
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ‘ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನ’ವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಗ್ನಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾದ ಯಾತ್ರಿಕನು ಚಕ್ರತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ದೇಶನ. ಚಕ್ರತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗೆ ಇದು ಫಲದಾಯಕ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವಕಥೆಯಿಂದ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ ಋಷಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವಾಗ ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸರು ತಪೋವಿಘ್ನಕ್ಕೆ ಕಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆಗ ಸುದರ್ಶನನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭಕ್ತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಅದರಿಂದ ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸಾದಿ ಬಾಧೆಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸವಿತೃ/ಆದಿತ್ಯನಿಗೆ ‘ಛಿನ್ನಪಾಣಿ’ (ಕತ್ತರಿದ ಕೈಗಳು) ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಬಂದ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯಪೀಡಿತ ದೇವತೆಗಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ, ಹೋತೃ, ಅಧ್ವರ್ಯು ಮೊದಲಾದ ಋತ್ವಿಜರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಶಿತ್ರ ಭಾಗ ವಿತರಿಸುವಾಗ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದ ಸವಿತೃನ ಕೈಗಳು ಕತ್ತರಿಹೋಗಿ ಸಂಕಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ (ಹಿಂದಿನ ಮುನಿತೀರ್ಥ, ಈಗ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ) ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನಾನದ ಬಳಿಕ ಸವಿತೃಗೆ ಸ್ವರ್ಣಹಸ್ತಗಳು ಪುನಃ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಪಠಣ-ಶ್ರವಣ ದೇಹಪೂರ್ಣತೆ, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕಾಮಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
श्रीसूत उवाच । अग्नितीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा चक्रतीर्थं ततो व्रजेत्
ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶಕವಾದ ಅಗ್ನಿತೀರ್ಥವೆಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾಗಿ, ನಂತರ ಚಕ್ರತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
Verse 2
यंयं कामं समुद्दिश्य चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಚಕ್ರತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನು ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಆ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 3
पुराहिर्बुध्न्यनामा तु महर्षिः संशित व्रतः । सुदर्शनमुपास्तास्मिंस्तपस्वी गंधमादने
ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯನೆಂಬ ಮಹರ್ಷಿ, ದೃಢವ್ರತನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 4
तपस्यंतं मुनिं तत्र राक्षसा घोररूपिणः । अबाधंत सदा विप्रास्तपोविघ्नैकतत्पराः
ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಭೀಕರರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸರು ಸದಾ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವರು ತಪೋವಿಘ್ನ ಮಾಡುವುದಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರರಾಗಿದ್ದರು।
Verse 5
सुदर्शनं तदागत्य भक्तरक्षणवांछया । यातुधानान्बाधमानान्न्यवधीर्लीलया पुरा
ನಂತರ ಭಕ್ತರಕ್ಷಣೆಯ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸುದರ್ಶನನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತುಧಾನರನ್ನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು।
Verse 6
तदाप्रभृति तच्चक्रं भक्तप्रार्थनया द्विजाः । अहिर्बुध्न्यकृते तीर्थे सन्निधानं सदाऽकरोत्
ಆ ಸಮಯದಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಭಕ್ತನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಆ ಚಕ್ರವು ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸನ್ನಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು।
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमितीर्यते । सुदर्शनप्रसादेन तत्र तीर्थे निमज्जनात्
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಸುದರ್ಶನನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ-ನಿಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿದರೆ ಶುಭಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 8
रक्षःपिशाचा दिकृता पीडा नास्त्येव कर्हिचित् । स्नात्वास्मिन्पावने तीर्थे छिन्नपाणिः पुरा रविः । स हिरण्यमयौ पाणी लब्धवांस्तीर्थवैभवात्
ಈ ಪಾವನ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸ‑ಪಿಶಾಚಾದಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪೀಡೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ) ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತೀರ್ಥಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 9
ऋषय ऊचुः । छिन्नपाणिः कथमभूदादित्यः सूतनंदन । यथा च लब्धवान्पाणी सौवर्णौ तद्वदस्व नः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸೂತನಂದನ! ಆದಿತ್ಯನ ಕೈಗಳು ಹೇಗೆ ಛಿನ್ನವಾದವು? ಮತ್ತು ಅವನು ಆ ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸು.
Verse 10
श्रीसूत उवाच । इंद्रादयः सुराः पूर्वं संततं दैत्यपीडिताः
ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ದೈತ್ಯರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.
Verse 11
किं कुर्म इति संचित्य संभूय सममंत्रयन् । बृहस्पतिं पुरस्कृत्य मंत्रयित्वा चिरं सुराः
“ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ದೇವರುಗಳು ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಂತ್ರಿಸಿದರು.
Verse 12
तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः । ते ब्रह्माणं समासाद्य दृष्ट्वा स्तुत्वा च भक्तितः
ತುರಾಸಾಹನನ್ನು ನಾಯಕನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
Verse 13
ततो व्यजिज्ञपस्तस्मै स्वेषामागमकारणम् । सुरा ऊचुः । भगवन्भारतीनाथ दैत्या ह्यस्मान्बलोत्कटाः
ಆಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು— “ಭಗವನ್, ಭಾರತೀನಾಥ! ಅತಿಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ನಮ್ಮನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”
Verse 14
बाधंते सततं देव तत्र ब्रूहि प्रतिक्रियाम् । इत्युक्तः स सुरैर्ब्रह्मा तानाह कृपया वचः
“ಹೇ ದೇವಾ! ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಕಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೇಳು.” ಎಂದು ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು.
Verse 15
ब्रह्मोवाच । मा भैष्ट यूयं विबुधास्तत्रोपायं ब्रवीम्यहम् । माहेश्वरं महायज्ञमसुराणां विनाशनम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಬುಧರೇ, ಭಯಪಡಬೇಡಿ; ಇದರ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅಸುರನಾಶಕವಾದ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ.”
Verse 16
प्रारभध्वं सुरा यूयं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयं च दैवतैः सर्वैर्विधिलोभं विना कृतः
“ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ! ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ವಿಧಿಫಲದ ಲೋಭವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ.”
Verse 17
माहेश्वरो महायज्ञः क्रियतां गंधमादने । यदि ह्यन्यत्र तं यज्ञं कुर्युस्तद्विबुधर्षभाः
“ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಹೇ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನೀವು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಮಾಡಿದರೆ…”
Verse 18
यज्ञविघ्नं तदा कुर्युर्दुरात्मानः सुरद्विषः । क्रियते यद्ययं यज्ञो गंधमादनपर्वते
ಆಗ ದೇವದ್ವೇಷಿಗಳಾದ ದುರುಾತ್ಮರು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವರು; ಆದರೆ ಈ ಯಜ್ಞವು ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಾದರೆ…
Verse 19
सुदर्शनप्रसादेन नैव विघ्नो भवेत्तदा । अहिर्बुध्न्याभिधानस्य महर्षेर्गंधमादने
ಸುದರ್ಶನನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆಗ ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವೂ ಉಂಟಾಗದು; ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ‘ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ’ ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 20
अनुग्रहाय तत्तीर्थे सन्निधत्ते सुदर्शनम् । अतः कुरुध्वं भो यूयं तं यज्ञं गंधमादने
ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನನು ಸನ್ನಿಧಾನವಾಗಿರುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ನಿಮಗಲ್ಲರೂ, ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ।
Verse 21
नातिदूरे चक्रतीर्थादसुराणां विनाशकम् । ततस्ते ब्रह्मवचसा सहसा गंधमादनम्
ಅಸುರವಿನಾಶಕವಾದ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದಿಂದ ಬಹುದೂರವಿರಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರು ತಕ್ಷಣ ಗಂಧಮಾದನದತ್ತ ಧಾವಿಸಿದರು।
Verse 22
बृहस्पतिं पुरस्कृत्य जग्मुर्यज्ञचिकीर्षया । ते प्रणम्य महात्मानमहिर्बुध्न्यं मुनीश्वरम्
ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಅವರು ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಹೊರಟರು. ಅವರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮುನೀಶ್ವರ ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯನಿಗೆ ವಂದಿಸಿದರು।
Verse 23
अकल्पयन्यज्ञवाटन्नातिदूरे तदाश्रमात् । यज्ञकर्मसु निष्णातैः सहितास्ते तपोधनैः
ತಪೋಧನರಾದ ಆ ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಆ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಅತಿದೂರವಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು।
Verse 24
इष्टिमारेभिरे देवा असुराणां विनाशिनीम् । तस्मिन्कर्मणि होतासीत्स्वयमेव बृहस्पतिः
ದೇವತೆಗಳು ಅಸುರವಿನಾಶಿನಿಯಾದ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೋತೃ ಆಗಿದ್ದನು।
Verse 25
बभूव मैत्रावरुणो जयंतः पाकशासनिः । अच्छावाको बभूवात्र वसूनामष्टमो वसुः
ಪಾಕಶಾಸನನಾದ ಇಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ಜಯಂತನು ಮೈತ್ರಾವರುಣನಾದನು; ಇಲ್ಲಿ ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ವಸು ಅಚ್ಛಾವಾಕನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು।
Verse 26
ग्रावस्तुदभवत्तत्र शक्तिपुत्रः पराशरः । अष्टावक्रो महातेजा अध्वर्युधुरमूढवान्
ಅಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಪುತ್ರ ಪರಾಶರನು ಗ್ರಾವಸ್ತುತನಾದನು; ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಅಧ್ವರ್ಯು ಪದವನ್ನು ವಹಿಸಿದನು।
Verse 27
तत्र प्रतिप्रस्थाताभूद्विश्वामित्रो महामुनिः । नेष्टा बभूव वरुण उन्नेता च धनेश्वरः
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಪ್ರತಿಪ್ರಸ್ಥಾತನಾದನು; ವರುಣನು ನೇಷ್ಟನಾಗಿ, ಧನೇಶ್ವರ (ಕುಬೇರ) ಉನ್ನೇತನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು।
Verse 28
ब्रह्मा बभूव सविता यज्ञस्यार्धधुरं वहन् । बभूव ब्राह्मणाच्छंसी वसिष्ठो ब्रह्मणोत्तमः
ಸವಿತೃ ಯಜ್ಞದ ಅರ್ಧಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಪುರೋಹಿತನಾದನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಚ್ಛಂಸಿಯಾಗಿ ಆಯಿತನು।
Verse 29
आग्नीध्रोऽभूच्छुनःशेपः पोता जातश्च पावकः । उद्गाता वायुरभवत्प्रस्तोता च परेतराट्
ಶುನಃಶೇಪನು ಆಗ್ನೀಧ್ರನಾದನು, ಪಾವಕನು ಪೋತೃನಾದನು; ವಾಯು ಉದ್ಗಾತೃನಾದನು, ಪರೇತರಾಟ್ ಪ್ರಸ್ತೋತೃನಾದನು।
Verse 30
प्रतिहर्ता तु तत्रासीदगस्त्यः कुंभसंभवः । सुब्रह्मण्यो मधुच्छंदा विश्वामित्रात्मजो महान्
ಅಲ್ಲಿ ಕುಂಭಸಂಭವನಾದ ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಪ್ರತಿಹರ್ತೃನಾದನು; ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾನ್ ಮಧುಚ್ಛಂದನು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಾದನು।
Verse 31
यजमानः स्वयमभूद्देवराजः पुरंदरः । उपद्रष्टा बभूवात्र व्यासपुत्रः शुको मुनिः
ದೇವರಾಜ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ) ಸ್ವತಃ ಯಜಮಾನನಾದನು; ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಪುತ್ರ ಮುನಿ ಶುಕನು ಉಪದ್ರಷ್ಟಾ (ಸಾಕ್ಷಿ-ಪರಿವೀಕ್ಷಕ)ನಾದನು।
Verse 32
ततस्ते ऋत्विजः सर्वे देवराजं पुरंदरम् । विधिवद्दीक्षयांचक्रुस्तत्र माहेश्वरे क्रतौ
ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಾಹೇಶ್ವರ ಕ್ರತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಋತ್ವಿಜರೂ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ದೇವರಾಜ ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿದರು।
Verse 33
प्रावर्तत महायज्ञ एवं वै गंधमादने । सुदर्शनप्रभावेन दुःसहेनातिपीडिताः
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಜ್ಞವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸುದರ್ಶನನ ಅಸಹ್ಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ವಿಘ್ನಕಾರಕ ಪಡೆಗಳು ಅಣಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
Verse 34
नाविंदन्नसुरास्तत्र रंध्रं यज्ञे प्रवर्तिते । एवन्निरंतरायोऽसौ प्रावर्तत महा क्रतुः
ಯಜ್ಞವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಅಸುರರಿಗೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ರಂಧ್ರವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾಕ್ರತು ನಿರಂತರಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.
Verse 35
भक्षयंश्च हरिस्तत्र जज्वाल हुतवाहनः । विधिवत्कर्मजालानि कृत्वाध्वर्युरसंभ्रमात्
ಅಲ್ಲಿ ಹರಿ ಹವಿಯನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹುತವಾಹನ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಲಿಸಿತು. ಅಧ್ವರ್ಯು ಅಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಕ್ರಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
Verse 36
मंत्रपूतं पुरोडाशं जुहवामास पावके । हुतशेषं पुरोडाशं विभज्याध्वर्युरादरात्
ಮಂತ್ರಪೂತವಾದ ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ಪಾವಕಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅಧ್ವರ್ಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುತಶೇಷ ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದನು.
Verse 37
ऋत्विग्भ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रददौ पापनाशनम् । सवित्रे ब्रह्मणे चैकमत्युग्रतरतेजसम्
ಹೋತೃಮುಖ್ಯರಾದ ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ಪಾಪನಾಶಕ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸವಿತೃ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿತ್ತು.
Verse 38
ददौ तत्र पुरोडाशभागं प्राशित्रनामकम् । प्रतिजग्राह पाणिभ्यां प्राशित्रं सविता तदा
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು 'ಪ್ರಾಶಿತ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪುರೋಡಾಶದ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಆಗ ಸವಿತೃ ದೇವನು ಆ ಪ್ರಾಶಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
Verse 39
सवित्रा स्पृष्टमात्रं सत्तत्प्राशित्रं दुरासदम् । तस्य पाणी प्रचिच्छेद पश्यतां सर्वऋत्विजाम्
ಸವಿತೃ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಆ ಭಯಂಕರವಾದ ಪ್ರಾಶಿತ್ರವು, ಎಲ್ಲಾ ಋತ್ವಿಜರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅವನ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿತು.
Verse 40
ततः संछिन्नपाणिः स प्राशित्रेणोग्रतेजसा । किमेतदिति संत्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत्
ನಂತರ ಆ ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾಶಿತ್ರದಿಂದ ಕೈಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಭಯಭೀತನಾಗಿ, ವಿಷಣ್ಣ ಮುಖದಿಂದ "ಇದೇನು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
Verse 41
सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः
ಸವಿತೃ ಎಲ್ಲಾ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ಕರೆದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಸವಿತೃ ಹೇಳಿದನು: "ಪುರೋಡಾಶದ 'ಪ್ರಾಶಿತ್ರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಭಾಗವು ನನ್ನದು."
Verse 42
दत्तश्चिच्छेद मत्पाणी मिषत्स्वेव भवत्स्वपि । अतो भवंतः संभूय सर्व एव हि ऋत्विजः
"ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇದು ನನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲಾ ಋತ್ವಿಜರು ಒಟ್ಟಾಗಿ..."
Verse 43
कल्पयंतामिमौ पाणी नोचेद्यज्ञं निहन्म्यमुम् । सवितुर्वाक्यमाकर्ण्य ते सर्वे समचिंतयन्
“ಈ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಗೊಳಿಸಿರಿ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುವೆನು।” ಸವಿತೃನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಚಿಂತಿಸಿದರು.
Verse 44
तत्र मध्ये मुनींद्राणां देवानां चैव सर्वशः । अष्टावक्रो महातेजा ऋत्विजस्तानभाषत
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮುನೀಂದ್ರರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಆ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
Verse 45
अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्
ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಋತ್ವಿಜರೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಓ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನು ಜೀವಂತಿರುವಾಗಲೇ ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನ ನೂರು ಯುಗಚಕ್ರಗಳು ಕಳೆದಿವೆ.”
Verse 46
जायंते च म्रियंते च चतुराननकोटयः । पश्यन्नेव च तान्सर्वानहं प्राणानधारयम्
ಕೋಟ್ಯಂತರ ಚತುರಾನನ ಬ್ರಹ್ಮರು ಹುಟ್ಟಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಲೇ ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಧಾರಿಸಿಕೊಂಡೆ.
Verse 47
तत्र लोकेश्वराभिख्ये वर्तमाने प्रजापतौ । विप्रो हरिहरोनाम निवसञ्छयामलापुरे
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲೋಕೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶ್ಯಾಮಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹರಿಹರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 48
व्याधेनारण्यवासेन केल्यर्थं लक्ष्यवेधिना । छिन्नपादोऽभवद्बाणैर्लक्ष्य मध्यं समागतः
ಅರಣ್ಯವಾಸಿಯಾದ ವ್ಯಾಧನು ಕ್ರೀಡಾರ್ಥವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಯವೇಧ ಮಾಡುತ್ತ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು; ಲಕ್ಷ್ಯದ ಮಧ್ಯವನ್ನೇ ತಾಕಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಪಾದಗಳು ಛಿನ್ನವಾದವು.
Verse 49
स गंधमादनं प्राप्य मुनिभिः प्रेरितस्तदा । स्नात्वा च मुनितीर्थेऽस्मिन्प्राप्तवांश्चरणौ पुरा
ಆಗ ಮುನಿಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವನು ಗಂಧಮಾದನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು; ಈ ಮುನಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು.
Verse 50
तदा पुण्यमिदं तीर्थं मुनितीर्थमितीरितम् । इदानीं चक्रतीर्थाख्यं चक्रनाम त्वविंदत
ಹಿಂದೆ ಈ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವು ‘ಮುನಿತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು; ಈಗ ಇದು ‘ಚಕ್ರತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು, ಚಕ್ರನಾಮವನ್ನು, ಪಡೆದಿದೆ.
Verse 51
तदत्र क्रियतां स्नानं प्राशित्रच्छिन्नपाणिना । मुनितीर्थे सवित्रापि युष्माकं यदि रोचते
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮುನಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಶಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕೈಗಳು ಛಿನ್ನವಾದವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿ; ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ಸವಿತೃ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿ.
Verse 52
ऋत्विजः कथितास्त्वेवमष्टावक्रमहर्षिणा । सवितारमभाषंत सर्व एव प्रहर्षिताः
ಮಹರ್ಷಿ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಎಂಟು ಋತ್ವಿಜರೂ ಪರಮಾನಂದಿತರಾಗಿ ಸವಿತೃನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
Verse 53
सवितः स्नाहि तीर्थेऽ स्मिंस्तव पाणी भविष्यतः । अष्टावक्रो यथा प्राह तथा कुरु समाहितः
ಹೇ ಸವಿತಾ, ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡು; ನಿನ್ನ ಕೈಗಳು ಪುನಃ ಲಭಿಸುವುವು. ಅಷ್ಟಾವಕ್ರನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಮಾಡು.
Verse 54
ततः स सविता गत्वा चक्रतीर्थं महत्तरम् । सस्नौ पाण्योरवाप्त्यर्थमिष्टदायिनि तत्र सः
ನಂತರ ಸವಿತಾ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ಚಕ್ರತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ವರಪ್ರದವಾದ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು.
Verse 55
उत्तिष्ठन्नेव स तदा तत्र स्नात्वा सभक्तिकम् । युक्तो हिरण्मयाभ्यां तु पाणिभ्यां समदृश्यत
ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಎದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಅವನು ಎರಡು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
Verse 56
हिरण्यपाणिं तं दृष्ट्वा जहृषुः सर्वऋत्विजः । ततः समाप्य तं यज्ञं दैत्यसंघान्विजित्य च
ಅವನನ್ನು ಸ್ವರ್ಣಹಸ್ತನಾಗಿ ಕಂಡು ಎಲ್ಲಾ ಋತ್ವಿಜರು ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ದೈತ್ಯಸಂಘಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ—
Verse 57
इंद्रादयः सुराः सर्वे सुखिताः स्वर्गमाययुः । तस्मादेतत्समागत्य तीर्थं सर्वैश्च मानवैः
ಇಂದ್ರಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು—
Verse 58
सेवनीयं प्रयत्नेन स्वस्वाभीष्टस्य सिद्धये । अंधैश्च कुणिभिर्मूकैर्बधिरैः कुब्जकैरपि
ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಭೀಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು—ಕುರುಡರು, ಅಪಾಂಗರು, ಮೂಕರು, ಬಧಿರರು, ಕುಬ್ಜರೂ ಸಹ।
Verse 59
खंजैः पंगुभिरप्येतदंगहीनैस्तथापरैः । संछिन्नपाणिचरणैः संछिन्नान्यांगसंचयैः
ಖಂಜರು, ಪಂಗುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಂಗಹೀನರೂ; ಕೈ-ಕಾಲುಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರೂ, ಇತರ ಅಂಗಗಳೂ ವಿಕೃತಗೊಂಡವರೂ ಸಹ।
Verse 60
मनुष्यैश्च तथान्यैश्च विकलांगस्य पूर्तये । सेवनीयमिदं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदायकम्
ಮಾನವರಿಂದಲೂ ಇತರರಿಂದಲೂ, ವಿಕಲ ಅಂಗಗಳ ಪೂರ್ಣತೆಗೆ, ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು—ಇದು ಸರ್ವಾಭೀಷ್ಟಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿದೆ।
Verse 61
एवं वः कथितं विप्राश्चक्रतीर्थस्य वैभवम् । यत्र स्नात्वा पुरा छिन्नौ पाणी प्राप प्रभाकरः
ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ವೈಭವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪ್ರಭಾಕರನು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು।
Verse 62
यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । अंगानि विकलान्यस्य पूर्णानि स्युर्न संशयः
ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರ ವಿಕಲ ಅಂಗಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।
Verse 63
मोक्षकामस्य मर्त्यस्य मुक्तिः स्यान्नात्र संशयः
ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।