರ ‘ಧರ್ಮ’ಗಳೂ ಅಧರ್ಮವಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 29

देवतिर्यङ्मनुष्याद्या निरयं यांति मानवाः । चंदनागरुकर्पूरप्रमुखा अतिशोभनाः

ಮೋಹಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ದೇವ, ತಿರ್ಯಕ್, ಮನುಷ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಿತಿಯವರೂ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಚಂದನ, ಅಗರ, ಕರ್ಪೂರ ಮೊದಲಾದವು ಅತಿಶೋಭನವಾದರೂ ನಶ್ವರ ಪದಾರ್ಥಗಳೇ.

Verse 30

मलं भवंति यत्स्पर्शात्तच्छरीरं कथं सुखम् । भक्ष्यभोज्यादयः सर्वे पदार्था अतिशोभनाः

ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದ ಮಲವಾಗುವ ಈ ದೇಹ ಹೇಗೆ ಸುಖ? ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಅತಿಶೋಭನವಾದರೂ ಶಾಶ್ವತಾನಂದವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 31

विष्ठा भवंति यत्संगात्तच्छरीरं कथं सुखम् । सुगंधि शीतलं तोयं मूत्रं यत्संगमाद्भवेत्

ಯಾವ ಸಂಗದಿಂದ ವಿಷ್ಠೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೋ, ಆ ದೇಹವು ಸುಖದ ಆಶ್ರಯ ಹೇಗೆ ಆಗಬಹುದು? ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ಸಂಗದಿಂದ ಮೂತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ, ಆ ನೀರು ಸುಗಂಧವೂ ಶೀತಲವೂ ಹೇಗೆ ಆಗುವುದು?

Verse 32

तत्कथं शोभनं पिंडं भवेद्ब्रूहि कपेऽधुना । अतीव धवलाः शुद्धाः पटा यत्संगमेनहि

ಹಾಗಾದರೆ ಈಗ ಹೇಳು, ಓ ಕಪೇ—ಈ ದೇಹಪಿಂಡವು ನಿಜವಾಗಿ ಶೋಭನ ಹೇಗೆ ಆಗುವುದು? ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅತಿಧವಳವಾದ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಮಲಿನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 33

भवंति मलिनाः स्वेदात्तत्कथं शोभनं भवेत । श्रूयतां परमार्थो मे हनूमन्वायुनंदन

ಬೆವರಿನಿಂದ ಅವು ಮಲಿನವಾಗುತ್ತವೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಅದು ಶೋಭನ ಹೇಗೆ ಆಗುವುದು? ಹೇ ಹನುಮಾನ್, ವಾಯುನಂದನ, ನನ್ನ ಪರಮಾರ್ಥ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 34

अस्मिन्संसारगर्ते तु किंचित्सौख्यं न विद्यते । प्रथमं जंतुराप्नोति जन्म बाल्यं ततः परम्

ಈ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಗರ್ತದಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ನಿಜವಾದ ಸುಖವಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಜೀವನು ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 35

पश्चाद्यौवनमाप्नोति ततो वार्धक्यमश्नुते । पश्चान्मृत्युमवाप्नोति पुनर्जन्म तदश्नुते

ನಂತರ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆಮೇಲೆ ವಾರ್ಧಕ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಳಿಕ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 36

अज्ञानवैभवादेव दुःखमाप्नोति मानवः । तदज्ञान निवृत्तौ तु प्राप्नोति सुखमुत्तमम्

ಅಜ್ಞಾನವೇ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮಾನವನು ದುಃಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಆ ಅಜ್ಞಾನ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ ಅವನು ಪರಮೋತ್ತಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

अज्ञानस्य निवृत्तिस्तु ज्ञानादेव न कर्मणा । ज्ञानं नाम परं ब्रह्म ज्ञानं वेदांतवाक्यजम्

ಅಜ್ಞಾನನಿವೃತ್ತಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಕರ್ಮದಿಂದಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನವೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 39

तज्ज्ञानं च विरक्तस्य जायते नेतरस्य हि । मुख्याधिकारिणः सत्यमाचार्यस्य प्रसादतः

ಆ ಜ್ಞಾನವು ವಿರಕ್ತನಲ್ಲೇ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಇತರನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ, ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಅದು ಆಚಾರ್ಯನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 40

जाग्रतं च स्वपंतं च भुंजंतं च स्थितं तथा । इमं जनं सदा क्रूरः कृतांतः परिकर्षति

ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಭುಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿಂತಿದ್ದರೂ—ಈ ಜನನನ್ನು ಕ್ರೂರ ಕೃತಾಂತ (ಮರಣ) ಸದಾ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ।

Verse 41

सर्वे क्षयांता निचयाः पतनांताः समुच्छ्रयाः । संयोगा विप्रयोगांता मरणांतं च जीवितम्

ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಯಗಳು ಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲ ಏರಿಕೆಗಳು ಪತನದಲ್ಲಿ; ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಗಗಳು ವಿಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ—ಜೀವನವೂ ಮರಣದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 42

यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् । यथा नराणां जातानां नान्यत्र पतनाद्भयम्

ಹಾಗೆ ಪಕ್ವವಾದ ಫಲಗಳಿಗೆ ಬೀಳುವುದೇ ಭಯವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜನಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮರಣರೂಪ ಪತನವೇ ಭಯ; ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ।

Verse 43

यथा गृहं दृढस्तंभं जीर्णं काले विनश्यति । एवं विनश्यंति नरा जरामृत्युवशंगताः

ದೃಢ ಸ್ತಂಭಗಳಿರುವ ಮನೆಯೂ ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಜರಾ–ಮೃತ್ಯುವಶರಾದ ನರರೂ ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 44

अहोरात्रस्य गमनान्नृणामायुर्विनश्यति । आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि

ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಆಯು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 45

नश्यत्यायुः स्थितस्यापि धावतोऽपि कपीश्वर । सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति

ಹೇ ಕಪೀಶ್ವರ! ನಿಂತರೂ ಓಡಿದರೂ ಆಯು ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಣವು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 46

चरित्वा दूरदेशं च सह मृत्युर्निवर्तते । शरीरे वलयः प्राप्ताः श्वेता जाताः शिरोरुहाः

ದೂರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಮರಣವು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಮರಳುತ್ತದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಡಚುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ; ತಲೆಯ ಕೂದಲು ಬಿಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 47

जीर्यते जरया देहः श्वासकासादिना तथा । यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महोदधौ

ಜರೆಯಿಂದ ದೇಹ ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಶ್ವಾಸಕಷ್ಟ, ಕೆಮ್ಮು ಮೊದಲಾದ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮರದ ತುಂಡು ಮತ್ತೊಂದು ತುಂಡನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೇರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.

Verse 48

समेत्य च व्यपेयातां कालयोगेन वानर । एवं भार्या च पुत्रश्च वधुक्षेत्रधनानि च

ಓ ವಾನರಾ! ಸೇರಿಕೊಂಡವರೂ ಕಾಲಯೋಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರ, ಸೊಸೆ, ಹೊಲ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧನವೂ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 49

क्वचित्संभूय गच्छंति पुनरन्यत्र वानर । यथा हि पांथं गच्छंतं पथि कश्चित्पथि स्थितः

ಓ ವಾನರಾ! ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜನರು ಸೇರಿ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪಥಿಕನನ್ನು ಹೇಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ.

Verse 50

अहमप्या गमिष्यामि भवद्भिः साकमित्यथ । कंचित्कालं समेतौ तौ पुनरन्यत्र गच्छतः

‘ನಾನೂ ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಬರುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರು ಸಾಗುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲಕಾಲ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆದು, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

एवं भार्यासुतादीनां संगमो नश्वरः कपे । शरीरजन्मना साकं मृत्युः संजायते ध्रुवम्

ಓ ಕಪೇ! ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರಾದಿಗಳ ಸಂಗಮ ನಶ್ವರ; ದೇಹದ ಜನ್ಮದೊಡನೆ ಮರಣವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Verse 52

अवश्यंभाविमरणे न हि जातु प्रतिक्रिया । एतच्छरीरपाते तु देही कर्मगतिं गतः

ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಮರಣಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ದೇಹವು ಬೀಳುವಾಗ ದೇಹಿ ತನ್ನ ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾದ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Verse 53

प्राप्य पिंडांतरं वत्स पूर्वपिंडं त्यजत्यसौ । प्राणिनां न सदैकत्र वासो भवति वानर

ವತ್ಸಾ, ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹಿಂದಿನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓ ವಾನರ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೋ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೋ ವಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 54

स्वस्वकर्मवशात्सर्वे वियुज्यंते पृथक्पृथक् । यथा प्राणिशरीराणि नश्यंति च भवंति च

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸ್ವಕರ್ಮವಶದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಹೇಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ.

Verse 55

आत्मनो जन्ममरणे नैव स्तः कपिसत्तम । अतस्त्वमंजनासूनो विशोकं ज्ञानमद्वयं

ಓ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಜನನವೂ ಮರಣವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಅಂಜನಾಸೂನು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದ ಅದ್ವೈತ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು.

Verse 56

सद्रूपममलं ब्रह्म चिंतयस्व दिवानिशम् । त्वत्कृतं मत्कृतं कर्म मत्कृतं त्वाकृतं तथा

ಸತ್ಸ್ವರూపವೂ ನಿರ್ಮಲವೂ ಆದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಚಿಂತಿಸು. ಮತ್ತು ತಿಳಿ—ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ನನ್ನದಾಗುತ್ತದೆ; ನಾನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ನಿನ್ನದಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 57

मल्लिंगस्थापनं तस्मात्त्वल्लिंग स्थापनं कपे । मुहूर्तातिक्रमाल्लिंगं सैकतं सीतया कृतम्

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ಕಪೇ, ನನ್ನ ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪನೆಯೇ ನಿನ್ನ ಲಿಂಗಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲಿ. ಶುಭಮುಹೂರ್ತ ಮೀರಿಹೋಗುವಾಗ ಸೀತೆಯು ಮರಳಿನಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು.

Verse 58

मयात्र स्थापितं तस्मात्कोपं दुःखं च मा कुरु । कैलासादागतं लिंगं स्थापयास्मिच्छुभे दिने

ನಾನೇ ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವೂ ದುಃಖವೂ ಮಾಡಬೇಡ. ಈ ಶುಭದಿನದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಬಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು.

Verse 59

तव नाम्ना त्विदं लिंगं यातु लोकत्रये प्रथाम् । हनूमदीश्वरं दृष्ट्वा द्रष्टव्यो राघवेश्वरः

ನಿನ್ನ ನಾಮದಿಂದ ಈ ಲಿಂಗವು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ಹನುಮದೀಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಘವೇಶ್ವರನನ್ನೂ ದರ್ಶಿಸಬೇಕು.

Verse 60

ब्रह्मराक्षसयूथानि हतानि भवता कपे । अतः स्वनाम्ना लिंगस्य स्थापनात्त्वं प्रमोक्ष्यसे

ಹೇ ಕಪೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರ ಗುಂಪುಗಳು ಹತರಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.

Verse 61

स्वयं हरेण दत्तं तु हनूमन्नामकं शिवम् । संपश्यन्रामनाथं च कृतकृत्यो भवेन्नरः

ಹನುಮನ್ನಾಮಕವಾದ ಆ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯೇ ದತ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅದನ್ನೂ ರಾಮನಾಥನನ್ನೂ ದರ್ಶಿಸುವ ನರನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುವನು.

Verse 62

योजनानां सहस्रेऽपि स्मृत्वा लिंगं हनूमतः । रामनाथेश्वरं चापि स्मृत्वा सायुज्यमाप्नुयात्

ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹನುಮಂತನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ರಾಮನಾಥೇಶ್ವರನನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುವ ಭಕ್ತನು ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯ—ಶಿವನೊಡನೆ ಪರಮ ಏಕತ್ವ—ಪಡೆಯುವನು.

Verse 63

तेनेष्टं सर्वयज्ञैश्च तपश्चाकारि कृत्स्नशः । येन दृष्टौ महादेवौ हनूमद्राघवेश्वरौ

ಆ ದರ್ಶನ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ಸುಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಎರಡು ಮಹಾದೇವರು—ಹನೂಮದೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ರಾಘವೇಶ್ವರ—ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 64

हनूमता कृतं लिंगं यच्च लिंगं मया कृतम् । जानकीयं च यल्लिंगं यल्लिंगं लक्ष्मणेश्वरम्

ಇಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ನಾನು ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಜಾನಕಿ (ಸೀತಾ) ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇಶ್ವರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಲಿಂಗ—ಇವೆಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಸ್ವರೂಪಗಳು.

Verse 65

सुग्रीवेण कृतं यच्च सेतुकर्त्रा नलेन च । अंगदेन च नीलेन तथा जांबवता कृतम्

ಸುಗ್ರೀವನು ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಸೇತು ನಿರ್ಮಾತ ನಲನು ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಗದ, ನೀಲ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವಂತನು ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಇವೆ.

Verse 66

विभीषणेन यच्चापि रत्नलिंगं प्रतिष्ठितम् । इन्द्राद्यैश्च कृतं लिंगं यच्छेषाद्यैः प्रतिष्ठितम्

ವಿಭೀಷಣನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ರತ್ನಲಿಂಗವೂ (ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ); ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗ, ಹಾಗೂ ಶೇಷಾದಿಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿಸಿದ ಲಿಂಗವೂ (ಇಲ್ಲಿ ಇದೆ).

Verse 67

इत्येकादशरूपोऽयं शिवः साक्षाद्विभासते । सदा ह्येतेषु लिंगेषु संनिधत्ते महेश्वरः

ಇಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಸాక్షಾತ್ ಏಕಾದಶ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಹೇಶ್ವರನು ಸದಾ ಈ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಧಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 68

तत्स्वपापौघशुद्ध्यर्थं स्थापयस्व महेश्वरम् । अथ चेत्त्वं महाभाग लिंगमुत्सादयिष्यसि

ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾಪಸಮೂಹದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು. ಆದರೆ ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ನೀನು ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದರೆ—

Verse 69

मयात्र स्थापितं वत्स सीतया सैकतं कृतम् । स्थापयिष्यामि च ततो लिंगमेतत्त्वया कृतम्

ವತ್ಸಾ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಸೀತೆಯು ಮರಳಿನಿಂದ ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನಂತರ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು.

Verse 70

पातालं सुतलं प्राप्य वितलं च रसातलम् । तलातलं च तदिदं भेदयित्वा तु तिष्ठति

ಈ (ಲಿಂಗವು) ಪಾತಾಳ ಮತ್ತು ಸುತಲವರೆಗೆ ತಲುಪಿ, ವಿತಲ, ರಸಾತಲ ಹಾಗೂ ತಲಾತಲವನ್ನೂ ಭೇದಿಸಿ—ಆ ಅಧೋಲೋಕಗಳನ್ನು ಚೀರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.

Verse 71

प्रतिष्ठितं मया लिंगं भेत्तुं कस्य बलं भवेत् । उत्तिष्ठ लिंगमुद्वास्य मयैतत्स्थापितं कपे

ಈ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ—ಇದನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಯಾರಿಗೆ ಬಲವಿರುತ್ತದೆ? ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು; ಲಿಂಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಬಿಡು. ಓ ಕಪಿಯೇ, ಇದನ್ನು ನಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 72

त्वया समाहृतं लिंगं स्थापयस्वाशु मा शुचः । इत्युक्तस्तं प्रणम्याथाज्ञातसत्त्वोऽथ वानरः

“ನೀನು ತಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸು; ದುಃಖಿಸಬೇಡ.” ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ವಾನರ ವೀರನು ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ನಿಜ ಶಕ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟವಾಗದಿದ್ದರೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದನು।

Verse 73

उद्वासयामि वेगेन सैकतं लिंगमुत्त मम् । संस्थापयामि कैलासादानीतं लिंगमादरात्

“ನಾನು ವೇಗವಾಗಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮರಳು-ಲಿಂಗವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಕೈಲಾಸದಿಂದ ತಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವೆನು।”

Verse 74

उद्वासने सैकतस्य कियान्भारो भवेन्मम । चेतसैवं विचार्यायं हनूमान्मारुता त्मजः

“ಮರಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ರೂಪವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಷ್ಟು ಭಾರವಾಗಬಹುದು?” ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಹನುಮಾನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು।

Verse 75

पश्यतां सर्वदेवानां मुनीनां कपिरक्षसाम् । पश्यतो रामचन्द्रस्य लक्ष्मणस्यापि पश्यतः

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು, ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ—ರಾಮಚಂದ್ರನೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ—

Verse 76

पश्यंत्या अपि वैदेह्या लिंगं तत्सैकतं बलात् । पाणिना सर्वयत्नेन जग्राह तरसा बली

ವೈದೇಹಿ (ಸೀತಾ) ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಆ ಬಲವಂತನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ, ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಆ ಮರಳು-ಲಿಂಗವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹಿಡಿದನು।

Verse 77

यत्नेन महता चायं चालयन्नपि मारुतिः । नालं चालयितुं ह्यासीत्सैकतं लिंगमोजसा

ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾರುತಿ ಅದನ್ನು ಕದಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ತನ್ನ ಬಲವಿದ್ದರೂ ಮರಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕದಲಿಸಲಾರದೆ ಹೋದನು।

Verse 78

ततः किलकिलाशब्दं कुर्वन्वानरपुंगवः । पुच्छमुद्यम्य पाणिभ्यां निरास्थत्तन्निजौजसा

ಆಮೇಲೆ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕಿಲಕಿಲ ಶಬ್ದಮಾಡುತ್ತಾ, ಬಾಲವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದನು।

Verse 79

इत्यनेकप्रकारेण चाल यन्नपि वानरः । नैव चालयितुं शक्तो बभूव पवनात्मजः

ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕದಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಪವನಾತ್ಮಜನು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಪವೂ ಕದಲಿಸಲು ಶಕ್ತನಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 80

तद्वेष्टयित्वा पुच्छेन पाणिभ्यां धरणीं स्पृशन् । उत्पपाताथ तरसा व्योम्नि वायुसुतः कपिः

ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಬಾಲದಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ವಾಯುಸುತ ಕಪಿ ವೇಗದಿಂದ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದನು।

Verse 81

कंपयन्स धरां सर्वां सप्तद्वीपां सपर्वतम् । लिंगस्य क्रोशमात्रे तु मूर्च्छितो रुधिरं वमन्

ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳೂ ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ರೋಶಮಾತ್ರವೇ ಎಳೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಬಳಿಕ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೊಂಡು ರಕ್ತ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 82

पपात हनुमान्विप्राः कंपितांगो धरातले । पततो वायुपुत्रस्य वक्त्राच्च नयनद्वयात्

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಹನುಮಾನ್ ಕಂಪಿತಾಂಗನಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ವಾಯುಪುತ್ರನು ಕುಸಿದಾಗ ಅವನ ಮುಖದಿಂದಲೂ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ತ ಹರಿಯಿತು.

Verse 83

नासापुटाच्छ्रोत्ररंध्रादपानाच्च द्विजोत्तमाः । रुधिरौघः प्रसुस्राव रक्तकुण्ड मभूच्च तत्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅವನ ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದಲೂ, ಕಿವಿಯ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದಲೂ, ಅಧೋಭಾಗದಿಂದಲೂ ರಕ್ತದ ಮಹಾಪ್ರವಾಹ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ತಕುಂಡವೇ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 84

ततो हाहाकृतं सर्वं सदेवासुरमानुषम् । धावंतौ कपिभिः सार्द्धमुभौ तौ रामलक्ष्मणौ

ಆಗ ದೇವರು, ಅಸುರರು, ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲೆಡೆ ‘ಹಾಹಾ’ ಎಂಬ ಶೋಕನಾದ ಎದ್ದಿತು. ವಾನರಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ—ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು—ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 85

जानकीसहितौ विप्रा ह्यास्तां शोकाकुलौ तदा । सीतया सहितौ वीरौ वानरैश्च महाबलौ

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಜಾನಕಿ (ಸೀತೆ)ಯೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾಬಲ ವಾನರರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಶೋಕಾಕುಲರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.

Verse 86

रुरुचाते तदा विप्रा गन्धमादनपर्वते । यथा तारागणयुतौ रजन्यां शशि भास्करौ

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಆಗ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾದರು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಾರಾಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರು ಒಂದಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ.

Verse 87

ददर्शतुर्हनूमंतं चूर्णीकृतकलेवरम् । मूर्च्छितं पतितं भूमौ वमन्तं रुधिरं मुखात्

ಅವರು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಂಡರು—ದೇಹ ಚೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದನು; ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತ ವಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 88

विलोक्य कपयः सर्वे हाहाकृत्वाऽपतन्भुवि । कराभ्यां सदयं सीता हनूमंतं मरुत्सुतम्

ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರು ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸೀತೆಯು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಮಾರುತಿಸುತ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಳು।

Verse 89

ताततातेति पस्पर्श पतितं धरणीतले । रामोऽपि दृष्ट्वा पतितं हनूमंतं कपीश्वरम्

ಅವಳು ‘ತಾತಾ! ತಾತಾ!’ ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಧರಣೀತಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಳು. ರಾಮನೂ ಕಪೀಶ್ವರ ಹನುಮಂತನು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು।

Verse 90

आरोप्यांकं स्वपाणिभ्यामाममर्श कलेवरम् । विमुंचन्नेत्रजं वारि वायुजं चाव्रवीद्द्विजाः

ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮಡಿಲಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು (ರಾಮನು) ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ತಡಿಮಾಡಿದನು. ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ।