Adhyaya 41

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि गायत्रीं च सरस्वतीम् । लक्ष्यीकृत्य कथामेकां पवित्रां द्विजसत्तमाः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇದೀಗ ಗಾಯತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯಮಾಡಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

कश्यपाख्यो द्विजः पूर्वमस्मिंस्तीर्थद्वये शुभे । स्नात्वातिमहतः पापाद्विमुक्तो नरकप्रदात्

ಹಿಂದೆ ಕಾಶ್ಯಪನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನು ಈ ಎರಡು ಶುಭ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ನರಕಪ್ರದವಾದ ಅತಿಮಹಾಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । मुने कश्यपनामासावकरोत्किं हि पातकम् । स्नात्वा तीर्थद्वयेप्यत्र यस्मान्मुक्तोऽभवत्क्षणात्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ, ಕಾಶ್ಯಪನೆಂಬ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವ ಪಾತಕವನ್ನು ಮಾಡಿದನು? ಇಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅವನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾದನು?

Verse 4

एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि सूत कृपाबलात् । त्वद्वचोऽमृततृप्तानां न पिपासापि विद्यते

ಹೇ ಸೂತನೇ, ನಾವು ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರು; ಕೃಪಾಬಲದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು. ನಿನ್ನ ವಚನಾಮೃತದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ದಾಹವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 5

श्रीसूत उवाच । गायत्र्याश्च सरस्वत्या माहात्म्यप्रतिपादकम् । इतिहासं प्रवक्ष्यामि शृण्वतां पापनाशनम्

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಗಾಯತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಸರಸ್ವತಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಅದನ್ನು ಕೇಳುವವರ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 6

अभिमन्युसुतो राजा परीक्षिन्नाम नामतः । अध्यास्ते हास्तिनपुरं पालयन्धर्मतो महीम्

ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನು ‘ಪರೀಕ್ಷಿತ್’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 7

स राजा जातु विपिने चचार मृगया रतः । षष्टिवर्षवया भूपः क्षुत्तृष्णापरिपीडितः

ಆ ರಾಜನು ಒಮ್ಮೆ ಮೃಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಆ ಭೂಪನು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಬಹಳ ಪೀಡಿತನಾದನು.

Verse 8

नष्टमेकं स विपिने मार्गयन्मृगमादरात् । ध्यानारूढं मुनिं दृष्ट्वा प्राह तं चीरवाससम्

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಹೋದ ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಆದರದಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಧ್ಯಾನಾರೂಢನಾಗಿ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ ಮುನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 9

मया बाणेन विपिने मृगो विद्धोऽधुना मुने । दृष्टः स किं त्वया विद्वन्विद्रुतो भयकातरः

‘ಹೇ ಮುನೇ! ಈಗಷ್ಟೇ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಜಿಂಕೆ ವಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹೇ ವಿದ್ಯವನ್! ಭಯದಿಂದ ಕಾತರವಾಗಿ ಓಡಿದ ಅದನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದೆಯೇ?’

Verse 10

समाधिनिष्ठो मौनित्वान्न किं चिदपि सोऽब्रवीत् । ततो धनुरटन्याऽसौ स्कंधे तस्य महामुनेः

ಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಮೌನವ್ರತದಿಂದ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ (ರಾಜನು) ಆ ಮಹಾಮುನಿಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ತೂಣೀರವನ್ನು ಇಟ್ಟನು.

Verse 11

निधाय मृतसर्पं तु कुपितः स्वपुरं ययौ । मुनेस्तस्य सुतः कश्चिच्छृंगीनाम बभूव वै

ಮೃತಸರ್ಪವನ್ನು ಇಟ್ಟು ರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಆ ಮುನಿಗೆ ಶೃಂಗೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನಿದ್ದನು.

Verse 12

सखा तस्य कृशाख्योऽभूच्छृंगिणो द्विजसत्तमाः । सखायं शृङ्गिणं प्राह कृशाख्यः स सखा ततः

ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ! ಶೃಂಗಿಗೆ ಕೃಶ ಎಂಬ ಸ್ನೇಹಿತನಿದ್ದನು. ನಂತರ ಆ ಕೃಶನು ತನ್ನ ಸಖ ಶೃಂಗಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 13

पिता तव मृतं सर्पं स्कंधेन वहतेऽधुना । मा भूद्दर्पस्तव सखे मा कृथास्त्वं मदं वृथा

ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಈಗ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಮೃತಸರ್ಪವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಖಾ, ನಿನಗೆ ದರ್ಪ ಬರದಿರಲಿ; ವ್ಯರ್ಥ ಅಹಂಕಾರ ಮಾಡಬೇಡ.

Verse 14

सोऽवदत्कुपितः शृंगी दित्सुश्शापं नृपाय वै । मत्ताते शवसर्पं यो न्यस्तवान्मूढचेतनः

ಆಮೇಲೆ ಶೃಂಗೀ ಕೋಪಗೊಂಡು ರಾಜನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—‘ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಮೃತಸರ್ಪವನ್ನು ಇಟ್ಟ ಆ ಮೂಢಚಿತ್ತನು…’

Verse 15

स सप्तरात्रान्म्रियतां संदष्टस्तक्षकाहिना । शशापैवं मुनिसुतः सौभद्रेयं परीक्षितम्

‘ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳೊಳಗೆ ತಕ್ಷಕ ನಾಗದ ದಂಶದಿಂದ ಅವನು ಸಾಯಲಿ.’ ಹೀಗೆ ಮುನಿಪುತ್ರನು ಸೌಭದ್ರೇಯ ಪರೀಕ್ಷಿತನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.

Verse 16

शमीकाख्यः पिता तस्य श्रुत्वा शप्तं सुतेन तम् । नृपं प्रोवाच तनयं शृंगिणं मुनिपुंगवः

ಅವನ ತಂದೆ ಶಮೀಕನೆಂಬ ಮುನಿವರನು, ಮಗನು ರಾಜನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಪುಂಗವನಾಗಿ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಶೃಂಗಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 17

रक्षकं सर्वलोकानां नृपं किं शप्तवानसि । अराजके वयं लोके स्थास्यामः कथमंजसा

ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಕನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ನೀನು ಏಕೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದೆ? ಅರಸಿಲ್ಲದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೇಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಾಸಿಸೋಣ?

Verse 18

क्रोधेन पातकमभून्न त्वया प्राप्यते सुखम् । यः समुत्पादितं कोपं क्षमयैव निरस्यति

ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪಾತಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಅದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಸುಖ ದೊರೆಯದು. ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕೋಪವನ್ನು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಲೇ ತೊಲಗಿಸುವವನೇ ಅದನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 19

इह लोके परत्रासावत्यंतं सुखमेधते । क्षमायुक्ता हि पुरुषा लभंते श्रेय उत्तमम्

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಸುಖ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳ ಪುರುಷರು ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 20

ततः शमीकः स्वं शिष्यं प्राह गौरमुखाभिधम् । भो गौ मुख गत्वा त्वं वद भूपं परीक्षितम्

ನಂತರ ಶಮೀಕನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಗೌರಮುಖನೆಂಬವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಓ ಗೌರಮುಖ, ನೀನು ಹೋಗಿ ಭೂಪತಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸು।”

Verse 21

इमं शापं मत्सुतोक्तं तक्षकाहिविदंशनम् । पुनरायाहि शीघ्रं त्वं मत्समीपे महामते

ಈ ಶಾಪವನ್ನು ನನ್ನ ಪುತ್ರನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಇದರಿಂದ ತಕ್ಷಕ ಸರ್ಪದ ಪ್ರಾಣಘಾತಕ ದಂಶ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಓ ಮಹಾಮತೇ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮರಳಿ ನನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ.

Verse 22

एवमुक्तः शमीकेन ययौ गौरमुखो नृपम् । समेत्य चाब्रवीद्भूपं सौभद्रेयं परीक्षितम्

ಶಮೀಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಗೌರಮುಖನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು; ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸೌಭದ್ರೇಯನಾದ ರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 23

दृष्ट्वा सर्पं पितुः स्कन्धे त्वया विनिहितं मृतम् । शमीकस्य सुतः शृंगी शशाप त्वां रुषान्वितः

ನೀನು ತಂದೆಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಮೃತ ಸರ್ಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಮೀಕನ ಪುತ್ರ ಶೃಂಗಿ ಕೋಪದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.

Verse 24

एतद्दिनात्सप्तमेऽह्नि तक्षकेण महाहिना । दष्टो विषाग्निना दग्धो भूयादाश्वभिमन्युजः

ಇಂದಿನಿಂದ ಏಳನೇ ದಿನ ಮಹಾಸರ್ಪ ತಕ್ಷಕನ ದಂಶದಿಂದ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪುತ್ರನು ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಲಿ.

Verse 25

एवं शशाप त्वां राजञ्छृंगी तस्य मुनेः सुतः । एतद्वक्तुं पिता तस्य प्राहिणोन्मां त्वदंतिकम्

ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಮುನಿಯ ಪುತ್ರ ಶೃಂಗಿಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಅವನ ತಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 26

इतीरयित्वा तं भूपमाशु गौरमुखो ययौ । गते गौरमुखे पश्चाद्राजा शोकपरायणः

ಹೀಗೆ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಗೌರಮುಖನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಗೌರಮುಖನು ಹೋದ ಬಳಿಕ ರಾಜನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

Verse 27

अभ्रंलिहमथोत्तुंगमेकस्तंभं सुविस्तृतम् । मध्येगंगं व्यतनुत मंडपं नृपपुंगवः

ಆಮೇಲೆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ನೃಪನು ಗಂಗೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ತಾಕುವಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ, ಒಂದೇ ಸ್ತಂಭದ ಆಧಾರವಿರುವ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ಮಂಟಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 28

महागारुडमंत्रज्ञैरौषधज्ञैश्चिकित्सकैः । तक्षकस्य विषं हंतुं यत्नं कुर्वन्समाहितः

ಮಹಾಗಾರುಡ ಮಂತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಔಷಧಜ್ಞ ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ತಕ್ಷಕನ ವಿಷವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.

Verse 29

अनेकदेवब्रह्मर्षिराजर्षिप्रवरान्वितः । आस्ते तस्मिन्नृपस्तुंगे मंडपे विष्णुभक्तिमान्

ಅನೇಕ ದೇವರುಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ರಾಜನು ಆ ಎತ್ತರದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 30

तस्मिन्नवसरे विप्रः काश्यपो मांत्रिकोत्तमः । राजानं रक्षितुं प्रायात्तक्षकस्य महाविषात्

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಾಶ್ಯಪನು ತಕ್ಷಕನ ಮಹಾವಿಷದಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೊರಟನು.

Verse 31

सप्तमेऽहनि विप्रेंद्रो दरिद्रो धनकामुकः । अत्रांतरे तक्षकोऽपि विप्ररूपी समाययौ

ಏಳನೇ ದಿನ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ದರಿದ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ ಧನಕಾಮನೆಯಿಂದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಟನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 32

मध्येमार्गं विलोक्याथ कश्यपं प्रत्यभाषत । ब्राह्मण त्वं कुत्र यासि वद मेऽद्य महामुने

ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯ? ಓ ಮಹಾಮುನಿ, ಇಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.”

Verse 33

इति पृष्टस्तदावादीत्काश्यपस्तक्षकं द्विजाः । परीक्षितं महाराजं तक्षकोऽद्य विषाग्निना

ಇಂತೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕಶ್ಯಪನು ತಕ್ಷಕನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು— “ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಇಂದು ತಕ್ಷಕನು ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನನ್ನು ದಹಿಸುವನು.”

Verse 34

दक्ष्यते तं शमयितुं तत्समीपमुपैम्यहम् । इत्युक्तवंतं तं विप्रं तक्षकः पुनरब्रवीत्

“ಆ ವಿಷವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ತಕ್ಷಕನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 35

तक्षकोहं द्विजश्रेष्ठ मया दष्टश्चिकित्सितुम् । न शक्यो ऽब्दशतेनापि महामंत्रायुतैरपि

“ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನೇ ತಕ್ಷಕ. ನಾನು ಕಚ್ಚಿದವನನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗದು; ಅನೇಕ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 36

चिकित्सितुं चेन्मद्दष्टं शक्तिरस्ति तवाधुना । अनेकयोजनोच्छ्रायमिमं वटतरुं त्वहम्

ಈಗಲೇ ನನ್ನ ದಂಶದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ನಿನಗಿದ್ದರೆ, ನೋಡು—ಅನೇಕ ಯೋಜನ ಎತ್ತರದ ಈ ಆಲಮರ; ಮೊದಲು ಇದನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನಾನು ಕಚ್ಚುವೆನು।

Verse 37

दशाम्युज्जीवयैनं त्वं समर्थोऽस्ति ततो भवान् । इतीरयित्वा तं वृक्षमदशत्तक्षकस्तदा

ನಾನು ಇದನ್ನು ಕಚ್ಚುವೆನು; ನೀನು ಸಮರ್ಥನಾದರೆ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು—ಅಾಗ ನಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವುದು. ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಕ್ಷಕನು ಆಗ ಆ ಮರವನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು।

Verse 38

अभवद्भस्मसात्सोऽपि वृक्षोऽत्यंतं समूर्च्छितः । पूर्वमेव नरः कश्चित्तं वृक्षमधिरूढवान्

ಆ ಮರವು ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತವಾಗಿ ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಒಬ್ಬನು ಆ ಮರವನ್ನು ಏರಿದ್ದನು।

Verse 39

तक्षकस्य विषोल्काभिः सोऽपि दग्धोऽभवत्तदा । तं नरं न विजिज्ञाते तौ च काश्यपतक्षकौ

ತಕ್ಷಕನ ವಿಷಾಗ್ನಿಯ ಕಣಗಳಿಂದ ಆ ಮನುಷ್ಯನೂ ಆಗ ದಗ್ಧನಾದನು. ಆದರೆ ಕಾಶ್ಯಪನೂ ತಕ್ಷಕನೂ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 40

काश्यपः प्रतिजज्ञेऽथ तक्षकस्यापि शृण्वतः । तन्मंत्रशक्तिं पश्यंतु सर्वे विप्रा हि नोऽधुना

ಅಂದು ಕಾಶ್ಯಪನು, ತಕ್ಷಕನು ಕೇಳುತ್ತಿರಲೂ, ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು—“ಈಗ ಎಲ್ಲ ವಿಪ್ರರೂ ನನ್ನ ಆ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಲಿ.”

Verse 41

इतीरयित्वा तं वृक्षं भस्मीभूतं विषाग्निना । अजीवयन्मन्त्रशक्त्या काश्यपो मांत्रिकोत्तमः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಂತ್ರವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಭಸ್ಮವಾದ ಆ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುನರ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 42

नरोऽपि तेन वृक्षेण साकमुज्जीवितोऽभवत् । अथाब्रवीत्तक्षकस्तं काश्यपं मंत्रकोविदम्

ಆ ವೃಕ್ಷದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಆ ನರನೂ ಪುನಃ ಜೀವಂತನಾದನು. ನಂತರ ತಕ್ಷಕನು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 43

यथा न मुनिवाङ्मिथ्या भवेदेवं कुरु द्विज । यत्ते राजा धनं दद्यात्ततोपि द्विगुणं धनम्

“ಮುನಿವಾಕ್ಯವು ಸುಳ್ಳಾಗದಂತೆ, ಓ ದ್ವಿಜ, ಹಾಗೆ ಮಾಡು. ರಾಜನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವ ಧನಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ಧನವನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು.”

Verse 44

ददाम्यहं निवर्तस्व शीघ्रमेव द्विजोत्तम । इत्युक्त्वानर्घ्यरत्नानि तस्मै दत्त्वा स तक्षकः

“ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂದಿರುಗು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಕ್ಷಕನು ಅವನಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 45

न्यवर्तयत्काश्यपं तं ब्राह्मणं मंत्रको विदम् । अल्पायुषं नृपं मत्वा ज्ञानदृष्ट्या स काश्यपः

ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಾಶ್ಯಪನು ಹಿಂದಿರುಗಿದನು; ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಜನು ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಯನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದನು।

Verse 46

स्वाश्रमं प्रययौ तूष्णीं लब्धरत्नश्च तक्षकात् । सोऽब्रवीत्तक्षकः सर्वान्सर्पानाहूय तत्क्षणे

ತಕ್ಷಕನಿಂದ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಮೌನವಾಗಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತಕ್ಷಕನು ಎಲ್ಲ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 47

यूयं तं नृपतिं प्राप्य मुनीनां वेषधारिणः । उपहारफलान्याशु प्रयच्छत परीक्षिते

ನೀವು ಮುನಿಗಳ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆ ನೃಪತಿಯನ್ನು ಸೇರಿ, ಪರೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉಪಹಾರಫಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿರಿ.

Verse 48

तथेत्युक्त्वा सर्वसर्पा ददू राज्ञे फलान्यमी । तक्षकोपि तदा तत्र कस्मिंश्चिद्बदरीफले

‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಪಗಳು ರಾಜನಿಗೆ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ತಕ್ಷಕನೂ ಆಗಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದರಿ ಫಲದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 49

कृमिवेषधरो भूत्वा व्यतिष्ठद्दंशितुं नृपम् । अथ राजा प्रदत्तानि सर्पैर्ब्राह्मणरूपकैः

ಹುಳುವಿನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ಕಚ್ಚಲು ಕಾದು ನಿಂತನು. ಆಗ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪದ ಸರ್ಪಗಳು ನೀಡಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 50

परीक्षिन्मंत्रवृद्धेभ्यो दत्त्वा सर्वफलान्यपि । कौतूहलेन जग्राह स्थूलमेकं फलं करे

ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಮಂತ್ರಜ್ಞ ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಆದರೂ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಫಲವನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

Verse 51

अस्मिन्नवसरे सूर्योऽप्यस्ताचलमगाहत । मिथ्या ऋषिवचो मा भूदिति तत्रत्यमानवाः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೂ ಅಸ್ತಾಚಲದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಂಗತನಾದನು. ‘ಋಷಿವಚನ ಮಿಥ್ಯೆಯಾಗಿಬಿಡಬಾರದು’ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಜನರು ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು.

Verse 52

अन्योयमवदन्त्सर्वे ब्राह्मणाश्च नृपास्तथा । एवं वदत्सु सर्वेषु फले तस्मिन्नदृश्यत

ಎಲ್ಲರೂ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ರಾಜರೂ ಸಹ—‘ಇದು ಬೇರೆದೇನೋ’ ಎಂದು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಳಿದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಹಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಏನೋ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 53

फले रक्तकृमिः सर्वे राज्ञा चापि परीक्षिता । अयं किं मां दशेदद्य कृमिरित्युक्तवा न्नृपः

ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತವರ್ಣದ ಹುಳುವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಡರು; ರಾಜನೂ ಅದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು, “ಈ ಹುಳು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆ—ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚುವುದೇ?”

Verse 54

निदधे तत्फलं कर्णे सकृमि द्विजसत्तमाः । तक्षकोऽस्मिन्स्थितः पूर्वं कृमिरूपी फले तदा

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅವನು ಹುಳುವಿನೊಡನೆ ಆ ಹಣ್ಣನ್ನು ತನ್ನ ಕಿವಿಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟನು. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ತಕ್ಷಕನು ಹುಳುರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.

Verse 55

निर्गत्य तत्फलादाशु नृपदे हमवेष्टयत् । तक्षकावेष्टिते भूपे पार्श्वस्था दुद्रुवुर्भयात्

ಅದು ಆ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಬಂದು ರಾಜನ ದೇಹವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ತಕ್ಷಕನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದವರು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು.

Verse 56

अनंतरं नृपो विप्रास्तक्षकस्य विषाग्निना । दग्धोऽभूद्भस्मसादाशु सप्रासादो बलीयसा

ಅನಂತರ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ತಕ್ಷಕನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಯೊಡನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದಗ್ಧನಾಗಿ ಭಸ್ಮವಾಯಿತು।

Verse 57

कृत्वोर्ध्वदैहिकं तस्य नृपस्य सपुरोहिताः । मंत्रिणस्तत्सुतं राज्ये जनमेजयनामकम्

ಆ ರಾಜನ ಊರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಪುರೋಹಿತರೊಡನೆ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅವನ ಪುತ್ರ ಜನಮೇಜಯನನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು।

Verse 58

राजानमभ्यषिंचन्वै गजद्रक्ष णवांछया । तक्षकाद्रक्षितुं भूपमायातः काश्यपाभिधः

ರಾಜವಂಶದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಶಯದಿಂದ ಅವರು ರಾಜನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು; ತಕ್ಷಕನಿಂದ ಭೂಪನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕಾಶ್ಯಪನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 59

यो ब्राह्मणो मुनिश्रेष्ठाः स सर्वैर्निंदितो जनैः । बभ्राम सकलान्देशाञ्छिष्टैः सर्वैश्च दूषितः

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಲ್ಲ ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತನಾದನು; ಎಲ್ಲ ಶಿಷ್ಟರಿಂದ ದೂಷಿತನಾಗಿ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 60

अवस्थानं न लेभेऽसौ ग्रामे वाप्याश्रमेऽपि वा । यान्यान्देशानसौ यातस्तत्रतत्रमहाजनैः

ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ನೆಲೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಯಾವ ಯಾವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಜನರು ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ತಡೆದರು।

Verse 61

तत्तद्देशान्निरस्तः स शाकल्यं शरणं ययौ । प्रणम्य शाकल्यमुनिं काश्यपो निन्दितो जनैः । इदं विज्ञापयामास शाकल्याय महात्मने

ಅವನು ಸ್ಥಳಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ಶಾಕಲ್ಯನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದನು. ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಶಾಕಲ್ಯಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ನಿವೇದಿಸಿದನು।

Verse 62

काश्यप उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ शाकल्य हरिवल्लभ

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದರು— ಭಗವನ್, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞ ಶಾಕಲ್ಯ, ಹರಿವಲ್ಲಭ!

Verse 63

मुनयो ब्राह्मणाश्चान्ये मां निंदंति सुहृज्जनाः । नास्याहं कारणं जाने किं मां निंदंति मानवाः

ಮುನಿಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸುಹೃದ್ಜನರೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಕಾರಣ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು—ಮಾನವರು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 64

ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुस्त्रीगमनं तथा । स्तेयं संसर्गदोषो वा मया नाचरितः क्वचित्

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ, ಸುರಾಪಾನ, ಗುರುಪತ್ನೀಗಮನ, ಕಳ್ಳತನ ಅಥವಾ ದುಷ್ಟಸಂಗದ ದೋಷ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಆಚರಿಸಿಲ್ಲ।

Verse 65

अन्यान्यपि हि पापानि न कृतानि मया मुने । तथापि निंदंति जना वृथा मां बांधवादयः

ಹೇ ಮುನೇ, ಇತರ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಮಾಡಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಬಂಧುಬಾಂಧವರು ಮೊದಲಾದ ಜನರು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 66

जानासि चेत्त्वं शाकल्य मया दोषं कृतं वद । उक्तोऽथ काश्यपेनैवं शाकल्याख्यो महामुनिः । क्षणं ध्यात्वा बभाषे तं काश्यपं द्विजसत्तमाः

“ಹೇ ಶಾಕಲ್ಯ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು—ನನ್ನಿಂದ ಯಾವ ದೋಷ ಸಂಭವಿಸಿದೆ?” ಎಂದು ಕಾಶ್ಯಪನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಶಾಕಲ್ಯನಾಮ ಮಹಾಮುನಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 67

शाकल्य उवाच । परीक्षितं महाराजं तक्षकाद्रक्षितुं भवान्

ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೇಳಿದನು— “ತಕ್ಷಕನಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವರು ನೀವು.”

Verse 68

अयासीदर्धमार्गे तु तक्षकेण निवारितः । चिकित्सितुं समर्थोऽपि विषरोगादिपीडितम्

“ನೀವು ಹೊರಟಿದ್ದರೂ, ಅರ್ಧಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಡೆದನು—ವಿಷ, ರೋಗ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಿಸಲು ನೀವು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ.”

Verse 69

यो न रक्षति लोभेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम् । क्रोधात्कामाद्भयाल्लोभान्मात्सर्यान्मोहतोऽपि वा

“ಲೋಭದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸದವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಘಾತಕನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಕ್ರೋಧ, ಕಾಮ, ಭಯ, ಲೋಭ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಅಥವಾ ಮೋಹದಿಂದಾದರೂ.”

Verse 70

यो न रक्षति विप्रेंद्र विषरोगातुरं नरम् । ब्रह्महा स सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः

“ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ವಿಷ ಅಥವಾ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಕ, ಸುರಾಪಾನಿ, ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ಗುರುತಲ್ಪಗನಂತೆ ಪಾಪಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ।”

Verse 71

संसर्गदोषदुष्टश्च नापि तस्य हि निष्कृतिः । कन्याविक्रयिणश्चापि हयविक्रयिणस्तथा

ಕುಸಂಗದೋಷದಿಂದ ದೂಷಿತನಾದವನಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ಯಾವಿಕ್ರೇತರೂ ಅಶ್ವವಿಕ್ರೇತರೂ ನಿಂದ್ಯರು.

Verse 72

कृतघ्न स्यापि शास्त्रेषु प्रायश्चित्तं हि विद्यते । विषरोगातुरं यस्तु समर्थोपि न रक्षति

ಕೃತಘ್ನನಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮರ್ಥನಾಗಿಯೂ ವಿಷ ಅಥವಾ ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದವನು—

Verse 73

न तस्य निष्कृतिः प्रोक्ता प्रायश्चित्तायुतैरपि । न तेन सह पंक्तौ च भुंजीत सुकृती जनः

ಅಂತಹವನಿಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳಿಂದಲೂ ವಿಮೋಚನೆ ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸತ್ಕರ್ಮಿ ಜನನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಭೋಜನವೂ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 74

न तेन सह भाषेत न पश्येत्तं नरं क्वचित् । तत्संभाषणमात्रेण महापातकभाग्भवेत्

ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನೋಡಬಾರದು. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಮಾಡಿದಷ್ಟೇ ಮಹಾಪಾತಕದ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 75

परीक्षित्स महाराजः पुण्यश्लोकश्च धार्मिकः । विष्णुभक्तो महायोगी चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता

ಮಹಾರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕನೂ ಧಾರ್ಮಿಕನೂ ಆಗಿದ್ದನು—ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ, ಮಹಾಯೋಗಿ, ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಕ.

Verse 76

व्यासपुत्राद्धरिकथां श्रुतवान्भक्तिपूर्वकम् । अरक्षित्वा नृपं तं त्वं वचसा तक्षकस्य यत्

ವ್ಯಾಸಪುತ್ರನಿಂದ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹರಿಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ತಕ್ಷಕನ ವಚನ-ನಿಮಿತ್ತದಿಂದ ನೀನು ಆ ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 77

निवृत्तस्तेन विप्रेंद्रैर्बांधवैरपि दूष्यसे । स परीक्षिन्महाराजो यद्यपि क्ष णजीवितः

ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಕಾರಣ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದಲೂ ಸ್ವಬಂಧುಗಳಿಂದಲೂ ದೂಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀ. ಆ ಮಹಾರಾಜ ಪರಿಕ್ಷಿತನು, ಯದ್ಯಪಿ ಕ್ಷಣಜೀವಿತನಾಗಿದ್ದರೂ,—

Verse 78

तथापि यावन्मरणं बुधैः कार्यं चिकित्सनम् । यावत्कण्ठगताः प्राणा मुमूर्षोर्मानवस्य हि

ಆದರೂ, ಮರಣದವರೆಗೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕು—ಮರಣಾಸನ್ನ ಮಾನವನ ಪ್ರಾಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಂಠಕ್ಕೆ ತಲುಪದವರೆಗೆ।

Verse 79

तावच्चिकित्सा कर्तव्या कालस्य कुटिला गतिः । इति प्राहुः पुरा श्लोकं भिषग्वैद्याब्धिपारगाः

ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕು; ಕಾಲದ ಗತಿ ವಕ್ರವೂ ಅನಿಶ್ಚಿತವೂ. ಹೀಗೆ ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆಯ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದ ಭಿಷಗ್ವೈದ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 80

अतश्चिकित्साशक्तोऽपि यस्मादकृतभेषजः । अर्धमार्गे निवृत्तस्त्वं तेन तं हतवानसि । शाकल्येनैवमुदितः काश्यपः प्रत्यभाषत

ಆದ್ದರಿಂದ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೂ ನೀನು ಔಷಧ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದೆ—ಅದರಿಂದಲೇ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಹತಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು. ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಕಾಶ್ಯಪನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 81

काश्यप उवाच । ममैतद्दोषशांत्यर्थमुपायं वद सुव्रत

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಸುವ್ರತ! ನನ್ನ ಈ ದೋಷಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 82

येन मां प्रतिगृह्णीयुर्बांधवाः ससुहृज्जनाः

ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ನನ್ನ ಬಂಧುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಹಿತೈಷಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವರು?

Verse 83

कृपां मयि कुरुष्व त्वं शाकल्य हरिवल्लभ । काश्यपेनैवमुक्तस्तु शाकल्योपि मुनीश्वरः । क्षणं ध्यात्वा जगादैवं काश्यपं कृपया तदा

ಹೇ ಹರಿವಲ್ಲಭ ಶಾಕಲ್ಯಾ! ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸು. ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮುನೀಶ್ವರ ಶಾಕಲ್ಯನು ಕ್ಷಣ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ದಯೆಯಿಂದ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 84

शाकल्य उवाच । अस्य पापस्य शात्यर्थमुपायं प्रवदामि ते

ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಪಾಪದ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಯಥೋಚಿತ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 85

तत्कर्त्तव्यं त्वया शीघ्रं विलंबं मा कृथा द्विज । दक्षिणांबुनिधौ सेतौ गंधमादनपर्वते

ಹೇ ದ್ವಿಜಾ! ಇದನ್ನು ನೀನು ಶೀಘ್ರ ಮಾಡು; ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ. ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ, ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ…

Verse 86

अस्ति तीर्थद्वयं विप्रा गायत्री च सरस्वती । तत्र त्वं स्नानमात्रेण शुद्धो भूयाश्च तत्क्षणे

ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ—ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನೀನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧನಾಗುವೆ.

Verse 87

गायत्र्या च सरस्वत्या जलवात स्पृशो नरः । विधूय सर्वपापानि स्वर्गं यास्यंति निर्मलाः

ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀಗಳ ಜಲವನ್ನೂ ಪಾವನ ವಾಯುವನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ನಿರ್ಮಲರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 88

तद्याहि शीघ्र विप्र त्वं गायत्रीं च सरस्वतीम् । इत्युक्तः काश्यपस्तेन शाकल्येन द्विजोत्तमाः

ಆದುದರಿಂದ ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು. ಶಾಕಲ್ಯನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ಕಾಶ್ಯಪನು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 89

नत्वा मुनिं च शाकल्यं तमापृच्छ्य मुनीश्वरम् । तेन चैवाभ्यनुज्ञातः प्रययौ गन्धमादनम्

ಶಾಕಲ್ಯ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಮುನೀಶ್ವರನಿಂದ ವಿದಾಯ ಪಡೆದು, ಅವನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಗಂಧಮಾದನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 90

तत्र गत्वा च गायत्रीसरस्वत्यौ च काश्यपः । नत्वा तीर्थद्वयं भक्त्या दण्डपाणिं च भैरवम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕಾಶ್ಯಪನು ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದನು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಆ ಎರಡು ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ, ದಂಡಪಾಣಿ ಭೈರವನಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 91

संकल्पपूर्वं तत्तीर्थे सस्नौ नियमसंयुतः । तीर्थद्वये स्नानमात्रान्मुक्तपापोऽथ काश्यपः

ಸಂಕಲ್ಪಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ನಿಯಮಸಂಯುತನಾಗಿ ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು. ಎರಡು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 92

तीर्थद्वयस्य तीरेऽसौ किंचित्कालं तु तस्थिवान् । तस्मिन्काले च गायत्रीसरस्वत्यौ मुनीश्वराः

ಅವನು ಆ ದ್ವಿತೀರ್ಥದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 93

प्रादुर्बभूवतुर्मूर्ते सर्वाभरणभूषिते । देव्यौ ते स नमस्कृत्य काश्यपो भक्तिपूर्वकम्

ಆ ಎರಡು ದೇವಿಯರು ಸಾಕಾರರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಶ್ಯಪನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 94

के युवां रूपसंपन्ने सर्वालंकारसंयुते । इति पप्रच्छ दृष्ट्वा ते काश्यपो हृष्टमानसः । तेन पृष्टे च गायत्रीसरस्वत्यौ तमूचतुः

‘ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಯಾರು—ರೂಪಸಂಪನ್ನರು, ಸರ್ವಾಲಂಕಾರಸಂಯುತರು?’ ಎಂದು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಕೇಳಿದನು. ಕೇಳಿದಾಗ ಗಾಯತ್ರೀ-ಸರಸ್ವತೀ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 95

गायत्रीसरस्वत्यावूचतुः । काश्यपावां हि गायत्रीसरस्वत्यौ विधिप्रिये

ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ ಹೇಳಿದರು—‘ಓ ಕಾಶ್ಯಪ, ವಿಧಿಪ್ರಿಯನೇ! ನಾವೇ ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ.’

Verse 96

एतत्तीर्थस्वरूपेण नित्यं वर्तावहे त्वतः । अत्र तीर्थद्वये स्नानादावां तुष्टे तवाधुना

ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೇ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ತೀರ್ಥದ್ವಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಈಗ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದೇವೆ।

Verse 97

वरं मत्तो वृणीष्व त्वं यदिष्टं काश्यप द्विज । स्नांति तीर्थद्वये येऽत्र दास्यावस्तदभीप्सितम्

ಹೇ ಕಾಶ್ಯಪ ದ್ವಿಜನೇ! ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ನಮ್ಮಿಂದ ಬೇಡು. ಇಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಥದ್ವಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ನಾವು ಅವರ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವೆವು।

Verse 98

श्रुत्वा वचस्तद्गायत्रीसरस्वत्योः स काश्यपः । तुष्टाव वाग्भिरग्र्याभिस्ते देव्यौ वेधसः प्रिये

ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕಾಶ್ಯಪನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆ ಎರಡು ದೇವಿಯರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತುತಿವಚನಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 99

काश्यप उवाच । चतुराननगेहिन्यौ जगद्धात्र्यौ नमाम्यहम् । विद्यास्वरूपे गायत्री सरस्वत्यौ शुभे उभे

ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಚತುರ್ಮುಖ ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವ, ವಿದ್ಯಾಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಶುಭ ಗಾಯತ್ರೀ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ—ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವಿಯರಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 100

सृष्टिस्थित्यंतकारिण्यौ जगतो वेदमातरौ । हव्यकव्यस्वरूपे च चंद्रादित्यविलोचने

ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರಿಯರು; ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವೇದಮಾತೆಯರು. ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯ (ದೇವ-ಪಿತೃ ಅರ್ಪಣೆ) ಯ ಸ್ವರೂಪವೂ ನೀವೇ; ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ.

Verse 110

काश्यपोऽपि कृतार्थः सन्स्व देशं प्रति निर्ययौ । बांधवा ब्राह्मणाः सर्वे काश्यपं गतकिल्बिषम्

ಕಾಶ್ಯಪನೂ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿ ತನ್ನ ದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಅವನ ಬಂಧುಗಳಾದ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.

Verse 113

यो गायत्र्यां सरस्वत्यां स स्नातफलमश्नुते

ಗಾಯತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸರಸ್ವತೀಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು ಸ್ನಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.