Adhyaya 224
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 224

Adhyaya 224

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ರೇವಾ (ನರ್ಮದಾ)–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪ, ಒಂದು ಕ್ರೋಶ-ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪರಮ ತೀರ್ಥ ‘ಕೋಟೀಶ್ವರ’ದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರ ಫಲ ‘ಕೋಟಿ-ಗುಣ’ವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಇದೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೇಂದ್ರ ತತ್ತ್ವ. ನದಿ–ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದ ಅಪೂರ್ವ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಭಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶಿವ (ಕೋಟೀಶ್ವರ)ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರ, ಅರ್ಕಪುಷ್ಪ, ಋತುವಿಗೆ ತಕ್ಕ ಅರ್ಪಣೆ, ಧತ್ತೂರ, ಕುಶ ಇತ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕ ಉಪಚಾರ, ಧೂಪ-ದೀಪ-ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಹಾಗೂ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಪಿತೃಲೋಕ, ದೇವಲೋಕಾದಿ ಉನ್ನತ ಗತಿಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪೌಷ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯದಿನ; ಜೊತೆಗೆ ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಯೋಗ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುವುದು ಪ್ರಶಸ್ತವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ.

Shlokas

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च जपहोमार्चनादिकम् । भक्त्या कृतं नरैस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ನಂತರ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಾದ ಕೋಟೀಶ್ವರ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಹಾಗೂ ಜಪ, ಹೋಮ, ಅರ್ಚನೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕೋಟಿಗುಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 2

तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । जलधिं प्रतिगच्छन्ति नर्मदां वीक्षितुं किल

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ, ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರೂ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಸಮುದ್ರದವರೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 3

मिलिताः कोटिशो राजन्रेवासागरसङ्गमे । विनोदमतुलं दृष्ट्वा रेवार्णवसमागमे

ಹೇ ರಾಜನೇ, ರೇವಾ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ರೇವೆಯು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಆ ಅತುಲ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 4

स्नात्वा शिवं च संस्थाप्य पूजयित्वा महेश्वरम् । कोटीश्वराभिधानं तु स्वस्वभक्त्या विधानतः

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ—ಆ ದೇವರು ‘ಕೋಟೀಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಆರಾಧ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

ಕೋಟೀ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಕರ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅವರು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದ ಪುಣ್ಯ ಅತುಲವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते नृपशार्दूल सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ಹೇ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲ, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ—ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ—ಅದೆಲ್ಲವೂ ಕೋಟಿಗುಣವಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु मार्गस्था ये केचिदृषिसत्तमाः । सिद्धामृतपदं यान्ति पितृलोकं तथोत्तमम्

ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳೂ ಸಹ ಸಿದ್ಧರ ಅಮೃತಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತಮನಾದ ಪಿತೃಲೋಕವನ್ನೂ ಸೇರುತ್ತಾರೆ।

Verse 8

उत्तरे नर्मदातीरे दक्षिणे चाश्रिताश्च ये । देवलोकं गतास्तत्र इति मे निश्चिता मतिः

ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ತೀರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವರೂ—ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುವರು; ಇದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಿತ ಮತ.

Verse 9

बिल्वार्कपुष्पैर्धत्तूरकुशकाशप्रसूनकैः । ऋतूद्भवैस्तथान्यैश्च पूजयित्वा महेश्वरम्

ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಅರ್ಕ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ದತ್ತೂರ, ಕುಶ, ಕಾಶ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಋತುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಇತರ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದಲೂ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ—

Verse 10

नानोपचारैर्विधिवन्मन्त्रपूर्वं युधिष्ठिर । धूपदीपार्धनैवेद्यैस्तोषयित्वा च धूर्जटिम्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ, ಧೂಪ-ದೀಪ, ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಧೂರ್ಜಟಿಯನ್ನು (ಶಿವನನ್ನು) ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ—

Verse 11

शिवलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पौषकृष्णाष्टमीयोगे विशेषः पूजने स्मृतः

ಅವನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರು ಇರುವ ಕಾಲವರೆಗೆ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಪೌಷ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಅಷ್ಟಮಿಯ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ವಿಶೇಷ ಫಲದಾಯಕವೆಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 12

नित्यं च नृपतिश्रेष्ठ चतुर्दश्यष्टमीषु च । शिवमभ्यर्च्य विप्रांश्च भोजयेद्भक्तितो वरान्

ಮತ್ತು ನಿತ್ಯವೂ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ—ಶಿವನನ್ನು ಅಭ್ಯರ್ಚಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.