Adhyaya 35

Verse 1

यज्ञदेव उवाच । दुर्वासर्षे महाप्राज्ञ परापरविचक्षण । दुर्विनीताभिधः कोऽयं योऽसौ गुर्वंगनामगात्

ಯಜ್ಞದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದುರ್ವಾಸ ಋಷೇ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ಪರಾಪರವಿಚಕ್ಷಣ! ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ ‘ದುರ್ವಿನೀತ’ನೆಂಬವನು ಯಾರು?

Verse 2

कस्य पुत्रो धनुष्कोटौ स्नानेन स कथं द्विजः । तत्क्षणान्मुमुचे पापाद्गुरुस्त्रीगमसंभवात् । एतन्मे श्रद्धधानस्य विस्तराद्वक्तुमर्हसि

ಆ ದ್ವಿಜನು ಯಾರ ಪುತ್ರನು? ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಗುರುಪತ್ನೀಗಮನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪದಿಂದ ಅವನು ತತ್ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾದನು? ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿ.

Verse 3

दुर्वासा उवाच । पांड्यदेशे पुरा कश्चिद्ब्राह्मणोभूद्बहुश्रुतः

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಶ್ರುತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದನು.

Verse 4

इध्मवाहाभिधो नाम्ना तस्य भार्या रुचिंस्तथा । बभूव तस्य तनयो दुर्विनीताभिधो द्विजः

ಅವನ ಹೆಸರು ಇಧ್ಮವಾಹ; ಅವನ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು ರುಚಿಂಸ್. ಅವನಿಗೆ ದುರ್ವಿನೀತನೆಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 5

दुर्विनीतः पितुस्तस्य स कृत्वा चौर्ध्वदैहिकम्

ದುರ್ವಿನೀತನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ (ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ) ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 6

कंचित्कालं गृहेऽवात्सीन्मात्रा विधवया सह । ततो दुर्भिक्षमभवद्वादशाब्दमवर्षणात्

ಕೆಲವು ಕಾಲ ಅವನು ವಿಧವೆಯಾದ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ನಂತರ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಮಳೆ ಬೀಳದ ಕಾರಣ ಭೀಕರ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 7

ततो देशांतरमगान्मात्रा साकं द्विजोत्तम । गोकर्णं स समासाद्य सुभिक्षं धान्यसंचयैः

ಆಮೇಲೆ ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೇರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಗೋಕರ್ಣವನ್ನು ತಲುಪಿ ಧಾನ್ಯಸಂಚಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 8

उवास सुचिरं कालं मात्रा विधवया सह । ततो बहुतिथे काले दुर्विनीतो गते सति

ಅವನು ತನ್ನ ವಿಧವೆ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ದುರ್ವಿನೀತನು ಬೆಳೆದಾಗ...

Verse 9

पूर्वदुष्कर्मपाकेन मूढबुद्धिरहो बत । अनंगशरविद्धांगो रागाद्विकृतमानसः

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಅಯ್ಯೋ! ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಕೆಟ್ಟಿತು. ಮನ್ಮಥನ ಬಾಣಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಕಾಮದಿಂದ ವಿಕೃತವಾಯಿತು.

Verse 10

मामेति वादिनीमंबां बलादाकृष्य पातकी । बुभुजे काममोहात्मा मैथुनेन द्विजोत्तम

'ನಾನು ತಾಯಿ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದು, ಆ ಪಾಪಿಯು ಕಾಮಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ.

Verse 11

स खिन्नो दुर्विनीतोऽयं रेतःसेकादनंतरम् । मनसा चिंतयन्पापं रुरोदभृशदुःखितः

ಆ ದುರ್ವಿನೀತನು ವೀರ್ಯಪಾತದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಖಿನ್ನನಾದನು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಾಪದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಅತೀವ ದುಃಖದಿಂದ ಅತ್ತನು.

Verse 12

अहोतिपापकृदहं महापातकिनां वरः । अगमं जननीं यस्मात्कामबाणवशानुगः

ಅಯ್ಯೋ! ನಾನು ಮಹಾಪಾಪಿ, ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಗೆ ವಶನಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಕೂಡಿದೆನು.

Verse 13

इति संचित्य मनसा स तत्र मुनिसन्निधौ । जुगुप्तमानश्चात्मानं तान्मुनीनिदमब्रवीत्

ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಆ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 14

गुरुस्त्रीगमपापस्य प्रायश्चित्तं ममद्विजाः । वदध्वं शास्त्रतत्त्वज्ञाः कृपया मयि केवलम्

ಹೇ ದ್ವಿಜ ಮುನಿಗಳೇ, ಗುರುಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ನೀವು ಶಾಸ್ತ್ರತತ್ತ್ವಜ್ಞರು; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ನನಗೇ ತಿಳಿಸಿರಿ.

Verse 15

मरणान्निष्कृतिः स्याच्चेन्मरिष्यामि न संशयः । भवद्भिरुच्यते यत्तु प्रायश्चित्तं ममाधुना

ಮರಣದಿಂದಲೇ ಈ ದೋಷದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಸಿಗುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಯುವೆನು. ಆದರೂ ನೀವು ಈಗ ನನಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನಾನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವೆನು.

Verse 16

करिष्ये तद्द्विजाः सत्यं मरणं वान्यदैव वा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य केचित्तत्रमुनीश्वराः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಅದು ಮರಣವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವಿಧಿಯಾಗಲಿ, ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಮುನೀಶ್ವರರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವಿಚಾರಿಸಿದರು.

Verse 17

अनेन साकं वार्ता तु दोषायेति विनिश्चिताः । मौनित्वं भेजिरे केचिन्मुनयः केचिदा भृशम्

‘ಇವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಯೂ ದೋಷಕಾರಕ’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಕೆಲ ಮುನಿಗಳು ಮೌನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಬಹಳ ವ್ಯಾಕುಲರಾದರು.

Verse 18

दुष्टात्मा मातृगामी त्वं महापातकिनां वरः । गच्छगच्छेतिबहुशो वाचमूचुर्द्विजोत्तमाः

“ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ! ನೀನು ಮಾತೃಗಾಮಿ; ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.” ಎಂದು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಅವನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ—“ಹೋಗು, ಹೋಗು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 19

तान्निवार्य कृपाशीलः सर्वज्ञः करुणानिधिः । कृष्णद्वैपायनस्तत्र दुर्विनीतमभाषत

ಅವರನ್ನು ತಡೆದು, ಕೃಪಾಶೀಲ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಕರුණಾನಿಧಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಅಲ್ಲಿ ಆ ದುರ್ವಿನೀತನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 20

गच्छाशु रामसेतौ त्वं धनुष्कोटौ सहांबया । मकरस्थे रवौ माघे मासमेकं निरंतरम्

“ನೀನು ತಕ್ಷಣ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ರಾಮಸೇತುವಿನ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಗು. ಸೂರ್ಯನು ಮಕರಸ್ಥನಾಗಿರುವ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಇರು.”

Verse 21

जितेंद्रियो जितक्रोधः परद्रोहविवर्जितः । एकमासं निराहारः कुरु स्नानं सहांबया

“ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಪರದ್ರೋಹವಿಲ್ಲದೆ—ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಿರಾಹಾರವಾಗಿ—ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡು.”

Verse 22

पूतो भविष्यस्यद्धा गुरुस्त्री गमदोषतः । यत्पातकं न नश्येत सेतुस्नानेन तन्नहि

“ಗುರುಪತ್ನೀಗಮನದ ದೋಷದಿಂದ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾಗುವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಸೇತುಸ್ನಾನದಿಂದ ನಾಶವಾಗದ ಪಾತಕವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ.”

Verse 23

श्रुतिस्मृतिपुराणेषु धनुष्कोटिप्रशंसनम् । बहुधा भण्यते पंचमहापातकनाशनम्

ಶ್ರುತಿ, ಸ್ಮೃತಿ ಹಾಗೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯ ಪ್ರಶಂಸೆ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಅದು ಪಂಚ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು।

Verse 24

तस्मात्त्वं त्वरया गच्छ धनुष्कोटिं सहांबया । प्रमाणं कुरु मद्वाक्यं वेदवाक्यमिव द्विज

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜ! ನೀನು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಗು. ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಮಾಡು—ವೇದವಾಕ್ಯದಂತೆ.

Verse 25

श्रीरामधनुषः कोटौ स्नातस्य द्विज पुत्रक । महापातककोट्योपि नैव लक्ष्या इतीव हि

ಹೇ ದ್ವಿಜಪುತ್ರ! ಶ್ರೀರಾಮಧನುಷ್ಯದ ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಮಹಾಪಾತಕಗಳ ಕೋಟಿಗಳೂ ಸಹ ಇವತ್ತಂತೆ ಕಾಣದಂತಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 26

प्रायश्चित्तांतरं प्रोक्तं मन्वादिस्मृतिभिः स्मृतौ । तद्गच्छत्वं धनुष्कोटिं महापातक नाशिनीम्

ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನು ಮೊದಲಾದವರು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಗು—ಅದು ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಿನಿ.

Verse 27

इतीरितोऽथ व्यासेन दुर्विनीतोद्विजोत्तमाः । मात्रा साकं धनुष्कोटिं नत्वा व्यासं च निर्ययौ

ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಇಂತೆ ಉಪದೇಶಿತನಾದ ದುರ್ವಿನೀತನೆಂಬ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 28

मकरस्थे रवौ माघे मासमात्रं निरंतरम् । मात्रा सह निराहारो जितक्रोधो जितेंद्रियः

ಸೂರ್ಯನು ಮಕರರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಅವನು ತಾಯಿಯೊಡನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 29

श्रीरामधनुषः कोटौ सस्नौ संकल्पपूर्वकम् । रामनाथं नमस्कुर्वं स्त्रिकालं भक्तिपूर्वकम्

ಶ್ರೀರಾಮಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಂಕಲ್ಪಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಕಾಲವೂ ರಾಮನಾಥನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 30

मासांते पारणां कृत्वा मात्रा सह विशुद्धधीः । व्यासांतिकं पुनः प्रायात्तस्मै वृत्तं निवेदितुम्

ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಪಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯವನಾಗಿ, ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಸಲು ಅವನು ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಸನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.

Verse 31

स प्रणम्य पुनर्व्यासं दुर्विनीतोऽब्रवीद्वचः

ಆಮೇಲೆ ದುರ್ವಿನೀತನು ಮತ್ತೆ ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 32

दुर्विनीत उवाच । भगवन्करुणासिंधो द्वैपायन महत्तम । भवतः कृपया रामधनुष्कोटौ सहांबया । माघमासे निराहारो मासमात्रमतंद्रितः

ದುರ್ವಿನೀತನು ಹೇಳಿದನು—ಭಗವನ್, ಕರುಣಾಸಿಂಧು, ಮಹತ್ತಮ ದ್ವೈಪಾಯನ! ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ತಾಯಿಯೊಡನೆ ರಾಮಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಅಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಾಹಾರವಾಗಿ ಇದ್ದೆನು.

Verse 33

अहं त्वकरवं स्नानं नमस्कुर्वन्महेश्वरम् । इतः परं मया व्यास भगवन्भक्तवत्सल

ನಾನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದೆನು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಓ ವ್ಯಾಸ—ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಭಗವನ್—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

Verse 34

यत्कर्त्तव्यं मुने तत्त्वं ममोपदिश तत्त्वतः । इति तस्य वचः श्रुत्वा दुर्विनीतस्य वै मुनिः । बभाषे दुर्विनीतं तं व्यासो नारायणांशकः

ಓ ಮುನಿಯೇ, ನಿಜವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ತತ್ತ್ವತಃ ಉಪದೇಶಿಸು. ದುರ್ವಿನೀತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಾರಾಯಣಾಂಶನಾದ ವ್ಯಾಸಮುನಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 35

व्यास उवाच । दुर्विनीत गतं तेऽद्य पातकं मातृसंगजम्

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ದುರ್ವಿನೀತ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಮಾತೃಸಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಾಪವು ದೂರವಾಗಿದೆ.

Verse 36

मातुश्च पातकं नष्टं त्वत्संगतिनिमि त्तजम् । संदेहो नात्र कर्तव्यः सत्यमुक्तं मया तव

ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಪಾಪವೂ—ನಿನ್ನ ಸಂಗತಿನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಉಂಟಾದುದು—ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಮಾಡಬೇಡ; ನಾನು ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 37

बांधवाः स्वजनाः सर्वे तथान्ये ब्राह्मणाश्च ये । सर्वे त्वां संग्रहीष्यंति दुर्विनीतां बया सह

ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳು, ಸ್ವಜನರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ—ಓ ದುರ್ವಿನೀತ—(ಹಿಂದಿನ) ಭಯ ಮತ್ತು ಅಪವಾದ ಇದ್ದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವರು.

Verse 38

मत्प्रसादाद्धनुष्कोटौ विशुद्धस्त्वं निमज्जनात् । दारसंग्रहणं कृत्वा गार्हस्थ्यं धर्ममाचर

ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ನೀನು ಶುದ್ಧನಾದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಆಚರಿಸು.

Verse 39

त्यज त्वं प्राणिहिंसां च धर्मं भज सनातनम् । सेवस्व सज्जनान्नित्यं भक्तियुक्तेन चेतसा

ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸನಾತನಧರ್ಮವನ್ನು ಭಜಿಸು. ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಸೇವಿಸು.

Verse 40

संध्योपासनमुख्यानि नित्यकर्माणि न त्यज । निगृहीष्वेन्द्रियग्राममर्चयस्व हरं हरिम्

ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮೊದಲಾದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಡ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಹರ (ಶಿವ) ಮತ್ತು ಹರಿ (ವಿಷ್ಣು) ಇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸು.

Verse 41

परापवादं मा ब्रूया मासूयां भज कर्हिचित् । अन्यस्याभ्युदयं दृष्ट्वा संतापं कृणु मा वृथा

ಪರರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಮಾತಾಡಬೇಡ; ಎಂದಿಗೂ ಅಸೂಯೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಡ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ನೋಡಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.

Verse 42

मातृवत्परदा रांश्च त्वन्नित्यमवलोकय । अधीतवेदानखिलान्माविस्मर कदाचन

ಪರರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಮಾತೆಯಂತೆ ನೋಡು. ಮತ್ತು ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವೇದಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆತಿಬಿಡಬೇಡ.

Verse 43

अतिथीन्मावमन्यस्व श्राद्धं पितृदिने कुरु । पैशून्यं मा वदस्व त्वं स्वप्नेऽप्यन्स्य कर्हिचित्

ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ; ಪಿತೃದಿನದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡು. ಪೈಶುನ್ಯ/ನಿಂದೆಯನ್ನು ಮಾತಾಡಬೇಡ—ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕನಸಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ.

Verse 44

इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि संततम् । अवलोकय वेदांतं वेदांगानि तथा पुनः

ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡು. ವೇದಾಂತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸು; ವೇದಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವಲೋಕಿಸು.

Verse 45

हरिशंकरना मानि मुक्तलज्जोऽनुकीर्त्तय । जाबालोपनिषन्मंत्रैस्त्रिपुंड्रोद्धूलनं कुरु

ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹರಿ ಮತ್ತು ಶಂಕರರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೀರ್ತಿಸು. ಜಾಬಾಲೋಪನಿಷತ್ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರವಾಗಿ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಧರಿಸು.

Verse 46

रुद्राक्षान्धारय सदा शौचाचारपरो भव । तुलस्या बिल्वपत्रैश्च नारायणहरावुभौ

ಯಾವಾಗಲೂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಗಳನ್ನು ಧರಿಸು; ಶೌಚ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರು. ತುಳಸಿ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಹರ—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸು.

Verse 47

एकं कालं द्विकालं वा त्रिकालं चार्चयस्य भोः । तुलसीदलसंमिश्रं सिक्तं पादोदकेन च

ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಆರಾಧಿಸು. ತುಳಸಿದಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಪಾದೋದಕದಿಂದ ತೋಯಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸು.

Verse 48

नैवेद्यान्नं सदा भुंक्ष्व शंभुनारायणाग्रतः । कुरु त्वं वैश्वदेवाख्यं बलिमन्नविशुद्धये

ಶಂಭು-ನಾರಾಯಣರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ಸದಾ ಅನ್ನವನ್ನು ಭುಂಜಿಸು. ಅನ್ನಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ‘ವೈಶ್ವದೇವ’ವೆಂಬ ಬಲಿ-ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು.

Verse 49

यतीश्वरान्ब्रह्मनिष्ठान्तर्पयान्नैर्गृहागतान् । वृद्धानन्याननाथांश्च रोगिणो ब्रह्मचारिणः

ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಯತೀಶ್ವರರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರನ್ನು ಉತ್ತಮ ಅನ್ನದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸು. ವೃದ್ಧರು, ಇತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ರೋಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೋ ಭೋಜನ ನೀಡು.

Verse 50

कुरु त्वं मातृशुश्रूषामौपासनपरो भव । पंचाक्षरं महामंत्रं प्रणवेन समन्वितम्

ತಾಯಿಯ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡು; ನಿತ್ಯ ಔಪಾಸನ (ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿ-ಉಪಾಸನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿರು. ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ಯುಕ್ತ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಹಾಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸು.

Verse 51

तथैवाष्टाक्षरं मंत्रमन्यमंत्रानपि द्विज । जप त्वं प्रयतो भूत्वा ध्यायन्मंत्राधिदेवताः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನೂ ಇತರ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿಯಮದಿಂದ ಜಪಿಸು; ಮಂತ್ರಾಧಿದೇವತೆಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿರು.

Verse 52

एवमन्यांस्तथा धर्मान्स्मृत्युक्तान्त्सर्वदा कुरु । एवं कृतव्रतस्ते स्याद्देहांते मुक्तिरप्यलम्

ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಸದಾ ಆಚರಿಸು. ಹೀಗೆ ವ್ರತಪಾಲನೆ ಮಾಡಿದರೆ ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯೂ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 53

इत्युक्तो व्यासमुनिना दुर्विनीतः प्रणम्य तम् । तदुक्तमखिलं कृत्वा देहांते मुक्तिमाप्तवान्

ವ್ಯಾಸಮುನಿಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ದುರ್ವಿನೀತನು ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿ, ದೇಹಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 54

तन्मातापि मृता काले धनुष्कोटिनिमज्जनात । अवाप परमां मुक्तिमपुनर्भवदायिनीम्

ಅವನ ತಾಯಿಯೂ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಮೃತಳಾಗಿ, ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮಜ್ಜನದಿಂದ ಪುನರ್ಜನ್ಮರಹಿತವಾದ ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 55

दुर्वासा उवाच । एवं ते दुर्विनीतस्य तन्मातुश्च विमोक्षणम् । धनुष्कोट्यभिषेकेण यज्ञदेव मयेरितम्

ದುರ್ವಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಯಜ್ಞದೇವಾ! ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯ ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನದಿಂದ ದುರ್ವಿನೀತನೂ ಅವನ ತಾಯಿಯೂ ಪಡೆದ ವಿಮೋಚನವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 56

पुत्रमेनं त्वमप्याशु ब्रह्महत्याविशुद्धये । समादाय व्रज ब्रह्मन्धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

ನೀನು ಸಹ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪದ ವಿಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ಪುತ್ರನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು, ವಿಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಗು.

Verse 57

सिंधुद्वीप उवाच । इति दुर्वाससा प्रोक्तो यज्ञदेवो निजं सुतम् । समादाय ययौ राम धनुष्कोटिं विमुक्तिदाम्

ಸಿಂಧುದ್ವೀಪರು ಹೇಳಿದರು—ದುರ್ವಾಸರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಯಜ್ಞದೇವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು, ಓ ರಾಮಾ, ವಿಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 58

गत्वा निवासमकरोत्षण्मासं तत्र स द्विजः । पुत्रेण साकं नियतो हे सृगालप्लवंगमौ

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ದ್ವಿಜನು ಆರು ತಿಂಗಳು ವಾಸಮಾಡಿದನು; ಪುತ್ರನೊಡನೆ ನಿಯಮ-ಸಂಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು—ಹೇ ಶೃಗಾಲ, ಪ್ಲವಂಗಮ!

Verse 59

स सस्नौ च धनुष्कोटौ षण्मासं वै स पुत्रकः । षण्मासांते यज्ञदेवं प्राह वागशरीरिणी

ಆ ಪುತ್ರನು ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು; ಆರು ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಶರೀರಿವಾಣಿ ಯಜ್ಞದೇವನಿಗೆ ಹೇಳಿತು।

Verse 60

विमुक्ता यज्ञदेवस्य ब्रह्महत्या सुतस्य ते । स्वर्णस्तेयात्सुरापानात्किरातीसंगमात्तथा

“ಹೇ ಯಜ್ಞದೇವ! ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷವು ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಣಸ್ತೇಯ, ಸುರಾಪಾನ ಮತ್ತು ಕಿರಾತೀಸ್ತ್ರೀಸಂಗಮದಿಂದಾದ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ ಅವನು ಮುಕ್ತನಾದನು।”

Verse 61

अन्येभ्योपि हि पापेभ्यो विमुक्तोयं सुतस्तव । संशयं मा कुरुष्व त्वं यज्ञदेव द्विजोत्तम

“ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಇತರ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಹೇ ಯಜ್ಞದೇವ, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಸಂಶಯಪಡಬೇಡ।”

Verse 62

इत्युक्त्वा विररामाथ सा तु वाग शरीरिणी । तदाऽशरीरिणीवाक्यं यज्ञदेवः स शुश्रुवान्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಆ ಅಶರೀರಿವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು; ಆಗ ಯಜ್ಞದೇವನು ಆ ಅಶರೀರಿಯ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು।

Verse 63

संतुष्टः पुत्रसहितो रामनाथं निषेव्य च । धनुष्कोटिं नमस्कृत्य पुत्रेण सहि तस्तदा

ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ಪುತ್ರನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅವನು ರಾಮನಾಥನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 64

स्वदेशं प्रययौ हृष्टः स्वग्रामं स्वगृहं तथा । सपुत्रदारः सुचिरं सुखमास्ते सुनिर्वृतः

ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ—ತನ್ನ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಮನೆಯಿಗೂ—ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸುಖವಾಗಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸಿದನು.

Verse 65

सिन्धुद्वीप उवाच । गोमायुवानरावेवं युवयोः कथितं मया । यज्ञदेवसुतस्यास्य सुमतेः परिमोक्षणम्

ಸಿಂಧುದ್ವೀಪನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಗೋಮಾಯು (ನರಿ) ಮತ್ತು ವಾನರಾ! ಯಜ್ಞದೇವನ ಪುತ್ರನಾದ ಈ ಸುಮತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮೋಚನೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ನಾನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 66

पातकेभ्यो महद्भ्यश्च धनुष्कोटौ निमज्जनात् । युवामतो धनुष्कोटिं गच्छतं पापशुद्धये । नान्यथा पापशुद्धिः स्यात्प्रायश्चित्तायुतैरपि

ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಪಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಯುತ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧಿ ಆಗದು.

Verse 67

श्रीसूत उवाच । सिन्धुद्वीपस्य वचनमिति श्रुत्वा द्विजो त्तमाः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸಿಂಧುದ್ವೀಪನ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರು) ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಗಮನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರವಣಮಾಡಿದರು.

Verse 68

सृगालवानरावाशु विलंघितमहापथौ । धनुष्कोटिं प्रयासेन गत्वा स्नात्वा च तज्जले

ನರಿ ಮತ್ತು ವಾನರನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಹಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿ; ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅದರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರು।

Verse 69

विमुक्तौ सर्वपापेभ्यो विमानवरसंस्थितौ । देवैः कुसुमवर्षेण कीर्यमाणौ सुतेजसौ

ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ತೇಜಸ್ವಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾದರು; ದೇವರುಗಳು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದರು।

Verse 70

हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितौ । देवस्त्रीधूयमानाभ्यां चामराभ्यां विराजितौ । गत्वा देवपुरीं रम्यामिंद्र स्यार्द्धासनं गतौ

ಹಾರ, ಕೇಯೂರ, ಮುಕುಟ, ಕಟಕಾದಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತರಾಗಿ, ದೇವಸ್ತ್ರೀಯರ ಚಾಮರ ವೀಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಅವರು ರಮ್ಯ ದೇವಪುರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಇಂದ್ರನ ಸಮೀಪ ಗೌರವಾಸನವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 71

श्रीसूत उवाच । युष्माकमेवं कथितं सृगालस्य कपेरपि

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನರಿ ಹಾಗೂ ವಾನರನ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿಮಗೆ ನಾನು ವರ್ಣಿಸಿದೆನು।

Verse 72

पापाद्विमोक्षणं विप्रा धनुष्कोटौ निमजनात् । भक्त्या य इममध्यायं शृणोति पठतेऽपि वा

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದರಿಂದ ಪಾಪವಿಮೋಚನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಳುವವನು ಅಥವಾ ಪಠಿಸುವವನು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

स्नानजं फलमाप्नोति धनुष्कोटौ स मानवः । योगिवृंदैरसुलभां मुक्तिमप्याशु विंदति

ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸ್ನಾನಜನ್ಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಯೋಗಿವೃಂದಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅವರು ಶೀಘ್ರವೇ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।