Adhyaya 83

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमशोभनम् । ब्रह्महत्याहरं प्रोक्तं रेवातटसमाश्रयम् । हनूमताभिधं ह्यत्र विद्यते लिङ्गमुत्तमम्

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಅನಂತರ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಪರಮಶೋಭನವಾದ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಹಾರಕವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ರೇವಾತಟವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಹನೂಮತಾ’ ಎಂಬ ಉತ್ತಮ ಲಿಂಗವಿದೆ.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । हनूमन्तेश्वरं नाम कथं जातं वदस्व मे । ब्रह्महत्याहरं तीर्थं रेवादक्षिणसंस्थितम्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—‘ಹನೂಮಂತೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಈ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಹಾರಕ ತೀರ್ಥವು ರೇವೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं नाख्यातं कस्यचिन्मया

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು— ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಸೋಮವಂಶವಿಭೂಷಣ! ಈ ತೀರ್ಥವು ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತಿಗುಹ್ಯ; ನಾನು ಇದನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ.

Verse 4

तव स्नेहात्प्रवक्ष्यामि पीडितो वार्द्धकेन तु । पूर्वं जातं महद्युद्धं रामरावणयोरपि

ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮ–ರಾವಣರ ನಡುವೆ ಸಹ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 5

पुलस्त्यो ब्रह्मणः पुत्रो विश्रवास्तस्य वै सुतः । रावणस्तेन संजातो दशास्यो ब्रह्मराक्षसः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನು; ಅವನ ಪುತ್ರನೇ ವಿಶ್ರವ. ಅವನಿಂದ ದಶಾನನ ರಾವಣನು ಜನಿಸಿದನು— ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನೆಂದು ಖ್ಯಾತನು.

Verse 6

त्रैलोक्यविजयी भूतः प्रसादाच्छूलिनः स च । गीर्वाणा विजिताः सर्वे रामस्य गृहिणी हृता

ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವನು ತ್ರಿಲೋಕವಿಜಯಿಯಾದನು. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ರಾಮನ ಗೃಹಿಣಿ (ಸೀತೆ) ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 7

वारितः कुम्भकर्णेन सीतां मोचय मोचय । विभीषणेन वै पापो मन्दोदर्या पुनःपुनः

ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಕುಂಭಕರ್ಣನು, ವಿಭೀಷಣನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮರುಮರು ಮಂದೋದರಿಯು ತಡೆದರು— “ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡು, ಬಿಡು!” ಎಂದು.

Verse 8

त्वं जितः कार्तवीर्येण रैणुकेयेन सोऽपि च । स रामो रामभद्रेण तस्य संख्ये कथं जयः

ನೀನು ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ; ಅವನೂ ರೇಣುಕೇಯ ರಾಮ (ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ)ನಿಂದ ಪರಾಜಿತನಾದ. ಆ ರಾಮನೂ ರಾಮಭದ್ರನಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಹೀಗಿರಲು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಜಯ ಹೇಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ?

Verse 9

रावण उवाच । वानरैश्च नरैरृक्षैर्वराहैश्च निरायुधैः । देवासुरसमूहैश्च न जितोऽहं कदाचन

ರಾವಣನು ಹೇಳಿದನು—ನಿರಾಯುಧ ವಾನರರು, ನರರು, ಋಕ್ಷರು (ಕರಡಿಗಳು), ವರಾಹರು ಇವರಿಂದಲೂ, ದೇವಾಸುರ ಸಮೂಹಗಳಿಂದಲೂ, ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.

Verse 10

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सुग्रीवहनुमद्भ्यां च कुमुदेनाङ्गदेन च । एतैरन्यैः सहायैश्च रामचन्द्रेण वै जितः

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಸುಗ್ರೀವ, ಹನುಮಾನ್, ಕುಮುದ, ಅಂಗದ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ, ರಾಮಚಂದ್ರನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಜಯಿಸಿದನು.

Verse 11

रामचन्द्रेण पौलस्त्यो हतः संख्ये महाबलः । वनं भग्नं हताः शूराः प्रभञ्जनसुतेन च

ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ (ರಾವಣ) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರನಿಂದ ಹತನಾದನು. ವನವು ಭಂಗವಾಯಿತು; ಪ್ರಭಂಜನಸುತ (ಹನುಮಾನ್) ಕೂಡ ಶೂರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 12

रावणस्य सुतो जन्ये हतश्चाक्षकुमारकः । आयामो रक्षसां भीमः सम्पिष्टो वानरेण तु

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಪುತ್ರ ಅಕ್ಷಕುಮಾರ ಹತನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಭೀಕರನಾದ ಒಬ್ಬ ಮಹಾವೀರನೂ ವಾನರನಿಂದ ನುಚ್ಚುನೂರಾಯಿತು.

Verse 13

एवं रामायणे वृत्ते सीतामोक्षे कृते सति । अयोध्यां तु गते रामे हनुमान्स महाकपिः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರಾಮಾಯಣದ ವೃತ್ತಾಂತವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಸೀತಾಮೋಕ್ಷವೂ ನೆರವೇರಿತು. ರಾಮನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾಕಪಿ ಹನುಮಾನ್ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು।

Verse 14

कैलासाख्यं गतः शैलं प्रणामाय महेशितुः । तिष्ठ तिष्ठेत्यसौ प्रोक्तो नन्दिना वानरोत्तमः

ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಅವನು ಕೈಲಾಸವೆಂಬ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆಗ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಂದಿ—“ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 15

ब्रह्महत्यायुतस्त्वं हि राक्षसानां वधेन हि । भैरवस्य सभा नूनं न द्रष्टव्या त्वया कपे

ರಾಕ್ಷಸರ ವಧೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪದ ಭಾರ ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಕಪೇ, ಭೈರವನ ಸಭೆಯನ್ನು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು।

Verse 16

हनुमानुवाच । नन्दिनाथ हरं पृच्छ पातकस्योपशान्तिदम् । पापोऽहं प्लवगो यस्मात्संजातः कारणान्तरात्

ಹನುಮಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ನಂದಿನಾಥ, ಪಾತಕವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹರ (ಶಿವ)ನಿಂದ ಕೇಳು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಪ್ಲವಗನಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ಪಾಪಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 17

नन्द्युवाच । रुद्रदेहोद्भवा किं ते न श्रुता भूतले स्थिता । श्रवणाज्जन्मजनितं द्विगुणं कीर्तनाद्व्रजेत्

ನಂದಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ರುದ್ರದೇಹೋದ್ಭವ, ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ ನೀನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೇ? ಕೇವಲ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಜನ್ಮಜನಿತ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ದ್ವಿಗುಣ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 18

त्रिंशज्जन्मार्जितं पापं नश्येद्रेवावगाहनात् । तस्मात्त्वं नर्मदातीरं गत्वा चर तपो महत्

ರೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರೆ ಮೂವತ್ತು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನರ್ಮದಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸು.

Verse 19

गन्धर्वाहसुतोऽप्येवं नन्दिनोक्तं निशम्य च । प्रयातो नर्मदातीरमौर्व्यादक्षिणसङ्गमम्

ಗಂಧರ್ವಾಹನ ಪುತ್ರನೂ ನಂದಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನರ್ಮದಾ ತೀರಕ್ಕೆ—ಔರ್ವಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಗಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ—ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 20

दध्यौ सुदक्षिणे देवं विरूपाक्षं त्रिशूलिनम् । जटामुकुटसंयुक्तं व्यालयज्ञोपवीतिनम्

ದಕ್ಷಿಣಮುಖನಾಗಿ ಅವನು ದೇವ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು—ಜಟಾಮಕುಟದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಸರ್ಪವನ್ನು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ.

Verse 21

भस्मोपचितसर्वाङ्गं डमरुस्वरनादितम् । उमार्द्धाङ्गहरं शान्तं गोनाथासनसंस्थितम्

ಅವನು ಆ ಶಾಂತ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು—ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಆವೃತ, ಡಮರುನಾದದಿಂದ ನಿನಾದಿತ, ಉಮೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಾಂಗವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ, ಗೋನಾಥ (ನಂದಿ) ಆಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದವನು.

Verse 22

वत्सरान् सुबहून् यावदुपासांचक्र ईश्वरम् । तावत्तुष्टो महादेव आजगाम सहोमया

ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವನು ಈಶ್ವರನ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 23

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । साधु साध्वित्युवाचेशः कष्टं वत्स त्वया कृतम्

ಅವನು ಮೇಘಗಂಭೀರ ನಿನಾದದಂತೆ ಆಳವಾದ ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು— “ಸಾಧು, ಸಾಧು,” ಎಂದು ಈಶನು ನುಡಿದನು; “ವತ್ಸ, ನೀನು ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀ।”

Verse 24

न च पूर्वं त्वया पापं कृतं रावणसंक्षये । स्वामिकार्यरतस्त्वं हि सिद्धोऽसि मम दर्शनात्

ರಾವಣಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹಿಂದೆ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ನನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ನೀನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ।

Verse 25

हनुमांश्च हरं दृष्ट्वा उमार्द्धाङ्गहरं स्थिरम् । साष्टाङ्गं प्रणतोऽवोचज्जय शम्भो नमोऽस्तु ते । जयान्धकविनाशाय जय गङ्गाशिरोधर

ಹನುಮಾನ್ ಉಮೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಾಂಗವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಸ್ಥಿರ ಹರನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದನು— “ಜಯ ಶಂಭೋ, ನಮೋಸ್ತು ತೇ; ಅಂಧಕವಿನಾಶಕನಿಗೆ ಜಯ, ಗಂಗಾಶಿರೋಧರನಿಗೆ ಜಯ।”

Verse 26

एवं स्तुतो महादेवो वरदो वाक्यमब्रवीत् । वरं प्रार्थय मे वत्स प्राणसम्भवसम्भव

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರದ ಮಹಾದೇವನು ನುಡಿದನು— “ವತ್ಸ, ನನ್ನಿಂದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ಪ್ರಾಣಸಂಭವ (ವಾಯುದೇವ)ನ ಸಂತಾನವೇ।”

Verse 27

श्रीहनुमानुवाच । ब्रह्मरक्षोवधाज्जाता मम हत्या महेश्वर । न पापोऽहं भवेदेव युष्मत्सम्भाषणे क्षणात्

ಶ್ರೀ ಹನುಮಾನ್ ಹೇಳಿದರು— “ಮಹೇಶ್ವರ, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ ವಧೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಹತ್ಯಾದೋಷ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ದೇವಾ, ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಾನು ಪಾಪಿಯಾಗಿರಬಾರದು।”

Verse 28

ईश्वर उवाच । नर्मदातीर्थमाहात्म्याद्धर्मयोगप्रभावतः । मन्मूर्तिदर्शनात्पुत्र निष्पापोऽसि न संशयः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ನರ್ಮದಾ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ, ಧರ್ಮ-ಯೋಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪದ ದರ್ಶನದಿಂದ, ಹೇ ಪುತ್ರ, ನೀನು ನಿಷ್ಪಾಪನು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 29

अन्यं च ते प्रयच्छामि वरं वानरपुंगव । उपकाराय लोकानां नामानि तव मारुते

ಮತ್ತೂ, ಹೇ ವಾನರಪುಂಗವ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಲೋಕಗಳ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ಮಾರುತಿ, ನಿನ್ನ ನಾಮಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವವು।

Verse 30

हनूमानं जनिसुतो वायुपुत्रो महाबलः । रामेष्टः फाल्गुनो गोत्रः पिङ्गाक्षोऽमितविक्रमः

ಅವನು ಹನುಮಾನ್—ಅಂಜನೀಸುತ, ವಾಯುಪುತ್ರ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ; ರಾಮನಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯ; ಫಾಲ್ಗುನ ಗೋತ್ರಜ; ಪಿಂಗಾಕ್ಷ, ಅಮಿತವಿಕ್ರಮ।

Verse 31

उदधिक्रमणश्रेष्ठो दशग्रीवस्य दर्पहा । लक्ष्मणप्राणदाता च सीताशोकनिवर्तनः

ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ದಶಗ್ರೀವನ ದರ್ಪಹರನು; ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಪ್ರಾಣದಾತ, ಸೀತಾಶೋಕ ನಿವಾರಕನು।

Verse 32

इत्युक्त्वान्तर्दधे देव उमया सह शङ्करः । हनूमानीश्वरं तत्र स्थापयामास भक्तितः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವ ಶಂಕರನು ಉಮೆಯೊಡನೆ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ನಂತರ ಹನುಮಾನ್ ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 33

आत्मयोगबलेनैव ब्रह्मचर्यप्रभावतः । ईश्वरस्य प्रसादेन लिङ्गं कामप्रदं हि तत् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्

ಆತ್ಮಯೋಗಬಲದಿಂದಲೇ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಈಶ್ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಲಿಂಗವು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಮ್ಯಫಲಪ್ರದವಾಯಿತು—ಅಚ್ಛೇದ್ಯ, ತರ್ಕಾತೀತ, ವಿನಾಶೋತ್ಪತ್ತಿವರ್ಜಿತ।

Verse 34

श्रीमार्कण्डेय उवाच । हनूमन्तेश्वरे पुत्र प्रत्यक्षप्रत्ययं शृणु । यद्वृत्तं द्वापरस्यादौ त्रेतान्ते पाण्डुनन्दन

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪುತ್ರಾ! ಹನೂಮಂತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ്യക്ഷಪ್ರಮಾಣವಾದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು—ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತ್ರೇತಾಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನು, ಓ ಪಾಂಡುನಂದನ।

Verse 35

सुपर्वा नाम भूपालो बभूव वसुधातले । तस्य राज्ञः सदा सौख्यं नरा दीर्घायुषः सदा

ವಸುಧಾತಲದಲ್ಲಿ ಸುಪರ್ವಾ ಎಂಬ ಭೂಪಾಲನು ಇದ್ದನು. ಆ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸುಖಶಾಂತಿ ಇತ್ತು; ಪ್ರಜೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 36

स पुत्रधनसंयुक्तश्चौरोपद्रववर्जितः । शतबाहुर्बभूवास्य पुत्रो भीमपराक्रमः

ಅವನು ಪುತ್ರಧನಸಂಪನ್ನನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರ ಉಪದ್ರವ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಪುತ್ರ ಶತಬಾಹು, ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ವೀರನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 37

आसक्तोऽसौ सदा कालं पापधर्मैर्नरेश्वर । अटाट्यत धरां सर्वां पर्वतांश्च वनानि च

ಓ ನರೇಶ್ವರಾ! ಅವನು ಸದಾಕಾಲ ಪಾಪಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು; ಅಶಾಂತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ—ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲೂ ವನಗಳಲ್ಲೂ—ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 38

वधार्थं मृगयूथानामागतो विन्ध्यपर्वतम् । तरुजातिसमाकीर्णे हस्तियूथसमाचिते

ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ವಧಿಸಲು ಅವನು ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಬಂದನು—ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಜಾತಿಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಆನೆಗಳ ದಂಡುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 39

सिंहचित्रकशोभाढ्ये मृगवाराहसंकुले । क्रीडित्वा स वने राजा नर्मदामानतः क्वचित्

ಸಿಂಹಗಳೂ ವಿಚಿತ್ರ ಶೋಭೆಯೂ ತುಂಬಿದ, ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ವರಾಹಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಆ ವನದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ವೇಳೆ ನರ್ಮದೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 40

हनूमन्तवने प्राप्तः शतक्रोशप्रमाणके । चिञ्चिणीवनशोभाढ्ये कदम्बतरुसंकुले

ಅವನು ಶತಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣದ ಹನುಮಂತವನವನ್ನು ತಲುಪಿದನು—ಹುಣಸೆ ತೋಟಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿ, ಕದಂಬ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು।

Verse 41

नित्यं पालाशजम्बीरैः करंजखदिरैस्तथा । पाटलैर्बदरैर्युक्तैः शमीतिन्दुकशोभितम्

ಅದು ಸದಾ ಪಲಾಶ ಮತ್ತು ಜಂಬೀರ, ಹಾಗೆಯೇ ಕರಂಜ ಮತ್ತು ಖದಿರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು; ಪಾಟಲ ಹಾಗೂ ಬದರದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಶಮೀ ಮತ್ತು ತಿಂದುಕದಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 42

मृगयूथैः समाछन्नशिखण्डिस्वरनादितम् । पारावतकसङ्घानां समन्तात्स्वरशोभितम्

ಅದು ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ನವಿಲುಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪಾರಿವಾಳಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮಧುರ ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 43

शरत्कालेऽरमद्राजा बहुले चाश्विनस्य सः । वनमध्यं गतोऽद्राक्षीद्भ्रमन्तं पिङ्गलद्विजम्

ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ, ಆಶ್ವಿನ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಆನಂದದಿಂದ ವಿಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಪಿಂಗಲವರ್ಣದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 44

पुस्तिकाकरसंस्थं च पप्रच्छ चपलं द्विजम्

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆ ಚಪಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 45

शतबाहुरुवाच । एकाकी त्वं वने कस्माद्भ्रमसे पुस्तिकाकरः । इतस्ततोऽपि सम्पश्यन् कथयस्व द्विजोत्तम

ಶತಬಾಹು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಏಕೆ ಅಲೆದಾಡುತ್ತೀ? ಇತ್ತತ್ತ ನೋಡುತ್ತ ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 46

ब्राह्मण उवाच । कान्यकुब्जात्समायातः प्रेषितो राजकन्यया । अस्थिक्षेपाय वै राजन्हनूमन्तेश्वरे जले

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಜನೇ! ನಾನು ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜಕನ್ಯೆ ನನ್ನನ್ನು ಹನುಮಂತೇಶ್ವರದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 47

राजोवाच । अस्थिक्षेपो जले कस्माद्धनूमन्तेश्वरे द्विज । क्रियते केन कार्येण साश्चर्यं कथ्यतां मम

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಹನುಮಂತೇಶ್ವರದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕರ್ಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 48

सुपर्वणः सुतो यानं त्यक्त्वा भूमौ प्रणम्य च । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ब्राह्मणाय नरेश्वर । समस्तं कथयामास वृत्तान्तं स्वं पुरातनम्

ಹೇ ನರೇಶ್ವರ! ಸುಪರ್ವಣನ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಯಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು. ಬಳಿಕ ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ತನ್ನ ಪುರಾತನ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 49

ब्राह्मण उवाच । शिखण्डी नाम राजास्ति कन्यकुब्जे प्रतापवान् । अपुत्रोऽसौ महीपालः कन्या जाता मनोरथैः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದಲ್ಲಿ ಶಿಖಂಡೀ ಎಂಬ ಪ್ರತಾಪವಂತ ರಾಜನು ಇದ್ದಾನೆ. ಆ ಭೂಪತಿ ಪುತ್ರಹೀನನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಮನೋರಥದಂತೆ ಒಂದು ಕನ್ಯೆ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 50

जातिस्मरा सुचार्वङ्गी नर्मदायाः प्रभावतः । पित्रा च सैकदा कन्या विवाहाय प्रजल्पिता

ನರ್ಮದೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಕನ್ಯೆ ಜಾತಿಸ್ಮರಳು—ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮೃತಿಯುಳ್ಳವಳು—ಮತ್ತು ಸುಂದರಾಂಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಒಮ್ಮೆ ತಂದೆ ಅವಳ ವಿವಾಹದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು.

Verse 51

अनित्ये पुत्रि संसारे कन्यादानं ददाम्यहम् । श्वःकृत्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं चास्य न चाकृतम्

‘ಮಗಳೇ! ಈ ಸಂಸಾರ ಅನಿತ್ಯ; ನಾನು ನಿನ್ನ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವೆನು. ನಾಳೆಯ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಇಂದು ಮಾಡಬೇಕು; ಅಪರಾಹ್ನದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲೇ—ಏಕೆಂದರೆ ಮೃತ್ಯು ಮಾಡಿದದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡದದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ.’

Verse 52

कन्योवाच । इच्छेयं यत्र काले हि तत्र देया त्वया पितुः । पुत्रीवाक्यादसौ राजा विस्मितो वाक्यमब्रवीत्

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು—‘ತಂದೆಯೇ, ನಾನು ಬಯಸುವ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನೀನು ನನನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕು.’ ಪುತ್ರಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 53

शिखण्ड्युवाच । कथ्यतां मे महाभागे साश्चर्यं भाषितं त्वया । पितुर्वाक्येन सा बालोत्तमा ह्यागतान्तिकम्

ಶಿಖಂಡೀ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೇ! ನೀನು ಹೇಳಿದ ಆ ಅದ್ಭುತ ವಚನವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು. ತಂದೆಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕನ್ಯೆ ನಿನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.

Verse 54

कथयामास यद्वृत्तं हनूमन्तेश्वरे नृप । कलापिनी ह्यहं तात युता भर्त्रावसं तदा

ಹೇ ನೃಪಾ! ನಂತರ ಅವಳು ಹನೂಮಂತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದಳು—“ತಾತಾ, ನಾನು ಆಗ ಕಲಾಪಿನಿ; ಪತಿಯೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.”

Verse 55

रेवौर्व्यासङ्गमन्तिस्था रेवाया दक्षिणे तटे । हनूमन्तवने पुण्ये चिक्रीडाहं यदृच्छया

ರೇವೆಯ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪ, ರೇವೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ, ಪುಣ್ಯ ಹನುಮಂತವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.

Verse 56

भर्तृयुक्ता च संसुप्ता रजन्यां सरले नगे । आगता लुब्धकास्तत्र क्षुधार्ता वनमुत्तमम्

ಪತಿಯೊಡನೆ ನಾನು ರಾತ್ರಿ ಸರಳವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ. ಆಗ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಬೇಟೆಗಾರರು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು.

Verse 57

भर्तृयोगयुता पापैर्दृष्टाहं वधचिन्तकैः । पाशबन्धं समादाय बद्धाहं स्वामिना सह

ಪತಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ, ವಧದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಪಾಪಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡರು. ಅವರು ಪಾಶದ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯೊಡನೆ ನನ್ನನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿದರು.

Verse 58

ग्रीवां ते मोटयामासुः पिच्छाछोटनकं कृतम् । हुताशनमुखे तैस्तु सह कान्तेन लुब्धकैः

ಆ ಲುಬ್ಧಕ ಬೇಟೆಗಾರರು ನಿನ್ನ ಕಂಠವನ್ನು ಮಡಚಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಗುಚ್ಛದಂತೆ ಮಾಡಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನೊಡನೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹುತಾಶನಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರು।

Verse 59

परिभर्ज्यावयोर्मांसं भक्षयित्वा यथेष्टतः । सुप्ताः स्वस्थेन्द्रिया रात्रौ सा गता शर्वरी क्षयम्

ನಮ್ಮ ಮಾಂಸವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಇಷ್ಟದಂತೆ ತಿಂದು, ತೃಪ್ತೇಂದ್ರಿಯರಾಗಿ ಅವರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸಿದರು; ಆ ಶರ್ವರಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು।

Verse 60

प्रभाते मांसशेषं च जम्बुकैर्गृध्रघातिभिः । मच्छरीरोद्भवं चास्थि स्नायुमांसेन चावृतम्

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಉಳಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಗೃಧ್ರಘಾತಕ ಜಂಬುಕಗಳು ಕೊಂಡೊಯ್ದವು; ನನ್ನ ದೇಹೋದ್ಭವವಾದ ಒಂದು ಎಲುಬು ಸ್ನಾಯುಮಾಂಸದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ಉಳಿಯಿತು।

Verse 61

गृहीतं घातिनैकेन चाकाशात्पतितं तदा । तं मांसभक्षणं दृष्ट्वा परे पक्षिण आगताः

ಆಗ ಒಬ್ಬ ಘಾತಕ ಪಕ್ಷಿ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು; ಅದು ಆಕಾಶದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಬಂದವು।

Verse 62

दृष्ट्वा पक्षिसमूहं तु अस्थिखण्डं व्यसर्जयत् । विहगानां समस्तानां धावतां चैव पश्यताम्

ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕಂಡು ಅದು ಆ ಅಸ್ಥಿಖಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು; ಎಲ್ಲ ವಿಹಂಗಗಳು ಓಡುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದವು।

Verse 63

पतितं नर्मदातोये हनूमन्तेश्वरे नृप । मदीयमस्थिखण्डं च पतितं नर्मदाजले

ಓ ರಾಜನೇ, ಹನುಮಂತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಸ್ಥಿಖಂಡವು ಬಿದ್ದಿತು; ಅದು ನರ್ಮದೆಯ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಯಿತು.

Verse 64

तस्य तीर्थस्य पुण्येन जाताहं पुत्रिका तव । भूपकन्या त्वहं जाता पूर्णचन्द्रनिभानना

ಆ ತೀರ್ಥದ ಪುಣ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ; ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಳಿಯಾದೆ.

Verse 65

जातिस्मरा नरेन्द्रस्य संजाता भवतः कुले । तस्माद्विवाहं नेच्छामि मम भर्ता नृपोत्तम

ಓ ನರೇಂದ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮೃತಿಯುಳ್ಳವಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವಾಹವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ—ನನ್ನ ಭರ್ತೃ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು.

Verse 66

विषमे वर्ततेऽद्यापि शकुन्तमृगजातिषु । तस्यास्थिशेषं राजेन्द्र तस्मिंस्तीर्थे भविष्यति

ಅವನು ಇಂದಿಗೂ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಮೃಗಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅವನ ದೇಹದ ಉಳಿದ ಅಸ್ಥಿಗಳು ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವವು.

Verse 67

तत्क्षेपणार्थं वै तात प्रेषयाद्य द्विजोत्तमम् । एतत्ते सर्वमाख्यातं कारणं नृपसत्तम

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ತಂದೆಯೇ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಇಂದು ತಕ್ಷಣ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕಳುಹಿಸು; ಓ ನೃಪಸತ್ತಮನೇ, ಕಾರಣವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 68

मद्भर्ता विषमे स्थाने शकुन्तमृगजातिषु । यदि प्रेषयसे तात कंचित्त्वं नर्मदातटे

ನನ್ನ ಪತಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಿ ಹಾಗೂ ಮೃಗ ಯೋನಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಾನೆ. ತಾತನೇ, ನೀವು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ನರ್ಮದಾ ತೀರಕ್ಕೇ ಕಳುಹಿಸಿ.

Verse 69

तस्याहं कथयिष्यामि स्थानैश्चिह्नैश्च लक्षितम् । शिखण्डिनाप्यहं तत्र ह्याहूतो ह्यवनीपते

ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರದೇಶಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ಗುರುತುಗಳೂ ಸಹಿತವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ಓ ಅವನೀಪತೇ, ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಶಿಖಂಡಿಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದ್ದನು.

Verse 70

दास्यामि विंशतिग्रामान्गच्छ त्वं नर्मदातटे । प्रेषणं मे प्रतिज्ञातमलक्ष्म्या पीडितेन तु

ನಾನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುವೆನು—ನೀನು ನರ್ಮದಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ದುರ್ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ನಾನು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

Verse 71

कन्योवाच । गच्छ त्वं नर्मदां पुण्यां सर्वपापक्षयंकरीम् । आग्नेय्यां सोमनाथस्य हनूमन्तेश्वरः परः

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರಿಯಾದ ಪುಣ್ಯ ನರ್ಮದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು. ಸೋಮನಾಥನ ಆಗ್ನೇಯ (ದಕ್ಷಿಣ‑ಪೂರ್ವ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಹನುಮಂತೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ.

Verse 72

अर्धक्रोशेन रेवाया विस्तीर्णो वटपादपः । करंजः कटहश्चैव सन्निधाने वटस्य च

ರೇವೆಯಿಂದ ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ವಟವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಆ ವಟದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕರಂಜ ಮತ್ತು ಕಟಹ ಮರಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 73

न्यग्रोधमूलसांनिध्ये सूक्ष्मान्यस्थीनि द्रक्ष्यसि । समूह्य तानि संगृह्य गच्छ रेवां द्विजोत्तम

ಆಲಮರದ ಬೇರುಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಸ್ಥಿಕಣಗಳು ಕಾಣುವವು. ಅವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ರೇವಾ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು.

Verse 74

आश्विनस्यासिते पक्षे त्रिपुरारिस्तु वै तिथौ । स्नाप्य त्रिशूलिनं भक्त्या रात्रौ त्वं कुरु जागरम्

ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಪುರಾರಿಯ ಪವಿತ್ರ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡು.

Verse 75

क्षिपेः प्रभाते तानि त्वं नाभिमात्रजलस्थितः । इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठ विमुक्तिस्तस्य जायताम्

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ನಾಭಿವರೆಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಆ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡು—ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವನಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 76

क्षिप्त्वास्थीनि पुनः स्नानं कर्तव्यं त्वघनाशनम् । एवं कृते तु राजेन्द्र गतिस्तस्य भविष्यति

ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಅದು ಪಾಪನಾಶಕ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವನಿಗೆ ಸದ್ಗತಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 77

कथितं कन्यया यच्च तत्सर्वं पुस्तिकाकृतम् । आगतोऽहं नृपश्रेष्ठ तीर्थेऽत्र दुरितापहे

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಒಂದು ಪುಸ್ತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದುಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಾಪಹರವಾದ ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 78

सोऽभिज्ञानं ततो दृष्ट्वा नीत्वास्थीनि नरेश्वर । पूर्वोक्तेन विधानेन प्राक्षिपं नार्मदा मसिपुष्पवृष्टिःऽशु साधु साध्विति पाण्डव । विमानं च ततो दिव्यमागतं बर्हिणस्तदा

ಆಮೇಲೆ, ಹೇ ನರೇಶ್ವರ, ಗುರುತುಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ನಾನು ಅವನ್ನು ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದೆನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಖಡ್ಗಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿದು “ಸಾಧು ಸಾಧು” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆ ಎದ್ದಿತು, ಹೇ ಪಾಂಡವ; ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವು ಆಗಮಿಸಿತು.

Verse 79

दिव्यरूपधरो भूत्वा गतो नाके कलापवान् । एवं तु प्रत्ययं दृष्ट्वा हनूमन्तेश्वरे नृप

ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಳಾಪವಂತನಾಗಿ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಇಂತಹ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೇ ನೃಪ, ಹನುಮಂತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

Verse 80

चकारानशनं विप्रः शतबाहुश्च भूपतिः । शोषयामासतुस्तौ स्वमीश्वराराधने रतौ

ವಿಪ್ರನು ಅನಶನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು; ರಾಜ ಶತಬಾಹುವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು. ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ವಾಮಿ ಈಶ್ವರಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 81

ध्यायन्तौ तस्थतुर्देवं शतबाहुद्विजोत्तमौ । मासार्धेन मृतो राजा शतबाहुर्महामनाः

ಶತಬಾಹು ರಾಜನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಪ್ರನೂ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತರು. ಅರ್ಧಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ಶತಬಾಹು ರಾಜನು ಮೃತನಾದನು.

Verse 82

किङ्कणीजालशोभाढ्यं विमानं तत्र चागतम् । साधु साधु नृपश्रेष्ठ विमानारोहणं कुरु

ಕಿಂಕಿಣೀಜಾಲದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿತು. (ವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು)—“ಸಾಧು ಸಾಧು, ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿಮಾನಾರೋಹಣ ಮಾಡು.”

Verse 83

। अध्याय

॥ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಿ ॥

Verse 84

अप्सरस ऊचुः । लोभावृतो ह्ययं विप्रो लोभात्पापस्य संग्रहः । हनूमन्तेश्वरे राजन्ये मृताः सत्त्वमास्थिताः

ಅಪ್ಸರಸರು ಹೇಳಿದರು— ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಲೋಭದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಲೋಭದಿಂದಲೇ ಪಾಪಸಂಚಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹನೂಮಂತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶೀಯರಾಗಿ ಮೃತರಾದವರು ಸತ್ತ್ವನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 85

ते यान्ति शांकरे लोके सर्वपापक्षयंकरे । नैव पापक्षयश्चास्य ब्राह्मणस्य नरेश्वर

ಅವರು ಶಂಕರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರ. ಆದರೆ, ನರೆಶ್ವರನೇ, ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 86

गृहं च गृहिणी चित्ते ब्राह्मणस्य प्रवर्तते । शतबाहुस्ततो विप्रमुवाच विनयान्वितः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ‘ಮನೆ’ ಮತ್ತು ‘ಗೃಹಿಣಿ’ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಗಳು ಉದಯಿಸಿದವು. ಆಗ ವಿನಯಯುಕ್ತ ಶತಬಾಹು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 87

त्यज मूलमनर्थस्य लोभमेनं द्विजोत्तम । इत्युक्त्वा स्वर्ययौ राजा स्वर्गकन्यासमावृतः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಈ ಲೋಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು— ಇದೇ ಅನರ್ಥದ ಮೂಲ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು, ಸ್ವರ್ಗಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ.

Verse 88

दिनैः कैश्चिद्गतो विप्रः स्वर्गं वैतालिकैर्वृतः । बर्ही च काशीराजस्य पुत्रस्तीर्थप्रभावतः

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಿವ್ಯ ವೈತಾಲಿಕರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಕಾಶೀರಾಜನ ಪುತ್ರ ಬರ್ಹಿಯೂ ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 89

आत्मानं कन्यया दत्तं पूर्वजन्म व्यचिन्तयन् । सा च तं प्रौढमालोक्य पितुराज्ञामवाप्य च । स्वयंवरे स्वभर्तारं लेभे साध्वी नृपात्मजम्

ಪೂರ್ವಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಆ ಕನ್ಯೆ ತನ್ನನ್ನು ‘ಅರ್ಪಿಸಿದ’ ರೀತಿಯನ್ನು ಅವನು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಅವಳು ಅವನನ್ನು ಈಗ ಪ್ರೌಢನಾಗಿ ನೋಡಿ, ತಂದೆಯ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಆ ಸದ್ಗುಣ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿದಳು.

Verse 90

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतद्वृत्तान्तमभवत्तस्मिंस्तीर्थे नृपोत्तम । एतस्मात्कारणान्मेध्यं तीर्थमेतत्सदा नृप

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವು ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹೇ ರಾಜಾ, ಈ ತೀರ್ಥವು ಸದಾ ಮೇಧ್ಯ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾವನಕರವಾಗಿದೆ.

Verse 91

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं नरेश्वर । विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम्

ಹೇ ನರೇಶ್ವರ, ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ—ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ—(ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು); ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು.

Verse 92

स्नापयेदीश्वरं भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । दध्ना च खण्डयुक्तेन कुशतोयेन वै पुनः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ, ತುಪ್ಪದಿಂದ, ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿದ ಮೊಸರಿನಿಂದ, ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕುಶದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ.

Verse 93

श्रीखण्डेन सुगन्धेन गुण्ठयेच्च महेश्वरम् । ततः सुगन्धपुष्पैश्च बिल्वपत्रैश्च पूजयेत्

ಸುಗಂಧಿತ ಶ್ರೀಖಂಡ ಚಂದನದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅನುಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಗಳೂ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳೂ ಮೂಲಕ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 94

मुचकुन्देन कदेन जातीकाशकुशोद्भवैः । उन्मत्तमुनिपुष्पौघैः पुष्पैस्तत्कालसम्भवैः

ಮುಚಕುಂದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ಕದಾ ಹೂಗಳಿಂದ, ಜಾತಿ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಹೂಗಳಿಂದ, ಕಾಶಾ-ಕುಶದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ—ಹಾಗೆಯೇ ಉನ್ಮತ್ತಮುನಿ ಪುಷ್ಪಸಮೂಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದಲೂ—

Verse 95

अर्चयेत्परया भक्त्या हनूमन्तेश्वरं शिवम् । घृतेन दापयेद्दीपं तैलेन तदभावतः

ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹನೂಮಂತೇಶ್ವರಸ್ವರೂಪ ಶಿವನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ತುಪ್ಪದಿಂದ ದೀಪ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ತುಪ್ಪ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 96

श्राद्धं च कारयेत्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । सर्वलक्षणसम्पूर्णैः कुलीनैर्गृहपालकैः

ಅಲ್ಲಿ ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು—ಸರ್ವ ಸದ್ಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನರು, ಕುಲೀನರು, ಗೃಹಧರ್ಮಪಾಲಕರು ಆಗಿರುವವರಿಂದ.

Verse 97

तर्पयेद्ब्राह्मणान् भक्त्या वसनान्नहिरण्यतः । नरकस्था दिवं यान्तु प्रोच्येति प्रणमेद्द्विजान्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಸ್ತ್ರ, ಅನ್ನ, ಹಿರಣ್ಯ (ಸುವರ್ಣ) ದಾನ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ‘ನರಕಸ್ಥರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 98

पतितान् वर्जयेद्विप्रान् वृषली यस्य गेहिनी । स्ववृषं चापरित्यज्य वृषैरन्यैर्वृषायते

ಪತಿತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾರ ಗೃಹಿಣಿ ವೃಷಲೀಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇತರ ಪುರುಷರ ‘ಪತ್ನಿ’ಯಂತೆ ವಾಸಿಸುವಳೋ, ಅಂಥವನನ್ನೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು।

Verse 99

वृषलीं तां विदुर्देवा न शूद्री वृषली भवेत् । ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम्

ದೇವರು ಅವಳನ್ನೇ ವೃಷಲೀ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀ ಕೇವಲ ಜನ್ಮದಿಂದ ವೃಷಲೀ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ, ಸುರಾಪಾನ, ಗುರುಪತ್ನೀನಿಷೇವಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಹಾಪಾತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ।

Verse 100

सुवर्णहरणन्यासमित्रद्रोहोद्भवं तथा । नश्यते पातकं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

ಸುವರ್ಣಹರಣ, ನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಹ, ಮಿತ್ರದ್ರೋಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪಗಳು—ಹೀಗೆ ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 101

श्रीमार्कण्डेय उवाच । वाक्प्रलापेन भो वत्स बहुनोक्तेन किं मया । सर्वपातकसंयुक्तो दद्याद्दानं द्विजन्मने

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವತ್ಸ, ವಾಕ್ಪ್ರಲಾಪದಿಂದ, ನಾನು ಬಹಳ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಸರ್ವ ಪಾತಕಸಂಯುಕ್ತನಾದರೂ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 102

गोदानं च प्रकर्तव्यमस्मिंस्तीर्थे विशेषतः । गोदानं हि यतः पार्थ सर्वदानाधिकं स्मृतम्

ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋদানವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಗೋದಾನವು ಸರ್ವ ದಾನಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 103

सर्वदेवमया गावः सर्वे देवास्तदात्मकाः । शृङ्गाग्रेषु महीपाल शक्रो वसति नित्यशः

ಗೋವುಗಳು ಸರ್ವದೇವಮಯಿಗಳು; ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಓ ಭೂಪಾಲಾ! ಅವುಗಳ ಕೊಂಬಿನ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 104

उरः स्कन्दः शिरो ब्रह्मा ललाटे वृषभध्वजः । चन्द्रार्कौ लोचने देवौ जिह्वायां च सरस्वती

ಅವಳ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದ, ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ (ಶಿವ) ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ–ಸೂರ್ಯ ದೇವರುಗಳು, ಜಿಹ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 105

मरुद्गणाः सदा साध्या यस्या दन्ता नरेश्वर । हुङ्कारे चतुरो वेदान् विद्यात्साङ्गपदक्रमान्

ಓ ನರೇಶ್ವರಾ! ಅವಳ ದಂತಗಳು ಮರುದ್ಗಣಗಳು; ಸಾಧ್ಯಗಣಗಳೂ ಸದಾ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳ ಪವಿತ್ರ ‘ಹುಂ’ಕಾರದಿಂದ ಸಾಂಗವಾಗಿ, ಪದಕ್ರಮಸಹಿತ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 106

ऋषयो रोमकूपेषु ह्यसंख्यातास्तपस्विनः । दण्डहस्तो महाकायः कृष्णो महिषवाहनः

ಅವಳ ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತಪಸ್ವಿ ಋಷಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದಂಡಹಸ್ತ, ಮಹಾಕಾಯ, ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ—ಮಹಿಷವಾಹನನಾದ ಪ್ರಭುವೂ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 107

यमः पृष्ठस्थितो नित्यं शुभाशुभपरीक्षकः । चत्वारः सागराः पुण्याः क्षीरधाराः स्तनेषु च

ಅವಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಯಮನು ನಿತ್ಯ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ—ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳ ಪರಿಶೀಲಕ. ಅವಳ ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಧಾರೆಗಳಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪುಣ್ಯ ಸಾಗರಗಳು ಇರುವವು.

Verse 108

विष्णुपादोद्भवा गङ्गा दर्शनात्पापनाशनी । प्रस्रावे संस्थिता यस्मात्तस्माद्वन्द्या सदा बुधैः

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಗಂಗೆಯು ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾಪನಾಶಿನಿ. ಅವಳು ಗೋ-ಪ್ರಸ್ರವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಸದಾ ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 109

लक्ष्मीश्च गोमये नित्यं पवित्रा सर्वमङ्गला । गोमयालेपनं तस्मात्कर्तव्यं पाण्डुनन्दन

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿತ್ಯವೂ ಗೋಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಅದು ಪವಿತ್ರವೂ ಸರ್ವಮಂಗಳಕರವೂ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಾಂಡುನಂದನ, ಗೋಮಯಲೇಪನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 110

गन्धर्वाप्सरसो नागाः खुराग्रेषु व्यवस्थिताः । पृथिव्यां सागरान्तायां यानि तीर्थानि भारत । तानि सर्वाणि जानीयाद्गौर्गव्यं तेन पावनम्

ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು, ನಾಗರು ಅವಳ ಖುರಗಳ ಅಗ್ರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೇ ಭಾರತ, ಸಾಗರಾಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಗೋವಿನಲ್ಲೇ ಇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗವ್ಯವೆಲ್ಲ ಪಾವನ.

Verse 111

युधिष्ठिर उवाच । सर्वदेवमयी धेनुर्गीर्वाणाद्यैरलंकृता । एतत्कथय मे तात कस्माद्गोषु समाश्रिताः

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—‘ಧೇನು ಸರ್ವದೇವಮಯಿ, ಗೀರ್ವಾಣಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿದೆ. ತಾತಾ, ದೇವರುಗಳು ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.’

Verse 112

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयो विष्णुर्गावो विष्णुशरीरजाः । देवास्तदुभयात्तस्मात्कल्पिता विविधा जनैः

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—‘ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವದೇವಮಯನು; ಗೋವುಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎರಡೂ ಸತ್ಯಗಳಿಂದ ಜನರು ಗೋವಿನಲ್ಲಿ ದೇವರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.’

Verse 113

श्वेता वा कपिला वापि क्षीरिणी पाण्डुनन्दन । सवत्सा च सुशीला च सितवस्त्रावगुण्ठिता

ಹೇ ಪಾಂಡುನಂದನ! ಹಸು ಶ್ವೇತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಕಪಿಲವರ್ಣವಾಗಿರಲಿ, ಕ್ಷೀರಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಲಿ; ಕರುಸಹಿತ, ಸುಶೀಲಸ್ವಭಾವದಾಗಿ, ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತ—ಅಂಥ ಗೋವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 114

कांस्यदोहनिका देया स्वर्णशृङ्गी सुभूषिता । हनूमन्तेश्वरस्याग्रे भक्त्या विप्राय दापयेत्

ಕಾಂಸ್ಯದ ದೋಹನಿಕಾ (ಹಾಲು ಹಿಂಡುವ ಪಾತ್ರೆ) ನೀಡಬೇಕು; ಗೋವನ್ನು ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶುಭ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಸುವಿಭೂಷಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹನುಮಂತೇಶ್ವರನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಪ್ರನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 115

नियमस्थेन सा देया स्वर्गमानन्त्यमिच्छता । असमर्थाय ये दद्युर्विष्णुलोके प्रयान्ति ते

ನಿಯಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದ ಅನಂತ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಆ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅಸಮರ್ಥನಾದ ದೀನನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವರು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 116

असौ लोके च्युतो राजन्भूतले द्विजमन्दिरे । कुशलो जायते पुत्रो गुणविद्याधनर्द्धिमान्

ಹೇ ರಾಜನ್! ಅವನು ಆ ಲೋಕದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕುಶಲನಾದ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ಗುಣ-ವಿದ್ಯಾ-ಧನ-ಸಮೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 117

सर्वपापहरं तीर्थं हनूमन्तेश्वरं नृप । शृण्वन्विमुच्यते पापाद्वर्णसंकरसंभवात्

ಹೇ ನೃಪ! ಹನುಮಂತೇಶ್ವರವು ಸರ್ವಪಾಪಹರ ತೀರ್ಥ. ಅದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ವರ್ಣಸಂಕರದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಲ್ಮಷದಿಂದಲೂ.

Verse 118

दूरस्थश्चिन्तयन् पश्यन्मुच्यते नात्र संशयः

ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆ ಪವಿತ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।