Adhyaya 18

Verse 1

श्रीसूत उवाच । कुंभसंभवतीर्थेऽस्मिन्विधायाभिषवं नरः । रामकुंडं ततः पुण्यं गच्छेत्पापविमुक्तये

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಕುಂಭಸಂಭವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಪಾಪವಿಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನಂತರ ಪುಣ್ಯವಾದ ರಾಮಕುಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 2

रघुनाथसरः पुण्यं द्विजाः पापहरं तथा । रघुनाथसरस्तीरे कृतो यज्ञोऽल्पदक्षिणः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ರಘುನಾಥ ಸರೋವರವು ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಪಾಪಹರವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಯಜ್ಞವು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 3

संपूर्णफलदो भूयात्स्वाध्यायोऽपि जपस्तथा । रघुनाथ सरस्तीरे मुष्टिमात्रमपि द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ರಘುನಾಥ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಾಗಲಿ ಜಪವಾಗಲಿ—ಮುತ್ತಿಮಾತ್ರ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 4

दत्तं चेद्वेदविदुषे तदनंतगुणं भवेत् । रामतीर्थं समुद्दिश्य वक्ष्यामि मुनिपुंगवाः

ವೇದವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದರೆ ಅದು ಅನಂತಗುಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇ ಮುನಿಪುಂಗವರೇ, ಈಗ ರಾಮತೀರ್ಥವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 5

इतिहासं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । सुतीक्ष्णनामा विप्रेंद्रो मुनिर्नियतमानसः

ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ ಇತಿಹಾಸ; ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು. ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನಾಮಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ, ನಿಯತಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 6

अगस्त्यशिष्यो रामस्य चरणाब्जविचिंतकः । रामचंद्रसरस्तीरे तपस्तेपे सुदुष्करम्

ಅವರು ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಶಿಷ್ಯರು; ಶ್ರೀರಾಮನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುವವರು. ರಾಮಚಂದ್ರ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತಿದುಷ್ಕರ ತಪಸ್ಸು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 7

जपन्षडक्षरं मंत्रं रामचंद्राधिदैवतम् । नित्यं स पंचसाहस्रं मत्रराजमतंद्रितः

ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನೇ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ತಿಳಿದು ಅವರು ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲಸದೆ ನಿತ್ಯ ಮಂತ್ರರಾಜವನ್ನು ಐದು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 8

जजाप कुर्वन्स्नानं च रघुनाथसरोजले । भिक्षाशी नियताहारो जितक्रोधो जितेंद्रियः

ರಘುನಾಥ ಸರೋವರದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಕೂಡ ಅವರು ಜಪವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಿಕ್ಷಾಶಿ, ನಿಯತಾಹಾರಿ, ಕ್ರೋಧಜಿತ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನಾಗಿದ್ದರು.

Verse 9

एवं सुतीक्ष्णो विप्रेंद्रा बहुकालमवर्तत । ततः कदाचित्स मुनीरामं ध्याय न्सदा हृदि । तुष्टाव सीतासहितं रामचंद्रं सभक्तिकम्

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನು ಬಹುಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದನು. ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮುನಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರಾಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಸೀತಾಸಹಿತ ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 10

सुतीक्ष्ण उवाच । नमस्ते जानकीनाथ नमस्ते हनुमत्प्रिय

ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನು ಉವಾಚ— ಹೇ ಜಾನಕೀನಾಥಾ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಹನುಮತ್ಪ್ರಿಯಾ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 11

नमस्ते कौशिकमुनेर्यागरक्षणदीक्षित । नमस्ते कौसलेयाय विश्वामित्रप्रियाय च

ಕೌಶಿಕಮುನಿಯ ಯಾಗರಕ್ಷಣೆಗೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾದವನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಕೌಸಲೇಯ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪ್ರಿಯ! ನಿಮಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 12

नमस्ते हरकोदण्डभंजकामरसेवित । मारीचांतक राजेंद्र ताटकाप्राणनाशन

ಹರನ ಕೋದಂಡವನ್ನು ಭಂಜಿಸಿದವನೇ, ದೇವರಿಂದ ಸೇವಿತನೇ! ಹೇ ಮಾರೀಚಾಂತಕ ರಾಜೇಂದ್ರ, ತಾಟಕಾಪ್ರಾಣನಾಶಕ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 13

कबंधारे हरे तुभ्यं नमो दशरथात्मज । जामदग्न्यजिते तुभ्यं खरविध्वंसिने नमः

ಹೇ ಕಬಂಧಹರ ಹರಿ, ಹೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜ! ನಿಮಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಹೇ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಜಿತ, ಖರವಿಧ್ವಂಸಿನೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 14

नमः सुग्रीवनाथाय नमो वालिहराय ते । विभीषणभयक्लेशहारिणे मलहारिणे

ಹೇ ಸುಗ್ರೀವನಾಥ-ರಕ್ಷಕ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ವಾಲಿಹರ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಿಭೀಷಣನ ಭಯ-ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ, ಮಲಹರ! ನಿಮಗೆ ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 15

अहल्यादुःखसंहर्त्रे नमस्ते भरताग्रज । अंभोधिगर्वसंहर्त्रे तस्मिन्सेतु कृते नमः

ಅಹಲ್ಯೆಯ ದುಃಖವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ, ಭರತನ ಅಗ್ರಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಮುದ್ರದ ಗರ್ವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನೇ, ಆ ಸೇತುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಸಿದವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಃ।

Verse 16

तारकब्रह्मणे तुभ्यं लक्ष्मणाग्रज ते नमः । रक्षःसंहारिणे तुभ्यं नमो रावणमर्द्दिने

ತಾರಕ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಗ್ರಜನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ರಾಕ್ಷಸ ಸಂಹಾರಕನೇ, ರಾವಣ ಮರ್ಧಕನೇ, ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 17

कोदण्डधारिणे तुभ्यं सर्व रक्षाविधायिने । इति स्तुवन्मुनिः सोऽयं सुतीक्ष्णो राममन्वहम्

ಕೋದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷೆ ನೀಡುವವನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಃ. ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಮುನಿ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನು ಪ್ರತಿದಿನ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದನು।

Verse 18

निनाय कालमनिशं रामचंद्रनिषण्णधीः । एवमभ्यसतस्तस्य राम मन्त्रं षडक्षरम्

ರಾಮಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಲು ಷಡಕ್ಷರ ‘ರಾಮ’ ಮಂತ್ರವೇ ಅವನ ನಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಯಾಯಿತು।

Verse 19

स्तुवतो रामचंद्रं च स्तोत्रेणानेन सुव्रताः । तीर्थे च रघुनाथस्य कुर्वतः स्नानमन्वहम्

ಹೇ ಸುವ್ರತಿಗಳೇ! ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತು ರಘುನಾಥನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ…

Verse 20

अभवन्निश्चला भक्ती रामचंद्रेतिनिर्मला । अभूदद्वैतविज्ञानं प्रत्यगात्मैकलक्षणम्

ರಾಮಚಂದ್ರನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಉದಯವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮನ ಏಕತ್ವಲಕ್ಷಣವಾದ ಅದ್ವೈತಜ್ಞಾನವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 21

अनधीतत्रयीज्ञानं तथैवाश्रुतवेदनम् । परकायप्रवेशे च सामर्थ्यमभवद्द्विजाः

ತ್ರಯೀ (ವೇದತ್ರಯ) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ವೇದವನ್ನು ಕೇಳದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಪರಕಾಯಪ್ರವೇಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 22

आकाशगमने शक्तिः कलावैदग्ध्यमेव च । अश्रुतानां च शास्त्राणामभिज्ञानं विना गुरुम्

ಆಕಾಶಗಮನದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವೈದಗ್ಧ್ಯವೂ ಉಂಟಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳಿರದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ ಗುರು ಇಲ್ಲದೆಲೇ ದೊರೆಯಿತು।

Verse 23

गमनं सर्वलोकेषु प्रति घातविवर्जितम् । अतींद्रियार्थद्रष्टृत्वं देवैः संभाषणं तथा

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಘಾತವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಚರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಅತೀಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಳ ದರ್ಶನವಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯೂ ನಡೆಯಿತು।

Verse 24

पिपीलिकादिजंतूनां वार्ताज्ञानमपि द्विजाः । ब्रह्मविष्णुमहादेवलोकेषु गमनं तथा

ಓ ದ್ವಿಜರೇ, ಇರುವೆ ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳ ಮಾತು-ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ ಉಂಟಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹಾದೇವರ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಗಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ದೊರೆಯಿತು।

Verse 25

चतुर्दशसु लोकेषु स्वाधीनगमनं तथा । एतान्यन्यानि सर्वाणि योगिलभ्यानि सत्तमाः

ಚತುರ್ದಶ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ಸ್ವಾಧೀನಗಮನವುಂಟು. ಹೇ ಸತ್ತಮರೇ, ಇವುಗಳೂ ಇಂತಹ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವವು.

Verse 26

सुतीक्ष्णस्याभवन्विप्रा रामा तीर्थनिषेवणात् । एवंप्रभावं तत्तीर्थं महापातकनाशनम्

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ರಾಮತೀರ್ಥವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನಿಗೆ ಈ ಫಲಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವ ಇಂತಹದು—ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 27

महासिद्धिकरं पुण्यमपमृत्युविनाशनम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुंसां नरकक्लेशना शनम्

ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ, ಮಹಾಸಿದ್ಧಿದಾಯಕ, ಅಪಮೃತ್ಯುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು. ಇದು ಪುರುಷರಿಗೆ ಭುಕ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನರಕಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 28

रामभक्तिप्रदं नित्यं संसारोच्छेदकारणम् । अस्य तीरे महल्लिंगं स्थापयित्वा रघूद्वहः । पूजयामास तल्लिंगं लोकानुग्रहका म्यया

ಇದು ನಿತ್ಯ ರಾಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರೋಚ್ಛೇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ತೀರದಲ್ಲಿ ರಘುವಂಶೋತ್ತಮನು ಮಹಾಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಲೋಕಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬಯಸಿ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 29

रामतीर्थे महापुण्ये स्नात्वा तल्लिंगदर्शनात् । नराणां मुक्तिरेव स्यात्किमुतान्या विभूतयः

ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರವಾದ ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಆ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನದಿಂದ ನರರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ಇನ್ನೂ ಇತರ ವಿಭೂತಿಗಳ ಮಾತೇನು!

Verse 30

तत्र स्नात्वा शिवं दृष्ट्वा धर्म पुत्रः पुरा द्विजाः । अनृतोक्तिसमुद्भूतदोषान्मुक्तोऽभवत्क्षणात्

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶ್ರೀಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಅಸತ್ಯವಚನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೋಷದಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತನಾದನು।

Verse 31

ऋषय ऊचुः असत्यमुदितं कस्माद्धर्मपुत्रेण सूतज । यद्दोषशांतये सस्नौ रामतीथेऽतिपावने

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರನೇ! ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಏಕೆ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು? ಆ ದೋಷಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಅವನು ಅತಿಪಾವನ ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು ಅಲ್ಲವೇ?

Verse 32

श्रीसूत उवाच । युष्माकमृषयो वक्ष्ये यथोक्तमनृतं रणे । छलेन धर्मपुत्रेण यन्नष्टं रामतीर्थके

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಋಷಿಗಳೇ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಛಲದಿಂದ ಹೇಗೆ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆ ದೋಷ ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 33

अन्योन्यं पांडवा विप्रा धर्मपुत्रादयः पुरा । धृतराष्ट्रस्य पुत्राश्च दुर्नोधनमुखास्तदा

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರಾದಿ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು—ದುರ್ಯೋಧನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ—ಅಂದು ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು।

Verse 34

महद्वै वैरमासाद्य राज्यार्थं विप्रसत्तमाः । महत्या सेनया सार्द्धं कुरुक्षेत्रे समेत्य च

ಹೇ ವಿಪ್ರಸತ್ತಮರೇ! ರಾಜ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಹಾವೈರವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅವರು ಮಹಾಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು।

Verse 35

अयुध्यन्समरे वीराः समरेष्वनिवर्तिनः । युद्धं कृत्वा दशदिनं गांगेयः पतितो भुवि

ವೀರರು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂತಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಹತ್ತು ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಗಾಂಗೇಯ (ಭೀಷ್ಮ) ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡನು.

Verse 36

ततः पंचदिनं भूयो धृष्टद्युम्नेन वीर्यवान् । आचार्यो युयुधे द्रोणो महाबलपराक्रमः

ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಐದು ದಿನಗಳು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಆಚಾರ್ಯ ದ್ರೋಣನು ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು.

Verse 37

अनेकास्त्राणि शस्त्राणि द्रोणाचर्यो महाबली । विसृजन्पांडवानीकं पीडयामास वीर्यवान्

ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ಅನೇಕ ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ತನ್ನ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು.

Verse 38

अथ दिव्यास्त्रविच्छूरो धृष्टद्युम्नो महाबलः । अभिनद्बाणवर्षेण द्रोणसेनामनेकधा

ಆಮೇಲೆ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತನಾದ ಮಹಾಬಲ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸಿದನು.

Verse 39

धृष्टद्युम्नं तदा द्रोणः शरवर्षैरवाकिरत् । पार्थसेना तथा द्रोणबाणवर्षातिपीडिता

ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಶರವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು. ದ್ರೋಣನ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಾರ್ಥಸೇನೆಯೂ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾಯಿತು.

Verse 40

दशदिक्षु भयाक्रांता विद्रुता द्विजसत्तमाः । ततोऽर्जुनो रणे द्रोणं युयुधे रथिनां वरः

ಭಯಾಕ್ರಾಂತರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಚದುರಿ ಓಡಿಹೋದರು. ಆಗ ರಥಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ರಣದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾಡಿದನು.

Verse 41

रणप्रवीणयोस्तत्र विजयद्रोणयो रणे । द्रष्टुं समागतैर्देवैरभूद्व्योमनिरं तरम्

ಅಲ್ಲಿ ರಣಪ್ರವೀಣರಾದ ವಿಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಮತ್ತು ದ್ರೋಣರು ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದನ್ನು ನೋಡಲು ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿದರು; ಆಕಾಶವು ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ತುಂಬಿತು.

Verse 42

द्रोणफाल्गुनयोर्विप्रा नास्ति युद्धोपमा भुवि । सामर्षयोस्तदाचार्यशिष्ययोरभवद्रणः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣ-ಫಾಲ್ಗುನರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ. ಉತ್ಸಾಹ-ರೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆಚಾರ್ಯ-ಶಿಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಆ ರಣ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 43

द्रोणफाल्गुनयोर्युद्धं द्रोणफाल्गुन योरिव । बहु मेनेऽथ मनसा द्रोणोऽर्जुनपराक्रमम्

ದ್ರೋಣ-ಫಾಲ್ಗುನರ ಯುದ್ಧವು ಮತ್ತೆ ದ್ರೋಣ-ಫಾಲ್ಗುನರ ಯುದ್ಧವೇ ಎಂಬಂತೆ ತೋಚಿತು. ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು.

Verse 44

ततो द्रोणो महावीर्यं प्रियशिष्यं स फाल्गुनम् । विहाय पांचालबलं समयुध्यत वीर्यवान्

ಆಗ ಮಹಾವೀರ್ಯನಾದ ದ್ರೋಣನು ಪಾಂಚಾಲ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಫಾಲ್ಗುನನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಮರ ನಡೆಸಿದನು.

Verse 45

सविंशतिसहस्राणि दश तत्रायुतानि च । द्रोणाचार्योऽवधीद्राज्ञां युद्धे सगजवाजिनाम्

ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ಗಜವಾಜಿಗಳೊಡನೆ ರಾಜರನ್ನು—ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹತ್ತು ಅಯುತ—ವಧಿಸಿದನು।

Verse 46

धृष्टद्युम्नोऽथ कुपितो द्रोण मभ्यहनच्छरैः । द्रोणश्च पट्टिशं गृह्य धृष्टद्युम्नमताडयत्

ಆಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ದ್ರೋಣನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ದ್ರೋಣನು ಪಟ್ಟಿಶ (ಭಾಲ) ಹಿಡಿದು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ತಾಡಿಸಿದನು।

Verse 47

शरैर्विव्याध तं युद्धे तीक्ष्णैरग्निशिखोपमैः । परङ्मुखोऽभवत्तत्र धृष्ट द्युम्नः शराहतः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಗ್ನಿಶಿಖೆಯಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು; ಆಗ ಬಾಣಾಘಾತಗೊಂಡ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು।

Verse 48

ततो विरथमागत्य धृष्टद्युम्नं वृकोदरः । स्वं स्यंदनं समारोप्य द्रोणाचार्यमथाब्रवीत्

ನಂತರ ರಥವಿಲ್ಲದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ) ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಸಿ; ಬಳಿಕ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 49

स्वकर्मभिरसंतुष्टाः शिक्षितास्त्रा द्विजाधमाः । न युद्ध्येरन्यदि क्रूरा न नश्येरन्नृपा रणे

ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ, ಅಸ್ತ್ರಶಿಕ್ಷಿತರಾದ ಆ ಅಧಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕ್ರೂರರಾದರು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರಾಜರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ರಣದಲ್ಲಿ ನೃಪರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ।

Verse 50

अहिंसा हि परो धर्मो ब्राह्मणानां सदा स्मृतः । हिंसया दारपुत्रादीन्रक्षंते व्याधजातयः

ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪರಮಧರ್ಮವೆಂದು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಾಧಜಾತಿಗಳು ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ, ಪುತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 51

हिंसीस्त्वमेकपुत्रार्थे युद्धे स्थित्वा बहून्नृपान् । स चापि ते सुतो ब्रह्मन्हतः शेते रणाजिरे

ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದಿ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅನೇಕ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಿ. ಆದರೂ ಆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನೇ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 52

तथापि लज्जा ते नास्ति शोकोऽपीह न जायते । वचनं त्विति भीमस्य सत्यं श्रुत्वा युधिष्ठिरात्

ಆದರೂ ನಿನಗೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಶೋಕವೂ ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ಭೀಮನ ವಚನಗಳ ಸತ್ಯ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ…

Verse 53

निजायुधं स तत्याज पपात स्यंदनो परि । योगवित्प्रायमातस्थे द्रोणाचार्यस्तदा द्विजाः

ಅವನು ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರಥದ ಮೇಲೆಯೇ ಬಿದ್ದನು. ಆಗ ಯೋಗವಿದನಾದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ (ಮರಣೋಪವಾಸ)ವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

Verse 54

तदंतरं परिज्ञाय द्रोणाचार्यस्य पार्श्वतः । खङ्गपाणिः शिरच्छेत्तुमभ्यधावद्रणा जिरे

ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅರಿತು, ಖಡ್ಗಪಾಣಿಯಾದ ಯೋಧನು ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಲು ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 55

वार्यमाणोऽपि पार्थाद्यैस्तच्छिरश्छेत्तुमुद्ययौ । योगवित्त्वाद्द्रोणमूर्ध्नो ज्योतिरूर्ध्वं दिवं ययौ

ಪಾರ್ಥ ಮುಂತಾದವರು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಆ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಮುಂದಾದನು. ದ್ರೋಣರು ಯೋಗವಿದರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರ ತಲೆಯಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದು ಮೇಲೇರಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು.

Verse 56

दृष्टं कृष्णार्जुनकृपधर्मपुत्रादि भिर्मृधे । द्रोणस्यास्य गतप्राणाच्छरीरादच्छिनच्छिरः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ, ಅರ್ಜುನ, ಕೃಪ, ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಮುಂತಾದವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪ್ರಾಣಹೋದ ದ್ರೋಣರ ದೇಹದಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 57

भारद्वाजे हते युद्धे कौरवाः प्राद्रवन्भयात् । जहृषुः पांडवा विप्रा धृष्टद्युम्नादय स्तदा

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ ಪುತ್ರ (ದ್ರೋಣ) ಹತನಾಗಲು, ಕೌರವರು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು. ಎಲೈ ವಿಪ್ರರೇ, ಆಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಮುಂತಾದವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಹರ್ಷಗೊಂಡರು.

Verse 58

सेनां तां विद्रुतां दृष्ट्वा द्रौणिरूचे सुयोधनम् । एतद्द्रवति कि सैन्यं त्यक्तप्रहरणं नृप

ಆ ಸೇನೆಯು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಸುಯೋಧನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಈ ಸೈನ್ಯವು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಏಕೆ ಓಡುತ್ತಿದೆ?"

Verse 59

तदा दुर्योधनो राजा स्वयं वक्तु मशक्नुवन् । युद्धे द्रोणवधं वक्तुं कृपाचार्यमचोदयत् । द्रौणयेऽथ कृपाचार्यो वधमूचे गुरोस्तदा

ಆಗ ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಸ್ವಯಂ ಹೇಳಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣರ ವಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು. ಆಗ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಗೆ ಗುರುವಿನ ವಧೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 60

कृप उवाच । अश्वत्थामंस्तव पिता ब्रह्मास्त्रेण मृधे रिपून् । हत्वा निनाय सदनं यमस्य शतशो बली

ಕೃಪನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ! ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಬಲವಂತನಾಗಿ, ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಯಮಸದನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 61

दुराधर्षतमं दृष्ट्वा तद्वीर्यं केशवस्तदा । पांडवान्प्राह विप्रेंद्र वाक्यं वाक्यविशारदः

ಆ ಅಜೇಯ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು ಕೇಶವನು ಆಗ, ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 62

केशव उवाच । द्रोणं जेतुमुपायोऽस्ति पांडवा युधि दुर्जयम्

ಕೇಶವನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಪಾಂಡವರೇ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯನಾದ ದ್ರೋಣನನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಒಂದು ಉಪಾಯವಿದೆ।

Verse 63

अश्वत्थात्मा तव सुतो हतो द्रोण मृधेऽधुना । सत्यवादी वदेदेवं यदि प्रामाणिको जनः

‘ದ್ರೋಣಾ! ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ—ನಿನ್ನ ಪುತ್ರ—ಈಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದು, ಸತ್ಯವಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ನಂಬಲ್ಪಡುವುದು।

Verse 64

द्रोणो निवर्तेत रणात्तदा त्यक्त्वायुधं क्षणात् । अत एनां मृषावार्तां धर्मराजोऽधुना वदेत्

ಆಗ ದ್ರೋಣನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರಣದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮರಾಜನು ಈಗ ಈ ಸುಳ್ಳು ವಾರ್ತೆ ಹೇಳಬೇಕು।

Verse 65

नान्यथा शक्यते जेतुं द्रोणो युद्धविशारदः । धर्माज्जेतुमशक्यं चेद्धर्मं त्यक्त्वाऽप्यरिं जयेत्

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾದ ದ್ರೋಣನನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದಲೂ ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜಯ ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಧರ್ಮವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು।

Verse 66

इति केशववाक्यं तच्छ्रुत्वा भीमः पृथासतः । पितरं ते समभ्येत्य मिथ्यावाक्यमभाषत

ಕೇಶವನ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪೃಥಾಸುತ ಭೀಮನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುಳ್ಳು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 67

अश्वत्थामा हतो द्रोण युद्धेऽत्र पतितोऽधुना । द्रोणाचार्योपि तद्वाक्यममन्यत यथार्थतः

“ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಹತನಾದನು, ಓ ದ್ರೋಣ; ಅವನು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ।” ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನೂ ಆ ಮಾತನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು।

Verse 68

अविश्वस्य पुनः सोऽथ धर्मजं प्राप्य चाब्रवीत् । धर्मात्मज मृधे सूनुरश्वत्थामा ममाधुना

ಆದರೂ ಸಂಶಯದಿಂದ ಅವನು ಧರ್ಮರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ಧರ್ಮಾತ್ಮಜ! ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಗ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಈಗ…”

Verse 69

हतः किं त्वं वदस्वाद्य सत्यवादी भवान्मतः । धर्मपुत्रोऽसत्यभीरुरासीच्चारिजयोत्सुकः

“…ಅವನು ಹತನಾಗಿದೆಯೇ? ಇಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು; ನೀನು ಸತ್ಯವಾದಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.” ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಅಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಜಯದ ಆಸೆಯಿಂದ ದ್ವಂದ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು।

Verse 70

किं कर्तव्यं मयाद्येति दोलालोलमना अभूत् । स दृष्ट्वा भीमनिहतमश्वत्थामाभिधं गजम्

“ಈಗ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯುತ್ತ ಅಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಭೀಮನಿಂದ ಹತನಾದ ‘ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಸಂಶಯ-ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.

Verse 71

अश्वत्थामा हतो युद्धे भीमेनाद्य रणे महान् । इत्थं द्रोणं बभाषेऽसौ धर्मपुत्रश्छलोक्तितः

“ಈ ಮಹಾರಣದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಭೀಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಹತಮಾಡಿದನು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಛಲಭರಿತ ವಚನದಿಂದ ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 72

तच्छ्रुत्वा त्वत्पिता शस्त्रं त्यक्त्वा युद्धान्न्यवर्त्तत । अथ धर्मसुतः प्राह परं वारण इत्यपि

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದನು. ನಂತರ ಧರ್ಮಸುತನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಸಾಕು, ನಿಲ್ಲು; ವಿರಮಿಸು” ಎಂದು.

Verse 73

त्यक्तं शस्त्रं न गृह्णीयां युद्धे पुनरिति स्म सः । प्रतिजज्ञे तव पिता वत्स द्रोणो बली पुनः

“ಒಮ್ಮೆ ಬಿಟ್ಟ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು. ವತ್ಸಾ, ನಿನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ತಂದೆ ದ್ರೋಣನು ಮತ್ತೆ ಈ ದೃಢ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 74

अतः शस्त्रं न जग्राह प्रतिज्ञाभंगकातरः । धृष्टद्युम्नं तदा दृष्ट्वा पिता ते मृत्युमात्मनः

ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಭಂಗದ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಕಂಡು ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ತನ್ನಿಗೆ ಸాక్షಾತ್ ಮರಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.

Verse 75

मत्वा प्रायोपवेशेन रथोपस्थे स योगवित् । अशयिष्ट समाधिस्थः प्राणानायम्य वाग्यतः

ಆ ಯೋಗವಿದನು ಪ್ರಾಯೋಪವೇಶ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ರಥದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು. ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು, ಮಾತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಮೌನವಹಿಸಿದನು.

Verse 76

ततो निर्भिद्य मूर्धानं तत्प्राणा निर्ययुः क्षणात् । तदा मृतस्य द्रोणस्य वत्स खङ्गेन तच्छिरः

ಅನಂತರ ತಲೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಪ್ರಾಣಗಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋದವು. ಎಲೈ ಮಗು, ಆಗ ಮೃತಪಟ್ಟ ದ್ರೋಣನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 77

केशागृहीत्वा हस्तेन धृष्टद्युम्नोऽच्छिनद्युधि । मावधीरिति पार्थाद्याः प्रोचुः सर्वे च सैनिकाः । सर्वैर्निवार्यमाणोपि त्वत्तातं पार्श्वतोऽवधीत्

ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಅರ್ಜುನ ಮುಂತಾದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರು 'ಕೊಲ್ಲಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಎಲ್ಲರೂ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಕ್ಕದಿಂದ ಕೊಂದನು.

Verse 78

श्रीसूत उवाच । पितरं निहतं श्रुत्वा रुदन्द्रौणिश्चिरं द्विजाः

ಶ್ರೀ ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ದ್ವಿಜರೇ, ತಂದೆಯು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಅಳುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 79

कोपेन महता तत्र ज्वलन्वाक्यमथाब्रवीत । अनृतं प्रोच्य पितरं न्यस्तशस्त्रं चकार यः

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ ಅವನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: "ಯಾರು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ನನ್ನ ತಂದೆಯು ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದನೋ..."

Verse 80

पितरं मेऽद्य तं पार्थमप्यन्या थ पांडवान् । गृहीत्वा केशपाशं यस्त्यक्तशस्त्रशिरोऽहनत्

ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಆ ಪಾರ್ಥನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸುವೆನು; ಕೇಶಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಶಸ್ತ್ರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿರಸ್ಸು ವಾಲಿಸಿದವನನ್ನೂ ವಧಿಸಿದವನೇ ಅವನು।

Verse 81

छद्मना पार्षतं तं च हनिष्याम्यचिरादहम् । कृष्णेन सह पश्यंतु पाण्डवा मत्पराक्रमम्

ಛದ್ಮದಿಂದ ಆ ಪಾರ್ಷತನಾದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನೂ ನಾನು ಶೀಘ್ರವೇ ವಧಿಸುವೆನು; ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಪಾಂಡವರು ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಲಿ।

Verse 82

इति द्रौणिर्द्विजास्तत्र प्रतिजज्ञे भयंकरम् । ततोस्तं गत आदित्ये राजानः सर्व एव ते

ಓ ದ್ವಿಜರೇ! ಹೀಗೆ ದ್ರೌಣಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ ಆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು (ಯೋಧರು) ಹಿಂತಿರುಗಿದರು।

Verse 83

उभये निहते द्रोणे प्राविशन्पटमण्डपम् । अष्टादशदिनैरेवं निवृत्तमभवद्रणम्

ಎರಡು ಸೇನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದ್ರೋಣನು ನಿಹತನಾದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಪಟಮಂಡಪಕ್ಕೆ (ಗುಡಾರ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ) ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಹೀಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು।

Verse 84

शल्यं कर्णं तथान्यांश्च दुर्योधनमुखांस्ततः । धार्तराष्ट्रान्निहत्याजौ धर्मराजो युधिष्ठिरः

ಶಲ್ಯ, ಕರ್ಣ ಹಾಗೂ ದುರ್ಯೋಧನನ ನೇತೃತ್ವದ ಇತರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಹತರಾದ ಬಳಿಕ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 85

स्वीयानां च परेषां च मृतानां सांपरायिकम् । अकरोद्विधिवद्विप्राः सार्धं धौम्या दिभिर्द्विजैः

ಆಮೇಲೆ ವಿಧಿವಿಧಾನಾನುಸಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಧೌಮ್ಯಾದಿ ದ್ವಿಜಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ತಮ್ಮವರೂ ಶತ್ರುಪಕ್ಷದವರೂ ಆದ ಮೃತರಿಗಾಗಿ ಸಾಂಪರಾಯಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು।

Verse 86

वंदित्वा धृतराष्ट्रं च सर्वे संभूय पाण्डवाः । धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञाता हतशिष्टजनैर्वृताः

ಎಲ್ಲ ಪಾಂಡವರು ಒಂದಾಗಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಸಂಹಾರದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಜನರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 87

संप्राप्य हास्तिनपुरं प्राविशंस्ते स्वमंदिरम् । ततः कतिपयाहःसु गतेषु किल नागराः

ಹಾಸ್ತಿನಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ನಂತರ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ನಗರವಾಸಿಗಳೂ ನಿಜವಾಗಿ (ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ) ಸೇರತೊಡಗಿದರು।

Verse 89

धौम्यादिमुनिभिः सार्धं धर्मजस्य महात्मनः । राज्या भिषेचनं कर्तुं प्रारभंत मुनीश्वराः । राज्याभिषेचने तस्य प्रवृत्ते धर्मजस्य तु । अशरीरा ततो वाणी बभाषे धर्मनंदनम्

ಧೌಮ್ಯಾದಿ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುನೀಶ್ವರರು ಮಹಾತ್ಮ ಧರ್ಮಜನ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಅಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ಧರ್ಮನಂದನನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿತು।

Verse 90

धर्म पुत्र महाभाग रिपूणामपि वत्सल । राज्याभिषेकं मा कार्षीर्नार्हस्त्वं राज्यपालने

“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ ಧರ್ಮಪುತ್ರ, ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೂ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವವನೇ! ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ; ಇನ್ನೂ ನೀನು ರಾಜ್ಯಪಾಲನೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ।”

Verse 91

यतस्त्वं छद्मनाचार्यमुक्त्वा सत्यं द्विजोत्तमम् । न्यस्त शस्त्रं रणे राजन्नघातयदलज्जकः

ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಕಪಟದಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನನ್ನು ‘ಆಚಾರ್ಯ’ ‘ಸತ್ಯವಂತ’ ಎಂದು ಕರೆದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ನಿರ್ಲಜ್ಜನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಹತಮಾಡಿಸಿದೆ।

Verse 92

अतस्ते पापबाहुल्यं विद्यते धर्मनंदन । प्रायश्चित्तमकृत्वास्य राज्यपालनकर्मणि

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಧರ್ಮನಂದನ, ನಿನಗೆ ಪಾಪವು ಬಹಳವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಣೆ‑ಪಾಲನೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ನೀನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ।

Verse 93

नार्हता विद्यते यस्मात्प्रायश्चित्तमतश्चर । इत्युक्त्वा विररामाथ सा तु वागशरीरिणी

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಹತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು।

Verse 94

ततो धर्मसुतो राजा तद्वाक्यं भृशकातरः । मूढोऽहं साहसी क्रूरः पिशुनो लोभमोहितः

ನಂತರ ಧರ್ಮಸುತನಾದ ರಾಜನು ಆ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಕಾತರನಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಮೂಢನು; ದುಸ್ಸಾಹಸಿ, ಕ್ರೂರ, ಪರನಿಂದಕ, ಲೋಭದಿಂದ ಮೋಹಿತನು।”

Verse 95

तुच्छराज्याभिलाषेण कृतवान्पापमीदृशम् । एतत्पापविशुद्ध्यर्थं किं करिष्यामि का गतिः

ತುಚ್ಛ ರಾಜ್ಯದ ಆಸೆಯಿಂದ ನಾನು ಇಂತಹ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಪಾಪಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ—ನನಗೆ ಯಾವ ಗತಿ, ಯಾವ ಶರಣು?

Verse 96

किं वा दानं प्रदास्यामि कुत्र यास्यामि वा पुनः । इति शोकसमाविष्टे तस्मिन्राजनि धर्मजे

“ನಾನು ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಲಿ? ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ?” ಎಂದು ಧರ್ಮಪುತ್ರನಾದ ಆ ರಾಜನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು।

Verse 97

कृष्णद्वैपायनो व्यासस्समायातस्तदंतिकम् । ततोऽभिवंद्य तं व्यासं प्रत्युत्थाय कृतांजलिः

ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ಆಗ ರಾಜನು ಎದ್ದು, ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ವಂದನೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು।

Verse 98

संपूज्यार्घ्यादिना विप्रा भक्तियुक्तेन चेतसा । अदेहवाचा यत्प्रोक्तं तत्सर्वमखिलेन सः

ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಆ ವಿಪ್ರ ಮುನಿಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ದೇಹರಹಿತ ವಾಣಿಯಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು।

Verse 99

व्यासाय श्रावयामास दुःखितो धर्मनंदनः । श्रुत्वा तदखिलं वाक्यं धर्मजस्य महामुनिः । ध्यात्वा तु सुचिरं कालं ततो वक्तुं प्रच क्रमे

ದುಃಖಿತ ಧರ್ಮನಂದನನು ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದನು. ಧರ್ಮಪುತ್ರನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾಮುನಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ನಂತರ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 100

व्यास उवाच । मा कार्षीस्त्वं भयं राजन्नुपायं प्रब्रवीमि ते । अस्य पापस्य शांत्यर्थं श्रुत्वानुष्ठीयतां त्वया

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ರಾಜನೇ, ಭಯಪಡಬೇಡ. ನಿನಗೆ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ಪಾಪದ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ತದನುಸಾರವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡು.”

Verse 101

युधिष्ठिर उवाच । किं तद्ब्रूहि महायोगिन्पाराशर्य कृपानिधे । येन मे पापनाशः स्यादचिरात्तद्वदाधुना

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಯೋಗಿನ್, ಹೇ ಪಾರಾಶರ್ಯ, ಕರುಣಾನಿಧೇ! ನನ್ನ ಪಾಪನಾಶವು ಶೀಘ್ರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳು; ಈಗಲೇ ವಿವರಿಸು।

Verse 102

व्यास उवाच । दक्षिणांभोनिधौ सेतौ गंधमादनपर्वते

ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ಸೇತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ—

Verse 110

रामसेतुं समुद्दिश्य प्रतस्थे वाहनं विना । दिनैः कतिपयैरेव रामसेतुं जगाम सः

ರಾಮಸೇತುವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನು ಯಾವುದೇ ವಾಹನವಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಟನು; ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಸೇತುವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।

Verse 120

अभिषिक्तोऽथ राज्येऽसौ पालयामास मेदिनीम् । इत्थं धर्मात्मजो विप्रा रामतीर्थनिमज्जनात्

ನಂತರ ಅವನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕದಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು। ಹೀಗೆ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಮಜ್ಜನ-ಸ್ನಾನದಿಂದ ಈ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 123

पठंति येऽ ध्यायमिदं द्विजोत्तमाः शृण्वंति वा ये मनुजा विपातकाः । यास्यंति कैलासमनन्यलभ्यं गत्वा न संयांति पुनश्च जन्म

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು, ಅಥವಾ ಘೋರ ಪಾಪಭಾರಿತರಾದ ಜನರು ಇದನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರು ಬೇರೆ ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ ಅಲಭ್ಯವಾದ ಕೈಲಾಸವನ್ನು ಸೇರುವರು; ಅಲ್ಲಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳರು।