Adhyaya 53

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । आश्रमे वसतस्तस्य स दीर्घतपसो मुनेः । कनीयांस्तनयो देव कथं मृत्युमुपागतः

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಾ! ದೀರ್ಘತಪಸ್ವಿ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನು ಹೇಗೆ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು?

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा कथां दिव्यां महीपते । श्रवणादेव यस्यास्तु मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ದಿವ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಇದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

काशीराजो महावीर्यो महाबलपराक्रमः । चित्रसेन इति ख्यातां धरण्यां स नराधिप

ಕಾಶಿಯ ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಇದ್ದನು—ಮಹಾವೀರ್ಯ, ಮಹಾಬಲ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಚಿತ್ರಸೇನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತನಾದ ನರಾಧಿಪನು.

Verse 4

तस्य राज्ये सदा धर्मो नाधर्मो विद्यते क्वचित् । वेदधर्मरतो नित्यं प्रजा धर्मेण पालयन्

ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧರ್ಮವೇ ಇತ್ತು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಧರ್ಮ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಿತ್ಯ ವೇದಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 5

स्वधर्मनिरतश्चैव युद्धातिथ्यप्रियः सदा । क्षत्रधर्मं समाश्रित्य भोगान्भुङ्क्ते स कामतः

ಅವನು ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದು ಸದಾ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಧರ್ಮ್ಯ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 6

कोशस्यान्तो न विद्येत हस्त्यश्वरथपत्तिमान् । इतिहासपुराणज्ञैः पण्डितैः सह संकथाम्

ಅವನ ಖಜಾನೆಗೆ ಅಂತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಅವನು ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಜ್ಞ ಪಂಡಿತರೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಧರ್ಮಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 7

कथयन्राजते राजा कैलास इव शङ्करः । एवं स पालयन्राज्यं राजा मन्त्रिणमब्रवीत्

ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನು ಕೈಲಾಸಸ್ಥ ಶಂಕರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಹೀಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 8

मृगयायां गमिष्यामि तिष्ठध्वं राज्यपालने । गम्यतां सचिवैः प्रोक्ते गतोऽसौ वसुधाधिपः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಮೃಗಯೆಗೆ ಹೋಗುವೆನು; ನೀವು ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಿರಿ.” ಸಚಿವರು “ಹೋಗಿರಿ” ಎಂದಾಗ, ಆ ವಸುದಾಧಿಪನು ಹೊರಟನು.

Verse 9

अश्वारूढाश्च धावन्तो राजानो मण्डलाधिपाः । छत्रैश्छत्राणि घृष्यन्तोऽनुजग्मुः काननं प्रति

ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ರಾಜರು, ಛತ್ರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕಾನನದತ್ತ ಹೋದರು.

Verse 10

रजस्तत्रोत्थितं भौमं गजवाजिपदाहतम् । तेनैतच्छादितं सर्वं सदिङ्मार्तण्डमंलम्

ಅಲ್ಲಿ ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಪಾದಾಘಾತದಿಂದ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಧೂಳು ಎದ್ದಿತು; ಆ ಧೂಳಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಮುಚ್ಚಿತು—ದಿಕ್ಕುಗಳೂ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವೂ ಸಹ.

Verse 11

न तत्र दृश्यते सूर्यो न काष्ठा न च चन्द्रमाः । पादपाश्च न दृश्यन्ते गिरिशृङ्गाणि सर्वतः

ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಚಂದ್ರನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮರಗಳೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 12

परस्परं न पश्यन्ति निशार्द्धे वार्षिके यथा । तत्रासौ सुमहद्यूथं मृगाणां समलक्ष्यत

ಮಳೆಯ ರಾತ್ರಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನು ಜಿಂಕೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 13

अधावत्सहितः सर्वैः स राजा राजपुत्रकैः । वृन्दास्फोटोऽभवत्तेषां शीघ्रं जग्मुर्दिशो दश

ಆ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ಓಡಿದನು; ಆದರೆ ಅವರ ಗುಂಪು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಚದುರಿ, ಅವರು ಶೀಘ್ರವೇ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದರು.

Verse 14

एकमार्गगतो राजा चित्रसेनो महीपतिः । एकाकी स गतस्तत्र यत्र यत्र च ते मृगाः

ಭೂಪತಿ ಚಿತ್ರಸೇನ ರಾಜನು ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಆ ಜಿಂಕೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋದನು.

Verse 15

प्रविष्टोऽसौ ततो दुर्गं काननं गिरिगह्वरम् । वल्लीगुल्मसमाकीर्णं स्थितो यत्र न लक्ष्यते

ನಂತರ ಅವನು ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ—ಪರ್ವತದ ಗುಹಾಂತರಗಳೂ ಘನ ಕಾನನವೂ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ—ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 16

अदृश्यांस्तु मृगान्मत्वा दिशो राजा व्यलोकयत् । कां दिशं नु गमिष्यामि क्व मे सैन्यसमागमः

ಮೃಗಗಳು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿಹೋದವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ರಾಜನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ— “ಈಗ ನಾನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನ್ನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ನನ್ನ ಸಂಗಮ ಎಲ್ಲಿ?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 17

एवं कष्टं गतो राजा चित्रसेनो नराधिपः । वृक्षच्छायां समाश्रित्य विश्राममकरोन्नृपः

ಹೀಗೆ ಕಷ್ಟಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ ನರಾಧಿಪ ರಾಜ ಚಿತ್ರಸೇನನು ಒಂದು ಮರದ ನೆರಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 18

क्षुत्तृषार्तो भ्रमन्दुर्गे कानने गिरिगह्वरे । ततोऽपश्यत्सरो दिव्यं पद्मिनीखण्डमण्डितम्

ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ದುರ್ಗಮ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಹ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರಲು, ಅವನು ಪದ್ಮಿನೀ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 19

हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । ततो दृष्ट्वा स राजेन्द्रः सम्प्रहृष्टतनूरुहः

ಆ ಸರೋವರವು ಹಂಸ ಹಾಗೂ ಕಾರಂಡವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜೇಂದ್ರನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 20

कमलानि गृहीत्वा तु ततः स्नानं समाचरत् । तर्पयित्वा पितृदेवान्मनुष्यांश्च यथाविधि

ಕಮಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ, ದೇವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ತರ್ಪಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 21

आच्छाद्य शतपत्रैश्च पूजयामास शङ्करम् । ययौ पानीयममलं यथावत्स समाहितः

ಶತಪತ್ರ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಪೂಜಾಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಚ್ಛಾದಿಸಿ ಅವನು ಶಂಕರನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ನಿರ್ಮಲ ಜಲದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 22

उत्तीर्य सलिलात्तीरे दृष्ट्वा वृक्षं समीपगम् । उत्तरीयमधः कृत्वोपविष्टो धरणीतले

ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತೀರಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಸಮೀಪದ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿ ತನ್ನ ಉತ್ತರೀಯವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು.

Verse 23

चिन्तयन्नुपविष्टोऽसौ किमद्य प्रकरोम्यहम् । तत्रासीनो ददर्शाथ वनोद्देशे मृगान्बहून्

ಅವನು ಕುಳಿತು ‘ಇಂದು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮೃಗಗಳನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 24

केचित्पूर्वमुखास्तत्र चापरे दक्षिणामुखाः । वारुण्यमिमुखाः केचित्केचित्कौबेरदिङ्मुखाः

ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪೂರ್ವಮುಖರಾಗಿದ್ದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದಕ್ಷಿಣಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ವರುಣನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ, ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ಕುಬೇರನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿದ್ದರು.

Verse 25

केचिन्निद्रापराः केचिदूर्ध्वकर्णाः स्थिताः परे । मृगमध्ये स्थितो योगी ऋक्षशृङ्गो महातपाः

ಕೆಲವರು ನಿದ್ರಾವಶರಾಗಿದ್ದರು, ಕೆಲವರು ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಮೃಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಯೋಗಿ ಋಕ್ಷಶೃಂಗನು ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 26

मृगान्दृष्ट्वा ततो राजा आहारार्थमचिन्तयत् । हत्वैतेषु मृगं कंचिद्भक्षयामि यदृच्छया

ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡ ರಾಜನು ಆಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಯದೃಚ್ಛೆಯಿಂದ ವಧಿಸಿ ಅದರ ಮಾಂಸವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವೆನು।”

Verse 27

स्वस्थावस्थो भविष्यामि मृगमांसस्य भक्षणात् । काशीं प्रति गमिष्यामि मार्गमन्विष्य यत्नतः

ಜಿಂಕೆಯ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಣದಿಂದ ನಾನು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು; ನಂತರ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಕಾಶಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವೆನು।

Verse 28

विचिन्त्यैवं ततो राजा वृक्षमूलमुपाश्रितः । चापं गृह्य कराग्रेण स शरं संदधे ततः

ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ರಾಜನು ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು. ಕೈಯಿಂದ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಣವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದನು।

Verse 29

विचिक्षेप शरं तत्र यत्र ते बहवो मृगाः । तेषां मध्ये स वै विद्ध ऋक्षशृङ्गो महातपाः

ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಿಂಕೆಗಳು ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅವನು ಬಾಣವನ್ನು ಎಸೆದನು; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಋಕ್ಷಶೃಂಗನೇ ಬಿದ್ದನು (ವಿದ್ಧನಾದನು)।

Verse 30

जग्मुस्त्रस्तास्तु ते सर्वे शब्दं कृत्वा वनौकसः । स ऋषिः पतितस्तत्र कृष्ण कृष्णेति चाब्रवीत्

ಭಯಗೊಂಡ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದಮಾಡುತ್ತಾ ಓಡಿಹೋದರು. ಆ ಋಷಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ‘ಕೃಷ್ಣ! ಕೃಷ್ಣ!’ ಎಂದು ಕೂಗಿದನು।

Verse 31

हाहा कष्टं कृतं तेन येनाहं घातितोऽधुना । कस्यैषा दुर्मतिर्जाता पापबुद्धेर्ममोपरि

ಅಯ್ಯೋ! ಈಗ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದವನು ಎಂತಹ ಘೋರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಎಸಗಿದನು! ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾರಿಗೆ ಇಂತಹ ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯುಂಟಾಯಿತು?

Verse 32

मृगमध्ये स्थितश्चाहं न कंचिदुपरोधये । तां वाचं मानुषीं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः

ನಾನು ಜಿಂಕೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮನುಷ್ಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು.

Verse 33

शीघ्रं गत्वा ततोऽपश्यद्ब्राह्मणं ब्रह्मतेजसा । हाहा कष्टं कृतं मेऽद्य येनासौ घातितो द्विजः

ಕೂಡಲೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕಂಡನು. 'ಅಯ್ಯೋ! ಇಂದು ನನ್ನಿಂದ ಎಂತಹ ಘೋರ ಕೃತ್ಯವಾಯಿತು, ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನಲ್ಲ!'

Verse 34

चित्रसेन उवाच । अकामाद्घातितस्त्वं तु मृगभ्रान्त्या मयानघ । गृहीत्वा बहुदारूणि स्वतनुं दाहयाम्यहम्

ಚಿತ್ರಸೇನನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ನಿಷ್ಪಾಪಿಯೇ! ಜಿಂಕೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಂದೆನು. ಈಗ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವೆನು.'

Verse 35

दृष्टादृष्टं तु यत्किंचिन्न समं ब्रह्महत्यया । अन्यथा ब्रह्महत्यायाः शुद्धिर्मे न भविष्यति

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದ್ದಾಗಲಿ ಯಾವುದೂ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯ ದೋಷದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 36

ऋक्षशृङ्ग उवाच । न ते सिद्धिर्भवेत्काचिन्मयि पञ्चत्वमागते । बह्व्यो हत्या भविष्यन्ति विनाशे मम साम्प्रतम्

ಋಕ್ಷಶೃಂಗನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಪಂಚತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ (ಮರಣಿಸಿದರೆ) ನಿನಗೆ ಯಾವ ಸಿದ್ಧಿಯೂ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ನಾಶದಿಂದ ಈಗ ಅನೇಕ ಹತ್ಯೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.'

Verse 37

जननी मे पिता वृद्धो भ्रातरश्च तपस्विनः । भ्रातृजाया मरिष्यन्ति मयि पञ्चत्वमागते

ನನ್ನ ತಾಯಿ, ವೃದ್ಧ ತಂದೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳಾದ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಅತ್ತಿಗೆಯರು—ನಾನು ಮರಣಿಸಿದರೆ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 38

एता हत्या भविष्यन्ति कथं शुद्धिर्भवेत्तव । उपायं कथयिष्यामि तं कर्तुं यदि मन्यसे

ಈ ಹತ್ಯೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ನಿನಗೆ ಶುದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ನಿನಗೆ ಸಮ್ಮತವಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿನಗೊಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 39

चित्रसेन उवाच । उपायः कथ्यतां मेऽद्य यस्ते मनसि वर्तते । करिष्ये तमहं सर्वं यत्नेनापि महामुने

ಚಿತ್ರಸೇನನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಇಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'

Verse 40

ऋक्षशृङ्ग उवाच । पृच्छामि त्वां कथं को वा कुतस्त्वमिह चागतः । ब्रह्मक्षत्रविशां मध्ये को भवानुत शूद्रजः

ಋಕ್ಷಶೃಂಗನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ—ನೀನು ಯಾರು, ಎಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುವೆ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರು, ಅಥವಾ ಶೂದ್ರನೇ?'

Verse 41

चित्रसेन उवाच । नाहं शूद्रोऽस्मि भोस्तात न वैश्यो ब्राह्मणो न वा । न चान्त्यजोऽस्मि विप्रेन्द्र क्षत्रियोऽस्मि महामुने

ಚಿತ್ರಸೇನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಾತ! ನಾನು ಶೂದ್ರನಲ್ಲ, ವೈಶ್ಯನಲ್ಲ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಅಲ್ಲ. ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ನಾನು ಅಂತ್ಯಜನೂ ಅಲ್ಲ; ಹೇ ಮಹಾಮುನಿ, ನಾನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನು.

Verse 42

धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सर्वसत्त्वहिते रतः । अकामात्पातकं जातं कथं शुद्धिर्भविष्यति

ನಾನು ಧರ್ಮಜ್ಞನು, ಕೃತಜ್ಞನು, ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ಅನಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ಪಾತಕ ಸಂಭವಿಸಿದೆ—ಇನ್ನು ಶುದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುವುದು?

Verse 43

ऋक्षशृङ्ग उवाच । मां गृहीत्वा आश्रमं गच्छ यत्र तौ पितरौ मम । आवेदयस्व चात्मानं पुत्रघातिनमातुरम्

ಋಕ್ಷಶೃಂಗನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಇಬ್ಬರೂ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಇರುವ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಸು—ಪುತ್ರಘಾತದ ಪಾಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದವನೆಂದು.

Verse 44

ते दृष्ट्वा मां करिष्यन्ति कारुण्यं च तवोपरि । उपायं कथयिष्यन्ति येन शान्तिर्भविष्यति

ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರುವರು. ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುವುದೋ ಅದನ್ನು ಅವರು ಹೇಳುವರು.

Verse 45

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चित्रसेनो नृपोत्तम । स्कन्धे कृत्वा तु तं विप्रं जगामाश्रमसन्निधौ

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನೃಪೋತ್ತಮನಾದ ರಾಜ ಚಿತ್ರಸೇನನು ಆ ವಿಪ್ರನನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 46

न शक्नोति यदा वोढुं विश्राम्यति पुनःपुनः । तावत्पश्यति तं विप्रं मूर्छितं विकलेन्द्रियम्

ಅವನು ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿ ಮರುಮರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಶಿಥಿಲವಾದವನಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು।

Verse 47

मुमोच चित्रसेनस्तं छायायां वटभूरुहः । वस्त्रं चतुर्गुणं कृत्वा चक्रे वातं मुहुर्मुहुः

ಚಿತ್ರಸೇನನು ಅವನನ್ನು ಆಲಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿ ಇಟ್ಟನು; ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಮಡಚಿ ಮರುಮರು ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದನು।

Verse 48

पश्यतस्तस्य राजेन्द्र ऋक्षशृङ्गो महातपाः । पञ्चत्वमगमच्छीघ्रं ध्यानयोगेन योगवित्

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಅವನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಯೋಗವಿದನಾದ ಋಕ್ಷಶೃಂಗನು ಧ್ಯಾನಯೋಗದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪಂಚತ್ವ (ಮರಣ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು।

Verse 49

दाहयामास तं विप्रं विधिदृष्टेन कर्मणा । स्नानं कृत्वा स शोकार्तो विललाप मुहुर्मुहुः

ಅವನು ವಿಧಿನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕರ್ಮದಂತೆ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದಹನಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶೋಕಾಕುಲನಾಗಿ ಮರುಮರು ಅಳಲಾಡಿದನು।

Verse 53

। अध्याय

ಇತಿ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತಿ.