
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ರಾಜ/ಭೂಪಾಲನಿಗೆ ಉಪಸಂಹಾರರೂಪವಾಗಿ ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಿವ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಶಿವಪ್ರಿಯವಾದ ಪುರಾಣವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಈಗ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿನಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನರ್ಮದೆಯ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅಸಂಖ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಫಲಶ್ರುತಿ—ನರ್ಮದಾಚರಿತವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ವಿಸ್ತೃತ ವೇದಪಠಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಯಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯಕರ; ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಶಿವಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ, ರುದ್ರಗಣಸಾಂಗತ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ತೀರ್ಥದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಸ್ತುತಿ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೂ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಫಲಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಭಾರೀ ಅಪರಾಧಗಳೂ ನರ್ಮದಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೋಪಹಾರಗಳಿಂದ ಆರಾಧನೆ, ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದು ದ್ವಿಜನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವ ಮಹಿಮೆ, ಹಾಗೂ ಸರ್ವಜನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಗಳಪ್ರಾರ್ಥನೆ—ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ರೇವಾ/ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ಜಗತ್ಪಾವನಿ, ಧರ್ಮಪ್ರದೆಯೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं ते कथितं राजन्पुराणं धर्मसंहितम् । शिवप्रीत्या यथा प्रोक्तं वायुना देवसंसदि
ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಧರ್ಮಸಂಹಿತಾರೂಪವಾದ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಿದೆನು; ದೇವಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯುವು ಶಿವಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಪ್ರೋಕ್ತ ಮಾಡಿದಂತೆ।
Verse 2
षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिस्तथैव च । आदिमध्यावसानेषु नर्मदायां पदे पदे
ನರ್ಮದೆಯ ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ—ಪದೆ ಪದೆ—ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಪವಿತ್ರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಗಳು ಇವೆ।
Verse 3
मया द्वादशसाहस्री संहिता या श्रुता पुरा । देवदेवस्य गदतः साम्प्रतं कथिता तव
ದೇವದೇವನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನೇ ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕಥಿಸಿದೆನು।
Verse 4
पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वतेऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव
ಓ ಭೂಪಾಲನೇ, ಅಮರಕಂಟಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು।
Verse 5
नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु तस्यास्ति यत्फलम् । यत्फलं सर्ववेदैः स्यात्सषडङ्गपदक्रमैः
ನರ್ಮದೆಯ ಪುಣ್ಯಚರಿತವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದರ ಫಲವೇನು ಎಂದರೆ—ಷಡಂಗಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳನ್ನು ಪದಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಠಿಸಿದ ಫಲವು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಫಲ ಇದರಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 6
पठितैश्च श्रुतैर्वापि तस्माद्बहुतरं भवेत् । सत्रयाजी फलं यत्र लभते द्वादशाब्दिकम्
ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೂ ಶ್ರವಿಸಿದರೂ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶ ವರ್ಷ ಸತ್ರಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ದೊರಕುವ ಪುಣ್ಯಫಲವೇ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 7
चरिते तु श्रुते देव्या लभते तादृशं फलम् । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नात्वा सागरमादितः
ದೇವಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಶ್ರವಿಸಿದರೆ ಅಂಥದೇ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಸಾಗರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ.
Verse 8
सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्
ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲ, ಅವಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಶ್ರವಿಸಿದರೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿ–ಮಧ್ಯ–ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಕೇಳಿದ ಈ ಶುಭ ನರ್ಮದಾಚರಿತ್ರವು ಅದೇ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 9
यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु । स प्राप्य शिवसंस्थानं रुद्रकन्यासमावृतः
ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರವಿಸುವ ನರನ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೇಳು. ಅವನು ಶಿವಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದು ರುದ್ರಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸತ್ಕೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 10
रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । एतद्धर्ममुपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमम्
ರುದ್ರನ ಅನುಚರನಾಗಿ ಅವನು ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಧರ್ಮೋಪಾಖ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 11
देशे वा मण्डले वापि वा ग्रामे नगरेऽपि वा । गृहे वा तिष्ठते यस्य चातुर्वर्ण्यस्य भारत
ಹೇ ಭಾರತ! ದೇಶದಲ್ಲಾಗಲಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಾಗಲಿ ನಗರದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಮನೆಯೊಳಗಾದರೂ—ಯಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವು ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೋ…
Verse 12
स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः । त्रिविधं कारणं लोके धर्मपन्थानमुत्तमम्
ಅವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅವನೇ ಸాక్షಾತ್ ಶಿವ, ಅವನೇ ದೇವ ಜನಾರ್ದನ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದೇ ತ್ರಿವಿಧ ಕಾರಣ—ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮೋತ್ತಮ ಪಥ.
Verse 13
देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । श्रुत्वेश्वरमुखात्पार्थ मयापि तव कीर्तितम्
ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವು ದೇವತೆಗಳ ಗುರು, ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಪರಮ ಕಾರಣ. ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಈಶ್ವರನ ಮುಖದಿಂದ ಕೇಳಿ ನಾನೂ ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 14
दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । प्रधानतः सुपुण्यानि कथितानि विशेषतः
ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಾದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಪ್ರದ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 15
स्पर्शनाद्दर्शनात्तेषां कीर्तनाच्छ्रवणात्तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ, ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ಶ್ರವಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 16
इदं यः शृणुयान्नित्यं पुराणं शिवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदविद्यावान् क्षत्रियो विजयी भवेत्
ಯಾರು ನಿತ್ಯವೂ ಶಿವಭಾಷಿತವಾದ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡುವರೋ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವೇದವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನಾಗುವನು; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ವಿಜಯಿಯಾಗುವನು.
Verse 17
धनभागी भवेद्वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत् । सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं नारी श्रुत्वाप्नुयाद्धनम्
ವೈಶ್ಯನು ಧನಭಾಗ್ಯವಂತನಾಗುವನು; ಶೂದ್ರನು ಧರ್ಮದ ಪಾಲುದಾರನಾಗುವನು; ಸ್ತ್ರೀ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಸೌಭಾಗ್ಯ, ಸಂತಾನ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಳು.
Verse 18
ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । माहात्म्यं नर्मदायास्तु श्रुत्वा पापबहिष्कृताः
ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನ, ಸುರಾಪ, ಕಳ್ಳ, ಗುರುತಲ್ಪಗ—ನರ್ಮದೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವರ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 19
पापभेदी कृतघ्नश्च स्वामिविश्वासघातकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः
ಧರ್ಮಭೇದಿ, ಕೃತಘ್ನ, ಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತಕ, ಗೋಘ್ನ, ವಿಷಪ್ರಯೋಗಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ಯಾವಿಕ್ರಯಕಾರಕನೂ ಸಹ.
Verse 20
एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः । ये पुनर्भावितात्मानः शृण्वन्ति सततं नृप
ಇವರು ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಹೇ ನೃಪ, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರು ಸದಾ ಶ್ರವಣಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 21
पूजयन्त इदं देवाः पूजिता गुरवश्च तैः । नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः
ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಗುರುಗಳೂ ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅದರಿಂದ ನರ್ಮದಾ ದೇವಿಯೂ ಪೂಜಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನೂ ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 22
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः । पूजितं परया भक्त्या शास्त्रमेतत्फलप्रदम्
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ—ಸುಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಅಲಂಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ—ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಫಲಪ್ರದ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.
Verse 23
लेखापयित्वा सकलं नर्मदाचरितं शुभम् । उत्तमं सर्वशास्त्रेभ्यो यो ददाति द्विजन्मने
ಯಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುಭ ನರ್ಮದಾ-ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿಸಿ, ಅದನ್ನು—ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದಾಗಿ—ದ್ವಿಜನಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ) ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ…
Verse 24
नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः
ನರ್ಮದೆಯ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲ ಏನೋ, ಅದೇ ಫಲವನ್ನು ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
Verse 25
एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्
ಈ ಪುರಾಣವು ರುದ್ರನು ಉಕ್ತಿಸಿದದು; ಇದು ಮಹಾಪುಣ್ಯಫಲಪ್ರದ—ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದ, ಪುತ್ರಪ್ರದ, ಮಂಗಳಕರ, ಯಶಪ್ರದ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ.
Verse 26
सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम्
ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಇದು ಸರ್ವಪಾಪಹರವಾಗಿದ್ದು ದುಃಖ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೇ ರಾಜನ್, ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಶ್ರವಣಿಸುವವರಿಗೂ ಸರ್ವ ಅಭೀಷ್ಟಾರ್ಥಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 27
शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः
ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ, ಶಿವಮಯ ಮಂಗಳ ಇರಲಿ. ಲೋಕಗಳು ನಿರಾಮಯವಾಗಿರಲಿ. ಗೋವುಗಳಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಸ್ವಸ್ತಿ ಇರಲಿ. ಧರ್ಮಾತ್ಮರ ಆಶ್ರಯವಾದ ಧರ್ಮವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರಲಿ.
Verse 28
नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा
ನರಕಾಂತಕರಿ, ತೀರ್ಥಸಂಪನ್ನ, ವಿಶ್ವಪಾವನಿ ರೇವಾ—ನರ್ಮದಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ—ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ನಿನಗೆ ಸದಾ ಧರ್ಮದಾಯಿನಿಯಾಗಿಯೂ ಶಾಂತಿ-ಸೌಖ್ಯದಾಯಿನಿಯಾಗಿಯೂ ಇರಲಿ.