Adhyaya 2

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं सूत महाभाग रामेणाक्लिष्टकर्मणा । सेतुर्बद्धो नदीनाथे ह्यगाधे वरुणालये

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ ಸೂತನೇ! ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ನದೀನಾಥನಾದ ಅಗಾಧ ವರుణಾಲಯ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೇತುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿದನು?

Verse 2

सेतौ च कति तीर्थानि गंधमादनपर्वते । एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि पौराणिकोत्तम

ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ? ಹೇ ಪೌರಾಣಿಕೋತ್ತಮ, ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ ನಮಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸು।

Verse 3

श्रीसूत उवाच । रामेण हि यथासेतुर्निबद्धो वरुणालये । तदहं संप्रवक्ष्यामि युष्माकं मुनिपुंगवाः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ವರుణನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಹೇಗೆ ಸೇತುವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು, ಓ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ, ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 4

आज्ञया हि पितू रामो न्यवसद्दंडकानने । सीतालक्ष्मणसंयुक्तः पंचवट्यां समाहितः

ಪಿತೃಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ರಾಮನು ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು; ಸೀತಾ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಪಂಚವಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯಮದಿಂದ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದನು।

Verse 5

तस्मिन्निव सतस्तस्य राघवस्य महात्मनः । रावणेन हृता भार्या मारीचच्छद्मना द्विजाः

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮಾರೀಚನ ಛದ್ಮವೇಷದ ಮೂಲಕ ರಾವಣನು ಅಪಹರಿಸಿದನು।

Verse 6

मार्गमाणो वने भार्यां रामो दशरथात्मजः । पंपातीरे जगा मासौ शोकमोहसमन्वितः

ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ರಾಮನು ಶೋಕಮೋಹಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಪಂಪಾ ನದಿತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 7

दृष्टवान्वानरं तत्र कंचिद्दशरथात्मजः । वानरेणाथ पृष्टोऽयं को भवानिति राघवः

ಅಲ್ಲಿ ದಶರಥನಂದನ ಶ್ರೀರಾಮನು ಒಬ್ಬ ವಾನರನನ್ನು ಕಂಡನು. ಆಗ ಆ ವಾನರನು ರಾಘವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು— “ನೀನು ಯಾರು?”

Verse 8

आदितः स्वस्य वृत्तांत्तं तस्मै प्रोवाच तत्त्वतः । अथ राघवसंपृष्टो वानरः को भवानिति

ಆದಿಯಿಂದಲೇ ತನ್ನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನಿಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ರಾಘವನು ಕೇಳಿದಾಗ ವಾನರನಿಗೂ— “ನೀನು ಯಾರು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 9

सोपि विज्ञापयामास राघवाय महात्मने । अहं सुग्रीवसचिवो हनूमा न्नाम वानरः

ಅವನು ಕೂಡ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು— “ನಾನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಚಿವ, ಹನುಮಾನ್ ಎಂಬ ವಾನರನು.”

Verse 10

तेन च प्रेरितोऽभ्यागां युवाभ्यां सख्यमिच्छता । आगच्छतं तद्भद्रं वां सुग्रीवांतिकमाशु वै

ಸುಗ್ರೀವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ— ಬೇಗ ಸುಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ಬನ್ನಿರಿ.

Verse 11

तथास्त्विति स रामो पि तेन साकं मुनीश्वराः । सुग्रीवांतिकमागप्य सख्यं चक्रेऽग्निसाक्षिकम्

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಶ್ರೀರಾಮನು ಕೂಡ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 12

प्रतिजज्ञेऽथ रामोऽपि तस्मै वालिवधं प्रति । सुग्रीवश्चापि वै देह्याः पुनरानयनं द्विजाः

ಆಮೇಲೆ ರಾಮನೂ ಅವನಿಗೆ ವಾಲಿವಧದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು; ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಸುಗ್ರೀವನೂ ಕಳೆದುಹೋದದನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಂದುಕೊಡುವೆನೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು।

Verse 13

इत्येवं समयं कृत्वा विश्वास्य च परस्परम् । मुदा परमया युक्तौ नरेश्वरकपीश्वरौ

ಹೀಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನರೇಶ್ವರನೂ ಕಪೀಶ್ವರನೂ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಏಕವಾದರು।

Verse 14

आसाते ब्राह्मणश्रेष्ठा ऋष्यमूकगिरौ तथा । सुग्रीवप्रत्ययार्थं च दुंदुभेः कायमाशु वै

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅವರು ಋಷ್ಯಮೂಕಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು; ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಟಾಗಲೆಂದು ದುಂದುಭಿಯ ದೇಹದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿದರು।

Verse 15

पादांगुष्ठेन चिक्षेप राघवो बहुयोजनम् । सप्तताला विनिर्भिन्ना राघवेण महात्मना

ರಾಘವನು ತನ್ನ ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಯೋಜನ ದೂರ ಎಸೆದನು; ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನು ಏಳು ತಾಳವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು।

Verse 16

ततः प्रीतमना वीरः सुग्रीवो राममब्रवीत् । इंद्रादिदेवताभ्योऽपि नास्ति राघव मे भयम्

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಮನಸ್ಸಿನ ವೀರ ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ರಾಘವ, ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ।”

Verse 17

भवान्मित्रं मया लब्धो यस्मादति पराक्रमः । अहं लंकेश्वरं हत्वा भार्यामानयितास्मि ते

ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಮಿತ್ರನನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ; ನಾನು ಲಂಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಪತ್നിയನ್ನು ಕರೆತರುತ್ತೇನೆ.

Verse 18

ततः सुग्रीवसहितो रामचंद्रो महाबलः । सलक्ष्मणो ययौ तूर्णं किष्किंधां वालिपालिताम्

ಅನಂತರ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮಚಂದ್ರನು ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಡಗೂಡಿ, ವಾಲಿಯು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತೆರಳಿದನು.

Verse 19

ततो जगर्ज सुग्रीवो वाल्यागमनकांक्षया । अमृष्यमाणो वाली च गर्जितं स्वानुजस्य वै

ಆಗ ಸುಗ್ರೀವನು ವಾಲಿಯ ಆಗಮನವನ್ನು ಬಯಸಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ತನ್ನ ತಮ್ಮನ ಆ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ವಾಲಿಯು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಹೋದನು.

Verse 20

अंतःपुराद्विनिष्क्रम्य युयुधेऽवरजेन सः । वालिमुष्टिप्रहारेण ताडितो भृशविह्वलः

ಅಂತಃಪುರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅವನು ತನ್ನ ತಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು. ವಾಲಿಯ ಮುಷ್ಟಿ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಸುಗ್ರೀವನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಂಗಾಲಾದನು.

Verse 21

सुग्रीवो निर्गतस्तूर्णं यत्र रामो महाबलः । ततो रामो महाबाहुस्सुग्रीवस्य शिरोधरे

ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಮನಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಓಡಿಹೋದನು. ಆಗ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ...

Verse 22

लतामाबध्य चिह्नं तु युद्धायाचोदयत्तदा । गर्जितेन समाहूय सुग्रीवो वालिनं पुनः

ಲತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಗುರುತುಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು. ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕರೆಯುತ್ತಾ ಸುಗ್ರೀವನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು.

Verse 23

रामप्रेरणया तेन बाहुयुद्धमथाकरोत् । ततो वालिनमाजघ्ने शरेणैकेन राघवः

ರಾಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವನು ಭುಜಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು. ನಂತರ ರಾಘವನು ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 24

हते वालिनि सुग्रीवः किष्किंधां प्रत्यपद्यत । ततो वर्षास्वतीतासु सुग्रीवो वानराधिपः

ವಾಲಿ ಹತನಾದ ಮೇಲೆ ಸುಗ್ರೀವನು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಮಳೆಯ ಋತು ಕಳೆದಾಗ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಸುಗ್ರೀವನು…

Verse 25

सीतामानयितुं तूर्णं वानराणां महाचमूम् । समादाय समागच्छदंतिकं नृपपुत्रयोः

ಸೀತೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕರೆತರಲು ವಾನರರ ಮಹಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 26

प्रस्थापयामास कपीन्सीतान्वेषणकांक्षया । विदितायां तु वैदेह्या लंकायां वायुसूनुना

ಸೀತಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನು ಕಪಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ವಾಯುಪುತ್ರನ ಮೂಲಕ ವೈದೇಹಿ ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ…

Verse 27

दत्ते चूडामणौ चापि राघवो हर्षशोकवान् । सुग्रीवेणानुजेनापि वायुपुत्रेण धीमता

ಚೂಡಾಮಣಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ರಾಘವನು (ಶ್ರೀರಾಮನು) ಹರ್ಷವೂ ಶೋಕವೂ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ತುಂಬಿದನು. ಅದನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನ ಅನುಜ, ಧೀಮಂತನಾದ ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನು ತಂದನು.

Verse 28

तथान्यैः कपिभिश्चैव जांबवन्नलमुख्यकैः । अन्वीयमानो रामोऽसौ मुहूर्तेऽभिजिति द्विजाः

ಹೀಗೆಯೇ ಇತರ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ—ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾಂಬವಂತ, ನಲ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಶುಭ ಅಭಿಜಿತ್ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 29

विलंघ्य विविधा न्देशान्महेंद्रं पर्वतं ययौ । चक्रतीर्थं ततो गत्वा निवासमकरोत्तदा

ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅವನು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ಚಕ್ರತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು.

Verse 30

तत्रैव तु स धर्मात्मा समागच्छद्विभीषणः । भ्राता वै राक्षसेंद्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ವಿಭೀಷಣನು ಬಂದನು—ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ (ರಾವಣ)ನ ಸಹೋದರನು—ಮತ್ತು ಅವನೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಸಚಿವರೂ ಇದ್ದರು.

Verse 31

प्रतिजग्राह रामस्तं स्वागतेन महात्मना । सुग्रीवस्य तु शंकाऽभूत्प्रणिधिः स्यादयं त्विति

ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ‘ಸ್ವಾಗತ’ವೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಯಿತು—“ಇವನು ಗೂಢಚಾರಿಯೇ?”

Verse 32

राघवस्तस्य चेष्टाभिः सम्यक्स्वचरितैर्हितैः । अदुष्टमेनं दृष्ट्वैव तत एनमपूजयत्

ಅವನ ಸಮ್ಯಕ್‌, ಹಿತಕರ ಹಾಗೂ ಸದಾಚಾರಸಮ್ಮತ ನಡೆನುಡಿಗಳನ್ನು ಕಂಡ ರಾಘವನು, ಅವನು ದುಷ್ಟಭಾವರಹಿತನೆಂದು ತಿಳಿದು ತಕ್ಷಣವೇ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 33

सर्वराक्षसराज्ये तमभ्यषिंचद्विभीषणम् । चक्रे च मंत्रिप्रवरं सदृशं रविसूनुना

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ರವಿಸೂನು (ಸುಗ್ರೀವ) ಮಾಡಿದಂತೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಂತ್ರಿಯನ್ನೂ ನೇಮಿಸಿದನು।

Verse 34

चक्रतीर्थं समासाद्य निवसद्रघुनंदनः । चिंतयन्राघवः श्रीमान्सुग्रीवादीनभाषत

ಚಕ್ರತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿ ರಘುನಂದನ (ರಾಮ) ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಘವನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಸುಗ್ರೀವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 35

मध्ये वानरमु ख्यानां प्राप्तकालमिदं वचः । उपायः को नु भवतामेतत्सागरलंघने

ವಾನರಮುಖ್ಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಈ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ನಿಮ್ಮ ಉಪಾಯವೇನು?”

Verse 36

इयं च महती सेना सागरश्चापि दुस्तरः । अंभोराशिरयं नीलश्चंचलोर्म्मिसमाकुलः

“ಈ ಸೇನೆ ಮಹತ್ತಾಗಿದೆ, ಸಾಗರವೂ ದಾಟಲು ದುಸ್ತರ; ಈ ನೀಲ ಜಲರಾಶಿ ಚಂಚಲ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿದೆ।”

Verse 37

उद्यन्मत्स्यो महानक्रशंखशुक्तिसमाकुलः । क्वचिदौर्वानलाक्रांतः फेनवानतिभीषणः

ಸಮುದ್ರವು ಹಾರಿಹೋಗುವ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಉಕ್ಕಿ, ಮಹಾಮಕರಗಳು, ಶಂಖಗಳು ಮತ್ತು ಶುಕ್ತಿಗಳು (ಸಿಪ್ಪೆಗಳು)ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಕೆಲವೆಡೆ ಔರ್ವಾನಲಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾದಂತೆ ನುರಗುತ್ತ, ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು।

Verse 38

प्रकृष्टपवनाकृष्टनीलमेघसमन्वितः । प्रलयांभोधरारावः सारवाननिलोद्धतः

ಪ್ರಬಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದ್ರವು ನೀಲಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಳಯಕಾಲದ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಬಲದಿಂದ ಉಕ್ಕಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉದ್ದೀಪ್ತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 39

कथं सागरमक्षोभ्यं तरामो वरुणा लयम् । सैन्यैः परिवृताः सर्वे वानराणां महौजसाम्

“ವರುಣಾಲಯವಾದ ಈ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ದಾಟೋಣ? ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ವಾನರರ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದೇವೆ।”

Verse 40

उपायैरधिगच्छामो यथा नदनदीपतिम् । कथं तरामः सहसा ससैन्या वरुणालयम्

“ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ನದ-ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ (ಸಮುದ್ರ)ನನ್ನು ಸೇರುವೆವು; ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಸಾ ವರುಣಾಲಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಟೋಣ?”

Verse 41

शतयोजनमायातं मनसापि दुरासदम् । अतो नु विघ्ना बहवः कथं प्राप्या च मैथिली

“ನಾವು ನೂರು ಯೋಜನ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ಆದರೂ ಇದು (ಸಮುದ್ರ) ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ದಾಟಲಾಗದಷ್ಟು ದುರ್ಗಮ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಘ್ನಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುವುದು?”

Verse 42

कष्टात्कष्टतरं प्राप्ता वयमद्य निराश्रयाः । महाजले महावाते समुद्रे हि निराश्रये

ಕಷ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಠಿಣ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಂದು ನಾವು ಒಳಗಾದೆವು; ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರಾದೆವು. ಈ ಮಹಾಜಲದಲ್ಲಿ, ಮಹಾವಾತದಲ್ಲಿ, ಆಶ್ರಯರಹಿತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲೇ.

Verse 43

उपायं कं विधास्यामस्तरणार्थं वनौकसाम् । राज्याद्भ्रष्टो वनं प्राप्तो हृता सीता मृतः पिता

ವನವಾಸಿ ಮಿತ್ರರನ್ನು ದಾಟಿಸಲು ನಾವು ಯಾವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಮಾಡೋಣ? ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾಗಿ ನಾನು ವನಕ್ಕೆ ಬಂದೆ; ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರು; ತಂದೆ ನಿಧನರಾದರು.

Verse 44

इतोऽपि दुःसहं दुःखं यत्सागरविलंघनम् । धिग्धिग्गर्जितमंभोधे धिगेतां वारिराशिताम्

ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದುಸ್ಸಹವಾದ ದುಃಖವೆಂದರೆ ಸಾಗರವನ್ನು ಲಂಘಿಸುವುದೇ. ಧಿಕ್ ಧಿಕ್, ಓ ಅಂಭೋಧಿ! ನಿನ್ನ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಧಿಕ್; ಈ ಅಪಾರ ಜಲರಾಶಿಗೂ ಧಿಕ್!

Verse 45

कथं तद्वचनं मिथ्या महर्षेः कुम्भजन्मनः । हत्वा त्वं रावणं पापं पवित्रे गंधमादने । पापोपशमनायाशु गच्छस्वेति यदीरितम्

ಕುಂಭಜನ್ಮ ಮಹರ್ಷಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಅವರ ಆ ವಚನ ಹೇಗೆ ಮಿಥ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು? ‘ಪಾಪಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಪಾಪೋಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಪವಿತ್ರ ಗಂಧಮಾದನಕ್ಕೆ ಹೋಗು’ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

Verse 46

श्रीसूत उवाच । इति रामवचः श्रुत्वा सुग्रीवप्रमुखास्तदा

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಮನ ಈ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆಗ ಸುಗ್ರೀವಪ್ರಮುಖರು…

Verse 47

ऊचुः प्रांजलयः संर्मे राघवं तं महाबलम् । नौभिरेनं तरिष्यामः प्लवैश्च विविधैरिति

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾಘವನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು— “ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನಾವಿಧ ತೆಪ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಈ (ಸಮುದ್ರ)ವನ್ನು ದಾಟುವೆವು.”

Verse 48

मध्ये वानरकोटीनां तदोवाच विभीषणः । समुद्रं राघवो राजा शरणं गन्तुमर्हति

ಆಗ ಕೋಟಿ ವಾನರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದನು— “ರಾಜ ರಾಘವನು ಸಮುದ್ರದ ಶರಣು ಹೋಗಬೇಕು.”

Verse 49

खनितः सागरैरेष समुद्रो वरुणालयः । कर्तुमर्हति रामस्य तज्ज्ञातेः कार्यमंबुधिः

“ಈ ವರుణಾಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಾಗರಪುತ್ರರು ತೋಡಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಮನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು ಈ ಅಂಬುಧಿಯು ಅವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.”

Verse 50

विभीषणेनैवमुक्तो राक्षसेन विपश्चिता । सांत्वयन्राघवः सर्वान्वानरानिदमब्रवीत्

ವಿಪಶ್ಚಿತನಾದ ರಾಕ್ಷಸ ವಿಭೀಷಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ರಾಘವನು ಎಲ್ಲ ವಾನರರನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 51

शतयोजन विस्तारमशक्ताः सर्ववानराः । तर्तुं प्लवोडुपैरेनं समुद्रमतिभीषणम्

ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಈ ಅತಿಭೀಷಣ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತೆಪ್ಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಣ್ಣ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಎಲ್ಲ ವಾನರರು ದಾಟಲಾರಿದರು.

Verse 52

नावो न संति सेनाया बह्व्या वानरपुंगवाः । वणिजामुपघातं च कथमस्मद्विधश्चरेत्

ಹೇ ವಾನರಪುಂಗವರೇ! ಈ ಮಹಾಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವ ದೋಣಿಗಳು ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವಂತೆ ನನ್ನಂತಹವನು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ?

Verse 53

विस्तीर्णं चैव नः सैन्यं हन्याच्छिद्रेषु वा परः । प्लवोडुपप्रतारोऽतो नैवात्र मम रोचते

ನಮ್ಮ ಸೇನೆ ಬಹಳವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ಶತ್ರು ಮಧ್ಯದ ಬಿರುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ತೆಪ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳಿಂದ ದಾಟುವುದು ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.

Verse 54

विभीषेणोक्तमे वेदं मोदते मम वानराः । अहं त्विमं जलनिधिमुपास्ये मार्गसिद्धये

ವಿಭೀಷಣನು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿನಿಂದ ನನ್ನ ವಾನರರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾರ್ಗಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ಈ ಜಲನಿಧಿ-ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಸಾಗರವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 55

नो चेद्दर्शयिता मार्गं धक्ष्याम्येनमहं तदा । महास्त्रैरप्रतिहतैरत्यग्निपवनोज्ज्वलैः

ಅವನು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು (ಸಾಗರವನ್ನು) ಮಹಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ—ಅಪ್ರತಿಹತ, ಉಗ್ರ ಅಗ್ನಿ-ಪವನಗಳಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ—ದಹಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 56

इत्युक्त्वा सहसौमित्रिरुपस्पृश्याथ राघवः । प्रतिशिश्ये जलनिधिं विधिवत्कुशसंस्तरे

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ರಾಘವನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಕುಶಶಯ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಾಗರದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಶಯನಿಸಿದನು.

Verse 57

तदा रामः कुशा स्तीर्णे तीरे नदनदीपतेः । संविवेश महाबाहुर्वेद्यामिव हुताशनः

ಆಗ ಮಹಾಬಾಹು ಶ್ರೀರಾಮನು ನದನದೀಪತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕುಶಾಸ್ತೀರ್ಣ ಶಯನದ ಮೇಲೆ, ವೇದ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಹುತಾಶನನು ನೆಲಸುವಂತೆ, ಶಯನಿಸಿದನು।

Verse 58

शेषभोगनिभं बाहुमुपधाय रघूद्वहः । दक्षिणो दक्षिणं बाहुमुपास्ते मकरालयम्

ರಘುವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನು ಶೇಷಭೋಗದಂತೆ ವಕ್ರವಾದ ತನ್ನ ಭುಜವನ್ನು ತಲೆಯಡಿಗೆ ಇಟ್ಟು, ದಕ್ಷಿಣಮುಖನಾಗಿ, ಮಕರಾಲಯವಾದ ಸಾಗರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸಿದನು।

Verse 59

तस्य रामस्य सुप्तस्य कुशास्तीर्णे महीतले । नियमादप्रमत्तस्य निशास्तिस्रोऽतिचक्रमुः

ಕುಶಾಸ್ತೀರ್ಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದ್ದ, ನಿಯಮವ್ರತದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಮತ್ತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ಕಳೆಯಿತು।

Verse 60

स त्रिरात्रोषितस्तत्र नयज्ञो धर्मतत्परः । उपास्तेस्म तदा रामः सागरं मार्गसिद्धये

ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ವಾಸಿಸಿ, ಧರ್ಮತತ್ಪರನಾಗಿ, ನಿಯಮಾಚರಣೆಯೇ ಯಜ್ಞವೆಂಬಂತೆ ಇರುವ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮಾರ್ಗಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಆಗ ಸಾಗರವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದನು।

Verse 61

न च दर्शयते मन्दस्तदा रामस्य सागरः । प्रयतेनापि रामेण यथार्हमपि पूजितः

ಆದರೆ ಮಂದಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಗರವು ಆಗ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ—ರಾಮನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ।

Verse 62

तथापि सागरो रामं न दर्शयति चात्मनः । समुद्राय ततः क्रुद्धो रामो रक्तांतलोचनः

ಆದರೂ ಸಾಗರನು ರಾಮನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಮನ ಕಣ್ಣಿನ ಕೋನಗಳು ರಕ್ತವರ್ಣಗೊಂಡವು.

Verse 63

समीपवर्तिनं चेदं लक्ष्मणं प्रत्यभाषत । अद्य मद्बाणनिर्भिन्नैर्मकरैर्वरुणालयम्

ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಅವರು ಹೇಳಿದರು— “ಇಂದು ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿತವಾದ ಮಕರಗಳೊಂದಿಗೆ ವರుణಾಲಯ (ಸಮುದ್ರ)ವನ್ನು…”

Verse 64

निरुद्धतोयं सौमित्रे करिष्यामि क्षणादहम् । सशंखशुक्ताजालं हि समीनमकरं शनैः

“ಓ ಸೌಮಿತ್ರೇ! ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಇದರ ನೀರನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆಗ ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶಂಖ-ಶುಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಾಗಿ, ಮೀನು-ಮಕರಗಳೊಡನೆ ಹೊರಬಿದ್ದ ರಾಶಿಯಾಗುವುದು.”

Verse 66

असमर्थं विजानाति धिक्क्षमामीदृशे जने । न दर्शयति साम्ना मे सागरो रूपमात्मनः

“ಇವನು ನನ್ನನ್ನು ಅಸಮರ್ಥನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ—ಇಂತಹವನಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ಸಾಮದಿಂದಲೂ ಸಾಗರನು ನನಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 67

चापमानय सौमित्रे शरांश्चाशीविषोपमान् । सागरं शोषयिष्यामि पद्भ्यां यांतु प्लवंगमाः

“ಓ ಸೌಮಿತ್ರೇ! ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊ, ವಿಷಸರ್ಪಸಮಾನವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನೂ ತಂದುಕೊ. ನಾನು ಸಾಗರವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವೆ—ಪ್ಲವಂಗಮರು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯೇ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ.”

Verse 68

एनं लंघितमर्यादं सहस्रोर्मिसमाकुलम् । निर्मर्यादं करिष्यामि सायकैर्वरुणालयम्

ಈ ಸಾಗರವು ಮર્યಾದೆಯನ್ನು ಲಂಘಿಸಿ ಸಾವಿರ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಅಶಾಂತವಾಗಿದೆ; ನಾನು ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವರುಣಾಲಯವನ್ನೇ ನಿಯಮರಹಿತವಾಗಿಸುವೆನು।

Verse 69

अद्य बाणैरमोघास्त्रैर्वारिधिं परिशोषये । क्षमया हि समायुक्तं मामयं मकरालयः

ಇಂದು ನಾನು ಅಮೋಘಾಸ್ತ್ರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಈ ವಾರಿಧಿಯನ್ನು ಒಣಗಿಸುವೆನು; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ನಿಯಮಿತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಮಕರಾಲಯ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 70

एवमुक्त्वा धनुष्पाणिः क्रोधपर्याकुलेक्षणः । रामो बभूव दुर्धर्षस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕುದಿದ ದೃಷ್ಟಿಯ ರಾಮನು ಅಜೇಯನಾದನು—ತ್ರಿಪುರಘ್ನ ಶಿವನಂತೆ।

Verse 71

आकृष्य चापं कोपेन कम्पयित्वा शरैर्जगत् । मुमोच विशिखानुग्रांस्त्रिपुरेषु यथा भवः

ಕೋಪದಿಂದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ, ಅವನು ಉಗ್ರ ಶರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು—ತ್ರಿಪುರಗಳ ಮೇಲೆ ಭವ (ಶಿವ) ಬಿಟ್ಟಂತೆ।

Verse 72

दीप्ता बाणाश्च ये घोरा भासयन्तो दिशो दश । प्राविशन्वारिधेस्तोयं दृप्तदानवसंकुलम्

ದೀಪ್ತವಾದ ಭೀಕರ ಬಾಣಗಳು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗರದ ನೀರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು—ಆ ನೀರು ಗರ್ವಿತ ದಾನವರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 73

समुद्रस्तु ततो भीतो वेपमानः कृतांजलिः । अनन्यशरणो विप्राः पाता लात्स्वयमुत्थितः

ಆಗ ಸಮುದ್ರನು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ, ಕೈಮುಗಿದು—ಓ ವಿಪ್ರರೇ—ಬೇರೇ ಶರಣವಿಲ್ಲದೆ, ಪಾತಾಳದಿಂದ ತಾನೇ ಎದ್ದು ಬಂದನು।

Verse 74

शरणं राघवं भेजे कैवल्यपदकारणम् । तुष्टाव राघवं विप्रा भूत्वा शब्दैर्मनोरमैः

ಅವನು ಕೈವಲ್ಯಪದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ರಾಘವನ ಶರಣು ಸೇರಿದನು; ನಂತರ—ಓ ವಿಪ್ರರೇ—ಮನೋಹರವಾದ ಪದಗಳಿಂದ ರಾಘವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 76

समुद्र उवाच । नमामि ते राघव पादपंकजं सीतापते सौख्यद पादसेवनात् । नमामि ते गौतमदारमोक्षजं श्रीपादरेणुं सुरवृन्दसेव्यम्

ಸಮುದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಘವ, ಓ ಸೀತಾಪತೇ! ನಿನ್ನ ಪದಪಂಕಜಗಳಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವುಗಳ ಸೇವೆಯಿಂದ ಪರಮ ಸೌಖ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವವೃಂದದಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ, ಗೌತಮನ ಪತ್ನಿಯ ವಿಮೋಚನೆಯ ಕಾರಣವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದರೇಣುವಿಗೂ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 77

रामराम नमस्यामि भक्तानामिष्टदायिनम् । अवतीर्णो रघुकुले देवकार्यचिकीर्षया

ರಾಮಾ, ರಾಮಾ! ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡುವ ನಿನಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ನೀನು ರಘುಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದೀ.

Verse 78

नारायणमनाद्यंतं मोक्षदं शिवमच्युतम् । रामराम महाबाहो रक्ष मां शरणागतम्

ನೀನು ನಾರಾಯಣನು—ಆದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನು, ಮೋಕ್ಷದಾತ, ಶಿವಸ್ವರೂಪಿ, ಅಚ್ಯುತ. ರಾಮಾ, ರಾಮಾ, ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ! ಶರಣಾಗತನಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು।

Verse 79

कोपं संहर राजेंद्र क्षमस्व करुणालय । भूमिर्वातो वियच्चापो ज्योतींषि च रघूद्वह

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಕೋಪವನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ಹೇ ಕರುಣಾಲಯ, ಕ್ಷಮಿಸು. ಹೇ ರಘುವಂಶೋತ್ತಮ, ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಜಲ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 80

यत्स्वभावानि सृष्टानि ब्रह्मणा परमेष्ठिना । वर्तंते तत्स्वभा वानि स्वभावो मे ह्यगाधता

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಾವ ಯಾವ ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಜೀವಿಗಳು ಅವೇ ಸ್ವಭಾವಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಗಾಧ; ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಲಾಗದು.

Verse 81

विकारस्तु भवेद्गाध एतत्सत्यं वदाम्यहम् । लोभात्कामाद्भयाद्वापि रागाद्वापि रघूद्वह

ಆದರೆ ವಿಕಾರ—ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯತ್ಯಯ—ಗಾಢವಾಗಿಯೂ ಭೀಕರವಾಗಿಯೂ ಆಗಬಹುದು; ಇದು ಸತ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಲೋಭ, ಕಾಮ, ಭಯ ಅಥವಾ ರಾಗದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇ ರಘುವಂಶೋತ್ತಮ.

Verse 82

न वंशजं गुणं हातुमुत्सहेयं कथंचन । तत्करिष्ये च साहाय्यं सेनायास्तरणे तव

ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದ ಗುಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ದಾಟುವಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 83

इत्युक्तवन्तं जलधिं रामोऽवादीन्नदीपतिम् । ससैन्योऽहं गमि ष्यामि लंकां रावणपालिताम्

ಸಮುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ನದಿಪತಿ ಆ ಜಲಧಿಗೆ ರಾಮನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಸೇನೆಯೊಡನೆ ರಾವಣಪಾಲಿತ ಲಂಕೆಗೆ ಹೋಗುವೆನು.”

Verse 84

तच्छोषमुपयाहि त्वं तरणार्थं ममाधुना । इत्युक्तस्तं पुनः प्राह राघवं वरुणालयः

“ಈಗ ನನ್ನ ದಾಟುವಿಕೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ನೀನು ಆ ಒಣಗಿದ ದಾರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಬಾ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವರುಣಾಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರವು ಮತ್ತೆ ರಾಘವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿತು.

Verse 85

शृणुष्वाव हितो राम श्रुत्वा कर्तव्यमाचर । यद्याज्ञया ते शुष्यामि ससैन्यस्य यियासतः

ಓ ರಾಮಾ, ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳು; ಕೇಳಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಆಚರಿಸು. ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ದಾಟಲು ಹೊರಟ ಸೇನೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ನಾನು ಒಣಗಬೇಕಾದರೆ…

Verse 87

अस्ति ह्यत्र नलोनाम वानरः शिल्पिसंमतः । त्वष्टुः काकुत्स्थ तनयो बलवान्विश्वकर्मणः

ಇಲ್ಲಿ ನಲನೆಂಬ ವಾನರನಿದ್ದಾನೆ; ಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯನಾದವನು. ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥವಂಶಜ, ಅವನು ತ್ವಷ್ಟೃ (ವಿಶ್ವಕರ್ಮ) ಯ ಬಲವಂತನಾದ ಪುತ್ರನು.

Verse 88

स यत्काष्ठं तृणं वापि शिलां वा क्षेप्स्यते मयि । सर्वं तद्धारयिष्यामि स ते सेतुर्भविष्यति

ಅವನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಮರ, ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲನ್ನೇ ಎಸೆದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ತಾಳುವೆನು; ಅದೇ ನಿನಗೆ ಸೇತುವೆಯಾಗುವುದು.

Verse 89

सेतुना तेन गच्छ त्वं लंकां रावणपालि ताम् । उक्त्वेत्यंतर्हिते तस्मिन्रामो नलमुवाच ह

“ಆ ಸೇತುವಿನ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿ ರಾವಣಪಾಲಿತ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸೇರು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು (ಸಮುದ್ರ) ಅಂತರ್ದಾನವಾದನು; ನಂತರ ರಾಮನು ನಲನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 90

कुरु सेतुं समुद्रे त्वं शक्तो ह्यसि महामते । तदाऽब्रवीन्नलो वाक्यं रामं धर्मभृतां वरम्

“ಓ ಮಹಾಮತೇ! ನೀನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇತುವನ್ನು ಕಟ್ಟು; ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಮರ್ಥನು.” ಆಗ ನಲನು ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 91

अहं सेतुं विधास्यामि ह्यगाधे वरुणालये । पित्रा दत्तवरश्चाहं सामर्थ्ये चापि तत्समः

“ನಾನು ಈ ಅಗಾಧವಾದ ವರುಣಾಲಯ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇತುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವೆನು. ತಂದೆಯಿಂದ ನನಗೆ ವರ ದೊರೆತಿದೆ; ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನನು.”

Verse 92

मातुर्मम वरो दत्तो मन्दरे विश्वक र्मणा । शिल्पकर्मणि मत्तुल्यो भविता ते सुतस्त्विति

“ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ವರ ನೀಡಿದನು—‘ಶಿಲ್ಪಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ನನಗೆ ಸಮಾನನಾಗುವನು’ ಎಂದು.”

Verse 93

पुत्रोऽहमौरसस्तस्य तुल्यो वै विश्वकर्मणा । अद्यैव कामं बध्नंतु सेतुं वानरपुं गवाः

“ನಾನು ಅವನ ಔರಸ ಪುತ್ರನು; ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನನು. ವಾನರಪುಂಗವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಇಂದೇ ಸೇತುವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಿ.”

Verse 94

ततो रामनिसृष्टास्ते वानरा बलवत्तराः । पर्वतान्गिरिशृंगाणि लतातृणमहीरुहान्

ಆಗ ರಾಮನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರರು ಪರ್ವತಗಳು, ಗಿರಿಶಿಖರಗಳು, ಲತೆಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.

Verse 95

समाजह्रुर्महाकाया गरुडानिलरंहसः । नलश्चक्रे महासेर्तुमध्ये नदनदीपतेः

ಆ ಮಹಾಕಾಯರು ಗರುಡನೂ ಗಾಳಿಯೂ ಸಮಾನ ವೇಗದಿಂದ ಶಿಲಾದಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಸೇರಿಸಿದರು. ನಲನು ನದಿನದೀಪತಿಯಾದ ಸಾಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸೇತುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 96

दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम् । जानकीरमणो रामः सेतुमेवमकारयत्

ಈ ರೀತಿ ಜಾನಕೀಪ್ರಿಯನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸೇತುವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು—ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದವಿರುವಂತೆ.

Verse 97

नलेन वानरेन्द्रेण विश्वकर्मसुतेन वै । तमेवं सेतुमासाद्य रामचन्द्रेण कारितम्

ಆ ಸೇತು—ಈ ರೀತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದು—ವಾನರೇಂದ್ರನಾದ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಪುತ್ರ ನಲನ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 98

सर्वे पातकिनो मर्त्या मुच्यन्ते सर्वपातकैः । व्रतदान तपोहोमैर्न तथा तुष्यते शिवः

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಿಗಳಾದ ಮನುಷ್ಯರು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವ್ರತ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಹೋಮಗಳಿಂದಲೂ ಶಿವನು ಇಷ್ಟು ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 99

सेतुमज्जनमात्रेण यथा तुष्यति शंकरः । न तुल्यं विद्यते तेजोयथा सौरेण तेजसा

ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಶಂಕರನು ಎಷ್ಟೋ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತೇಜಸ್ಸು ಇಲ್ಲದಂತೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಮವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 100

सेतुस्नानेन च तथा न तुल्यं विद्यते क्वचित् । तत्सेतुमूलं लंकायां यत्ररामो यियासया

ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆ ಸೇತುವಿನ ಮೂಲ ಲಂಕೆಯ ಕಡೆ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದಾಟುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೊರಟನು।

Verse 101

वानरैः सेतुमारेभे पुण्यं पाप प्रणाशनम् । तद्दर्भशयनं नाम्ना पश्चाल्लोकेषु विश्रुतम्

ವಾನರರು ಸೇತು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳ/ಪುಣ್ಯಕರ್ಮ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದು ನಂತರ ‘ದರ್ಭಶಯನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 102

एवमुक्तं मया विप्राः समुद्रे सेतुबंधनम् । अत्र तीर्थान्यनेकानि संति पुण्यान्यनेकशः

ಓ ವಿಪ್ರರೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾನು ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೇತುಬಂಧನವನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ—ಬಹುಪರಿಮಾಣದ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಇವೆ।

Verse 103

न संख्यां नामधेयं वा शेषो गणयितुं क्षमः । किं त्वहं प्रब्रवीम्यद्य तत्र तीर्थानि कानिचित्

ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಎಣಿಸಲು ಶೇಷನೂ ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂದು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೆಲವು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 104

चतुर्विंशति तीर्थानि संति सेतौ प्रधानतः । प्रथमं चकतीर्थं स्याद्वेतालवरदं ततः

ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ‘ಚಕತೀರ್ಥ’; ನಂತರ ‘ವೇತಾಲವರದ’ (ವರಪ್ರದ ವೇತಾಲ) ತೀರ್ಥ.

Verse 105

ततः पापविनाशार्थं तीर्थं लोकेषु विश्रुतम् । ततः सीतासरः पुण्यं ततो मंगलतीर्थकम्

ನಂತರ ಪಾಪವಿನಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಥ. ಆಮೇಲೆ ಪುಣ್ಯವಾದ ಸೀತಾ-ಸರಸ್ಸು, ನಂತರ ಶುಭ ಮಂಗಳ-ತೀರ್ಥ.

Verse 106

ततः सकलपापघ्नी नाम्ना चामृतवापिका । ब्रह्मकुण्डं ततस्तीर्थं ततः कुंडं हनूमतः

ನಂತರ ‘ಅಮೃತ-ವಾಪಿಕಾ’ ಇದೆ; ಅದು ‘ಸಕಲ-ಪಾಪ-ಘ್ನೀ’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು. ಬಳಿಕ ಪವಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮ-ಕುಂಡ ತೀರ್ಥ, ನಂತರ ಹನುಮಂತನ ಕುಂಡ.

Verse 107

आगस्त्यं हि ततस्तीर्थं रामतीर्थ मतः परम् । ततो लक्ष्मणतीर्थं स्याज्जटातीर्थमतः परम्

ಮುಂದೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ-ತೀರ್ಥ; ಅದರ ನಂತರ ಪರಮವೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ರಾಮ-ತೀರ್ಥ. ಆಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ-ತೀರ್ಥ, ನಂತರ ಜಟಾ-ತೀರ್ಥ.

Verse 108

ततो लक्ष्म्याः परं तीर्थमग्नितीर्थमतः परम् । चक्रतीर्थं ततः पुण्यं शिवतीर्थमतः परम्

ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಪರಮ ತೀರ್ಥ; ಆಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿ-ತೀರ್ಥ. ಬಳಿಕ ಪುಣ್ಯ ಚಕ್ರ-ತೀರ್ಥ, ನಂತರ ಶಿವ-ತೀರ್ಥ.

Verse 109

ततः शंखाभिधं तीर्थं ततो यामुनतीर्थकम् । गंगातीर्थं ततः पश्चाद्गयातीर्थमनन्तरम्

ನಂತರ ಶಂಖ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ; ಆಮೇಲೆ ಯಮುನಾ-ತೀರ್ಥ. ಬಳಿಕ ಗಂಗಾ-ತೀರ್ಥ, ತಕ್ಷಣವೇ ಗಯಾ-ತೀರ್ಥ.

Verse 110

ततः स्यात्कोटितीर्थाख्यं साध्यानाममृतं ततः । मानसाख्यं ततस्तीर्थं धनुष्कोटिस्ततः परम्

ಅನಂತರ ‘ಕೋಟಿತೀರ್ಥ’ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಬಳಿಕ ‘ಸಾಧ್ಯರ ಅಮೃತ’ ತೀರ್ಥ. ನಂತರ ‘ಮಾನಸ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ, ಅದರಾಚೆ ‘ಧನುಷ್ಕೋಟಿ’ ಪರಮಸ್ಥಾನ.

Verse 111

प्रधानतीर्थान्येतानि महापापहराणि च । कथितानि द्विजश्रेष्ठास्सेतुमध्यगतानि वै

ಇವೆಯೇ ಪ್ರಧಾನ ತೀರ್ಥಗಳು; ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡುವವು. ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸೇತುಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದು ಇವು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 112

यथा सेतुश्च बद्धोऽभूद्रामेण जलधौ महान् । कथितं तच्च विप्रेन्द्राः पुण्यं पापहारं तथा

ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಮಹಾಸೇತುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿದನು—ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಅದೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಪಹರವಾದ ಅದರ ಪುಣ್ಯವೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 113

यच्छ्रुत्वा च पठित्वा च मुच्यते मानवो भुवि

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಾಗೂ ಪಠಿಸಿ, ಮಾನವನು ಈ ಭುವಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 114

अध्यायमेनं पठते मनुष्यः शृणोति वा भक्तियुतो द्विजेंद्राः । सो नंतमाप्नोति जयं परत्र पुनर्भवक्लेशमसौ न गच्छेत्

ಓ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರರೇ, ಭಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಕೇಳುವವನು ಪರತ್ರ ಅನಂತ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪುನರ್ಭವದ ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 816

अन्येऽप्याज्ञापयिष्यंति मामेवं धनुषो बलात् । उपायमन्यं वक्ष्यामि तरणार्थं बलस्य ते

ಇತರರೂ ಧನುಸ್ಸಿನ ಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನನಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವರು. ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ದಾಟುವಿಕೆಗೆ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.