
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಂವಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ನರ್ಮದೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಆನಂದೇಶ್ವರ’ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೈತ್ಯವಧೆಯ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಿವ್ಯಸತ್ತ್ವಗಳು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ, ಶಿವನು ಗೌರಿಯೊಡನೆ ಭೈರವ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ನರ್ಮದಾತಟದಲ್ಲಿ ಆನಂದನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಆದಿಘಟನೆಯಿಂದಲೇ ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ‘ಆನಂದೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮ ಬಂದಿದ್ದು, ಪಾವನಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಆಚರಣಾವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಅಷ್ಟಮಿ, ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಾಸಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಪೂಜೆ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅಭ್ಯಂಗ/ಅನುಲೇಪನ, ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋদান ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರದಾನವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಸಂತ ಋತುವಿನ ತ್ರಯೋದಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಶ್ರಾದ್ಧವಿಧಿ, ಇಂಗುಡ, ಬದರ, ಬಿಲ್ವ, ಅಕ್ಷತ ಮತ್ತು ಜಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಸರಳ ಅರ್ಪಣೆಗಳ ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳ ದೀರ್ಘ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಸಂತಾನಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆ ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮಕರ್ಮದ ದೂರಗಾಮಿ ಹಿತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र आनन्देश्वरमुत्तमम् । तत्तीर्थं कथयिष्यामि सर्वपापक्षयंकरम्
ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಅನಂತರ, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆನಂದೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಕ್ಷಯಕರ.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । आनन्दश्चैव संजातो रुद्रस्य द्विजसत्तम । कथ्यतां मे च तत्सर्वं संक्षेपात्सह बान्धवैः
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ, ರುದ್ರನಿಗೆ ಆನಂದ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ; ಬಂಧುಗಳ ವಿಷಯ ಸಹಿತವಾಗಿ.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कथयामि नृपश्रेष्ठ आनन्देश्वरमुत्तमम् । दानवानां वधं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः
ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆನಂದೇಶ್ವರನನ್ನು ನಾನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಾನವರ ವಧೆ ಮಾಡಿ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರ (ಈ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು).
Verse 4
पूजितो दैवतैः सर्वैः किन्नरैर्यक्षपन्नगैः । आनन्दसंयुतो देवो ननर्त वृषवाहनः
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಕಿನ್ನರರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಪನ್ನಗರು (ನಾಗರು) ಪೂಜಿಸಿದಂತೆ, ಆನಂದಸಂಯುತ ದೇವನು—ವೃಷವಾಹನ (ಶಿವ) ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು.
Verse 5
भैरवं रूपमास्थाय गौर्या चार्द्धाङ्गसंस्थितः । भूतवेतालकङ्कालैर्भैरवैर्भैरवो वृतः
ಭೈರವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಅರ್ಧಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗೌರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡ ಭೈರವನು ಭೂತ, ವೇತಾಳ ಮತ್ತು ಕಂಕಾಲಧಾರಿ ಭೈರವಗಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 6
ननर्त नर्मदातीरे दक्षिणे पाण्डुनन्दन । तुष्टैर्मरुद्गणैः सर्वैः स्थापितः कमलासनः
ಹೇ ಪಾಂಡುನಂದನ! ಅವನು ನರ್ಮದೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು. ಎಲ್ಲ ಮರುದ್ಗಣಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಮಲಾಸನ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು।
Verse 7
तदाप्रभृति तत्तीर्थमानन्देश्वरमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां नराधिप
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಆನಂದೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಅಷ್ಟಮಿ, ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಪೌರ್ಣಮಿಯಂದು (ಅಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ)।
Verse 8
विधिवच्चार्चयेद्देवं सुगन्धेन विलेपयेत् । ब्राह्मणान्पूजयेत्तत्र यथाशक्त्या युधिष्ठिर
ಹೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ! ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಥಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಬೇಕು।
Verse 9
गोदानं तत्र कर्तव्यं वस्त्रदानं शुभावहम् । वसन्तस्य त्रयोदश्यां श्राद्धं तत्रैव कारयेत्
ಅಲ್ಲಿ ಗೋदानವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಶುಭವನ್ನು ತರುವ ವಸ್ತ್ರದಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ವಸಂತ ಋತುವಿನ ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಅಲ್ಲಿ തന്നೇ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।
Verse 10
इङ्गुदैर्बदरैर्बिल्वैरक्षतैश्च जलेन वा । प्रेतानां कारयेच्छ्राद्धमानन्देश्वर उत्तमे
ಉತ್ತಮ ಆನಂದೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತರಿಗೆ ಇಂಗುದ, ಬದರ, ಬಿಲ್ವಫಲ, ಅಕ್ಷತಗಳಿಂದ—ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಜಲದಿಂದಲೂ—ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।
Verse 11
आनन्दिता भवेयुस्ते यावदाभूतसम्प्लवम् । सन्ततेर्वै न विच्छेदः सप्तजन्मसु जायते । आनन्दो हि भवत्तेषां प्रतिजन्मनि भारत
ಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಅವರು ಆನಂದಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ। ಏಳು ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಅವರ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದ ಉಂಟಾಗದು; ಹೇ ಭಾರತ, ಪ್ರತಿಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಸುಖಾನಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।
Verse 65
। अध्याय
ಇತಿ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಃ।