Adhyaya 31

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अश्वत्थामा कथं सूत सुप्तमारणमाचरत् । कथं च मुक्तस्तत्पापाद्धनुष्कोटौ निमज्जनात्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತನೇ! ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದನು? ಮತ್ತು ಧನುಷ್ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದರಿಂದ ಆ ಪಾಪದಿಂದ ಅವನು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾದನು?

Verse 2

एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि पौराणिकोत्तम । तृप्तिर्न जायतेऽ स्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम्

ಹೇ ಪೌರಾಣಿಕೋತ್ತಮನೇ! ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ನಮಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ವಚನಾಮೃತವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವ ನಮಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 3

व्यास उवाच । एतत्पापस्य शांत्यर्थं प्रायश्चित्तं स्मृतौ न हि

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಪಾಪದ ಶಮನಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮೃತಿ-ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಧಾನವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 4

इति पृष्टस्तदा सूतो नैमिषारण्यवासिभिः । वक्तुं प्रचक्रमे तत्र व्यासं नत्वा गुरुं मुदा । श्रीसूत उवाच । राज्यार्थं कलहे जाते पांडवानां पुरा द्विजाः । धार्तराष्ट्रैर्महायुद्धे महदक्षौहिणीयुते

ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿ ದ್ವಿಜರು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸೂತನು ಅಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಗುರು ವ್ಯಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು। ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ ಕಲಹ ಉಂಟಾದಾಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು।

Verse 5

युद्धं दशदिनं कृत्वा भीष्मे शांतनवे हते । द्रोणे पंचदिनं कृत्वा कर्णे च द्विदिनं तथा

ಹತ್ತು ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ; ದ್ರೋಣನು ಬೀಳುವವರೆಗೆ ಐದು ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಣನು ಬೀಳುವವರೆಗೆ ಎರಡು ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ—

Verse 6

तथैवैकदिनं युद्ध्वा शल्ये च निधनं गते । अष्टादशदिने तत्र रणे दुर्योधने द्विजाः

ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಶಲ್ಯನೂ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ ಬಳಿಕ; ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಣದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನ, ದುರ್ಯೋಧನನು (ಪತನಗೊಂಡಾಗ), ಓ ದ್ವಿಜರೇ—

Verse 7

भग्नोरौ भीमगदया पतिते राजसत्तमे । सर्वे नृपतयो विप्रा निवेशाय कृतत्वराः

ಭೀಮನ ಗದಾಘಾತದಿಂದ ತೊಡೆಗಳು ಮುರಿದು ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು (ದುರ್ಯೋಧನನು) ಪತನಗೊಂಡಾಗ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಎಲ್ಲ ನೃಪತಿಗಳು ಶಿಬಿರನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತರಾದರು।

Verse 8

ये जीवितास्तु राजानस्ते ययुर्हृष्टमानसाः । धृष्टद्युम्नशिखंडयाद्याः सृञ्जयाः सर्व एव हि

ಜೀವಿತವಾಗಿ ಉಳಿದ ರಾಜರು ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟರು. ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಶಿಖಂಡಿ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಸೃಂಜಯರೂ ಸಹ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 9

अन्ये चापि महीपाला जग्मुः स्वशिबिराण्यथ । अथ पार्था महावीरा कृष्णसात्यकिसंयुताः

ಇತರ ಭೂಪಾಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಹೋದರು. ನಂತರ ಮಹಾವೀರ ಪಾರ್ಥರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ—

Verse 10

दुर्योधनस्य शिबिरं प्राविशन्निर्जनं द्विजाः । वृद्धैरमात्यैस्तत्रस्थैः षंढैः स्त्रीरक्षकैस्तथा

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅವರು ನಿರ್ಜನವಾದ ದುರ್ಯೋಧನನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧ ಅಮಾತ್ಯರು, ಷಂಡರು ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀರಕ್ಷಕರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದರು.

Verse 11

कृतांजलिपुटैः प्रह्वैः काषायमलिनांबरैः । प्रणम्यमानास्ते पार्थाः कुरुराजस्य वेश्मनि

ಕುರುರಾಜನ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು—ಅಂಜಲಿ ಬದ್ಧವಾಗಿ ವಾಲಿ, ಮಲಿನ ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾದವರು.

Verse 12

तत्रत्यद्रव्यजातानि समादाय महा बलाः । सुयोधनस्य शिबिरे न्यवसंत सुखेन ते

ಅಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ದ್ರವ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಬಲಿಗಳು ಸುಯೋಧನನ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು.

Verse 13

अथ तानब्रवीत्पार्थाञ्छ्रीकृष्णः प्रीणयन्निव । मंगलार्थाय चास्माभिर्वस्तव्यं शिबिराद्बहिः

ಅಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪಾರ್ಥರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಮಂಗಳಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಶಿಬಿರದ ಹೊರಗೆ ರಾತ್ರಿವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.”

Verse 14

इत्युक्ता वासुदेवेन तथेत्युक्त्वाथ पांडवाः । कृष्णसात्यकिसंयुक्ताः प्रययुः शिबिराद्बहिः

ವಾಸುದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಪಾಂಡವರು “ತಥೇತಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಶಿಬಿರದ ಹೊರಗೆ ಹೊರಟರು.

Verse 15

वासुदेवेन सहिता मंगलार्थं हि पांडवाः । ओघवत्याः समासाद्य तीरं नद्या नरोत्तमाः

ವಾಸುದೇವನೊಂದಿಗೆ ಮಂಗಳಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ನರೋತ್ತಮ ಪಾಂಡವರು ಓಘವತೀ ನದಿಯ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿದರು.

Verse 16

ऊषुस्तां रजनीं तत्र हतशत्रुगणाः सुखम् । कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्तथा दुर्योधनांतिकम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸುಖವಾಗಿ ಕಳೆದರು; ಶತ್ರುಗಣ ಹತರಾಗಿದ್ದರು. ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಪುತ್ರ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ದುರ್ಯೋಧನನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರು.

Verse 17

आदित्यास्तमयात्पूर्वमपराह्णे समाययुः । सुयोधनं तदा दृष्ट्वा रणपांसुषु रूषितम्

ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಅವರು ಬಂದರು; ಯುದ್ಧಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ, ವೇದನೆಯಿಂದ ರೋಷಗೊಂಡ ಸುಯೋಧನನನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಶೋಕಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದರು.

Verse 18

भग्नोरुदण्डं गदया भीमसेन स्य भीमया । रुधिरासिक्तसर्वांगं चेष्टमानं महीतले

ಭೀಮಸೇನನ ಭೀಕರ ಗದಾಘಾತದಿಂದ ಅವನ ತೊಡೆಗಳು ಮುರಿದುಹೋಯಿತು; ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಸರ್ವಾಂಗನಾಗಿ ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತ ತಡಫಡಿಸಿದನು।

Verse 19

अशोचंत तदा तत्र द्रोणपुत्रादयस्त्रयः । शुशोच सोऽपि तान्दृष्ट्वा रणे दुर्योधनो नृपः

ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಆ ಮೂವರು ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು; ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನೂ ಶೋಕಿಸಿದನು।

Verse 20

दृष्ट्वा तथा तु राजानं बाष्पव्याकुललोचनम् । अश्वत्थामा तदा कोपाज्ज्वलन्निव महानलः

ರಾಜನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಂಕಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ ಮಹಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸಿದನು।

Verse 21

पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य क्रोध विस्फारितेक्षणः । अश्रुविक्लवया वाचा दुर्योधनमभाषत

ಕೈಮೇಲೆ ಕೈ ಬಿಗಿದು, ಕೋಪದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ನಡುಗುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 22

पिता मे पातितः क्षुद्रैश्छलेनैव रणाजिरे । न तथा तेन शोचामि यथा निष्पातिते त्वयि

‘ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷುದ್ರರು ಕೇವಲ ಛಲದಿಂದ ಕೆಡವಿದರು; ಆದರೆ ನೀನು ಹೀಗೆ ಪತನಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನನಗೆ ಆಗುವ ಶೋಕವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ।’

Verse 23

शृणु वाक्यं ममाद्य त्वं यथार्थं वदतो नृप । सुकृतेन शपे चाहं सुयोधन महामते

ಓ ರಾಜನೇ! ಇಂದು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ಓ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತ ಸುಯೋಧನನೇ, ನನ್ನ ಪುಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 24

अद्य रात्रौ हनिष्यामि पांडवा न्सह सृंजयैः । पश्यतो वासुदेवस्य त्वमनुज्ञां प्रयच्छ मे

ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ವಾಸುದೇವನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಸೃಂಜಯರ ಸಹಿತ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು. ನೀನು ನನಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡು.

Verse 25

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा द्रौणिं राजा तदाऽब्रवीत् । तथास्त्विति पुनः प्राह कृपं राजा द्विजोत्तमाः

ಅವನ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ದ್ರೋಣಪುತ್ರನಿಗೆ "ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಪುನಃ ರಾಜನು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಂತೆಂದನು—ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ.

Verse 26

आचार्यैनं द्रोणपुत्रं कलशोत्थेन वारिणा । सैनापत्येऽभिषिंचस्वेत्यथ सोपि तथाऽकरोत्

"ಓ ಆಚಾರ್ಯರೇ! ಕಲಶದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನಿಂದ ಈ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನನ್ನು ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿರಿ." ಅನಂತರ ಅವರೂ ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು.

Verse 27

सोभिषिक्तस्तदा द्रौणिः परिष्वज्य नृपोत्तमम् । कृतवर्मकृपाभ्यां च सहितस्त्वरितं ययौ

ಆಗ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರೊಡನೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟನು.

Verse 28

ततस्ते तु त्रयो वीराः प्रयाता दक्षिणोन्मुखाः । आदित्यास्तमयात्पूर्वं शिबिरांतिकमासत

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮೂವರು ವೀರರು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟರು. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಅವರು ಶಿಬಿರದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು.

Verse 29

पार्थानां भीषणं शब्दं श्रुत्वा तत्र जयैषिणः । पांडवानुद्रुता भीतास्तदा द्रौण्यादयस्त्रयः

ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಪುತ್ರರ ಭೀಕರ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ದ್ರೌಣಿ ಮೊದಲಾದ ಆ ಮೂವರು ಪಾಂಡವರಿಂದ ಪ್ರತಿಹತರಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು.

Verse 30

प्राङ्मुखा दुद्रुवुर्भीत्या कियद्दूरं श्रमातुराः । मुहुर्तं ते ततो गत्वा क्रोधामर्षवशानुगाः

ಅವರು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಓಡಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿದ ಬಳಿಕ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಅವಮಾನಜನಿತ ಅಮರ್ಷದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 31

दुर्योधनवधार्तास्ते क्षणं तत्रावतस्थिरे । ततोऽपश्यन्नरण्यं वै नानातरुलतावृतम्

ದುರ್ಯೋಧನ ವಧದ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಅವರು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತರು. ನಂತರ ನಾನಾ ಮರ-ಲತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 32

अनेकमृगसंबाधं क्रूरपक्षिगणाकुलम् । समृद्धजलसंपूर्णतटाकपरिशोभितम्

ಆ ಅರಣ್ಯವು ಅನೇಕ ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಕ್ರೂರ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು, ಸಮೃದ್ಧ ಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೆರೆಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 33

पद्मेंदीवरकह्लारसरसी शतसंकुलम् । तत्र पीत्वा जलं ते तु पाययित्वा हयांस्तथा

ಅವರು ಪದ್ಮ, ನೀಲಕಮಲ ಮತ್ತು ಕುಮುದಗಳಿಂದ ಶತಶಃ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ಅಶ್ವಗಳಿಗೂ ನೀರು ಕುಡಿಸಿದರು.

Verse 34

अनेकशाखासंबाधन्यग्रोधं ददृशुस्ततः । संप्राप्य तु महावृक्षं न्यग्रोधं ते त्रयस्तदा

ನಂತರ ಅವರು ಅನೇಕ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆಲಮರವನ್ನು ಕಂಡರು. ಆ ಮಹಾವೃಕ್ಷವನ್ನು ತಲುಪಿ ಆ ಮೂವರೂ ಒಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 35

अवतीर्य रथेभ्यश्च मोचयित्वा तुरंगमान् । उपस्पृश्य जलं तत्र सायंसंध्यामुपासत

ಅವರು ರಥಗಳಿಂದ ಇಳಿದು ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಜೂವಿನಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಜಲದಿಂದ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಸಾಯಂಸಂಧ್ಯಾ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 36

अथ चास्तगिरिं भानुः प्रपेदे च गतप्रभः । ततश्च रजनी घोरा समभूत्तिमिराकुला

ನಂತರ ಕాంతಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಗಿರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ತದನಂತರ ತಿಮಿರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಯಂಕರ ರಾತ್ರಿಯು ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 37

रात्रिचराणि सत्त्वानि संचरंति ततस्ततः । दिवाचराणि सत्त्वानि निद्रावशमुपा ययुः

ಆಗ ರಾತ್ರಿಚರ ಜೀವಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ದಿವಾಚರ ಜೀವಿಗಳು ನಿದ್ರೆಯ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮಲಗಿದವು.

Verse 38

कृतवर्मा कृपो द्रौणिः प्रदोषसमये हि ते । न्यग्रोधस्योपविविशुरंतिके शोककर्शिताः

ಸಂಧ್ಯಾಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ದ್ರೌಣಿ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಶೋಕದಿಂದ ಕ್ಷೀಣರಾಗಿ ಆಲಮರದ ಸಮೀಪ ಕುಳಿತರು।

Verse 39

कृपभोजौ तदा निद्रां भेजातेऽतिप याक्रमौ । सुखोचितास्त्वदुःखार्हा निषेदुर्धरणीतले

ಆಗ ಕೃಪ ಮತ್ತು ಭೋಜ (ಕೃತವರ್ಮ) ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದರೂ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದರು; ಸುಖಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯಾಸವಾದ, ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಯೋಗ್ಯರಾದ ಅವರು ಬಯಲು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರು।

Verse 40

द्रोणपुत्रस्तु कोपेन कलुषीकृतमानसः । ययौ न निद्रां विप्रेंद्रा निश्वसन्नुरगो यथा

ಆದರೆ ದ್ರೋಣಪುತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಲుషಿತವಾಗಿ—ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ—ಹಾವಿನಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತ ನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 41

ततोऽवलोकयांचक्रे तदरण्यं भयानकम् । न्यग्रोधं च ततोऽपश्यद्बहुवायससंकुलम्

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಭಯಾನಕ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ನೋಡಿದನು; ಬಳಿಕ ಅನೇಕ ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಲಮರವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 42

तत्र वायसवृन्दानि निशायां वासमाय युः । सुखं भिन्नासु शाखासु सुषुपुस्ते पृथक्पृथक्

ಅಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದವು; ವಿಭಿನ್ನ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಸುಖವಾಗಿ, ಒಂದೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ನಿದ್ರಿಸಿದವು।

Verse 43

काकेषु तेषु सुप्तेषु विश्वस्तेषु समंततः । ततोऽपश्यत्समायांतं भासं द्रौणिर्भयंकरम्

ಆ ಕಾಗೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ದ್ರೋಣನ ಮಗನು (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಭಯಂಕರವಾದ ಭಾಸ ಪಕ್ಷಿಯು ಬರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 44

कूरशब्दं क्रूरकायं बभ्रुपिंगकलेवरम् । स भासोऽथ भृशं शब्दं कृत्वालीयत शाखिनि

ಕ್ರೂರ ಶಬ್ದ, ಕ್ರೂರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಕಂದು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಭಾಸ ಪಕ್ಷಿಯು ಜೋರಾಗಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿತು.

Verse 45

उत्प्लुत्य तस्य शाखायां न्यग्रोधस्य विहंगमः । सुप्तान्काकान्निजघ्नेऽसावनेकान्वायसांतकः

ಆ ಆಲದ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಿ, ಕಾಗೆಗಳ ಅಂತಕನಾದ ಆ ಪಕ್ಷಿಯು ಮಲಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿತು.

Verse 46

काकानामभिनत्पक्षान्स केषांचिद्विहंगमः । इतरेषां च चरणाञ्छिरांसि चरणा युधः

ಆ ಪಕ್ಷಿಯು ಕೆಲವು ಕಾಗೆಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು; ಮತ್ತು ಇತರರ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತಲೆಗಳನ್ನು ಜಜ್ಜಿತು.

Verse 47

विचकर्त क्षणेनासावुलूको वलवान्द्विजाः । स भिन्नदेहावयवैः काकानां बहुभिस्तदा

ಎಲೈ ದ್ವಿಜರೇ! ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಗೂಬೆಯು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೀಳಿಹಾಕಿತು; ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾಗೆಗಳು ಮುರಿದ ದೇಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವು.

Verse 48

समंतादावृतं सर्वं न्यग्रोधपरि मण्डलम् । वायसांस्तान्निहत्यासावुलूको मुमुदे तदा

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಲಮರದ ಕೆಳಗೂ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸಮಸ್ತ ವಲಯವೂ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಆ ಕಾಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಆ ಗೂಬೆ ಆಗ ಹರ್ಷಪಟ್ಟಿತು।

Verse 49

द्रौणिर्दृष्ट्वा तु तत्कर्म भासेनैवं कृतं निशि । करिष्याम्यहमप्येवं शत्रूणां निधनं निशि

ದ್ರೋಣನ ಮಗನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಸಪಕ್ಷಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಮನದಲ್ಲಿ—“ನಾನೂ ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೇ ಶತ್ರುಗಳ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 50

इत्यचिंतयदेकः सन्नुपदेशमिमं स्मरन् । जेतुं न शक्याः पार्था हि ऋजुमार्गेण युद्ध्यता

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಏಕಾಕಿಯಾಗಿ, ಈ ‘ಉಪದೇಶ’ವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಅವನು ಮನನ ಮಾಡಿದನು—“ಋಜು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಪಾರ್ಥರನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 51

मया तच्छद्मना तेऽथ हंतव्या जितकाशिनः । सुयोधनसकाशे च प्रतिज्ञातो मया वधः

“ಆದ್ದರಿಂದ ಅದೇ ಛದ್ಮದಿಂದ, ಜಯಿಸಿ ನಿಶ್ಚಿಂತವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೊಂಡಿರುವ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕು; ಸುಯೋಧನನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಧವನ್ನು ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 52

ऋजुमार्गेण युद्धे मे प्राणनाशो भविष्यति । छलेन युध्यमानस्य जयश्चास्य रिपुक्षयः

“ನಾನು ಋಜು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಛಲದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಜಯವೂ, ಶತ್ರುನಾಶವೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।”

Verse 53

यच्च निंद्यं भवेत्कार्यं लोके सर्वजनैरपि । कार्यमेव हि तत्कर्म क्षत्रधर्मानुवर्तिना

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಯವಾದರೂ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು.

Verse 54

पार्थैरपि छलेनैव कृतं कर्म सुयोधने । अस्मिन्नर्थे पुराविद्भिः प्रोक्ताः श्लोका भवंति हि

ಪಾಂಡವರು ಕೂಡ ಸುಯೋಧನನ (ದುರ್ಯೋಧನನ) ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಛಲದಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು; ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಹೇಳಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.

Verse 55

परिश्रांते विदीर्णे च भुंजाने च रिपोर्बले । प्रस्थाने च प्रवेशे च प्रहर्तव्यं न संशयः

ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯವು ಬಳಲಿರುವಾಗ, ಚದುರಿಹೋದಾಗ, ಊಟಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪ್ರಹರಿಸಬೇಕು.

Verse 56

निद्रार्तमर्धरात्रे च तथा त्यक्तायुधं रणे । भिन्नयोधं बलं सर्वं प्रहर्तव्यमरातिभिः

ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರ ಮೇಲೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಯೋಧರು ಚದುರಿಹೋದ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಶತ್ರುಗಳು ಪ್ರಹರಿಸಬೇಕು.

Verse 57

एवं स नियमं कृत्वा सुप्तमारणकर्मणि । प्राबोधयद्भोजकृपौ सुप्तौ रात्रौ स साहसी । द्रौणिर्ध्यात्वा मुहूर्तं तु तावुभावभ्यभाषत

ಹೀಗೆ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಾಹಸಿಯಾದ ಆ ದ್ರೋಣಿಯು (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು) ರಾತ್ರಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಭೋಜ (ಕೃತವರ್ಮ) ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿ, ಕ್ಷಣಕಾಲ ಯೋಚಿಸಿ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 58

अश्वत्थामोवाच । मृतः सुयोधनो राजा महाबलपराक्रमः

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಹೇಳಿದನು - ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ಸುಯೋಧನ ರಾಜನು ಮೃತನಾದನು.

Verse 59

शुद्धकर्मा हतः पार्थैर्बहुभिः क्षुद्रकर्मभिः । भीमेनातिनृशंसेन शिरो राज्ञः पदा हतम्

ಶುದ್ಧಕರ್ಮಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಾಂಡವರು ಅನೇಕ ಕ್ಷುದ್ರ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಂದರು; ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರನಾದ ಭೀಮನು ರಾಜನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದನು.

Verse 60

ततोऽद्य रात्रौ पार्थानां समेत्य पटमण्डपम् । सुखसुप्तान्हनिष्यामः शस्त्रैर्नानाविधैर्वयम् । कृपः प्रोवाच तत्रैन मिति श्रुत्वा द्विजोत्तमाः

"ಆದುದರಿಂದ ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಪಾಂಡವರ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವರನ್ನು ನಾವು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲೋಣ." ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 61

कृप उवाच । सुप्तानां मारणं लोके न धर्मो न च पूज्यते

ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನು ಹೇಳಿದನು - "ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಧರ್ಮವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಪೂಜ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ."

Verse 62

तथैव त्यक्तशस्त्राणां संत्यक्तरथवाजि नाम् । शृणु मे वचनं वत्स मुच्यतां साहसं त्वया

"ಅದರಂತೆಯೇ, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರನ್ನು ಮತ್ತು ರಥ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟವರನ್ನು (ಕೊಲ್ಲುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ). ಎಲೈ ಮಗುವೇ! ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು, ಈ ಸಾಹಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು."

Verse 63

वयं तु धृतराष्टं च गांधारीं च पतिव्रताम् । पृच्छामो विदुरं चापि तदुक्तं करवा महे । इत्युक्तः स तदा द्रौणिः कृपं प्रोवाच वै पुनः

ಬನ್ನಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನೂ, ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿದುರನನ್ನೂ ಕೇಳೋಣ; ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾವು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದ್ರೌಣಿ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಆಗ ಮತ್ತೆ ಕೃಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 64

अश्वत्थामोवाच । पांडवैश्च पुरा यन्मे छलाद्युद्धे पिता हतः

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಹೇಳಿದನು— ಹಿಂದೆ ಪಾಂಡವರು ಛಲಯುಕ್ತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಹತಮಾಡಿದರು।

Verse 65

तन्मे सर्वाणि मर्माणि निकृन्तति हि मातुल । द्रोणहंताहमित्येतद्धृष्टद्युमस्य यद्वचः

ಓ ಮಾವನೇ! ‘ನಾನೇ ದ್ರೋಣಹಂತ’ ಎಂದು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತು ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮರ್ಮಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 66

कथं जनसमक्षे तद्वचनं संशृणोम्यहम् । तैरेव पांडवैः पूर्वं धर्मसेतुर्निराकृतः

ಜನರ ಸಮಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆ ಮಾತನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಕೇಳಲಿ? ಅದೇ ಪಾಂಡವರು ಹಿಂದೆ ಧರ್ಮಸೇತುವನ್ನೇ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು।

Verse 67

समक्षमेव युष्माकं सर्वेषामेव भूभृताम् । त्यक्तायुधो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः

ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲ ರಾಜರ ಸಮಕ್ಷದಲ್ಲೇ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಕೆಡವಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 68

तथा शांतनवो भीष्मस्त्यक्तचापो निरायुधः । शिखंडिनं पुरोधाय निहतः सव्यसाचिना

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿರಾಯುಧನಾಗಿ, ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸವ್ಯಸಾಚಿ (ಅರ್ಜುನ)ನಿಂದ ಹತನಾದನು।

Verse 69

एवमन्येऽपि भूपालाश्छलेनैव हतास्तु तैः । तथैवाहं करिष्यामि सुप्तानां मारणं निशि

ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇತರ ರಾಜರೂ ಅವರಿಂದ ಛಲದಿಂದ ಹತರಾದರು; ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೂ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು।

Verse 70

एवमुक्त्वा तदा द्रौणिः संयुक्ततुरगं रथम् । प्रायादभिमुखः शत्रून्समारुह्य क्रुधा ज्वलन्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದ್ರೌಣಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತ ಶತ್ರುಗಳತ್ತ ಹೊರಟನು।

Verse 71

तं यांतम न्वगातां तौ कृतवर्मकृपावुभौ । ययुश्च शिबिरे तेषां संप्रसुप्तजनं तदा

ಅವನು ಹೊರಟಾಗ ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಪ—ಇಬ್ಬರೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅವರ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಹೋದರು।

Verse 72

शिबिरद्वारमासाद्य द्रोणपुत्रो व्यतिष्ठत । रात्रौ तत्र समाराध्य महादेवं घृणानिधिम्

ಶಿಬಿರದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು; ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು।

Verse 73

अवाप विमलं खङ्गं महादेवाद्वरप्रदात् । ततो द्रौणिरवस्थाप्य कृतवर्मकृपावुभौ

ವರಪ್ರದಾತ ಮಹಾದೇವನಿಂದ ಅವನು ನಿರ್ಮಲ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಕೃತವರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪನನ್ನೂ ಅವರವರ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 74

द्वारदेशे महावीरः शिबि रांतः प्रविष्टवान् । प्रविष्टे शिबिरे द्रौणौ कृतवर्मकृपावुभौ

ದ್ವಾರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾವೀರನು ಶಿಬಿರದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಪ—ಇಬ್ಬರೂ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

Verse 75

द्वारदेशे व्यतिष्ठेतां यत्तौ परमधन्विनौ । अथ द्रौणिः सुसंक्रुद्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव

ದ್ವಾರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪರಮ ಧನುರ್ಧರರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿಂತರು. ಆಗ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವವನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದನು.

Verse 76

खङ्गं विमलमादाय व्यचरच्छिबिरे निशि । ततस्तु धृष्टद्युम्नस्य शिबिरं मंदमाययौ

ನಿರ್ಮಲ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಶಿಬಿರದತ್ತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 77

धृष्टद्युम्नादयस्तत्र महायुद्धेन कर्शिताः । सुषुपुर्निशि विश्वस्ताः स्वस्वसैन्यसमावृताः

ಅಲ್ಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಮೊದಲಾದವರು ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿಂತರಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದರು—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ.

Verse 78

धृष्टद्युम्नस्य शिबिरं प्रविश्य द्रौणिरस्त्रवित् । तं सुप्तं शयने शुभ्रे ददर्शारान्महाबलम्

ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು, ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಬಲವಂತನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಶುಭ್ರ ಶಯನದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು।

Verse 79

पादेनाघातयद्रोषात्स्वपंतं द्रोणनंदनः । स बुद्धश्चरणाघातादुत्थाय शयनादथ

ಕೋಪದಿಂದ ದ್ರೋಣನಂದನನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಪಾದದಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಆ ಪಾದಾಘಾತದಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡವನು ನಂತರ ಶಯನದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು।

Verse 80

व्यलोकयत्तदा वीरो द्रोणपुत्रं पुरः स्थितम् । तमुत्पतंतं शयनाद्द्रोणाचार्यसुतो बली

ಆಗ ಆ ವೀರನು ನೋಡಿದನು—ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದನು. ಅವನು ಶಯನದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಏಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಲಿಷ್ಠ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣನ ಪುತ್ರನು ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು।

Verse 81

केशेष्वाकृष्य बाहुभ्यां निष्पिपेष धरातले । धृष्टद्युम्नस्तदा तेन निष्पिष्टः स भया तुरः

ಅವನು ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದು ಬಡಿದು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಅವನಿಂದ ಪಿಷ್ಟನಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ಆತುರಗೊಂಡನು।

Verse 82

निद्रांधः पादघातातो न शशाक विचेष्टितुम् । द्रौणिस्त्वाक्रम्य तस्योरः कण्ठं बद्ध्वा धनुर्गुणैः

ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಅಂಧನಾಗಿ, ಪಾದಾಘಾತದಿಂದ ಸ್ತಂಭಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಏನೂ ಚೇಷ್ಟಿಸಲಾರದೆ ಹೋಯಿತು. ಆದರೆ ದ್ರೌಣಿಯು ಅವನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿ, ಧನುರ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಕಂಠವನ್ನು ಬಿಗಿದು ಕಟ್ಟಿದನು।

Verse 83

नदंतं विस्फुरंतं तं पशुमारममारयत् । तस्य सैन्यानि सर्वाणि न्यवधीच्च तथैव सः

ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಉಗ್ರನಾದ ಆ ಪಶುಮಾರನನ್ನು ಅವನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಹ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಿದನು.

Verse 84

युधामन्युं महावीर्यममुत्तमौजसमेव च । तथैव द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान्

ಅವನು ಮಹಾವೀರ ಯುಧಾಮನ್ಯುವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತಮೌಜನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ರೌಪದೀಪುತ್ರರನ್ನೂ ಉಳಿದ ಸೋಮಕರೆನ್ನೂ ವಧಿಸಿದನು.

Verse 85

शिखंडिप्रमुखानन्यान्खङ्गेनामारयद्बहून् । तद्भयाद्द्वारनिर्यातान्सर्वानेव च सैनिकान्

ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಅನೇಕರನ್ನು ಅವನು ಖಡ್ಗದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಅವನ ಭಯದಿಂದ ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಎಲ್ಲ ಸೈನಿಕರೂ—ಎಲ್ಲರೂ—ವಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 86

प्रापयामासतुर्मृत्युं कृतवर्मकृपा वुभौ । एवं निहतसैन्यं तच्छिबिरं तैर्महाबलैः

ಕೃತವರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೃಪ—ಇಬ್ಬರೂ—ಅನೇಕರನ್ನು ಮರಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದರು; ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾಬಲಿಗಳಿಂದ ಆ ಶಿಬಿರವು ಸೇನೆ ನಿಹತವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.

Verse 87

तत्क्षणे शून्यमभवत्त्रिजगत्प्रलये यथा । एवं हत्वा ततः सर्वान्द्रोणपुत्रादयस्त्रयः

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದು ತ್ರಿಜಗತ್ ಪ್ರಳಯದಂತೆ ಶೂನ್ಯವಾಯಿತು; ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ವಧಿಸಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನಾದಿ ಆ ಮೂವರು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು.

Verse 88

निरगुः शिबिरात्तस्मात्पार्थभीता भयातुराः । सर्वे पृथक्पृथग्देशान्दुद्रुवुः शीघ्रगामिनः

ಪಾರ್ಥನ ಭಯದಿಂದ ಭೀತಿಗೊಂಡು ಅವರು ಆ ಶಿಬಿರದಿಂದ ಹೊರಟು ಓಡಿಹೋದರು. ಎಲ್ಲರೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 89

अथ द्रौणिर्ययौ विप्रा रेवातीरं मनोरमम् । तत्र ह्यनेकसाहस्रा ऋषयो वेदवादिनः

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ದ್ರೌಣಿ ಮನೋಹರವಾದ ರೇವಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ವೇದವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು.

Verse 90

कथयंतः कथाः पुण्यास्तपश्चक्रुरनुत्तमम् । तत्रायं प्रययौ द्रौणिरृषीणामाश्रमेष्वथ

ಅವರು ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅನುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ದ್ರೌಣಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳತ್ತ ಸಮೀಪಿಸಿದನು.

Verse 91

प्रविष्टमात्रे तस्मिंस्तु मुनयो ब्रह्मवादिनः । द्रौणेर्दुश्चरितं ज्ञात्वा प्राहुर्योगबलेन तम्

ಅವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಮುನಿಗಳು ದ್ರೌಣಿಯ ದುಶ್ಚರಿತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 92

सुप्तमा रणकृत्पापी द्रौणे त्वं ब्राह्मणाधमः । त्वद्दर्शनेन ह्यस्माकं पातित्यं भवति ध्रुवम्

‘ಓ ದ್ರೌಣಿ! ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಪಾಪಿ, ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಅಧಮನು. ನಿನ್ನ ದರ್ಶನ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಅಪವಿತ್ರತೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.’

Verse 93

त्वत्संभाषणमात्रेण ब्रह्महत्यायुतं भ वेत् । अतोऽस्मदाश्रमेभ्यस्त्वं निर्गच्छ पुरुषाधम

ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪಗಳ ಮಹಾಸಂಚಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪುರುಷಾಧಮ, ನಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟುಹೋಗು.

Verse 94

इत्यब्रुवंस्तदा द्रौणिं तत्रत्या मुनयो द्विजाः । इतीरितस्ततो द्रौणिर्मुनिभिर्ब्रह्म वादिभिः

ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮುನಿಗಳು ಆಗ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಆ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರೌಣಿ (ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ) ಆಗ ಅಶಾಂತನಾದನು.

Verse 95

लज्जितो निलात्तस्मादाश्रमान्मुनिसेवितात् । एवं काश्यादितीर्थेषु पुण्येषु प्रययौ च सः

ಅವನು ಲಜ್ಜಿತನಾಗಿ ಮುನಿಸೇವಿತವಾದ ಆ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋದನು. ಹೀಗೆ ಕಾಶಿ ಮೊದಲಾದ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 96

तत्रतत्र द्विजैः सर्वै र्निंदितोऽसौ महात्मभिः । व्यासं शरणमापेदे प्रायश्चित्तचिकीर्षया

ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಅವನು ನಿಂದಿತನಾದನು. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ ಅವನು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಶರಣಾದನು.

Verse 97

ततो बदरिकारण्ये समासीनं महामुनिम् । द्वैपायनं समागम्य प्रणनाम सभक्तिकम्

ನಂತರ ಬದరికಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಮುನಿ ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 98

ततो व्यासोऽब्रवीदेनं द्रोणाचार्यसुतं मुनिः । त्वमस्मदाश्रमादद्रौणे निर्याहि त्वरया त्विति

ಆಗ ಮುನಿ ವ್ಯಾಸರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ದ್ರೌಣಿ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಬೇಗನೆ ಹೊರಟು ಹೋಗು।”

Verse 99

सुप्तमारण दोषेण महापातकवान्भवान् । अतो मे भवतालापान्महत्पापं भविष्यति । इत्युक्तः स तदा द्रौणिः प्रोवाचेदं वचो मुनिः

“ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಕೊಂದ ದೋಷದಿಂದ ನೀನು ಮಹಾಪಾತಕದಿಂದ ಕಲుషಿತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದರೆ ನನಗೂ ಮಹಾಪಾಪವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ।” ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದ್ರೌಣಿ ಆಗ ಮುನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 100

अश्वत्थामोवाच । भगवन्निंदितः सर्वैस्त्वामस्मि शरणं गतः

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಭಗವನ್, ಎಲ್ಲರಿಂದ ನಿಂದಿತನಾಗಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 110

स्नानं कुरुष्व द्रौणे त्वं मासमात्रं निरं तरम् । सुप्तमारणदोषात्त्वं सद्यः पूतो भविष्यसि

“ಹೇ ದ್ರೌಣಿ, ನೀನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡು. ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಕೊಂದ ದೋಷದಿಂದ ನೀನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶುದ್ಧನಾಗುವೆ।”

Verse 132

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते

ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।