
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ನರ್ಮದೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಾದ ಕೋಟೀಶ್ವರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮ—ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ—‘ಕೋಟಿ-ಗುಣ’ವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಕೋಟಿ ಪಟ್ಟು ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ನಿಯಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ. ಕೋಟಿತೀರ್ಥದ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ—ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಋಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವರು ‘ಕೋಟೀಶ್ವರ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ದೇವಾಧಿದೇವೇಶನ ಕೇವಲ ದರ್ಶನವೂ ಅನುತ್ತರ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದಿಕ್ಕು-ಆಧಾರಿತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭೂಗೋಳವನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ—ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಪಿತೃಲೋಕಸಂಬಂಧಿಗಳು, ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳು ದೇವಲೋಕಸಂಬಂಧಿಗಳು—ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿರ್ಣಯವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸ್ಥಳಮಹಿಮೆ, ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಫಲವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನದೀತೀರ-ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च सर्वं कोटिगुणं भवेत्
ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ನರ್ಮದೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕೋಟೀಶ್ವರವೆಂಬ ಪರಮ ತೀರ್ಥವಿದೆ। ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವೂ ದಾನವೂ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವೂ ಕೋಟಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 2
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयो ये तथामलाः । कोटितीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ता भुवि दुर्लभाम्
ಅಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಋಷಿಗಳು ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು।
Verse 3
स्थापितश्च महादेवस्तत्र कोटीश्वरो नृप । तं दृष्ट्वा देवदेवेशं सिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम्
ಓ ರಾಜನೇ! ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು ಕೋಟೀಶ್ವರನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ದೇವದೇವೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅನುತ್ತಮ ಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 4
तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते तन्नृपश्रेष्ठ सर्वं कोटिगुणं भवेत्
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೇ ಮಾಡಿದರೂ—ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ—ಅದರ ಫಲವು ಕೋಟಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 5
तत्र दक्षिणमार्गस्था ये केचिन्मुनिसत्तमाः । सिद्धा मृताः पदं यान्ति पितृलोकं ध्रुवं हि ते
ಅಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗಸ್ಥರಾದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ದೇಹತ್ಯಾಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಿತೃಲೋಕಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Verse 6
उत्तरं नर्मदाकूलं ये श्रेष्ठा मुनिपुंगवाः । देवलोकं गताः पूर्वमिति शास्त्रस्य निश्चयः
ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಪುಂಗವರು ಮೊದಲು ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರನಿಶ್ಚಯ.