Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 29
सहोभौ चरतां धर्मं प्राजापत्यः स ईरितः । वरवध्वोः स्वेच्छय्रा च गांधर्वोऽन्योन्यमैत्रतः । प्रसह्य कन्याहरणाद्राक्षसो निन्दितः सताम्
sahobhau caratāṃ dharmaṃ prājāpatyaḥ sa īritaḥ | varavadhvoḥ svecchayrā ca gāṃdharvo'nyonyamaitrataḥ | prasahya kanyāharaṇādrākṣaso ninditaḥ satām
ವರ-ವಧು ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ ಮಾಡುವ ವಿವಾಹವನ್ನು ‘ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವರ-ವಧುವಿನ ಸ್ವೇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ-ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವುದು ‘ಗಾಂಧರ್ವ’ ವಿವಾಹ. ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಕನ್ಯಾಹರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ‘ರಾಕ್ಷಸ’ ವಿವಾಹ ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ ನಿಂದಿತ.
Parāśara
Scene: Three vignettes: (1) Prājāpatya—couple walking together with a dharma-banner, elders blessing; (2) Gāndharva—mutual garlanding in a grove; (3) Rākṣasa—abduction scene shown in shadowed tones with onlookers expressing disapproval, emphasizing condemnation rather than spectacle.
FAQs
Dharma honors consent, mutual duty, and virtue; coercion in marriage is censured by the righteous.
No tīrtha is mentioned; the verse focuses on moral classification of marriage.
Definitions: Prājāpatya (joint dharma), Gāndharva (mutual choice), and rejection of Rākṣasa (abduction).