Adhyaya 2

Verse 1

। व्यास उवाच पृथ्वीपुरंध्यास्तिलकं ललाटे लक्ष्मीलतायाः स्फुटमालवालम् । वाग्देवताया जलकेलिरम्यं नोहेरकं संप्रति वर्णयामि

ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಈಗ ನಾನು ನೋಹೇರಕವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅದು ಭೂಮಿ-ರೂಪಿಣಿ ಗೃಹಿಣಿಯ ಲಲಾಟದ ತಿಲಕದಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ; ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ಲತೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಸಿರಾದ ಆಲವಾಲ (ಕ್ಯಾರಿ)ದಂತೆ; ವಾಗ್ದೇವಿಯ ಜಲಕ್ರೀಡೆಯಂತೆ ಮನೋಹರ—ಪುಣ್ಯಸೌಂದರ್ಯದ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ।

Verse 2

साधु पृष्टं त्वया राजन्वाराणस्यधिकाधिकम् । धर्मारण्यं नृपश्रेष्ठ श्रृणुष्वावहितो भृशम्

ಓ ರಾಜನೇ, ವಾರಾಣಸಿಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಮಹಿಮೆಯ ಕುರಿತು ನೀನು ಸದುತ್ತರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೀ. ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈಗ ಧರ್ಮಾರಣ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಅವಧಾನದಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 3

सर्वतीर्थानि तत्रैव ऊषरं तेन कथ्यते । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैरिंद्राद्यैः परिसेवितम्

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅದೆಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಊಷರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

लोकपालैश्च दिक्पालैर्मातृभिः शिवशक्तिभिः । गंधर्वैश्वाप्सरोभिश्च सेवितं यज्ञकर्मभिः

ಅದು ಲೋಕಪಾಲರು ಮತ್ತು ದಿಕ್ಪಾಲರು, ಮಾತೃಗಣ ಹಾಗೂ ಶಿವಶಕ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಇವರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ।

Verse 6

तदाद्यं च नृपस्थानं सर्वसौख्यप्रदुं तथा । यज्ञैश्च बहुभिश्चैव सेवितं मुनिसत्तमैः

ಆ ಆದ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜಸ್ಥಾನವು ಸಮಸ್ತ ಸುಖಗಳನ್ನು ನೀಡುವದು. ಅನೇಕ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸೇವೆಯಿಂದಲೂ ಅದು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 7

सिंहव्याघ्रैर्द्विपैश्चैव पक्षिभिर्विविधैस्तथा । गोमहिष्यादिभिश्चैव सारसैर्मृगशूकरैः

ಆ ಸ್ಥಳವು ಸಿಂಹ-ವ್ಯಾಘ್ರಗಳು, ಗಜಗಳು ಹಾಗೂ ನಾನಾವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋವು, ಮಹಿಷ ಇತ್ಯಾದಿ, ಸಾರಸ, ಮೃಗ ಮತ್ತು ಶೂಕರಗಳಿಂದಲೂ ಸಮಾಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ।

Verse 8

सेवितं नृपशार्दूल श्वापदैवैर्विविधैरपि । तत्र ये निधनं प्राप्ताः पक्षिणः कीटकादयः

ಹೇ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲ! ಆ ಸ್ಥಳವು ನಾನಾವಿಧ ಶ್ವಾಪದಗಳಿಂದ (ಹಿಂಸಕ ಮೃಗಗಳಿಂದ) ಕೂಡ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಕಗಳು ಮೊದಲಾದವು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ…

Verse 9

भूतवेतालशाकिनीग्रहदेवाधिदेवतैः । ऋतुभिर्मासपक्षैश्च सेव्यमानं सुरासुरेः

ಆ ಸ್ಥಳವು ಭೂತ, ವೇತಾಳ, ಶಾಕಿನಿ, ಗ್ರಹ, ದೇವ ಹಾಗೂ ಅಧಿದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ; ಋತುಗಳು, ಮಾಸಗಳು, ಪಕ್ಷಗಳೂ ಸಹ—ದೇವಾಸುರರೆಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 10

एकोत्तरशतैः सार्द्धं मुक्तिस्तेषां हि शाश्वती । ते सर्वे विष्णुलोकांश्च प्रयांत्येव न संशयः

ನೂರೊಂದು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಮುಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 11

संतारयति पूर्वज्ञान्दश पूर्वान्दशापरान् । यवव्रीहितिलैः सर्पिर्बिल्वपत्रैश्च दूर्वया

ಯವ, ವ್ರೀಹಿ, ತಿಲ, ಘೃತ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರ್ವಾ ಮೂಲಕ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು—ಹತ್ತು ಪೂರ್ವ, ಹತ್ತು ಅಪರ—ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

गुडैश्चैवोदकैर्नाथ तत्र पिंडं करोति यः । उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम्

ಹೇ ನಾಥಾ! ಅಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವವನು ಏಳು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ, ಕುಲದ ನೂರೊಂದು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನೂ ಉತ್ತಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

वृक्षैरनेकधा युंक्ते लतागुल्मैः सुशोभितम् । सदा पुण्यप्रदं तच्च सदा फलसमन्वितम्

ಅನೇಕ ವಿಧದ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಲತಾ-ಗುಲ್ಮಗಳಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಸದಾ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಫಲಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 16

महानंदमयं दिव्यं पावनात्पावनं परम् । कलकंठः कलोत्कंठमनुगुंजति कुंजगः

ಆ ದಿವ್ಯಸ್ಥಳವು ಮಹಾನಂದಮಯ—ಪಾವನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರಮಪಾವನ. ಅಲ್ಲಿ ಕುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೋಗಿಲೆ ಮಧುರವಾಗಿ, ಉತ್ಸುಕ ನಾದವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 17

ध्यानस्थः श्रोष्यति तदा पारावत्येति वार्य्यते । केकः कोकीं परित्यज्य मौनं तिष्ठति तद्भयात्

ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾದವನು ಅಲ್ಲಿ ‘ಪಾರಾವತೀ!’ ಎಂಬ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪವಿತ್ರತೆಯ ಭಯ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನವಿಲು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ।

Verse 18

चकोरश्चंद्रिकाभोक्ता नक्तव्रतमिवास्थितः । पठंति सारिकाः सारं शुकं संबोधयत्यहो

ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿ ಚಂದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ನಕ್ತವ್ರತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೈನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತವೆ; ಅಹೋ! ಗಿಳಿ ಉಪದೇಶಿಸುವಂತೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 19

भेकोऽहिना क्रीडते च मानुषा राक्षसैः सह । निर्भयं वसते तत्र धर्म्मारण्यं च भूतले

ಅಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಯೂ ಸರ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತದೆ; ಮಾನವರು ರಾಕ್ಷಸರ ಜೊತೆಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂತಲದಲ್ಲಿರುವ ಆ ಧರ್ಮ್ಮಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 20

अश्वमेधाधिको धर्मस्तस्य स्याच्च पदेपदे । शापानुग्रहसंयुक्ता ब्राह्मणास्तत्र संति वै

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಧರ್ಮಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಪ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि पुण्यकार्येषु निर्मिताः । षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि भृत्यास्ते वणिजो भुवि

ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಸೇವಕರು—ಅವರೇ ವಣಿಜರು (ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು) ಆಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 22

द्विजभक्तिसमायुक्ता ब्रह्मण्यास्ते त्वयोनिजाः । पुराणज्ञाः सदाचारा धार्मिकाः शुद्धबुद्धयः । स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्म्मारण्यनिवासिनः

ಆ ಅಯೋನಿಜರು ದ್ವಿಜಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರು. ಅವರು ಪುರಾಣಜ್ಞರು, ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕರು, ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯವರು. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಧರ್ಮ್ಮಾರಣ್ಯನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । धर्मारण्येति त्रिदशैः कदा नाम प्रतिष्ठितम् । पावनं भूतले जातं कस्मात्तेन विनिर्मितम्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವತೆಗಳು ‘ಧರ್ಮ್ಮಾರಣ್ಯ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು? ಈ ಪಾವನ ಸ್ಥಳ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು, ಯಾವ हेतुದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು?

Verse 24

तीर्थभूतं हि कस्माच्च कारणात्तद्वदस्व मे । ब्राह्मणाः कतिसं ख्याकाः केन वै स्थापिताः पुरा

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ತೀರ್ಥಭೂತವಾಯಿತು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು, ಮತ್ತು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು?

Verse 25

अष्टादशसहस्राणि किमर्थं स्थापितानि वै । कस्मिन्नंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा ब्रह्म सत्तमाः

ಹದಿನೆಂಟು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಾವ ಅಂಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು?

Verse 26

सर्वविद्यासु निष्णाता वेदवेदांगपारगाः । ऋग्वेदेषु च निष्णाता यजुर्वेदकृतश्रमाः

ಅವರು ಸರ್ವ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರು, ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳ ಪಾರಗಾಮಿಗಳು. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು, ಯಜುರ್ವೇದದ ಕಠಿಣ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಶ್ರಮಸಾಧಿತರು.

Verse 27

सामवेदांगपारज्ञास्त्रैविद्या धर्म वित्तमाः । तपोनिष्ठा शुभाचाराः सत्यव्रतपरायणाः

ಅವರು ಸಾಮವೇದ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಂಗಗಳ ಪಾರಗಾಮಿಗಳು, ತ್ರೈವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರು, ಧರ್ಮವಿತ್ತಮರು. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರು, ಶುಭಾಚಾರಿಗಳು, ಸತ್ಯವ್ರತಪರಾಯಣರು.

Verse 28

मासोपवासैः कृशितास्तथा चांद्रायणादिभिः । सदाचाराश्च ब्रह्मण्याः केन नित्यो पजीविनः । तत्सर्वमादितः कृत्स्नं ब्रूहि मे वदतां वर

ಮಾಸೋಪವಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ವ್ರತಗಳಿಂದ ಅವರು ಕೃಶರಾದರು. ಅವರು ಸದಾಚಾರಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರು; ಆದರೆ ನಿತ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು? ವಚನಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆದಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 29

दानवास्तत्र दैतेया भूतवेतालसंभवाः । राक्षसाश्च पिशाचाश्च उद्वेजंते कथं न तान्

ಅಲ್ಲಿ ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು, ಭೂತ-ವೇತಾಳಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಗಳು ಅವರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಏಕೆ ಭಯಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ?