Adhyaya 37

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भोभोस्तपोधनाः सर्वे नैमिषारण्यवासिनः । यावद्रामधनुष्कोटिचक्रतीर्थमुखानि वः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಪೋಧನರೇ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿಗಳೇ; ರಾಮನ ಧನುಷ್ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 2

चतुर्विंशतितीर्थानि कथितानि मयाधुना । इतोऽन्यदद्भुतं यूयं किं भूयः श्रोतुमिच्छथ

ಈಗ ನಾನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿದ ಇನ್ನೇನು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ನೀವು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?

Verse 3

मुनय ऊचुः । क्षीरकुंडस्य माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे मुने । यत्समीपे त्वया चक्रतीर्थमित्युदितं पुरा

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ, ಕ್ಷೀರಕುಂಡದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಿರಿ।

Verse 4

क्षीरकुंडं च तत्कुत्र कीदृशं तस्य वैभवम् । क्षीरकुण्डमिति ख्यातिः कथं वास्य समागता

ಆ ಕ್ಷೀರಕುಂಡವು ಎಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ? ಅದರ ವೈಭವವು ಹೇಗಿದೆ? ಮತ್ತು ‘ಕ್ಷೀರಕುಂಡ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು?

Verse 5

एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि । श्रीसूत उवाच । ब्रवीमि मुनयः सर्वे शृणुध्वं सुसमाहिताः

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಿರುವ ನಮಗೆ ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ನೀವು ಯೋಗ್ಯರು. ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಹೇ ಮುನಿಗಳೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 6

देवीपुरान्महापुण्यात्प्रतीच्यां दिश्यदूरतः । फुल्लग्राममिति ख्यातं स्थानमस्ति महत्तरम्

ಮಹಾಪುಣ್ಯವಾದ ದೇವೀಪುರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅತಿದೂರವಲ್ಲದೆ ‘ಫುಲ್ಲಗ್ರಾಮ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾದ ಮಹತ್ತರ ಸ್ಥಳವಿದೆ।

Verse 7

यत आरभ्य रामेण सेतुबन्धो महार्णवे । तद्धि पुण्यतमं क्षेत्रं फुल्लग्रामाभिधं पुरम्

ಅದೇ ಸ್ಥಳದಿಂದ ರಾಮನು ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇತುಬಂಧನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಅದೇ ‘ಫುಲ್ಲಗ್ರಾಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನಗರವು ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ।

Verse 8

क्षीरकुण्डं तु तत्रैव महापातकनाशनम् । दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाच्चापि मोक्षदम्

ಅಲ್ಲಿಯೇ ‘ಕ್ಷೀರಕುಂಡ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅದು ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದಲೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 9

तस्य तीर्थस्य पुण्यस्य क्षीरकुण्डमिति प्रथाम् । भवतां सादरं वक्ष्ये शृणुध्वं श्रद्धया सह

ಆ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥದ ‘ಕ್ಷೀರಕುಂಡ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಆದರದಿಂದ ಹೇಳುವೆನು. ನೀವು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 10

पुरा हि मुद्गलोनाम मुनिर्वेदोक्तमार्गकृत् । दक्षिणांबुनिधेस्तीरे फुल्लग्रामेतिपावने

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದ್ಗಲನೆಂಬ ಮುನಿ ಇದ್ದನು; ಅವನು ವೇದೋಕ್ತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಫುಲ್ಲಗ್ರಾಮ’ ಎಂಬ ಪಾವನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 11

नारायणप्रीतिकरम करोद्यज्ञमुत्तमम् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा यागेन परितोषितः

ಅವನು ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಕರವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆ ಯಾಗದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾದನು.

Verse 12

प्रादुर्बभूव पुरतो यज्ञवाटे द्विजोत्तमाः । तं दृष्ट्वा मुद्गलो विष्णुं लक्ष्मीशोभितविग्रहम्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಯಜ್ಞವಾಟದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮೀಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಮುದ್ಗಲನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು.

Verse 13

कालमेघतनुं कांत्या पीतांबरविराजितम् । विनतानंदनारूढं कौस्तुभालंकृतोरसम्

ಅವರ ದೇಹವು ಕಾಳಮೇಘಸಮ ಶ್ಯಾಮ, ಕಾಂತಿಯಿಂದ ದೀಪ್ತ; ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ವಿರಾಜಮಾನ. ವಿನತಾನಂದನ ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಆರೂಢರಾಗಿ, ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 14

शंखचक्रगदापद्मराजद्बाहुचतु ष्टयम् । भक्त्या परवशो दृष्ट्वा पुलकांकुरमंडितः । मुद्गलः परितुष्टाव शब्दैः श्रोत्रसुखावहैः

ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಭುಜಗಳಿರುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡು ಮುದ್ಗಲನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರವಶನಾಗಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಮೂಡಿತು. ನಂತರ ಶ್ರೋತ್ರಸুখಕರವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 15

मुद्गल उवाच । प्रथमं जगतः स्रष्ट्रे पालकाय ततः परम्

ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ, ಮೊದಲಾಗಿ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಂತರ, ಹೇ ಜಗತ್ತಿನ ಪಾಲಕನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 16

संहर्त्रे च ततः पश्चान्नमो नारायणाय ते । नमः शफररूपाय कमठाय चिदात्मने

ನಂತರ, ಹೇ ಸಂಹಾರಕನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ನಾರಾಯಣನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮತ್ಸ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕೂರ್ಮರೂಪ—ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 17

नमो वराहवपुषे नमः पंचास्यरूपिणे । वामनाय नमस्तुभ्यं जमदग्निसुताय ते

ವರಾಹವಪು ರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪಂಚಾಸ್ಯರೂಪಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಾಮನರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಜಮದಗ್ನಿಸುತ (ಪರಶುರಾಮ) ರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 18

राघवाय नमस्तुभ्यं बलभद्राय ते नमः । कृष्णाय कल्कये तुभ्यं नमो विज्ञानरूपिणे

ಹೇ ರಾಘವನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಬಲಭದ್ರನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಕೃಷ್ಣನೇ! ಹೇ ಕಲ್ಕಿಯೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ನೀವು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನು.

Verse 19

रक्ष मां करुणासिंधो नारायण जगत्पते । निर्लज्जं कृपणं क्रूरं पिशुनं दांभिकं कृशम्

ಹೇ ಕರುಣಾಸಿಂಧು ನಾರಾಯಣ, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು—ನಾನು ನಿರ್ಲಜ್ಜ, ಕೃಪಣ, ಕ್ರೂರ, ಪಿಶುನ, ದಾಂಭಿಕ ಮತ್ತು ಕೃಶನು.

Verse 20

परदारपरद्रव्यपरक्षेत्रैकलो लुपम् । असूयाविष्टमनसं मां रक्ष कृपया हरे

ಹೇ ಹರಿಯೇ! ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು—ನಾನು ಪರಸ್ತ್ರೀ, ಪರದ್ರವ್ಯ, ಪರಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಲೋಭಿ; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಆವಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

Verse 21

इति स्तुतो हरिः साक्षान्मुद्गलेन द्विजोत्तमाः । तमाह मुद्गलमुनिं मेघगंभीरया गिरा

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಹೀಗೆ ಮುದ್ಗಲನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸాక్షಾತ್ ಹರಿಯು, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಮುದ್ಗಲ ಮುನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 22

श्रीहरिरुवाच । प्रीतोऽस्म्यनेन स्तोत्रेण मुद्गल क्रतुना च ते । प्रत्यक्षेण हविर्भोक्तुमहं ते क्रतुमागतः

ಶ್ರೀಹರಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುದ್ಗಲಾ! ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದಲೂ ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞದಿಂದಲೂ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಹವಿಸನ್ನು ಭೋಗಿಸಲು ನಿನ್ನ ಕ್ರತುವಿಗೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 23

इत्युक्तो हरिणा तत्र मुद्गलस्तुष्टमानसः । उवाचाधोक्षजं विप्रो भक्त्या परमया युतः

ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮುದ್ಗಲನ ಮನಸ್ಸು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಧೋಕ್ಷಜ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ನುಡಿದನು.

Verse 24

मुद्गल उवाच । कृतार्थोऽस्मि हृषीकेश पत्नी मे धन्यतां ययौ । अद्य मे सफलं जन्म ह्यद्य मे सफलं तपः

ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಹೃಷೀಕೇಶ! ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನಾದೆ; ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲ, ಇಂದು ನನ್ನ ತಪಸ್ಸೂ ಸಫಲ.

Verse 25

अदय मे सफलो वंशो ह्यद्य मे सफलाः सुताः । आश्रमः सफलोऽद्यैव सर्वं सफलमद्य मे

ಇಂದು ನನ್ನ ವಂಶ ಸಫಲವಾಯಿತು; ಇಂದು ನನ್ನ ಪುತ್ರರೂ ಸಫಲರಾದರು. ಇಂದು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮವೂ ಸಫಲ—ಇಂದು ನನ್ನ ಎಲ್ಲವೂ ಸಫಲವಾಗಿದೆ.

Verse 26

यद्भवान्यज्ञवाटं मे हविर्भोक्तुमिहागतः । योगिनो योगनिरता हृदये मृगयंति यम्

ನೀವು ನನ್ನ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ—ಯೋಗನಿರತರಾದ ಯೋಗಿಗಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮ ನೀವೇ—ಇದೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಭಾಗ್ಯ.

Verse 27

तमद्य साक्षात्त्वां पश्ये सफ लोऽयं मम क्रतुः । इतीरयित्वा तं विष्णुमर्चयित्वाऽसनादिभिः

ಇಂದು ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸాక్షಾತ್ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಕ್ರತು (ಯಜ್ಞ) ನಿಜವಾಗಿ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆಸನಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಿದನು.

Verse 28

चंदनैः कुसुमैरन्यैर्दत्त्वा चार्घ्यं स विष्णवे । प्रददौ विष्णवे प्रीत्या पुरो डाशादिकं हविः

ಚಂದನ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪುರೋಡಾಶಾದಿ ಹವಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 29

स्वयमेव समादाय पाणिना लोकभावनः । हविस्तद्बुभुजे विष्णुर्मुद्गलेन समर्पितम्

ಆಮೇಲೆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ವಿಷ್ಣು ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮುದ್ಗಲನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಯನ್ನು ಭುಜಿಸಿದನು।

Verse 30

तस्मिन्हविषि भुक्ते तु विष्णुना प्रभविष्णुना । साग्नयस्त्रिदशाः सर्वे तृप्ताः समभवन्द्विजाः

ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಆ ಹವಿಯನ್ನು ಭುಜಿಸಿದಾಗ, ಅಗ್ನಿಯೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರು, ಓ ದ್ವಿಜರೇ।

Verse 31

ऋत्विजो यजमानश्च तत्रत्या ब्राह्मणास्तथा । यत्किंचित्प्राणिलोकेऽ स्मिंश्चरं वा यदि वाऽचरम्

ಅಲ್ಲಿನ ಋತ್ವಿಜರು, ಯಜಮಾನನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು—ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪ್ರಾಣಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವುದಾದರೂ, ಚರವಾಗಲಿ ಅಚರವಾಗಲಿ—

Verse 32

सर्वमेव जगत्तृप्तं भुक्ते हविषि विष्णुना । ततो हरिः प्रसन्नात्मा मुद्गलं प्रत्यभाषत

ವಿಷ್ಣು ಹವಿಯನ್ನು ಭುಜಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ತೃಪ್ತವಾಯಿತು. ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾದ ಹರಿ ಮುದ್ಗಲನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 33

प्रीतोऽहं वरदोऽस्म्येष वरं वरय सुव्रत । इत्युक्ते केशवेनाथ महर्षिस्तमभाषत

ಕೇಶವನು ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ವರದಾತನು. ಓ ಸುವ್ರತ, ವರವನ್ನು ಬೇಡು.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮಹರ್ಷಿಯು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 34

मुद्गल उवाच । यत्त्वया मे हविर्भुक्तं यागे प्रत्यक्षरूपिणा । अनेनैव कृतार्थोऽस्मि किमस्मादधिकं वरम्

ಮುದ್ಗಲನು ಹೇಳಿದರು—“ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರೂಪಿಯಾಗಿ ಈ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ನೀವು ಭುಜಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಇದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ವರವೇನು?”

Verse 35

तथापि भगवन्विष्णो त्वयि मे निश्चला सदा । भक्तिर्निष्कपटा भूयादिदं मे प्रथमं वरम्

ಆದರೂ, ಹೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣೋ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಅಚಲವಾಗಿರಲಿ. ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿರಲಿ—ಇದೇ ನನ್ನ ಮೊದಲ ವರ.

Verse 36

माधवाहं प्रतिदिनं सायंप्रातरिहाग्नये । त्वद्रूपाय तव प्रीत्यै सुरभेः पयसा हरे

ಓ ಮಾಧವ, ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ—ಅದು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವೇ—ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ, ಓ ಹರಿ, ಸುರಭಿಯ ಹಾಲಿನಿಂದ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 37

होतुमिच्छामि वरद तन्मे देहि वरांतरम् । पयसा नित्यहोमो हि द्विकालं श्रुतिचोदितः

ಓ ವರದಾತ, ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಲಿನಿಂದ ನಿತ್ಯ ಹೋಮ—ಪ್ರಾತಃ ಹಾಗೂ ಸಾಯಂ, ಎರಡೂ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ—ಶ್ರುತಿಯಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 38

न मे सुरभयः संति तापसस्याधनस्य च । इत्युक्ते मुद्गलेनाथ देवो नारायणो हरिः

ಧನವಿಲ್ಲದ ತಪಸ್ವಿ ಮುದ್ಗಲನು “ಹೇ ಸುರಭಿ, ನನಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಸ್ವಯಂ ನಾರಾಯಣನಾದ ಹರಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 39

आहूय विश्वकर्माणं त्वष्टारममृताशिनम् । एकं सरः कारयित्वा शिल्पिना तेन शोभनम्

ಅಮೃತಭೋಜಿಯಾದ ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿ ತ್ವಷ್ಟಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಆ ಶಿಲ್ಪಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 40

स्फटिकादि शिलाभेदैस्तेनासौ विश्वकर्मणा । समीचकार च पुनस्तत्प्राकाराद्यलंकृतम् । तत आहूय भगवान्सुरभिं वाक्यमब्रवीत्

ಸ್ಫಟಿಕಾದಿ ವಿವಿಧ ಶಿಲಾಭೇದಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಆ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪ್ರಾಕಾರ ಮೊದಲಾದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶೋಭೆಗೊಳಿಸಿದನು। ನಂತರ ಭಗವಂತನು ಸುರಭಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 41

श्रीहरिरुवाच । मुद्गलो मम भक्तोऽयं सुरभे प्रत्यहं मुदा

ಶ್ರೀಹರಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಸುರಭಿ, ಈ ಮುದ್ಗಲನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನು; ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನ ಹರ್ಷದಿಂದ…”

Verse 42

मत्प्रीत्यर्थं पयोहोमं कर्तुमिच्छति सांप्रतम् । मत्प्रीत्यर्थमितो देवि त्वमतो मत्प्रचोदिता

“ಈಗ ಅವನು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಪಯೋಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವಿ, ನನ್ನ ಸಂತೋಷಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 43

सायंप्रातरिहागत्य प्रत्यहं सुरभे शुभे । पयसा त्वत्प्रसूतेन सर एतत्प्रपूरय

ಓ ಶುಭೇ ಸುರಭಿ! ಸಾಯಂಕಾಲವೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲವೂ ಪ್ರತಿದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು, ನಿನ್ನಿಂದ ಹರಿಯುವ ಹಾಲಿನಿಂದ ಈ ಸರೋವರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬು।

Verse 44

तेनासौ पयसा नित्यं सायंप्रातश्च होष्यति । ओमित्युक्त्वाथ सुरभिरेवं नारयणेरिता

ಆ ಹಾಲಿನಿಂದ ಅವನು ನಿತ್ಯ ಸಾಯಂಕಾಲವೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲವೂ ಹೋಮ ಮಾಡುವನು. ‘ಓಂ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಾರಾಯಣನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಸುರಭಿ ಹಾಗೆಯೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು।

Verse 45

अथ नारायणो देवो मुद्गलं प्रत्यभाषत । सुरभेः पयसा नित्यमस्मिन्सरसि तिष्ठता

ಅನಂತರ ದೇವ ನಾರಾಯಣನು ಮುದ್ಗಲನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸುರಭಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ನಿತ್ಯ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಅವಳ ಹಾಲಿನಿಂದ—”

Verse 46

सायंप्रातः प्रतिदिनं मत्प्रीत्यर्थमिहाग्नये । जुहुधि त्वं महाभाग तेन प्रीणाम्यहं तव

ಓ ಮಹಾಭಾಗ! ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲವೂ ಪ್ರಾತಃಕಾಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೋಮ ಮಾಡು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವೆನು।

Verse 47

मत्प्रीत्या तेऽखिला सिद्धिर्भविष्यति च मुद्गल । इदं क्षीरसरोनाम तीर्थं ख्यातं भविष्यति

ಓ ಮುದ್ಗಲ! ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಸಮಸ್ತ ಸಿದ್ಧಿಗಳು ಲಭಿಸುವವು. ಮತ್ತು ಈ ತೀರ್ಥವು ‘ಕ್ಷೀರಸರ’—ಹಾಲಿನ ಸರೋವರ—ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು।

Verse 48

अस्मिन्क्षीरसरस्तीर्थे स्नातानां पंचपातकम् । अन्यान्यपि च पापानि नाशं यास्यंति तत्क्षणात्

ಈ ಕ್ಷೀರಸರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರ ಪಂಚಮಹಾಪಾತಕಗಳೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಾಪಗಳೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 49

मुद्गल त्वं च मां याहि देहांते मुक्तबंधनः । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तं समालिंग्य मुद्गलम्

“ಮುದ್ಗಲ, ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ನೀನೂ ಬಂಧನಮುಕ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುವೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಮುದ್ಗಲನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದರು।

Verse 50

नमस्कृतश्च तेनायं तत्रैवांतरधीयत । मुद्गलोऽपि गते विष्णावनेकशतवत्सरम्

ಅವನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು। ವಿಷ್ಣು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಮುದ್ಗಲನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 51

सुरभेः पयसा जुह्वन्नग्नये हरितुष्टये । उवास प्रयतो नित्यं फुल्ल ग्रामे विमुक्तिदे । देहांते मुक्तिमगमद्विष्णुसायुज्यरूपिणीम्

ಸುರಭಿಯ ಹಾಲಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಹರಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತ, ನಿಯಮಶೀಲನಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಫುಲ್ಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸಿದನು। ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯರೂಪವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 52

श्रीसूत उवाच । एवमेतद्द्विजवरा युष्माकं कथितं मया

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜವರರೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 53

यथा क्षीरसरो नाम तीर्थस्यास्य पुराऽभवत् । इदं क्षीरसरः पुण्यं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಷೀರಸರ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಹೇಗೆ ಬಂದಿತೋ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಈ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀರಸರವು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 54

काश्यपस्य मुनेः पत्नी कद्रूर्यत्र द्विजोत्तमाः । स्नात्वा स्वभर्तृवाक्येन नोदिता नियमान्विता

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿ ಕದ್ರೂ ತನ್ನ ಭರ್ತೃವಾಕ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು.

Verse 55

छलेन मुमुचे सद्यः सपत्नीजयदोषतः । अतोऽत्र तीर्थे ये स्नांति मानवाः शुदमानसाः

ಅವಳು ಒಂದು ಉಪಾಯದಿಂದ ಸಹಪತ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ಜಯಿಸಿದ ದೋಷದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಕ್ತಳಾದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮಾನವರು ಅಂಥ ದೋಷಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 56

तेषां विमुक्तबंधानां मुक्तानां पुण्यकर्मिणाम् । किं यागैः किमु वा वेदैः किं वा तीर्थनिषेवणैः

ಬಂಧನಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರಿಗೆ ಯಾಗಗಳೇನು ಬೇಕು? ವೇದವಿಧಿಗಳೇನು? ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀರ್ಥಸೇವನೆಯೇನು?

Verse 57

जपैर्वा नियमैर्वापि क्षीर कुंडविलोकिनाम् । क्षीरकुंडस्य वातेन स्पृष्टदेहो नरो द्विजाः

ಕ್ಷೀರಕುಂಡವನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಜಪದಿಂದಲೂ ನಿಯಮಗಳಿಂದಲೂ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಕ್ಷೀರಕುಂಡದ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಯಾರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಗುವುದೋ ಅವನು ಪಾವನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 58

ब्रह्मलोकमनुप्राप्य तत्रैव परिमुच्यते । निमग्नाः क्षीरकुंडेऽस्मिन्नवमत्यापि भास्करिम्

ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕ್ಷೀರಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವವರು ಭಾಸ್ಕರನ ತೇಜಸ್ಸು‑ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 59

तस्य मूर्द्धनि तिष्ठेयुर्ज्वलतः पावकोपमाः । मग्नानां क्षीरकुंडेस्मिञ्छीता वैतरणी नदी

ಅವನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ದಹಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಈ ಕ್ಷೀರಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರಿಗೆ ವೈತರಣೀ ನದಿಯೂ ಶೀತಳವಾಗಿ, ಅದರ ಭಯಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 60

सर्वाणि नरकाण्यद्धा व्यर्थानि च भवंति हि । कामधेनुसमे तस्मिन्क्षीरकुंडे स्थितेप्यहो

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ನರಕಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಅಹೋ! ಆ ಕ್ಷೀರಕುಂಡವು ಕಾಮಧೇನು ಸಮಾನ ವರಪ್ರದ—ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ.

Verse 61

योन्यत्र भ्रमते स्नातुं स नरो विप्रसत्तमाः । गोक्षीरे विद्यमानेऽपि ह्यर्कक्षीराय गच्छति

ಹೇ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಅಲೆಯುವವನು, ಗೋಕ್ಷೀರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅರ್ಕಕ್ಷೀರವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತুচ್ಛ ಜಲಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 62

स्नातानां क्षीरकुंडेऽस्मिन्नालभ्यं किंचिदस्ति हि । करप्राप्तैव मुक्तिः स्यात्किमन्यैर्बहुभाषणैः

ಈ ಕ್ಷೀರಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಏನೂ ಅಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮುಕ್ತಿಯೂ ಕೈಗೆ ಬಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ—ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಹು ಮಾತುಗಳೇಕೆ?

Verse 63

ब्रवीमि भुजमुद्धत्य सत्यंसत्यं ब्रवीमि वः । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स क्षीरकुंडस्नानस्य लभते फलमुत्तमम्

ನಾನು ಭುಜವನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಮಗೆ ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ—ಯಾರು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕ್ಷೀರಕುಂಡ-ಸ್ನಾನದ ಪರಮ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।