Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Devanagari script

अक्षोभ्यं ज्ञानिनं स्वस्थं पितामहसमुद्युतिम् । एवं दृष्ट्वा समाधिस्थं प्रहर्षोत्फुल्ललोचनम्

Transliteration

akṣobhyaṃ jñāninaṃ svasthaṃ pitāmahasamudyutim | evaṃ dṛṣṭvā samādhisthaṃ praharṣotphullalocanam

Translation

ಅಕ್ಷೋಭ್ಯನಾದ ಜ್ಞಾನಿ, ಅಂತಃಸ್ಥಿರ—ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ—ಅವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾಗಿ ಕಂಡು ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಅರಳಿದವು.

Word by Word

• अक्षोभ्यम्: unshakable, unperturbed
• अक्षोभ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षोभ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• ज्ञानिनम्: the knower, sage
• ज्ञानिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• स्वस्थम्: self-possessed, at ease
• स्वस्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्वस्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• पितामह-सम-उद्युतिम्: having a radiance like (that of) Brahmā (Pitāmaha)
• पितामह-सम-उद्युतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पितामह (प्रातिपदिक) + सम (उपसर्ग/अव्यय-प्राय) + उद्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी/तुल्य-भावार्थे तत्पुरुषः; विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (indeclinable adverb of manner)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund); पूर्वक्रिया (having seen)

• समाधि-स्थम्: situated in samādhi
• समाधि-स्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: समाधि (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सप्तमी-तत्पुरुषः (समाधौ स्थितः); विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

• प्रहर्ष-उत्फुल्ल-लोचनम्: with eyes blossomed (bright) with joy
• प्रहर्ष-उत्फुल्ल-लोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (प्रहर्षेण उत्फुल्ले लोचने यस्य/यत्); विशेषणम् (Masculine, Accusative, Singular)

Speaker

Sūta (narrating)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and assembled sages (contextually)

Visual Art Cues

Scene: A radiant sage seated in deep samādhi, body unmoving, face serene; surrounding sages gaze with blossoming eyes and folded hands, suffused with reverent joy.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Pitāmaha (Brahmā)
• Samādhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a steadfast jñānī in samādhi awakens devotion and purifies the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is preparatory; the Dharmāraṇya tīrtha narrative follows from this encounter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it highlights the spiritual efficacy of seeing a sage established in samādhi.