Adhyaya 32

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽपिसंप्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । युष्माकमादरेणाहं नैमिषारण्यवा सिनः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಮತ್ತೆ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವೆನು. ಹೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಆದರದಿಂದಲೇ ನಾನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

नंदोनाम महाराजः सोमवंशसमुद्भवः । धर्मेण पालयामास सागरांतां धरामिमाम्

ಸೋಮವಂಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನಂದನೆಂಬ ಮಹಾರಾಜನು ಇದ್ದನು. ಅವನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಸಮುದ್ರಸೀಮಿತವಾದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 3

तस्य पुत्रः समभवद्धर्मगुप्त इति श्रुतः । राज्य रक्षाधुरं नंदो निजपुत्रे निधाय सः

ಅವನಿಗೆ ‘ಧರ್ಮಗುಪ್ತ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ನಂದನು ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಣೆಯ ಧುರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 4

जितेंद्रियो जिताहारः प्रविवेश तपोवनम् । ताते तपोवनं याते धर्मगुप्ताभिधो नृपः

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಅವನು ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ತಂದೆ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ‘ಧರ್ಮಗುಪ್ತ’ ಎಂಬ ನೃಪನು ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 5

मेदिनीं पालया मास धर्मज्ञो नीतितत्परः । ईजे बहुविधैर्यज्ञैर्देवानिंद्रपुरोगमान्

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 6

ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं क्षेत्राणि च बहूनि सः । सर्वे स्वधर्मनिरतास्तस्मिन्राजनि शासति

ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧನವನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಭೂಮಿಗಳನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು. ಆ ರಾಜನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 7

बभूवुर्नाभवन्पीडास्तस्मिंश्चोरादिसंभवाः । कदाचिद्धर्मगुप्तोऽयमारूढस्तुरगोत्तमम्

ಅವನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಳ್ಳರಿಂದಾದಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪೀಡೆಗಳು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಧರ್ಮಗುಪ್ತನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಏರಿದನು.

Verse 8

वनं विवेश विप्रेंद्रा मृगयारसकौ तुकी । तमालतालहिंतालकुरवाकुलदिङ्मुखे

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಮೃಗಯಾ ಕ್ರೀಡೆಯ ರಸದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾದ ಅವನು, ತಮಾಲ, ತಾಳ, ಹಿಂತಾಳ ಮತ್ತು ಕುರವ ಮರಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ತುಂಬಿದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 9

विचचार वने तस्मिन्सिंहव्याघ्रभयानके । मत्तालिकुलसंनादसंमूर्छितदिगंतरे

ಸಿಂಹ-ವ್ಯಾಘ್ರಗಳಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಮತ್ತಾದ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಗುಂಪಿನ ಘೋಷದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮೂರ್ತ್ಛಿತವಾದಂತಾಗಿದ್ದವು.

Verse 10

पद्म कल्हारकुमुदनीलोत्पलवनाकुलैः । तटाकैरपि संपूर्णे तपस्विजनमंडिते

ಆ ಅರಣ್ಯವು ಪದ್ಮ, ಕಲ್ಹಾರ, ಕುಮುದ, ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳ ದಟ್ಟ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೆರೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು; ತಪಸ್ವಿಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 11

तस्मिन्वने संचरतो धर्मगुप्तस्य भूपतेः । अभूद्विभावरी विप्रास्त मसावृतदिङ्मुखा

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಧರ್ಮಗುಪ್ತ ಭೂಪತಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯು ಬಂದಿತು; ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮುಖಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 12

राजापि पश्चिमां संध्यामुपास्य नियमान्वितः । जजाप तत्र च वने गायत्रीं वेदमातरम्

ರಾಜನೂ ನಿಯಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ವೇದಮಾತೆ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 13

सिंहव्याघ्रादिभीत्या स्मिन्वृक्षमेकं समास्थिते । राजपुत्रे तदाभ्यागादृक्षः सिंहभयार्दितः

ಸಿಂಹ-ಹುಲಿ ಮೊದಲಾದ ಭಯದಿಂದ ರಾಜಪುತ್ರನು ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಏರಿ ನಿಂತಾಗ, ಸಿಂಹಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಒಂದು ಕರಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಓಡಿಬಂತು.

Verse 14

अन्वधावतं तं ऋक्षमैकः सिंहो वनेचरः । अनुद्रुतः स सिंहेन ऋक्षो वृक्षमुपारुहत्

ಆ ಕರಡಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಒಂದು ವನಚರ ಸಿಂಹ ಓಡಿತು; ಸಿಂಹದಿಂದ ಹಿಂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಡಿ ಮರವನ್ನು ಏರಿತು.

Verse 15

आरुह्य ऋक्षो वृक्षं तं ददर्श जगतीपतिम् । वृक्षस्थितं महात्मानं महाबलपराक्रमम्

ಮರವನ್ನು ಏರಿದ ಕರಡಿ, ಮರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಜಗತೀಪತಿ—ಮಹಾತ್ಮ, ಮಹಾಬಲ ಹಾಗೂ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡಿತು.

Verse 16

उवाच भूपतिं दृष्ट्वा ऋक्षोयं वनगोचरः । मा भीतिं कुरु राजेंद्र वत्स्यावो रजनीमिह

ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡ ಅರಣ್ಯಚರ ಕರಡಿ ಹೇಳಿತು— “ರಾಜೇಂದ್ರಾ, ಭಯಪಡಬೇಡ; ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಈ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯೋಣ.”

Verse 17

महासत्त्वो महाकायो महादंष्ट्रासमाकुलः । वृक्षमूलं समायातः सिंहो यमतिभीषणः

ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ, ಮಹಾಕಾಯ, ಮಹಾದಂಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ—ಯಮನಂತೆ ಅತಿಭೀಷಣನಾದ—ಸಿಂಹವು ವೃಕ್ಷಮೂಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರಿತು।

Verse 18

रात्र्यर्धं भज निद्रा त्वं रक्ष्यमाणो मयादितः । ततः प्रसुप्तं मां रक्ष शर्वर्यर्धं महामते

“ರಾತ್ರಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ನೀನು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡು; ಮೊದಲಿಗೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವೆ. ನಂತರ ನಾನು ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ, ಉಳಿದ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.”

Verse 19

इति तद्वाक्यमादाय सुप्ते नंदसुते हरिः । प्रोवाच ऋक्षं सुप्तोऽयं नृपश्च त्यज्यतामिति

ಆ ಮಾತನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ನಂದಸುತನು (ರಾಜಕುಮಾರ) ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ಹರಿ ಕರಡಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಈ ರಾಜಕುಮಾರನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.”

Verse 20

तं सिंहमब्रवीदृक्षो धर्मज्ञो द्विजसत्तमाः । भवान्धर्मं न जानीषे मृगराज वनेचर

ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ ಕರಡಿ ಆ ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ಹೇಳಿತು— “ಹೇ ಮೃಗರಾಜ, ವನಚರ! ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 21

विश्वासघातिनां लोके महाकष्टा भवंति हि । न हि मित्रद्रुहां पापं नश्येयज्ञायुतैरपि

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತಿಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಹಾಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಿತ್ರದ್ರೋಹದ ಪಾಪವು ಅಯುತ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ನಾಶವಾಗದು.

Verse 22

ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् । विश्वस्तघातिनां पापं न नश्येज्जन्मकोटिभिः

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಹೇಗೋ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ವಿಶ್ವಾಸಿಸಿದವನನ್ನು ಘಾತಿಸಿದವನ ಪಾಪವು ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ನಾಶವಾಗದು.

Verse 23

नाहं मेरुं महाभारं मन्ये पंचास्य भूतले । महाभारमिमं मन्ये लोके विश्वासघातकम्

ಹೇ ಪಂಚಾಸ್ಯಾ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೇರೂಪರ್ವತವನ್ನು ನಾನು ಮಹಾಭಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತವೇ ನಿಜವಾದ ಮಹಾಭಾರವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 24

एवमुक्तेऽथ ऋक्षेण सिंहस्तूष्णीमभूत्तदा । धर्मगुप्ते प्रबुद्धे तु ऋक्षः सुष्वाप भूरुहे

ಋಕ್ಷನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಸಿಂಹವು ಆಗ ಮೌನವಾಯಿತು. ಧರ್ಮಗುಪ್ತನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ ಆ ಋಕ್ಷನು ಮರದ ಮೇಲೆ ನಿದ್ರಿಸಿದನು.

Verse 25

ततः सिंहोऽब्रवीद्भूपमेनमृक्षं त्यजस्व मे । एवमुक्तेऽथ सिंहेन राजा सुप्तमशंकितः

ನಂತರ ಸಿಂಹವು ರಾಜನಿಗೆ—“ಈ ಋಕ್ಷನನ್ನು ನನಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಸಿಂಹ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.

Verse 26

स्वांकन्यस्तशिरस्कं तमृक्षं तत्याज भूतले । पात्यमानस्ततो राज्ञा नखालंबितपादपः

ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ತಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಕರಡಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಎಸೆದನು. ಎಸೆಯಲ್ಪಡುವಾಗ ಅದು ನಖಗಳಿಂದ ಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ತೂಗಿಕೊಂಡಿತು.

Verse 27

ऋक्षः पुण्यवशाद्वृक्षान्न पपात महीतले । स ऋक्षो नृपमभ्येत्य कोपाद्वाक्यमभाषत

ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಕರಡಿ ಮರದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅದು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಕೋಪದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿತು.

Verse 28

कामरूपधरो राजन्नहं भृगुकुलोद्भवः । ध्यानकाष्ठाभिधो नाम्ना ऋक्षरूपमधारयम्

ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಕಾಮರೂಪಧಾರಿ, ಭೃಗುಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠ; ನಾನು ಕರಡಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 29

यस्मादनागसं सुप्तमत्याक्षीन्मां भवान्नृप । मच्छापात्त्वमतः शीघ्रमुन्मत्तश्चर भूपते

ಓ ನೃಪನೇ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಅವಮಾನಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ, ಓ ಭೂಪತೇ, ಶೀಘ್ರ ಉನ್ಮತ್ತನಂತೆ ಸಂಚರಿಸು.

Verse 31

हिमवद्गिरिमासाद्य कदाचित्त्वं वधूसखः । अज्ञानाद्गौतमाभ्याशे विहारमतनोर्मुदा

ಒಮ್ಮೆ ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಗೌತಮನ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿಹರಿಸಿದೆ.

Verse 32

गौतमोप्युटजाद्दैवात्समिदाहरणाय वै । निर्गतस्त्वां विवसनं दृष्ट्वा शापमुदाहरत्

ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಗೌತಮರೂ ಸಮಿಧೆ ತರಲು ತಮ್ಮ ಕುಟೀರದಿಂದ ಹೊರಟರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರ್ವಸ್ತ್ರನಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶಾಪವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು.

Verse 33

यस्मान्ममाश्रमेऽद्य त्वं विवस्त्रः स्थितवानसि । अतः सिंहत्वमद्यैव भविता ते न संशयः

“ಇಂದು ನೀನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರನಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂದುಲೇ ನೀನು ಸಿಂಹನಾಗುವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 34

इति गौतमशापेन सिंहत्वमगमत्पुरा । कुबेरसचिवो यक्षो भद्रनामा भवान्पुरा

ಹೀಗೆ ಗೌತಮರ ಶಾಪದಿಂದ ನೀನು ಹಿಂದೆ ಸಿಂಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದೆಯೆ. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀನು ಕುಬೇರನ ಸಚಿವನಾದ ‘ಭದ್ರ’ ಎಂಬ ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದೆ.

Verse 35

कुबेरो धर्मशीलो हि तद्भृत्याश्च तथैव हि । अतः किमर्थं त्वं हंसि मामृषिं वनगोचरम्

ಕುಬೇರನು ಧರ್ಮಶೀಲನು; ಅವನ ಸೇವಕರೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ನನಗೆ—ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಋಷಿಗೆ—ಏಕೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುತ್ತೀ?

Verse 36

एतत्सर्वमहं ध्याना ज्जानामीह मृगाधिप । इत्युक्ते ध्यानकाष्ठेन त्यक्त्वा सिंहत्वमाशु सः

“ಹೇ ಮೃಗಾಧಿಪ! ಧ್ಯಾನದಿಂದ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.” ಎಂದು ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಸಿಂಹರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

Verse 37

यक्षरूपं गतो दिव्यं कुबेरसचिवात्मकम् । ध्यानकाष्ठमसावाह प्रांजलिः प्रणतो मुनिम्

ಅವನು ದಿವ್ಯ ಯಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕುಬೇರನ ಸಚಿವಸ್ವಭಾವನಾದನು. ಬಳಿಕ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಮುನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 38

अद्य ज्ञातं मया सर्वं पूर्ववृत्तं महामुने । गौतमः शापकाले मे शापांतमपि चोक्तवान्

ಇಂದು, ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವವೃತ್ತಾಂತವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆನು. ಗೌತಮನು ನನಗೆ ಶಾಪಕೊಟ್ಟಾಗ ಶಾಪಾಂತವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದನು.

Verse 39

ध्यानकाष्ठे न संवाद ऋक्षरूपेण ते यदा । तदा निर्धूय सिंहत्वं यक्षरूपमवाप्स्यसि

ನೀನು ಋಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುವಾಗ, ಸಿಂಹತ್ವವನ್ನು ತೊಳೆದು ಯಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 40

इति मामब्रवीद्ब्रह्मन्गौतमो मुनिपुंगवः । अद्य सिंहत्वनाशान्मे जानामि त्वां महामुने

ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಮುನಿಪುಂಗವನಾದ ಗೌತಮನು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನು. ಇಂದು ನನ್ನ ಸಿಂಹತ್ವ ನಾಶವಾದುದರಿಂದ, ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸಿದೆನು.

Verse 41

ध्यानकाष्ठाभिधं शुद्धं कामरूपधरं सदा । इत्युक्त्वा तं प्रणम्याथ ध्यानकाष्ठं स यक्षराट्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಆ ಯಕ್ಷರಾಜನು ಶುದ್ಧನೂ ಸದಾ ಕಾಮರೂಪಧಾರಿಯೂ ಆದ ‘ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠ’ನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 42

विमानवरमा रुह्य प्रययावलकापुरीम् । तस्मिन्गते तु यक्षेशे ध्यानकाष्ठो महामुनिः

ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಮಾನವನ್ನು ಏರಿ ಯಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ಅಲಕಾಪುರಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಯಕ್ಷರಾಜನು ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ ಮಹಾಮುನಿ ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು.

Verse 43

अव्याहतेष्टगमनो यथेष्ठः प्रययौ महीम् । ध्यानकाष्ठे गते तस्मि न्कामरूपधरे मुनौ

ಇಷ್ಟಗಮನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಅಡ್ಡಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಅವನು ಇಷ್ಟದಂತೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಕಾಮರೂಪಧಾರಿಯಾದ ಮುನಿ ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠನು ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ತೆರಳಿದಾಗ…

Verse 44

धर्मगुप्तौ मुनेः शापादुन्मत्तः प्रययौ पुरीम् । उन्मत्तरूपं तं दृष्ट्वा मंत्रिणस्तु नृपोत्तमम्

ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಧರ್ಮಗುಪ್ತನು ಉನ್ಮತ್ತನಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಅವನ ಆ ವಿಚಲಿತ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

Verse 45

पितुः सकाशमा निन्यू रेवातीरे मनोरमे । तस्मै निवेदयामासुर्मतिभ्रंशं सुतस्य ते

ಅವರು ಅವನನ್ನು ರೇವಾ ನದಿಯ ಮನೋಹರ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಮಗನಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಮತಿಭ್ರಂಶವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 46

ज्ञात्वा तु पुत्रवृत्तांतं नन्दस्तस्य पिता तदा । पुत्रमादाय तरसा जैमिनेरन्तिकं ययौ । तस्मै निवेदयामास पुत्रवृत्तान्तमादितः

ಮಗನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿದು ತಂದೆ ನಂದನು ಆಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಗನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಜೈಮಿನಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದನು. ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮಗನ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದನು.

Verse 47

भगवञ्जैमिने पुत्रो ममाद्योन्मत्ततां गतः

ಹೇ ಭಗವನ್ ಜೈಮಿನಿ! ನನ್ನ ಪುತ್ರನು ಇಂದು ಉನ್ಮಾದಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 48

अस्योन्मादविनाशाय ब्रूह्युपायं महामुने । इति पृष्टश्चिरं दध्यौ जैमिनिर्मुनिपुंगवः

ಹೇ ಮಹಾಮುನಿ! ಈ ಉನ್ಮಾದವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೈಮಿನಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿದರು।

Verse 49

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं नृपं नंदमथाब्रवीत् । ध्यानकाष्ठस्य शापेन ह्युन्म त्तस्ते सुतोऽभवत्

ಬಹುಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ರಾಜ ನಂದನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಧ್ಯಾನಕಾಷ್ಠನ ಶಾಪದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಉನ್ಮತ್ತನಾದನು।

Verse 50

तस्य शापस्य मोक्षार्थमुपायं प्रब्रवीमि ते । दक्षिणांबुनिधौ सेतौ पुण्ये पापविनाशने

ಆ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸೇತುವಿನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಪಾಪನಾಶಕವಾದಲ್ಲಿ।

Verse 51

धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम् । पवित्राणां पवित्रं च मंगलानां च मंगलम्

ಧನುಷ್ಕೋಟಿ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರ ತೀರ್ಥವಿದೆ—ಅದು ಪವಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ, ಮಂಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಮಂಗಳ।

Verse 52

श्रुतिसिद्धं महापुण्यं ब्रह्महत्यादिशोधकम् । नीत्वा तत्र सुतं तेऽद्य स्नापयस्व महीपते

ಇದು ಶ್ರುತಿಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ್ಮ; ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಶೋಧಿಸುವುದು. ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸು.

Verse 53

उन्मादस्तत्क्षणादेव तस्य नश्येन्न संशयः । इत्युक्तस्तं प्रणम्यासौ जैमिनिं मुनिपुंगवम्

ಅವನ ಉನ್ಮಾದವು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುವುದು—ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವನು ಮುನಿಪುಂಗವ ಜೈಮಿನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 54

नंदः पुत्रं समादाय धनुष्कोटिं ययौ तदा । तत्र च स्नापयामास पुत्रं नियमपूर्वकम्

ಆಗ ನಂದನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಧನುಷ್ಕೋಟಿಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದನು.

Verse 55

स्नानमात्रात्ततः सद्यो नष्टोन्मादोऽभवत्सुतः । स्वयं सस्नौ स नन्दोपि धनुष्कोटौ सभक्तिकम्

ಆ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪುತ್ರನ ಉನ್ಮಾದವು ತಕ್ಷಣ ನಾಶವಾಯಿತು. ನಂದನು ಸಹ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಾನೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 56

उषित्वा दिनमेकं तु सपुत्रस्तु पिता तदा । सेवित्वा रामनाथं च सांबमूर्तिं घृणानिधिम्

ನಂತರ ತಂದೆ ಪುತ್ರನೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವಾಸಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಕರುಣಾನಿಧಿ, ಉಮಾಸಹಿತ ಶಿವಸ್ವರೂಪನಾದ ರಾಮನಾಥನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು.

Verse 57

पुत्रमापृच्छय नंदस्तं प्रययौ तपसे वनम् । गते पितरि पुत्रोऽपि धर्मगुप्तो नृपो द्विजाः

ಪುತ್ರನನ್ನು ವಿದಾಯ ಪಡೆದು ನಂದನು ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು। ತಂದೆ ಹೋದ ಬಳಿಕ ಪುತ್ರನೂ—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ರಾಜ ಧರ್ಮಗುಪ್ತನು—

Verse 58

प्रददौ रामनाथाय बहुवित्तानि भक्तितः । ब्राह्मणेभ्यो धनं धान्यं क्षेत्राणि च ददौ तदा

ಅವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಮನಾಥನಿಗೆ ಅಪಾರ ಧನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು। ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಧನ, ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇತ್ರಭೂಮಿಗಳನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 59

प्रययौ मंत्रिभिः सार्धं स्वां पुरीं तदनंतरम् । धर्मेण पालयामास राज्यं निहतकण्टकम्

ಅನಂತರ ಅವನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಗರಿಗೆ ತೆರಳಿದನು। ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು; ರಾಜ್ಯದ ಕಂಟಕಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾದವು।

Verse 60

पितृपैतामहं विप्रा धर्मगुप्तोऽतिधार्मिकः । उन्मादैरप्यपस्मारैर्ग्रहैर्दुष्टैश्च ये नराः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಪಿತೃ-ಪಿತಾಮಹರ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಅತಿಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಧರ್ಮಗುಪ್ತನು ಘೋಷಿಸಿದನು—ಉನ್ಮಾದ, ಅಪಸ್ಮಾರ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟ ಗ್ರಹಪೀಡೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುವವರು—

Verse 61

ग्रस्ता भवंति विप्रेंद्रास्तेऽपि चात्र निमज्जनात् । धनुष्कोटौ विमुक्ताः स्युः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಂದ್ರರೇ, ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಗ್ರಸ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರೂ ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮುಕ್ತರಾಗುವರು. ಸತ್ಯಂ, ಸತ್ಯಂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 62

परित्यज्य धनुष्कोटिं तीर्थमन्यद्व्रजेत्तु यः । सिद्धं स गोपयस्त्यक्त्वा स्नुहीक्षीरं प्रयाचते

ಧನುಷ್ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬೇರೆ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನು, ಸಿದ್ಧವಾದ ಗೋಕ್ಷೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ्नुಹೀ ಸಸ್ಯದ ಕ್ಷೀರಸದೃಶ ಲೇಪದ್ರವವನ್ನು ಬೇಡುವ ಮೂಢನಂತೆಯೇ।

Verse 63

धनुष्कोटिर्धनुष्कोटिर्धनुष्कोटिरिति द्विजाः । त्रिः पठन्तो नरा ये तु यत्र क्वापि जलाशये

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಯತ್ರ ಕುತ್ರಾಪಿ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ‘ಧನುಷ್ಕೋಟಿ, ಧನುಷ್ಕೋಟಿ, ಧನುಷ್ಕೋಟಿ’ ಎಂದು ತ್ರಿವಾರ ಪಠಿಸುವವರು,

Verse 64

स्नांति सर्वे नरास्ते वै यास्यंति ब्रह्मणः पदम् । एवं वः कथिता विप्रा धर्मगुप्तकथा शुभा

ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ನರರೂ ನಿಜವಾಗಿ (ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರಂತೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ। ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ನಿಮಗೆ ಈ ಶುಭ ಧರ್ಮಗುಪ್ತಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 65

यस्याः श्रवणमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति । स्वर्णस्तेयादयश्चान्ये नश्येयुः पापसंचयाः

ಯಾವ ಕಥೆಯ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ವರ್ಣಸ್ತೇಯಾದಿ ಇತರ ಪಾಪಸಂಚಯಗಳೂ ಸಹ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ।