Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

Devanagari script

गृहीतयष्टिः कृच्छ्रेण संचचाल सलोष्टिका । पत्तनेष्वपि सर्वेषु याचमाना दिनेदिने

Transliteration

gṛhītayaṣṭiḥ kṛcchreṇa saṃcacāla saloṣṭikā | pattaneṣvapi sarveṣu yācamānā dinedine

Translation

ಕೋಲು ಹಿಡಿದು, ಚಿಕ್ಕ ಮೂಟೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಅವಳು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಳು; ಮತ್ತು ದಿನೇದಿನೇ ಎಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

Word by Word

• गृहीतयष्टिः: (she) holding a staff
• गृहीतयष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गृहीत (कृदन्त; √ग्रह्, क्त) + यष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (गृहीता यष्टिः यस्या); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कृच्छ्रेण: with difficulty
• कृच्छ्रेण: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणार्थे

• संचचाल: moved/walked
• संचचाल: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+चल् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स-लोष्टिका: with a clod (in hand)
• स-लोष्टिका: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय-उपपद ‘with’) + लोष्टिका (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (लोष्टिकया सह); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (गृहीतयष्टिः/सा)

• पत्तनेषु: in towns
• पत्तनेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पत्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: Adhikarana (Locus qualifier/अधिकरणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (पत्तनेषु)

• याचमाना: begging
• याचमाना: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: याच् (धातु) → याचमान (शानच्-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकर्तरि कृदन्त; विशेषण (सा)

• दिनेदिने: day by day
• दिनेदिने: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास: दिने दिने → ‘प्रतिदिनम्’ (adverbial)

Speaker

Narrator (context not specified in snippet; likely the Purāṇic narrator in Brahmakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: अन्धा स्त्री दण्डं गृहीत्वा कृच्छ्रेण चलति; कक्षे लघु-पोटली; नगर-द्वाराणि, बाजार-मार्गाः; हस्तं प्रसार्य याचते; धूलि-मार्गे पदचिह्नानि।

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human life without support becomes a harsh journey; the implied dharma is to give charity and protection to the destitute.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse speaks generally of towns and wandering.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the ethical subtext supports dāna (charity) though it is not directly commanded.