Adhyaya 231

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तथैव तीर्थस्तबकान् वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः । यैस्तु तीर्थावलीगुम्फः पूर्वोक्तैरेकतः कृतः

ಶ್ರೀಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಋಷಿಸತ್ತಮರೇ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ತೀರ್ಥಗಳ ‘ಸ್ತಬಕ’ (ಗುಚ್ಛ)ಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವೆನು; ಅವುಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ತೀರ್ಥಾವಳಿ ಒಂದೇ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಗುಂಫಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 2

विभक्तो भक्तलोकानामानन्दप्रथनः शुभः । मृकण्डतनयः पूर्वं प्राह पार्थाय पृच्छते

ಭಕ್ತಜನರಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಹರಡುವ, ಶುಭಕರ ಹಾಗೂ ಹಿತಕರವಾದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮೃಕಂಡುವಿನ ಪುತ್ರ (ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ)ನು ಹಿಂದೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 3

यथा तथाहं वक्ष्यामि तीर्थानां स्तबकानिह । शिवाम्बुपानजा पुण्या रेवा कल्पलता किल

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳ ಸ್ತಬಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವೆನು. ಪುಣ್ಯ ರೇವೆಯು ಶಿವನ ಜಲಪಾನದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಇಚ್ಛಾಪೂರಕ ಕಲ್ಪಲತೆಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದೆ.

Verse 4

तीरद्वयोद्भूततीर्थप्रसूनैः पुष्पिता शुभा । यत्पुण्यगन्धलक्ष्म्या वै त्रैलोक्यं सुरभीकृतम्

ಆ ಶುಭದೇವಿ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ತೀರ್ಥರೂಪ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಪಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳ ಪುಣ್ಯ ಸುಗಂಧ-ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಕಿರಣದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಸುಗಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 5

तत्पुष्पमकरन्दस्य रसास्वादविदुत्तमः । भ्रमरः खलु मार्कण्डो मुनिर्मतिमतां वरः

ಆ ತೀರ್ಥರೂಪ ಪುಷ್ಪಗಳ ಮಕರಂದರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿಪುಣನಾದ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭ್ರಮರನಂತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 6

तत्पुष्पमालां हृदये तीर्थस्तबकचित्रिताम् । दधाति सततं पुण्यां मुनिर्भृगुकुलोद्वहः । तस्याः स्तबकसंस्थानं वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः

ತೀರ್ಥಸ್ತಬಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪುಣ್ಯಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಭೃಗುಕುಲದ ಗರ್ವವಾದ ಮುನಿ ಸದಾ ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಈಗ ನಾನು ಆ ಗುಚ್ಛಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 7

ओङ्कारतीर्थमारभ्य यावत्पश्चिमसागरम् । संगमाः पञ्चत्रिंशद्वै नदीनां पापनाशनाः

ಓಂಕಾರತೀರ್ಥದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಾಗರವರೆಗೆ ನದಿಗಳ ಪಾಪನಾಶಕವಾದ ಮுப்பತ್ತೈದು ಸಂಗಮಗಳಿವೆ.

Verse 8

दशैकमुत्तरे तीरे सत्रिविंशति दक्षिणे । पञ्चत्रिंशत्तमः श्रेष्ठो रेवासागरसङ्गमः

ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು (ಸಂಗಮಗಳು) ಇವೆ; ಮுப்பತ್ತೈದನೆಯದು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ರೇವಾ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮ.

Verse 9

सङ्गमः सहितान्येवं रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि द्विजोत्तमाः

ಹೀಗೆ ಸಂಗಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರೇವಾ ನದಿಯ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾಲ್ಕುನೂರು ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ.

Verse 10

त्रिशतं शिवतीर्थानि त्रयीस्त्रिंशत्समन्वितम् । तत्रापि व्यक्तितो वक्ष्ये शृणुध्वं तानि सत्तमाः

ಶಿವತೀರ್ಥಗಳು ಮೂರು ನೂರು; ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಸೇರಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವೆನು—ಹೇ ಸಜ್ಜನರೇ, ಕೇಳಿರಿ।

Verse 11

मार्कण्डेश्वरतीर्थानि दश तेषु मुनीश्वराः । दशादित्यभवान्यत्र नवैव कपिलेश्वराः

ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರರೇ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥಗಳು ಹತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಹತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು, ಮತ್ತು ಕಪಿಲೇಶ್ವರಗಳು ಒಂಬತ್ತೇ ಇವೆ।

Verse 12

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

ಸೋಮನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು ಎಂಟು; ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಮದೇಶ್ವರಗಳಿವೆ. ನಂತರ ಕೋಟಿತೀರ್ಥಗಳು ಎಂಟು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರಗಳು ಏಳು ಇವೆ।

Verse 13

नागेश्वराश्च सप्तैव रेवातीरद्वयेऽपि तु । सप्तैव वह्निविहितान्यथाप्यावर्तसप्तकम्

ರೇವಾ ನದಿಯ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗೇಶ್ವರಗಳು ಏಳೇ ಇವೆ. ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವುಗಳೂ ಏಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಆವರ್ತ-ಸಪ್ತಕ ಎಂಬ ಭ್ರಮರ-ತೀರ್ಥಗಳ ಸಮೂಹವೂ ಇದೆ।

Verse 14

केदारेश्वरतीर्थानि पञ्च पञ्चेन्द्रजानि च । वरुणेशाश्च पञ्चैव पञ्चैव धनदेश्वराः

ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥಗಳು ಐದು; ಇಂದ್ರಜ (ಇಂದ್ರಸಂಬಂಧಿ) ಸ್ಥಳಗಳೂ ಐದು. ವರುಣೇಶಗಳೂ ಐದು, ಹಾಗೆಯೇ ಧನದೇಶ್ವರಗಳೂ ಐದೇ ಇವೆ।

Verse 15

देवतीर्थानि पञ्चैव चत्वारो वै यमेश्वराः । वैद्यनाथाश्च चत्वारश्चत्वारो वानरेश्वराः

ದೇವತೀರ್ಥಗಳು ಐದು; ಯಮೇಶ್ವರಗಳು ನಾಲ್ಕು. ವೈದ್ಯನಾಥಗಳೂ ನಾಲ್ಕು; ವಾನರೇಶ್ವರಗಳೂ ನಾಲ್ಕು.

Verse 16

अङ्गारेश्वरतीर्थानि तावन्त्येव मुनीश्वराः । सारस्वतानि चत्वारि चत्वारो दारुकेश्वराः

ಓ ಮುನೀಶ್ವರರೇ! ಅಂಗಾರೇಶ್ವರ-ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಸಾರಸ್ವತ-ತೀರ್ಥಗಳು ನಾಲ್ಕು; ದಾರುಕೇಶ್ವರಗಳೂ ನಾಲ್ಕು.

Verse 17

गौतमेश्वरतीर्थानि त्रीणि रामेश्वरास्त्रयः । कपालेश्वरतीर्थानि त्रीणि हंसकृतानि च

ಗೌತಮೇಶ್ವರ-ತೀರ್ಥಗಳು ಮೂರು; ರಾಮೇಶ್ವರಗಳೂ ಮೂರು. ಕಪಾಲೇಶ್ವರ-ತೀರ್ಥಗಳು ಮೂರು; ಹಂಸಕೃತ (ಹಂಸ ಸ್ಥಾಪಿತ) ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಮೂರು.

Verse 18

त्रीण्येव मोक्षतीर्थानि त्रयो वै विमलेश्वराः । सहस्रयज्ञतीर्थानि त्रीण्येव मुनिरब्रवीत्

ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ತೀರ್ಥಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಮೂರು; ವಿಮಲೇಶ್ವರಗಳೂ ಮೂರು. ಸಹಸ್ರಯಜ್ಞ-ತೀರ್ಥಗಳೂ ನಿಖರವಾಗಿ ಮೂರು ಎಂದರು.

Verse 19

भीमेश्वरास्त्रयः ख्याताः स्वर्णतीर्थानि त्रीणि च । धौतपापद्वयं प्रोक्तं करञ्जेशद्वयं तथा

ಭೀಮೇಶ್ವರಗಳು ಮೂರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಸ್ವರ್ಣ-ತೀರ್ಥಗಳೂ ಮೂರು. ಧೌತಪಾಪ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕರಂಜೇಶವೂ ಎರಡು.

Verse 20

ऋणमोचनतीर्थे द्वे तथा स्कन्देश्वरद्वयम् । दशाश्वमेधतीर्थे द्वे नन्दीतीर्थद्वयं द्विजाः

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಇಲ್ಲಿ ಋಣಮೋಚನ-ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡು; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಕಂದೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಎರಡು. ದಶಾಶ್ವಮೇಧ-ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡು; ನಂದೀ-ತೀರ್ಥಗಳ ಜೋಡಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 21

मन्मथेशद्वयं चैव भृगुतीर्थद्वयं तथा । पराशरेश्वरौ द्वौ च अयोनीसंभवद्वयम्

ಮನ್ಮಥೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಎರಡು; ಹಾಗೆಯೇ ಭೃಗು-ತೀರ್ಥಗಳೂ ಎರಡು. ಪರಾಶರೇಶ್ವರ ಸ್ಥಳಗಳು ಎರಡು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ‘ಅಯೋನೀಸಂಭವ’ ಎಂಬ ಜೋಡಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 22

व्यासेश्वरद्वयं प्रोक्तं पितृतीर्थद्वयं तथा । नन्दिकेश्वरतीर्थे द्वे द्वौ च गोपेश्वरौ स्मृतौ

ವ್ಯಾಸೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎರಡು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಪಿತೃ-ತೀರ್ಥಗಳೂ ಎರಡು. ನಂದಿಕೇಶ್ವರ-ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡು; ಗೋಪೇಶ್ವರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಎರಡು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

मारुतेशद्वयं तद्वद्द्वौ च ज्वालेश्वरौ स्मृतौ । शुक्लतीर्थद्वयं पुण्यमप्सरेशद्वयं तथा

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾರುತೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಎರಡು; ಜ್ವಾಲೇಶ್ವರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಎರಡು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ಲ-ತೀರ್ಥಗಳ ಜೋಡಿ ಪುಣ್ಯಕರ; ಅಪ್ಸರೇಶ್ವರ ಜೋಡಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

ಪಿಪ್ಪಲೇಶ್ವರ-ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡು; ಅವು ಮाण्डವ್ಯೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹಾಗೆಯೇ ಭೃಗುಕುಲ-ಶ್ರೇಷ್ಠನು ದ್ವೀಪೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಜೋಡಿಯನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರೇಶ್ವರ-ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡು; ಅಶೋಕೇಶ್ವರ ಜೋಡಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 25

द्वे योधनपुरे चैव रोहिणीतीर्थकद्वयम् । लुङ्केश्वरद्वयं ख्यातमाख्यानं मुनिना तथा

ಯೋಧನಪುರದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ರೋಹಿಣೀ-ತೀರ್ಥಗಳ ಜೋಡಿಯೂ ಇದೆ. ಲುಂಕೇಶ್ವರದ ಜೋಡಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಎಂದು ಮುನಿಯ ವೃತ್ತಾಂತ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 26

सैकोनविंशतिशतं तीर्थान्येकैकशो द्विजाः । स्तबकेषु कृतं तीर्थं द्विशतं सचतुर्दशम्

ಓ ದ್ವಿಜರೇ! ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಣಿಸಿದರೆ ತೀರ್ಥಗಳು ನೂರ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು. ‘ಸ್ತಬಕ’ (ಗುಚ್ಛ)ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ತೀರ್ಥಗಳು ಎರಡೂ ನೂರ ಹದಿನಾಲ್ಕು.

Verse 27

शैवान्येतानि तीर्थानि वैष्णवानि च सत्तमाः । शृणुध्वं प्रोच्यमानानि ब्राह्मशाक्तानि च क्रमात्

ಓ ಸತ್ತಮರೇ! ಇವು ಶೈವ ತೀರ್ಥಗಳು, ವೈಷ್ಣವ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಹೌದು. ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮ (ಬ್ರಹ್ಮಸಂಬಂಧಿ) ಮತ್ತು ಶಾಕ್ತ (ದೇವೀಸಂಬಂಧಿ) ತೀರ್ಥಗಳ ವರ್ಣನೆ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 28

अष्टविंशतितीर्थानि वैष्णवान्यब्रवीन्मुनिः । तेषु वाराहतीर्थानि षडेव मुनिसत्तमाः

ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು: ವೈಷ್ಣವ ತೀರ್ಥಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಆರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರಾಹ-ತೀರ್ಥಗಳು.

Verse 29

चत्वारि चक्रतीर्थानि शेषाण्यष्टादशैव हि । विष्णुनाधिष्ठितान्येव प्राह पूर्वं मृकण्डजः

ನಾಲ್ಕು ಚಕ್ರ-ತೀರ್ಥಗಳು; ಉಳಿದವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಯುಕ್ತ—ಎಂದು ಮೃಕಂಡಜ (ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ) ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 30

तथैव ब्रह्मणा सिद्ध्यै सप्ततीर्थान्यवीवदत् । त्रिषु च ब्रह्मणः पूजा ब्रह्मेशाश्चतुरोऽपरे । अष्टाविंशन्मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಏಳು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳು ಬ್ರಹ್ಮೇಶ-ತೀರ್ಥಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹೀಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೂ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಾನು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದೆನು.

Verse 31

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

ಇದು ಅತുല ಪವಿತ್ರ; ಇದು ಪರಮ ಪಾಪಹರ. ನರ್ಮದೆಯ ಈ ಪುಣ್ಯಚರಿತ—ಈ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ—ಮುನಿಯಿಂದ ಭಾಷಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 32

सूत उवाच । एवमुद्देशतः प्रोक्तो रेवातीर्थक्रमो मया । यथा पार्थाय संक्षेपान्मार्कण्डो मुनिरब्रवीत्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ರೇವಾ ತೀರ್ಥಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು; ಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಒಮ್ಮೆ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ (ಅರ್ಜುನನಿಗೆ) ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿದಂತೆ.

Verse 33

अवान्तराणि तीर्थानि तेषु गुप्तान्यनेकशः । यत्र यावत्प्रमाणानि तान्याकर्णयतानघाः

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅವಾಂತರ (ಉಪ) ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗುಪ್ತವಾಗಿವೆ. ಹೇ ನಿರ್ದೋಷಿಗಳೇ, ಅವು ಎಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟರವರೆಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಕೇಳಿರಿ.

Verse 34

ओङ्कारतीर्थपरितः पर्वतादमरकण्टात् । क्रोशद्वये सर्वदिक्षु सार्धकोटीत्रयी मता

ಅಮರಕಂಟ ಪರ್ವತದಿಂದ ಓಂಕಾರ-ತೀರ್ಥದ ಸುತ್ತಲೂ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರೋಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ, ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಕೋಟಿ (ತೀರ್ಥಗಳ) ಪವಿತ್ರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 35

तीर्थानां संख्यया गुप्तप्रकटानां द्विजोत्तमाः । कोटिरेका तु तीर्थानां कपिलासङ्गमे पृथक्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಗುಪ್ತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಟ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಿದಾಗ, ಕಪಿಲಾ-ಸಂಗಮದಲ್ಲೇ ಮಾತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 36

अशोकवनिकायाश्च तीर्थं लक्षं प्रतिष्ठितम् । शतमं गारगर्तायाः सङ्गमे मुनिसत्तमाः

ಅಶೋಕ-ವನಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ಮತ್ತು ಗಾರಗರ್ಥಾ-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನೂರು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ.

Verse 37

तीर्थानामयुतं तद्वत्कुब्जायाः सङ्गमे स्थितम् । शतं हिरण्यगर्भायाः सङ्गमे समवस्थितम्

ಕುಬ್ಜಾ-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ; ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಾ-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನೂರು ತೀರ್ಥಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 38

तीर्थानामष्टषष्टिश्च विशोकासङ्गमे स्थिता । तथा सहस्रं तीर्थानां संस्थितं वागुसङ्गमे

ವಿಶೋಕಾ-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೆಂಟು ತೀರ್ಥಗಳು ಇವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವಾಗು-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 39

शतं सरस्वतीसङ्गे शुक्लतीर्थे शतद्वयम् । सहस्रं विष्णुतीर्थेषु महिष्मत्यामथायुतम्

ಸರಸ್ವತೀ-ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನೂರು ತೀರ್ಥಗಳು; ಶುಕ್ಲ-ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನೂರು. ವಿಷ್ಣು-ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ, ಮತ್ತು ಮಹೀಷ್ಮತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ.

Verse 40

शूलभेदे च तीर्थानां साग्रं लक्षं स्थितं द्विजाः । देवग्रामे सहस्रं च तीर्थानां मुनिरब्रवीत्

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಶೂಲಭೇದದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಸಾಗ್ರ ಲಕ್ಷ (ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ದೇವಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಸಹಸ್ರವೆಂದು ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದರು.

Verse 41

लुङ्केश्वरे च तीर्थानां साग्रा सप्तशती स्थिता । तीर्थान्यष्टोत्तरशतं मणिनद्याश्च सङ्गमे । वैद्यनाथे च तीर्थानां शतमष्टाधिकं विदुः

ಲುಙ್ಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಸಾಗ್ರ ಸಪ್ತಶತಿ (ಏಳುನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಇವೆ. ಮಣಿನದಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನೂರ ಎಂಟು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ. ವೈದ್ಯನಾಥದಲ್ಲಿಯೂ ತೀರ್ಥಗಳು ನೂರ ಎಂಟೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

एवं तावत्प्रमाणानि तीर्थे कुम्भेश्वरे द्विजाः । साग्रं लक्षं च तीर्थानां स्थितं रेवोरसङ्गमे

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಕುಂಭೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟರವರೆಗೆ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣ (ಗಣನೆ) ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರೇವೋರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ತೀರ್ಥಗಳು ಸಾಗ್ರ ಲಕ್ಷ (ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 43

ततश्चाप्यधिकानि स्युरिति मार्कण्डभाषितम् । अष्टाशीतिसहस्राणि व्यासद्वीपाश्रितानि च

ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇವೆ ಎಂದು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು. ವ್ಯಾಸದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ತೀರ್ಥಗಳು ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ಸಾವಿರವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 44

सङ्गमे च करञ्जायाः स्थितमष्टोत्तरायुतम् । एरण्डीसङ्गमे तद्वत्तीर्थान्यष्टाधिकं शतम्

ಕರಂಜಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಂಟು (10008) ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಎರಣ್ಡೀ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ರೀತಿ ನೂರ ಎಂಟು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ.

Verse 45

धूतपापे च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । स्कन्दतीर्थे शतं पुण्यं तीर्थानां मुनिरुक्तवान्

ಧೂತಪಾಪದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೆಂಟು ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಸ್ಕಂದತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೂರು ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಮುನಿಯು ಘೋಷಿಸಿದನು.

Verse 46

कोहनेश च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । सार्धकोटी च तीर्थानां स्थिता वै कोरिलापुरे

ಕೋಹನೇಶದಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೆಂಟು ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಕೋರಿಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದೂವರೆ ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 47

रामकेशवतीर्थे च सहस्रं साग्रमुक्तवान् । अस्माहके सहस्रं च तीर्थानि निवसन्ति हि

ರಾಮಕೇಶವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅಸ್ಮಾಹಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 48

लक्षाष्टकं सहस्रे द्वे शुक्लतीर्थे द्विजोत्तमाः । तीर्थानि कथयामास पुरा पार्थाय भार्गवः

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಶುಕ್ಲತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಾರ್ಗವನು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ—ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 49

शतमष्टाधिकं प्राह प्रत्येकं सङ्गमेषु च । नदीनामवशिष्टानां कावेरीसङ्गमं विना

ಕಾವೇರಿ ಸಂಗಮವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ನದಿಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಗಮದಲ್ಲೂ ಅವನು ತಲಾ ನೂರ ಎಂಟು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 50

कावेर्याः सङ्गमे विप्राः स्थिता पञ्चशती तथा । तीर्थानां पर्वसु तथा विशेषो मुनिनोदितः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಕಾವೇರಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಐನೂರು ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುಣ್ಯಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೀರ್ಥಗಳ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮುನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 51

मोक्षतीर्थं हि सत्प्राहुः पुराणपुरुषाश्रितम् । भृगोः क्षेत्रे च तीर्थानां कोटिरेका समाश्रिता

ಸತ್ಪುರುಷರು ಇದನ್ನು ‘ಮೋಕ್ಷತೀರ್ಥ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಆದಿಪುರುಷನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದೆ. ಭೃಗು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಒಂದು ತೀರ್ಥಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 52

साधिकानामृषिश्रेष्ठा वक्तुं शक्तो हि को भवेत् । सर्वामराश्रयं प्रोक्तं सर्वतीर्थाश्रयं तथा

ಹೇ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಯಾರು ಶಕ್ತರು? ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಆಶ್ರಯವೆಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಗಳ ಆಶ್ರಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 53

त्रिषु लोकेषु विख्यातं पूजितं सिद्धिसाधनम् । भारभूत्यां च तीर्थानां स्थितमष्टोत्तरं शतम्

ಇದು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಪೂಜಿತ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಿಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಭಾರಭೂತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನೂರ ಎಂಟು ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 54

अक्रूरेश्वरतीर्थे च सार्धं तीर्थशतं स्थितम् । विमलेश्वरतीर्थे तु रेवासागरसङ्गमे । दशायुतानि तीर्थानां साधिकान्यब्रवीन्मुनिः

ಅಕ್ರೂರೆಶ್ವರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೂರ ಐವತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ರೇವಾ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಲೇಶ್ವರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮುನಿಯು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಇವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

Verse 231

अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ. (ಅಧ್ಯಾಯ ಸೂಚಕ)