Adhyaya 227

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । एतानि तव संक्षेपात्प्राधान्यात्कथितानि च । न शक्तो विस्तराद्वक्तुं संख्यां तीर्थेषु पाण्डव

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪಾಂಡವ! ಇವುಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.

Verse 2

एषा पवित्रा विमला नदी त्रैलोक्यविश्रुता । नर्मदा सरितां श्रेष्ठा महादेवस्य वल्लभा

ಈ ನದಿ ಪವಿತ್ರವೂ ನಿರ್ಮಲವೂ ಆಗಿ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನರ್ಮದೆ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ವಲ್ಲಭೆ.

Verse 3

मनसा संस्मरेद्यस्तु नर्मदां सततं नृप । चान्द्रायणशतस्याशु लभते फलमुत्तमम्

ಹೇ ರಾಜನೇ! ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶೀಘ್ರವೇ ನೂರು ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಗಳ ಸಮಾನವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 4

अश्रद्दधानाः पुरुषा नास्तिकाश्चात्र ये स्थिताः । पतन्ति नरके घोरे प्राहैवं परमेश्वरः

ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಪುರುಷರೂ ನಾಸ್ತಿಕರೂ ಘೋರ ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ—ಎಂದು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 5

नर्मदां सेवते नित्यं स्वयं देवो महेश्वरः । तेन पुण्या नदी ज्ञेया ब्रह्महत्यापहारिणी

ಸ್ವಯಂ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ನಿತ್ಯ ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಪರಮ ಪುಣ್ಯನದಿ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪವನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡುವವಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 6

इयं माहेश्वरी गङ्गा महेश्वरतनूद्भवा । प्रोक्ता दक्षिणगङ्गेति भारतस्य युधिष्ठिर

ಇದು ಮಾಹೇಶ್ವರಿ ಗಂಗೆಯಾಗಿದೆ, ಮಹೇಶ್ವರನ ತನುವಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಹೇ ಭಾರತನಂದನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಇವಳನ್ನು ‘ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

जाह्नवी वैष्णवी गङ्गा ब्राह्मी गङ्गा सरस्वती । इयं माहेश्वरी गङ्गा रेवा नास्त्यत्र संशयः

ಜಾಹ್ನವೀ ವೈಷ್ಣವೀ ಗಂಗೆಯಾಗಿದೆ, ಸರಸ್ವತೀ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಗಂಗೆಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಈ ರೇವೆಯೇ ಮಾಹೇಶ್ವರಿ ಗಂಗಾ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 8

यथा हि पुरुषे देवस्त्रैमूर्तत्वमुपाश्रितः । ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यं न भेदस्तत्र वै यथा । तथा सरित्त्रये पार्थ भेदं मनसि मा कृथाः

ಒಬ್ಬನೇ ದೇವನು ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ ಎಂಬ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಭೇದವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇದ ಮಾಡಬೇಡ.

Verse 9

कोटिशो ह्यत्र तीर्थानि लक्षशश्चापि भारत । तथा सहस्रशो रेवातीरद्वयगतानि तु

ಹೇ ಭಾರತ, ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು, ಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಸಹ ಇವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರೇವೆಯ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.

Verse 10

वृक्षान्तरिक्षसंस्थानि जलस्थलगतानि च । कः शक्तस्तानि निर्णेतुं वागीशो वा महेश्वरः

ಕೆಲವು ತೀರ್ಥಗಳು ಮರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಆಕಾಶಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಕೆಲವು ಜಲದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಅವನ್ನು ಯಾರು ಎಣಿಸಬಲ್ಲರು—ವಾಣಿಯ ಸ್ವಾಮಿ ವಾಗೀಶನೋ, ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಮಹೇಶ್ವರನೋ?

Verse 11

स्मरणाज्जन्मजनितं दर्शनाच्च त्रिजन्मजम् । सप्तजन्मकृतं नश्येत्पापं रेवावगाहनात्

ರೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಈ ಜನ್ಮಜನಿತ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವಳ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ; ರೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಪಾಪವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 12

देवकार्यं कृतं तेन अग्नयो विधिवद्धुताः । वेदा अधीताश्चत्वारो येन रेवावगाहिता

ಯಾರು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ರೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೋ, ಅವರಿಂದ ದೇವಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ; ಅಗ್ನಿಗಳು ವಿಧಿವತ್ ಹೋಮದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾದಂತೆಯೂ, ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ಅಧ್ಯಯನವಾದಂತೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ।

Verse 13

प्राधान्याच्चापि संक्षेपात्तीर्थान्युक्तानि ते मया । न शक्यो विस्तरः पार्थ श्रोतुं वक्तुं च वै मया

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಮಹತ್ವದಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾರೇನು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 14

युधिष्ठिर उवाच । विधानं च यमांश्चैव नियमांश्च वदस्व मे । प्रायश्चित्तार्थगमने को विधिस्तं वदस्व मे

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ವಿಧಾನವನ್ನು, ಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೊರಡುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧಿ? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 15

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु पृष्टं महाराज यच्छ्रेयः पारलौकिकम् । शृणुष्वावहितो भूत्वा यथाज्ञानं वदामि ते

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ, ನೀನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೀ; ಇದು ಪರಲೋಕಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ವಿಷಯ. ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು; ನನ್ನ ಜ್ಞಾನಾನುಸಾರ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 16

अध्रुवेण शरीरेण ध्रुवं कर्म समाचरेत् । अवश्यमेव यास्यन्ति प्राणाः प्राघूर्णिका इव

ಈ ಅನಿತ್ಯ ದೇಹದಿಂದಲೂ ನಿತ್ಯವಾದ ಧರ್ಮಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಗಳು ಲಟ್ಟುವಿನಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತವೆ।

Verse 17

दानं वित्तादृतं वाचः कीर्तिधर्मौ तथा ख्युषः । परोपकरणं कायादसारात्सारमुद्धरेत्

ಧನದಿಂದ ದಾನವನ್ನು, ವಾಣಿಯಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಜೀವನದಿಂದ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು; ಈ ನಾಶವಂತ ದೇಹದಿಂದ ಪರೋಪಕಾರವೇ ಸಾರವೆಂದು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು।

Verse 18

अस्मिन्महामोहमये कटाहे सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन । मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन भूतानि कालः पचतीति वार्ता

ಈ ಮಹಾಮೋಹಮಯ ಕಟಾಹದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನೇ ಅಗ್ನಿ, ರಾತ್ರಿ-ಹಗಲು ಇಂಧನ; ತಿಂಗಳು-ಋತುಗಳ ಕರಂಡಿಯಿಂದ ಕಲಕುತ್ತಾ ಕಾಲನು ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳನ್ನು ‘ಬೇಯಿಸುತ್ತಾನೆ’—ಇದೇ ಸತ್ಯವಾಣಿ।

Verse 19

ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि । नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः

ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಶಯಾತ್ಮನಿಗೆ ಈ ಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಪರಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಸುಖವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 20

मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

ಮಂತ್ರ, ತೀರ್ಥ, ದ್ವಿಜ, ದೇವ, ದೈವಜ್ಞ, ಔಷಧ ಮತ್ತು ಗುರು—ಯಾರ ಭಾವನೆ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಸಿದ್ಧಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 21

अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् । असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಹೋಮ, ದಾನ ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸು ‘ಅಸತ್’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರ ಫಲ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 22

यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः । न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्

ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕೇವಲ ಕಾಮನೆ ಮತ್ತು ಮನಬಂದಂತೆ ನಡೆಯುವವನು—ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯನು, ಸುಖವನ್ನೂ ಪಡೆಯನು, ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆಯನು.

Verse 23

सन्तीह विविधोपाया नृणां देहविशोधनाः । तीर्थसेवासमं नास्ति स्वशरीरस्य शोधनम्

ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹಶುದ್ಧಿಗೆ ಹಲವು ಉಪಾಯಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ಸ್ವದೇಹಶುದ್ಧಿಗೆ ತೀರ್ಥಸೇವೆಯ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ.

Verse 24

कृच्छ्रचान्द्रायणाद्यैर्वा द्वितीयं तीर्थसेवया । यदा तीर्थं समुद्दिश्य प्रयाति पुरुषो नृप । तदा देवाश्च पितरस्तं व्रजन्त्यनु खेचराः

ಕೃಚ್ಛ್ರ, ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ಕಠಿನ ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಎರಡನೆಯದು (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ) ತೀರ್ಥಸೇವೆ. ಹೇ ರಾಜನೇ! ಪುರುಷನು ತೀರ್ಥವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೊರಟಾಗ, ದೇವರೂ ಪಿತೃಗಳೂ ಆಕಾಶಚರ ದಿವ್ಯಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 25

परमा मोदपूर्णास्ते प्रयान्त्यस्यानुयायिनः । कृत्वाभ्युदयिकं श्राद्धं समापृच्छय तु देवताम्

ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ—ಅಭ್ಯುದಯಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿದಾಯ ಪಡೆದು.

Verse 26

इष्टबन्धूंश्च विष्णुं च शङ्करं सगणेश्वरम् । व्रजेद्द्विजाभ्यनुज्ञातो गृहीत्वा नियमानपि

ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಗಣೇಶಸಹಿತ ಶಂಕರನನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ದ್ವಿಜರ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ) ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡಬೇಕು.

Verse 27

एकाशनं ब्रह्मचर्यं भूशय्यां सत्यवादिताम् । वर्जनं च परान्नस्य प्रतिग्रहविवर्जनम्

ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಶಯನ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಚನ—ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಪರಾನ್ನವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿ, ಪ್ರತಿಗ್ರಹ (ದಾನ ಸ್ವೀಕಾರ)ವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 28

वर्जयित्वा तथा द्रोहवञ्चनादि नृपोत्तम । साधुवेषं समास्थाय विनयेन विभूषितः

ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ! ದ್ರೋಹ, ವಂಚನೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸಾಧುಜನರ ಆಚಾರವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ ಇರಬೇಕು.

Verse 29

दम्भाहङ्कारमुक्तो यः स तीर्थफलमश्नुते । यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम्

ದಂಭ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನೇ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ—ಯಾವನ ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಯಮಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 30

विद्या तपश्च कीर्तिश्च स तीर्थफलमश्नुते । अक्रोधनश्च राजेन्द्र सत्यशीलो दृढव्रतः

ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ—ಇವುಳ್ಳವನು ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಅವನು ಕ್ರೋಧರಹಿತ, ಸತ್ಯನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते । मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः

ಯನು ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಆತ್ಮಸಮಾನವೆಂದು ನೋಡುವನೋ, ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮುಂಡನ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸ—ಇದು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಧಿಸಿದ ನಿಯಮ.

Verse 32

वर्जयित्वा कुरुक्षेत्रं विशालां विरजां गयाम् । स्नानं सुरार्चनं चैव श्राद्धे वै पिण्डपातनम्

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ವಿಶಾಲಾ, ವಿರಜಾ, ಗಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಕಡೆ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದೇವಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡದಾನವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 33

विप्राणां भोजनं शक्त्या सर्वतीर्थेष्वयं विधिः । प्रायश्चित्तनिमित्तं च यो व्रजेद्यतमानसः

ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಧಿ—ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಯತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುವವನು ಈ ವಿಧಾನದನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 34

तस्यापि च विधिं वक्ष्ये शृणु पार्थ समाहितः । एकाशनं ब्रह्मचर्यमक्षारलवणाशनम्

ಅದರ ವಿಧಿಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಆಹಾರ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲನೆ, ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರ-ಲವಣವರ್ಜಿತ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 35

स्नात्वा तीर्थाभिगमनं हविष्यैकान्नभोजनम् । वर्जयेत्पतितालापं बहुभाषणमेव च

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಹವಿಷ್ಯಪ್ರಕಾರದ ಸರಳ ಪವಿತ್ರ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು. ಪತಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಅತಿಬಾಷಣ—ಇವೆರಡನ್ನೂ ವರ್ಜಿಸಬೇಕು.

Verse 36

परीवादं परान्नं च नीचसङ्गं विवर्जयेत् । व्रजेच्च निरुपानत्को वसानो वाससी शुचिः

ಪರನಿಂದೆ, ಪರಾನ್ನ ಮತ್ತು ನೀಚರ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಪಾದರಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕು.

Verse 37

संकल्पं मनसा कृत्वा ब्राह्मणानुज्ञया व्रजेत् । तीर्थे गत्वा तथा स्नात्वा कृत्वा चैव सुरार्चनम्

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕು. ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವರ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 38

दुष्कर्मतो विमुक्तः स्यादनुतापी भवेद्यदि । वेदे तीर्थे च देवे च दैवज्ञे चौषधे गुरौ

ಯಾರು ನಿಜವಾದ ಅನುತಾಪ ಹೊಂದುವನೋ ಅವನು ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ವೇದ, ತೀರ್ಥ, ದೇವ, ದೈವಜ್ಞ, ಔಷಧ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ प्रति ಭಕ್ತಿ-ಗೌರವದಿಂದ.

Verse 39

यादृशी भावना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी । उक्ततीर्थफलानां च पुराणेषु स्मृतिष्वपि

ಯಾರಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆ ಇರುವುದೋ, ಅವನಿಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಫಲಗಳು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 40

अर्थवादभवां शङ्कां विहाय भरतर्षभ । कृत्वा विचारं शास्त्रोक्तं परिकल्प्य यथोचितम्

ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಅರ್ಥವಾದ (ಸ್ತುತಿಮಾತ್ರ) ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಶಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸು.

Verse 41

कायेन कृच्छ्रचरणे ह्यशक्तानां विशुद्धये । ज्ञात्वा तीर्थाविशेषं हि प्रायश्चित्तं समाचरेत्

ದೇಹದಿಂದ ಕಠೋರ ಕೃಚ್ಛ್ರತಪವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಅಶಕ್ತರಾದವರು, ತೀರ್ಥದ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ಶುದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 42

तच्छृणुष्व महाराज नर्मदायां यथोचितम् । चतुर्विंशतिसंख्येभ्यो योजनेभ्यो व्रजेन्नरः

ಮಹಾರಾಜನೇ, ನರ್ಮದೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೇಳು—ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಮನುಷ್ಯನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 43

चतुर्विंशतिकृच्छ्राणां फलमाप्नोति शोभनम् । अत ऊर्ध्वं योजनेषु पादकृच्छ्रमुदाहृतः

ಅವನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತಗಳ ಸಮಾನವಾದ ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಮೇಲಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನಕ್ಕೂ ‘ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರ’ (ಕೃಚ್ಛ್ರದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 44

तन्मध्ये च महाराज यो व्रजेच्छुद्धिकाङ्क्षया । योजने योजने तस्य प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः

ಆ ಯಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಶುದ್ಧಿಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಯಾರು ಸಾಗುತ್ತಾರೋ—ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ-ಶುದ್ಧಿಯ ಫಲವಿದೆ ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 45

प्रणवाख्ये महाराज तथा रेवोरिसंगमे । भृगुक्षेत्रे तथा गत्वा फलं तद्द्विगुणं स्मृतम्

ಮಹಾರಾಜನೇ, ‘ಪ್ರಣವ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ರೇವಾ-ಓರಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭೃಗುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ—ಆ ವ್ರತದ ಫಲವು ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 46

सङ्गमे देवनद्याश्च शूलभेदे नृपोत्तम । द्विगुणं पादहीनं स्यात्करजासंगमे तथा

ದೇವನದಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಶೂಲಭೇದದಲ್ಲಿಯೂ, ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಫಲವು ‘ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿ ಪಾದಹೀನ’ವಾಗುತ್ತದೆ; ಕರಜಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 47

एरण्डीसङ्गमे तद्वत्कपिलायाश्च संगमे । केचित्त्रिगुणितं प्राहुः कुब्जारेवोत्थसङ्गमे

ಎರಂಡೀ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಕಪಿಲಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಕುಬ್ಜಾ ರೇವೋತ್ಥ ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಫಲ ತ್ರಿಗುಣವೆಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 48

ओंकारे च महाराज तदपि स्यात्समञ्जसम् । सङ्गमेषु तथान्यासां नदीनां रेवया सह

ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಆ ನಿರ್ಣಯ ಸಮಂಜಸ. ಹಾಗೆಯೇ ರೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ.

Verse 49

प्राहुस्ते सार्धकृच्छ्रं वै फलं पूर्वं युधिष्ठिर । त्रिगुणं कृच्छ्रमाप्नोति रेवासागरसङ्गमे

ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಹಿಂದೆ ನಿನಗೆ ಫಲ ‘ಸಾರ್ಧ-ಕೃಚ್ಛ್ರ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ರೇವಾ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಫಲ ತ್ರಿಗುಣವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 50

कृच्छ्रं चतुर्गुणं प्रोक्तं शुक्लतीर्थे युधिष्ठिर । योजने योजने गत्वा चतुर्विंशतियोजनम् । तत्र तत्र वसेद्यस्तु सुचिरं नृवरोत्तम

ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಶುಕ್ಲತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಫಲ ಚತುರ್ಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ಯೋಜನ-ಯೋಜನವಾಗಿ ಹೋಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸುವವನು—ಓ ನರವರೋತ್ತಮ—ತನ್ನ ವ್ರತಫಲವನ್ನು ದೃಢ ಪುಣ್ಯವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 51

रेवासेवासमाचारः संयुक्तः शुद्धबुद्धिमान् । दम्भाहङ्काररहितः शुद्ध्यर्थं स विमुच्यते

ರೇವಾ ದೇವಿಯ ಸೇವೆಯ ಯಥೋಚಿತ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ದಂಭ ಹಾಗೂ ಅಹಂಕಾರರಹಿತನಾಗಿರುವವನು—ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪಾಪಭಾರದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 52

इति ते कथितं पार्थ प्रायश्चित्तार्थलक्षणम् । रेवायात्राविधानं च गुह्यमेतद्युधिष्ठिर

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಲಕ್ಷಣವೂ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವೂ ನಿನಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಹಾಗೆಯೇ ರೇವಾ ಯಾತ್ರಾವಿಧಾನವೂ—ಹೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ! ಇದು ಗುಹ್ಯ (ಪವಿತ್ರ) ಉಪದೇಶ.

Verse 53

युधिष्ठिर उवाच । योजनस्य प्रमाणं मे वद त्वं मुनिसत्तम । यज्ज्ञात्वा निश्चितं मे स्यान्मनःशुद्धेस्तु कारणम्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ! ಯೋಜನದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ಅದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮನಃಶುದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 54

मार्कण्डेय उवाच । शृणु पाण्डव वक्ष्यामि प्रमाणं योजनस्य यत् । तथा यात्राविशेषेण विशेषं कृच्छ्रसम्भवम्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾಂಡವ! ಕೇಳು, ಯೋಜನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯಿಂದ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಫಲಭೇದವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 55

तिर्यग्यवोदराण्यष्टावूर्ध्वा वा व्रीहयस्त्रयः । प्रमाणमङ्गुलस्याहुर्वितस्तिर्द्वादशांगुला

ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಇಡಲಾದ ಎಂಟು ಯವದ ಕಣಗಳು—ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಇಡಲಾದ ಮೂರು ಅಕ್ಕಿಯ ಕಣಗಳು—ಇವು ಒಂದೇ ಅಂಗುಲದ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿತಸ್ತಿ ಎಂದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲಗಳು.

Verse 56

वितस्तिद्वितयं हस्तश्चतुर्हस्तं धनुः स्मृतम् । स एव दण्डो गदितो विशेषज्ञैर्युधिष्ठिर

ಎರಡು ವಿತಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಹಸ್ತ (ಕುಬಿತ) ಆಗುತ್ತದೆ; ನಾಲ್ಕು ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಧನು (ಧನುರ್ಮಾನ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಜ್ಞರು ‘ದಂಡ’ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ।

Verse 57

धनुःसहस्रे द्वे क्रोशश्चतुःक्रोशं च योजनम् । एतद्योजनमानं ते कथितं भरतर्षभ

ಎರಡು ಸಾವಿರ ಧನುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ; ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೋಶಗಳು ಒಂದು ಯೋಜನ. ಹೀಗೆ, ಓ ಭರತವೃಷಭ, ನಿನಗೆ ಯೋಜನಮಾನದ ವಿವರಣೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 58

येन यात्रां व्रजन् वेत्ति फलमानं निजार्जितम् । उक्तं कृच्छ्रफलं तीर्थे जलरूपे नृपोत्तम

ಈ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುವವನು ತನ್ನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಫಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು. ಈಗ, ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ, ಜಲರೂಪ ತೀರ್ಥಗಳ ಕುರಿತು ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತದ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 59

यथाविशेषं ते वच्मि पूर्वोक्ते तत्र तत्र च । तन्मे शृणु महीपाल श्रद्दधानाय कथ्यते

ವಿಶೇಷಭೇದದಂತೆ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಸೂಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇಳು, ಓ ಮಹೀಪಾಲ; ಇದು ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವನಿಗಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು।

Verse 60

यस्मिंस्तीर्थे हि यत्प्रोक्तं फलं कृच्छ्रादिकं नृप । तत्राप्युपोषणात्कृच्छ्रफलं प्राप्नोत्यथाधिकम्

ಓ ನೃಪ, ಯಾವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿ ವ್ರತಗಳ ಫಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಉಪೋಷಣ (ಉಪವಾಸ)ದಿಂದ ಕೃಚ್ಛ್ರಫಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 61

दिनजाप्याच्च लभते फलं कृच्छ्रस्य शक्तितः । तत्र विख्यातदेवेशं स्नात्वा दृष्ट्वाभिपूज्य च

ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಜಪ ಮಾಡಿದರೂ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತದ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿ…

Verse 62

प्रणम्य लभते पार्थ फलं कृच्छ्रभवं सुधीः । तीर्थे मुख्यफलं स्नानाद्द्वितीयं चाप्युपोषणात्

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಜ್ಞಾನಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಜನಿತ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಫಲ ಸ್ನಾನದಿಂದ, ಎರಡನೆಯದು ಉಪವಾಸದಿಂದಲೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 63

तृतीयं ख्यातदेवस्य दर्शनाभ्यर्चनादिभिः । चतुर्थं जाप्ययोगेन देहशक्त्या त्वहर्निशम्

ಮೂರನೆಯ (ಸಾಧನಕ್ರಮ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವರ ದರ್ಶನ, ಅರ್ಚನೆ ಮೊದಲಾದ ಭಕ್ತಿಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ದೇಹಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಜಪಯೋಗದ ನಿಯಮದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 64

पञ्चमं सर्वतीर्थेषु कल्पनीयं हि दूरतः । तीरस्थो योजनादर्वाग्दशांशं लभते फलम्

ಐದನೆಯ (ಫಲಕ್ರಮ) ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೂರದಿಂದಲೂ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತೀರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಯೋಜನೆಯೊಳಗೆ ಇರುವವನು ಫಲದ ದಶಮಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 65

उक्ततीर्थफलात्पार्थ नात्र कार्या विचारणा

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ತೀರ್ಥಫಲದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 66

उपवासेन सहितं महानद्यां हि मज्जनम् । अप्यर्वाग्योजनात्पार्थ दद्यात्कृच्छ्रफलं नृणाम्

ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಉಪವಾಸಸಹಿತವಾಗಿ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನ-ಮಜ್ಜನ, ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕೃಚ್ಛ್ರವ್ರತಸಮಾನ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 67

षड्योजनवहा कुल्य नद्योऽल्पा द्वादशैव च । चतुर्विंशतिगा नद्यो महानद्यस्ततोऽधिकाः

ಆರು ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ ಹರಿಯುವ ಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ‘ಕುಲ್ಯಾ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಹನ್ನೆರಡು ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ನದಿಗಳು ‘ಅಲ್ಪ’. ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ ಸಾಗುವವು ‘ಮಹಾನದಿಗಳು’; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇನ್ನೂ ಮಹತ್ತರ।