Adhyaya 24

Verse 1

श्रीसूत उवाच । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा शिवतीर्थं ततो व्रजेत् । यत्र हि स्नानमात्रेण महापातककोटयः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಚಕ್ರತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನಂತರ ಶಿವತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮಹಾಪಾತಕಗಳ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ರಾಶಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 2

तत्संसर्गाश्च नश्यंति तत्क्षणादेव तापसाः । अत्र स्नात्वा ब्रह्महत्यां मुमुचे कालभैरवः

ಓ ತಪಸ್ವಿಗಳೇ, ಆ ಪಾಪಗಳ ಸಂಗದೋಷವೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಕಾಲಭೈರವನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । कालभैरवरुद्रस्य ब्रह्महत्या महामुने । किमर्थमभवत्सूत तन्नो वक्तुमिहार्हसि

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಕಾಲಭೈರವ-ರುದ್ರನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷ ಏಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಓ ಸೂತನೇ, ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ನಿಮಗೆ ಯುಕ್ತ।

Verse 4

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि मुनयः सर्वे पुरावृत्तं विमुक्तिदम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳೇ, ವಿಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 5

प्रजापतेश्च विष्णोश्च बभूव कलहः पुरा । किंचित्कारणमुद्दिश्य समस्तजनसन्निधौ

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಡುವೆ, ಯಾವುದೋ ಕಾರಣವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಜನರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಹ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 6

अहमेव जगत्कर्ता नान्यः कर्तास्ति कश्चन । अहं सर्वप्रपंचानां निग्रहानुग्रहप्रदः

‘ನಾನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತನು; ನನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಪಂಚಗಳಿಗೆ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡುವವನು।’

Verse 7

मत्तो नास्त्यधिकः कश्चिन्मत्समो वा सुरेष्वपि । एवं स मनुते ब्रह्मा देवानां सन्निधौ पुरा

‘ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮೇಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ದೇವರಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಸಮಾನನೂ ಇಲ್ಲ।’ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 8

तदा नारायणः प्राह प्रहसन्द्विजपुंगवाः । किमर्थमेवं ब्रूषे त्वमहंकारेण सांप्रतम्

ಆಗ ನಾರಾಯಣನು ನಗುತ್ತಾ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹೀಗೆಂದನು—‘ಈಗ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೀನು ಏಕೆ ಇಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀ?’

Verse 9

वाक्यमेवंविधं भूयो वक्तुं नार्हसि वै विधे । अहमेव जगत्कर्ता यज्ञो नारायणो विभुः

‘ಓ ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಬೇಡ. ನಾನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತನು—ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪನಾದ, ಸರ್ವವ്യാപಿ ನಾರಾಯಣ ವಿಭು.’

Verse 10

मां विनास्य प्रपञ्चस्य जीवनं दुर्लभं भवेत् । मत्प्रसादाज्जगत्सृष्टं त्वया स्थावरजंगमम्

ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವನ ಧಾರಣೆ ದುರ್ಳಭವಾಗುವುದು. ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಾವರ‑ಜಂಗಮವಾದ ಈ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 11

विवादं कुर्वतोरेवं ब्रह्मविष्ण्वोर्जयैषिणोः । देवानां पुरतस्तत्र वेदाश्चत्वार आगताः । प्रोचुर्वाक्यमिदं तथ्यं परमार्थप्रकाशकम्

ಇಂತೆ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಹ್ಮ‑ವಿಷ್ಣುಗಳ ಮುಂದೆ, ದೇವತೆಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 12

वेदा ऊचुः । त्वं विष्णो न जगत्कर्ता न त्वं ब्रह्मन्प्रजापते

ವೇದಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಓ ವಿಷ್ಣೋ, ನೀನು ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತನಲ್ಲ; ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಪ್ರಜಾಪತೇ, ನೀನೂ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಲ್ಲ.

Verse 13

किं त्वीश्वरो जगत्कर्ता परात्परतरो विभुः । तन्मायाशक्तिसंक्लृप्तमिदं स्थावरजंगमम्

ಆದರೆ ಪರಾತ್ಪರನಾದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಈಶ್ವರನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತನು. ಅವನ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಾವರ‑ಜಂಗಮ ಜಗತ್ತು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.

Verse 14

सर्वदेवाभिवंद्यो हि सांबः सत्यादिलक्षणः । स्रष्टा च पालको हर्ता स एव जगतां प्रभुः

ನಿಜಕ್ಕೂ ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ವಂದಿತನಾದ, ಸತ್ಯಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಸಾಂಬ (ಶಿವ)ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ ಮತ್ತು ಹಾರಕ; ಅವನೇ ಜಗತ್ತುಗಳ ಪ್ರಭು.

Verse 15

एवं समीरितं वेदैः श्रुत्वा वाक्यं शुभाक्षरम् । ब्रह्मा विष्णुस्तदा तत्र प्रोचतुर्द्विजपुंगवाः

ವೇದಗಳು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಶುಭಾಕ್ಷರಯುಕ್ತ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಆಗ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 16

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः । पार्वत्यालिंगितः शंभुर्मूर्तिमान्प्रमथाधिपः । कथं भवेत्परं ब्रह्म सर्वसंगविवर्जितम्

ಬ್ರಹ್ಮಾ-ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ಶಂಭು ಪಾರ್ವತಿಯಿಂದ ಆಲಿಂಗಿತನು; ಅವನು ಮೂರ್ತಿಮಾನ್, ಪ್ರಮಥಾಧಿಪತಿ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಸರ್ವಸಂಗವಿವರ್ಜಿತ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನು ಹೇಗೆ?”

Verse 17

ताभ्यामितीरिते तत्र प्रणवः प्राह तौ तदा । अरूपो रूपमादाय महता ध्वनिना द्विजाः

ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಣವನು ಅವರನ್ನು ಆಗ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ—ಅರೂಪನಾಗಿಯೂ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಹಾಧ್ವನಿಯಿಂದ।

Verse 18

प्रणव उवाच । असौ शंभुर्महादेवः पार्वत्या स्वातिरिक्तया । संक्रीडते कदाचिन्नो किं तु स्वात्मस्वरूपया

ಪ್ರಣವನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ಶಂಭು ಮಹಾದೇವನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ತನ್ನಿಂದ ಭಿನ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ರೀಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೇ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ।”

Verse 19

असौ शंभुरनीशानः स्वप्रकाशो निरंजनः । विश्वाधिको महादेवो विश्वाधिक इति श्रुतः

ಆ ಶಂಭು ಯಾರ ಅಧೀನನೂ ಅಲ್ಲ; ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ, ನಿರಂಜನ. ಮಹಾದೇವನು ವಿಶ್ವಾತೀತನು; ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ವಿಶ್ವಾಧಿಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 20

सर्वात्मा सर्वकर्तासौ स्वतन्त्रः सर्वभावनः । ब्रह्मन्नयं सृष्टिकाले त्वां नियुंक्ते रजोगुणैः

ಅವನೇ ಸರ್ವಾತ್ಮ, ಸರ್ವಕರ್ತ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಭಾವಗಳ ಪ್ರೇರಕನು. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಜೋಗುಣದ ಬಲದಿಂದ ಅವನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

सत्त्वेन रक्षणे शंभुस्त्वां प्रेषयति केशव । तमसा कालरुद्राख्यं संप्रेरयति संहृतौ

ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ, ಹೇ ಕೇಶವ, ಶಂಭು ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಂಹಾರಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮೋಗುಣದಿಂದ ‘ಕಾಲರುದ್ರ’ ಎಂಬವನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

अतः स्वतन्त्रता विष्णो युवयोर्न कदाचन । नापि प्रजापतेरस्ति किं तु शंभोः स्वतन्त्रता

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಇಲ್ಲ; ಪ್ರಜಾಪತಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಶಂಭುವಿಗೇ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.

Verse 23

ब्रह्मन्विष्णो युवाभ्यां तु किमर्थं न महेश्वरः । ज्ञायते सर्वलोकानां कर्ता विश्वाधिकस्तथा

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ, ಹಾಗಾದರೆ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಏಕೆ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಅವನೇ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಕರ್ತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವನ್ನೆಲ್ಲ ಮೀರಿದವನು ಎಂದು?

Verse 24

सापि शक्तिरुमा देवी न पृथक्छंकरात्सदा । शंभोरानंदभूता सा देवी नागंतुकी स्मृता

ಅದೇ ಶಕ್ತಿ ಉಮಾ ದೇವಿ; ಅವಳು ಸದಾ ಶಂಕರನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವಳಲ್ಲ. ಶಂಭುವಿನ ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ‘ನಾಗಂತುಕೀ’—ಅಂದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

अतो विश्वाधिको रुद्रः स्वतंत्रो निर्विकल्पकः । सर्वदेवैरयं वन्द्यो युवाभ्यामपि शंकरः

ಆದ್ದರಿಂದ ರುದ್ರನು ವಿಶ್ವಾತೀತನು, ಸ್ವತಂತ್ರನು, ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನು. ಆ ಶಂಕರನು ಸರ್ವ ದೇವರಿಂದ ವಂದ್ಯನು; ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಪೂಜ್ಯನು.

Verse 26

कर्ता नास्यास्ति रुद्रस्य नाधिकोऽस्माच्च विद्यते । न तत्समोऽपि लोकेषु विद्यते शतशस्तथा

ರುದ್ರನಿಗೆ ಕರ್ತನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಗಿಂತ ಅಧಿಕನೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಇಲ್ಲ—ನೂರಾರು ಜನರಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 27

अतो मोहं न कुरुतं ब्रह्मविष्णो युवां वृथा । इत्युक्तं प्रणवेनाथ श्रुत्वा ब्रह्मा च केशवः

ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ-ವಿಷ್ಣು, ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಮೋಹಪಡಬೇಡಿ. ಪ್ರಣವನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮತ್ತು ಕೇಶವ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡರು.

Verse 28

मायया मोहितौ शंभोर्नैवाज्ञानममुंचताम् । एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा प्रददर्श महाद्भुतम्

ಶಂಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮಹದದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 29

व्याप्नुवद्गगनं सर्वमनंतादित्य सन्निभम् । तेजोमण्डलमाकाशमध्यगं विश्वतोमुखम्

ಅದು ಸಮಸ್ತ ಗಗನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಅನಂತ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಆಕಾಶಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ತೇಜೋಮಂಡಲವು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು.

Verse 30

तन्निरूपयितुं ब्रह्मा ससर्जोर्ध्वगतं मुखम् । तपोबलविसृष्टेन पंचमेन मुखेन सः

ಆ ಗುಹ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ತಪೋಬಲದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ತನ್ನ ಪಂಚಮವಾದ ಊರ್ಧ್ವಮುಖವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು।

Verse 31

निरूपयामास विभुस्तत्तेजोमण्डलं मुहुः । तत्प्रजज्वाल कोपेन मुखं तेजोविलोकनात्

ವಿಭುವು ಆ ತೇಜೋಮಂಡಲವನ್ನು ಮರುಮರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು; ಆ ದಹನತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿದ ಕಾರಣ ಮುಖವು ಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿತು।

Verse 32

अनंतादित्यसंकाशं ज्वलत्तत्पंचमं शिरः । दिधक्षुः प्रलये लोकान्वडवाग्निरिवाबभौ

ಆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಪಂಚಮ ಶಿರಸ್ಸು ಅನಂತ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ವಡವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ತೋರಿತು।

Verse 33

व्यदृश्यत च तत्तेजः पुरुषो नीललोहितः । दृष्ट्वा स्रष्टा तदा ब्रह्मा बभाषे परमेश्वरम्

ಆ ತೇಜಸ್ಸು ಪುರುಷರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಲಲೋಹಿತನಾಗಿ ದೃಶ್ಯವಾಯಿತು; ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು।

Verse 34

वेदाहं त्वां महादेव ललाटान्मे पुरा भवान् । विनिर्गतोऽसि शंभो त्वं रुद्रनामा ममात्मजः

ಮಹಾದೇವನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಲಲಾಟದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದೆ. ಶಂಭೋ, ನೀನು ನನ್ನ ಪುತ್ರ—ರುದ್ರನಾಮಧಾರಿ.

Verse 35

इति गर्वेण संयुक्तं वचः श्रुत्वा महेश्वरः । कालभैरवनामानं पुरुषं प्राहिणोत्तदा

ಗರ್ವಯುಕ್ತವಾದ ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಆಗ ‘ಕಾಲಭೈರವ’ ಎಂಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 36

अयुद्ध्यत चिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । महादेवांशसंभूतः शूलटंकगदाधरः

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಲಭೈರವನು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು—ಅವನು ಮಹಾದೇವನ ಅಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು, ಶೂಲ, ಟಂಕ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು.

Verse 37

युद्ध्वा तु सुचिरं कालं ब्रह्मणा कालभैरवः । वदनं ब्रह्मणः शुभ्रं व्यलोकयत पंचमम्

ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ, ಕಾಲಭೈರವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಐದನೇ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟನು.

Verse 38

विलोक्योर्ध्वगतं वक्त्रं पञ्चमं भारतीपतेः । गर्वेण महता युक्तं प्रजज्वालातिकोपितः

ಭಾರತೀಪತಿಯ ಮೇಲ್ಮುಖವಾದ, ಮಹಾಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಐದನೇ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಅತಿಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು.

Verse 39

ततस्तत्पंचमं वक्त्रं भैरवः प्राच्छिनद्रुषा । ततो ममार ब्रह्माऽसौ कालभैरवहिंसितः

ಆಮೇಲೆ ಭೈರವನು ತನ್ನ ಖಡ್ಗಧಾರೆಯಿಂದ ಆ ಐದನೇ ಮುಖವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಕಾಲಭೈರವನ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟನಾದನು.

Verse 40

ईश्वरस्य प्रसादेन प्रपेदे जीवितं पुनः । ततो विलोकयामास शंकरं शशिभूषणम्

ಈಶ್ವರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಪುನಃ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಂಕರನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 41

वासुक्याद्यष्टभोगींद्रविभूषणविभूषितम् । दृष्ट्वा वेधा महादेवं पार्वत्या सह शंकरम्

ವಾಸುಕಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅಷ್ಟಭೋಗೀಂದ್ರರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ, ಪಾರ್ವತಿಯೊಡನೆ ಮಹಾದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ನೋಡಿ ವೇಧಾ (ಬ್ರಹ್ಮ) ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು.

Verse 42

लेभे माहेश्वरं ज्ञानं महादेवप्रसादतः । ततस्तुष्टाव गिरिशं वरेण्यं वरदं शिवम्

ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ಮಾಹೇಶ್ವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ವರೆಣ್ಯನೂ ವರದನೂ ಆದ ಶಿವ ಗಿರೀಶನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । मह्यं प्रसीद गिरिश शशांककृतशेखर । यन्मयापकृतं शंभो तत्क्षमस्व दयानिधे

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಗಿರೀಶ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಹೇ ಶಂಭು, ನಾನು ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧವಿದ್ದರೆ ಕ್ಷಮಿಸು, ಹೇ ದಯಾನಿಧಿ.

Verse 44

क्षमस्व मम गर्वं त्वं शंकरेति पुनःपुनः । नमश्चकार सोमं तं सोमार्धकृतशेखरम्

ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ—“ಹೇ ಶಂಕರ, ನನ್ನ ಗರ್ವವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಶೇಖರನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 45

अथ देवः प्रसन्नोऽस्मै ब्रह्मणे स्वांशजाय तु । मा भैरित्यब्रवीच्छंभुर्भैरवं चाभ्यभाषत

ಆಗ ದೇವನು ತನ್ನ ಅಂಶದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ—“ಭಯಪಡಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿ; ಶಂಭುವು ಭೈರವನನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 46

ईश्वर उवाच । एष सर्वस्य जगतः पूज्यो ब्रह्मा सनातनः । हतस्यास्य विरिंचस्य धारय त्वं शिरोऽधुना

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಸನಾತನ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಹತನಾದ ಈ ವಿರಿಂಚಿಯ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಈಗ ನೀನು ಧರಿಸು.”

Verse 47

ब्रह्महत्याविशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहकाम्यया । भिक्षामट कपालेन भैरव त्वं ममाज्ञया

“ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕಸಂಗ್ರಹ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ, ಓ ಭೈರವಾ! ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕಪಾಲಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮಾಡು.”

Verse 48

उक्त्वैवं शंकरो विप्रास्तत्रैवांतरधीयत । नीलकण्ठो महादेवो गिरिजार्द्धतनुस्ततः

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಶಂಕರನು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು; ನಂತರ ಗಿರಿಜಾರ್ಧತನು ನೀಲಕಂಠ ಮಹಾದೇವನೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಅದೇಶ್ಯನಾದನು.

Verse 49

भैरवं ग्राहयामास वदनं वेधसो द्विजाः । चरस्व पापशुद्ध्यर्थं लोकसंग्रहणाय वै

ಓ ದ್ವಿಜರೇ! ಭೈರವನು ವೇಧಸ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ವದನ/ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು; “ಪಾಪಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಂಗ್ರಹ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸು” ಎಂದು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 50

कपालधारी हस्तेन भिक्षां गृह्णातु भैरवः । इतीरयित्वा गिरिशः कन्यां कांचिद्भयंकरीम्

"ಕಪಾಲಧಾರಿಯಾದ ಭೈರವನು ಕೈಯಿಂದ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಗಿರೀಶನು (ಶಿವನು) ಒಬ್ಬ ಭಯಂಕರವಾದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕರೆದನು.

Verse 51

ब्रह्महत्याभिधां क्रूरां वडवानलसन्निभाम् । तां प्रेरयित्वा गिरिशो भैरवं पुनरब्रवीत्

ಬಡಬಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಇರುವ ಆ ಕ್ರೂರವಾದ 'ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ' ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ, ಗಿರೀಶನು ಪುನಃ ಭೈರವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 52

ईश्वर उवाच । भैरवैतद्व्रतं त्वब्दं ब्रह्महत्याविशुद्धये । चर त्वं सर्वतीर्थेषु स्नाहि शुद्ध्यर्थमात्मनः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: "ಎಲೈ ಭೈರವನೇ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೀನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಆತ್ಮಶુદ્ધಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡು."

Verse 53

ततो वाराणसीं गच्छ ब्रह्महत्याप्रशांतये । वाराणसीप्रवेशेन ब्रह्महत्या तवाधमा

"ತದನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಹೋಗು. ವಾರಣಾಸಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಆ ನೀಚವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯು..."

Verse 54

पादशेषा विनष्टा स्याच्चतुर्थांशो न नश्यति । तस्य नाशं प्रवक्ष्यामि तव भैरव तच्छुणु

"...ಮೂರು ಭಾಗದಷ್ಟು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೈ ಭೈರವನೇ, ಆ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ನಾಶವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು."

Verse 55

दक्षिणांभोनिधेस्तीरे गन्धमादनपर्वते । सर्वप्राण्युपकाराय कृतं तीर्थं मया शुभम्

ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಪಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ಒಂದು ಶುಭ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 56

शिवसंज्ञं महापुण्यं तत्र याहि त्वमादरात् । तत्प्रवेशनमात्रेण ब्रह्महत्या तवाशुभा

ಅದು ‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ—ನೀನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಅಶುಭ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ (ಪಾಪ) ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 57

शिवतीर्थस्य माहात्म्यान्निःशेषं नश्यति ध्रुवम् । उक्त्वैवं भैरवं रुद्रः कैलासं प्रययौ क्षणात्

ಶಿವತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಅದು ನಿಶ್ಶೇಷವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಂದು ಭೈರವನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ ರುದ್ರನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 58

ततः कपालपाणिस्तु भैरवः शिवचोदितः । देवदानवयक्षादिलोकेषु विचचार सः

ನಂತರ ಕಪಾಲಪಾಣಿ ಭೈರವನು, ಶಿವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದೇವ-ದಾನವ-ಯಕ್ಷಾದಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 59

तं यांतमनुयाति स्म ब्रह्महत्यातिभीषणा । भैरवः सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च

ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಭೈರವನು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 60

चरित्वा लीलया देवस्ततो वाराणसीं ययौ । वाराणसीं प्रविष्टे तु भैरवे शंकरांशजे

ಲೀಲಾಭಾವದಿಂದ ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿದ ದೇವ ಭೈರವನು ನಂತರ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೋದನು. ಶಂಕರಾಂಶಜನಾದ ಭೈರವನು ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಮುಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.

Verse 61

चतुर्थांशं विना नष्टा ब्रह्महत्यातिकुत्सिता । चतुर्थांशेन दुद्राव भैरवं शंकरांशजम्

ಅತಿನಿಂದಿತವಾದ ಭಯಂಕರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪವು ಚತುರ್ಥಾಂಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾಶವಾಯಿತು. ಉಳಿದ ಆ ಒಂದು ಚತುರ್ಥಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಶಂಕರಾಂಶಜನಾದ ಭೈರವನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು.

Verse 62

ततः स भैरवो देवः शूलपाणिः कपालधृक् । शिवाज्ञया ययौ पश्चाद्गंधमादनपर्वतम्

ಆಮೇಲೆ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯೂ ಕಪಾಲಧಾರಿಯೂ ಆದ ದೇವ ಭೈರವನು ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಂತರ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 63

शिवतीर्थं ततो गत्वा भैरवः स्नातवान्द्विजाः । स्नानमात्रेण तत्रास्य शिवतीर्थे महत्तरे

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಆಗ ಭೈರವನು ಶಿವತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು. ಆ ಮಹತ್ತಮ ಶಿವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ (ಅದರ ಮಹಿಮೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು).

Verse 64

निःशेषं विलयं याता ब्रह्महत्यातिभीषणा । अस्मिन्नवसरे शंभुः प्रादुरासीत्तदग्रतः । प्रादुर्भूतो महादेवो भैरवं वाक्यमब्रवीत्

ಅತಿಭಯಂಕರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ನಿಶ್ಶೇಷವಾಗಿ ಲಯವಾಯಿತು. ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಂಭು ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತ ಮಹಾದೇವನು ಭೈರವನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 65

ईश्वर उवाच । निःशेषं ब्रह्महत्या ते शिवतीर्थे निमज्जनात्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಶಿವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ ನಿಃಶೇಷವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ.

Verse 66

नष्टा भैरव नास्त्यत्र संदेहस्तव सुव्रत । इदं कपालं काश्यां त्वं स्थापयस्व क्वचित्स्थले

ಹೇ ಭೈರವ, ಅದು ನಾಶವಾಗಿದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ, ಸುವ್ರತ. ಈ ಕಪಾಲವನ್ನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಯೋಗ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Verse 67

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । भैरवोऽपि तदा विप्रा ब्रह्महत्याविमोचितः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಶಂಭು ಅಲ್ಲೀಯೇ ಅಂತರ್ಧಾನರಾದರು. ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಭೈರವನೂ ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 68

शिवतीर्थस्य माहात्म्याद्ययौ वाराणसीं पुरीम् । कपालं स्थापयामास प्रदेशे कुत्रचिद्द्विजाः । कपालतीर्थमित्याख्यामलभत्तत्स्थलं तदा

ಶಿವತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಅವನು ವಾರಾಣಸೀ ನಗರಿಗೆ ಹೋದನು. ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಯಾವುದೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಪಾಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಆ ಸ್ಥಳವು ಆಗ ‘ಕಪಾಲತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿತು.

Verse 69

श्रीसूत उवाच । एवं प्रभावं तत्पुण्यं शिवतीर्थं विमुक्तिदम्

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತಹದೇ ಆ ಪುಣ್ಯ ಶಿವತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವ; ಅದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವದು.

Verse 70

महादुःखप्रशमनं महापातकनाशनम् । नरकक्लेशशमनं स्वर्गदं मोक्षदं तथा

ಇದು ಮಹಾದುಃಖವನ್ನು ಶಮಿಸುತ್ತದೆ, ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ, ನರಕಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 71

शिवतीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं विमुक्तिदम् । इदं पठन्सदा मर्त्यो दुःखग्रामाद्विमुच्यते

ಶಿವತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ವಿಮುಕ್ತಿದಾಯಕ. ಇದನ್ನು ಸದಾ ಪಠಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ‘ದುಃಖಗ್ರಾಮ’ದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।