Adhyaya 218

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश तीर्थं परमशोभनम् । जमदग्निरिति ख्यातं यत्र सिद्धो जनार्दनः

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಹೇ ಧರಾಧೀಶ, ಪರಮಶೋಭನವಾದ ‘ಜಮದಗ್ನಿ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धो द्विजश्रेष्ठ वासुदेवो जगद्गुरुः । मानुषं रूपमास्थाय लोकानां हितकाम्यया

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಜಗದ್ಗುರು ವಾಸುದೇವನು ಲೋಕಹಿತಕಾಮನೆಯಿಂದ ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದನು?

Verse 3

एतत्सर्वं यथान्यायं देवदेवस्य चक्रिणः । चरितं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वयानघ

ಹೇ ಅನಘ, ದೇವದೇವನಾದ ಚಕ್ರಧಾರಿಯ ಸಮಸ್ತ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಪರಂಪರಾನುಸಾರ ನೀವು ಹೇಳುವಂತೆ ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आसीत्पूर्वं महाराज हैहयाधिपतिर्महान् । कार्तवीर्य इति ख्यातो राजा बाहुसहस्रवान्

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ, ಹೈಹಯರ ಮಹಾಧಿಪತಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ರಾಜನಿದ್ದನು; ‘ಕಾರ್ತವೀರ್ಯ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ, ಸಹಸ್ರ ಭುಜಗಳ ರಾಜನು.

Verse 5

हस्त्यश्वरथसम्पन्नः सर्वशस्त्रभृतां वरः । वेदविद्याव्रतस्नातः सर्वभूताभयप्रदः

ಅವನು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು; ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ವೇದವಿದ್ಯೆ ಹಾಗೂ ವ್ರತಾಚಾರಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾದನು; ಮತ್ತು ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವವನು.

Verse 6

माहिष्मत्याः पतिः श्रीमान्राजा ह्यक्षौहिणीपतिः । स कदाचिन्मृगान्हन्तुं निर्जगाम महाबलः

ಮಾಹಿಷ್ಮತಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜನು, ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿ, ಒಮ್ಮೆ ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಹೊರಟನು.

Verse 7

बहुभिर्दिवसैः प्राप्तो भृगुकच्छमनुत्तमम् । जमदग्निर्महातेजा यत्र तिष्ठति तापसः

ಬಹು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಭೃಗುಕಚ್ಛಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ತಪಸ್ವಿ ಜಮದಗ್ನಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 8

रेणुकासहितः श्रीमान्सर्वभूताभयप्रदः । तस्य पुत्रोऽभवद्रामः साक्षान्नारायणः प्रभुः

ಅಲ್ಲಿ ರೇಣುಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ಋಷಿ, ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವವನು; ಅವನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ರಾಮನು ಜನಿಸಿದನು—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪ್ರಭು ನಾರಾಯಣನೇ.

Verse 9

सर्वक्षत्रगुणैर्युक्तो ब्रह्मविद्ब्राह्मणोत्तमः । तोषयन्परया भक्त्या पितरौ परमार्थवत्

ಅವನು ಸರ್ವ ಕ್ಷತ್ರಿಯಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತ್ತಮನಾಗಿದ್ದನು; ಪರಮಾರ್ಥಪರನಾಗಿ ಪರಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಂದೆತಾಯಿಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 10

तं तदा चार्जुनं दृष्ट्वा जमदग्निः प्रतापवान् । चरन्तं मृगयां गत्वा ह्यातिथ्येन न्यमन्त्रयत्

ಆ ವೇಳೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಜಮದಗ್ನಿ, ಬೇಟೆಗೆಂದು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅತಿಥಿಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಸತ್ಕಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಆದರದಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು।

Verse 11

तथेति चोक्त्वा स नृपः सभृत्यबलवाहनः । जगाम चाश्रमं पुण्यमृषेस्तस्य महात्मनः

‘ಹಾಗೆಯೇ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ರಾಜನು ಸೇವಕರು, ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಡನೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಯ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 12

तत्क्षणादेव सम्पन्नं श्रिया परमया वृतम् । विस्मयं परमं तत्र दृष्ट्वा राजा जगाम ह

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪರಮಶ್ರಿಯಿಂದ ಆವರಿತವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪರಮಾದ್ಭುತವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡನು।

Verse 13

गतमात्रस्तु सिद्धेन परमान्नेन भोजितः । सभृत्यबलवान्राजा ब्राह्मणेन यदृच्छया । किमेतदिति पप्रच्छ कारणं शक्तिमेव च

ರಾಜನು ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಸಿದ್ಧವಾದ ಪರಮ ಅನ್ನದಿಂದ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನು ಕೇಳಿದನು—“ಇದೇನು? ಇದರ ಕಾರಣವೇನು, ಮತ್ತು ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ?”

Verse 14

कामधेनोः प्रभावं तं ज्ञात्वा प्राह ततो द्विजम् । दक्षिणां देहि मे विप्र कल्मषां धेनुमुत्तमाम्

ಕಾಮಧೇನುವಿನ ಆ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಆ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ! ದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ನನಗೆ ‘ಕಲ್ಮಷಾ’ ಎಂಬ ಆ ಉತ್ತಮ ಧೇನುವನ್ನು ಕೊಡು.”

Verse 15

शतं शतसहस्राणामयुतं नियुतं परम् । भूषितानां च धेनूनां ददामि तव चार्बुदम्

ನಾನು ನಿನಗೆ ನೂರು, ನೂರುಸಾವಿರ, ಹತ್ತುಸಾವಿರ, ಲಕ್ಷಗಳವರೆಗೆ—ಅತಿವಿಶಾಲ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ—ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತವಾದ ಧೇನುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು; ಇದು ಪ್ರತಿದಾನ।

Verse 16

जमदग्निरुवाच । अयुतैः प्रयुतैर्नाहं शतकोटिभिरुत्तमाम् । कामधेनुमिमां तात न दद्मि प्रतिगम्यताम्

ಜಮದಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ಮಗನೇ! ಹತ್ತುಸಾವಿರ, ಲಕ್ಷ, ಇಲ್ಲವೆ ನೂರುಕೋಟಿಗಳ ಬದಲಿಗೂ ಈ ಪರಮ ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ನಾನು ಕೊಡಲಾರೆ; ಅವಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿರಿ।

Verse 17

एवमुक्तः स राजेन्द्रस्तेन विप्रेण भारत । क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमब्रवीत्

ಆ ವಿಪ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಹೇ ಭಾರತ, ರಾಜೇಂದ್ರನು—ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ—ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 18

यस्येदृशः कामचारो मय्यपि द्विजपांसन । अहं ते पश्यतस्तस्मान्नयामि सुरभिं गृहात्

ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೂ ಇಂತಹ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದರೆ, ಹೇ ದ್ವಿಜಪಾಂಸನ! ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರಲಿರುವಾಗಲೇ ನಾನು ಸುರಭಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವೆನು।

Verse 19

द्विज उवाच । कः क्रीडति सरोषेण निर्भयो हि महाहिना । मृत्युदृष्टोतरेणापि मम धेनुं नयेत यः

ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾಸರ್ಪದ ಎದುರು ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ? ಮರಣದ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರೂ ನನ್ನ ಧೇನುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಧೈರ್ಯ ಯಾರಿಗೆ?

Verse 20

एवमुक्त्वा महादण्डं ब्रह्मदण्डमिवापरम् । गृहीत्वा परमक्रुद्धो जमदग्निरुवाच ह

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಜಮದಗ್ನಿಯು ಬ್ರಹ್ಮದಂಡದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪುನಃ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 21

यस्यास्ति शक्तिस्तेजो वा क्षत्रियस्य कुलाधमः । धेनुं नयतु मे सद्यः क्षीणायुः सपरिच्छदः

ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ತೇಜಸ್ಸು ಇದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲಾಧಮನಾದರೂ ನನ್ನ ಧೇನುವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ; ಆದರೆ ಅವನ ಆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಪರಿವಾರ-ಪರಿಚ್ಛದಗಳೊಡನೆ ನಾಶವಾಗುವನು.

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं हैहयः शतशो वृतः । धावमानः क्षितितले ब्रह्मदण्डहतोऽपतत्

ಆ ಕ್ರೂರ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ನೂರಾರು ಜನರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೈಹಯನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಓಡಿದನು; ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬ್ರಹ್ಮದಂಡದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು.

Verse 23

हुंकृतेन ततो धेन्वाः खड्गपाशासिपाणयः । निर्गच्छन्तः प्रदृश्यन्ते कल्मषायाः सहस्रशः

ಆಮೇಲೆ ಧೇನುವಿನ ಹುಂಕಾರದಿಂದ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಸಿ ಹಿಡಿದ ಕಲ್ಮಷೆಯ ಸಹಸ್ರಾರು ಪಡೆಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 24

नासापुटाग्राद्रोमाग्रात्किराता मागधा गुदात् । रन्ध्रान्तरेषु चोत्पन्नाः शतशोऽथ सहस्रशः

ನಾಸಾಪುಟಗಳ ಅಗ್ರದಿಂದ, ರೋಮಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಗುದದಿಂದ ಕಿರಾತರು ಹಾಗೂ ಮಾಗಧರು ಜನಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ರೋಮಕೂಪಗಳ ರಂಧ್ರಾಂತರಗಳಿಂದಲೂ ಅವರು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 25

एवमन्योऽन्यमाहत्य हैहयष्टङ्कणान्दहन् । विनाशं सह विप्रेण गता ह्यर्जुनतेजसा

ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದು, ಹೈಹಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಡನೆ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದರು—ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಜ್ವಲ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ.

Verse 26

कार्तवीर्यो जयं लब्ध्वा संख्ये हत्वा द्विजोत्तमम् । जगाम स्वां पुरीं हृष्टः कृतान्तवशमोहितः

ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ನಗರಿಗೆ ಹೋದನು—ಆದರೆ ಕೃತಾಂತ (ಮರಣ-ವಿಧಿ) ವಶದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 27

ततस्त्वरान्वितः प्राप्तः पश्चाद्रामो गते रिपौ । आक्रन्दमानां जननीं ददर्श पितुरन्तिके

ನಂತರ ಶತ್ರು ಹೊರಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ರಾಮನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಂದು, ತಂದೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 28

राम उवाच । केनेदमात्मनाशाय ह्यज्ञानात्साहसं कृतम् । मम तातं जिघांसुर्यो द्रष्टुं मृत्युमिहेच्छति

ರಾಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆತ್ಮನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಈ ದುಸ್ಸಾಹಸವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದರು? ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವವನು ಇಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನೇ ಕಾಣಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 29

ततः सा रामवाक्येन गतसत्त्वेव विह्वला । उदरं करयुग्मेन ताडयन्ती ह्युवाच तम्

ಆಮೇಲೆ ರಾಮನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಅವಳು ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವಳಂತೆ ವಿಹ್ವಳಳಾಗಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತಾ ನಡುಗುತ್ತ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು।

Verse 30

अर्जुनेन नृशंसेन क्षत्रियैरपरैः सह । इहागत्य पिता तेन निहतो बाहुशालिना

ಆ ಕ್ರೂರ ಅರ್ಜುನನು ಇತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ನಿನ್ನ ಮಹಾಬಾಹು ಪಿತೃವನ್ನು ಕೊಂದನು.

Verse 31

तं पश्य निहतं तातं गतासुं गतचेतसम् । संस्कृत्य विधिवत्पुत्र तर्पयस्व यथातथम्

ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಚೇತನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡು. ಮಗನೇ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತರ್ಪಣವನ್ನು ನೀಡು.

Verse 32

एतच्छ्रुत्वा स वचनं जननीमभिवाद्य ताम् । प्रतिज्ञामकरोद्यां तां शृणुष्व च नराधिप

ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 33

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रियकुलान्वयाम् । स्नात्वा च तेषामसृजा तर्पयिष्यामि ते पतिम्

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಅವರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ಪತಿಗೆ ತರ್ಪಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 34

तस्यापि परशुना बाहून् कार्तवीर्यस्य दुर्मतेः । छित्त्वा पास्यामि रुधिरमिति सत्यं शृणुष्व मे

ಆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿ, ನಾನು ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 35

एवं प्रतिज्ञां कृत्वासौ जामदग्न्यः प्रतापवान् । क्रोधेन महताविष्टः संस्कृत्य पितरं ततः

ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾದ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ) ಮಹಾಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ನಂತರ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯೇಷ್ಠಿ-ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 36

माहिष्मतीं पुरीं रामो जगाम क्रोधमूर्छितः । छित्त्वा बाहुवनं तस्य हत्वा तं क्षत्रियाधमम्

ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ) ಮಾಹಿಷ್ಮತೀ ನಗರಿಗೆ ಹೋದನು; ಅವನ ಭುಜಸಮೂಹವನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಧಮನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 37

जगाम क्षत्रियान्ताय पृथिवीमवलोकयन् । सप्तद्वीपार्णवयुतां सशैलवनकाननाम्

ಅವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಂತಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾ—ಸಪ್ತದ್ವೀಪ-ಸಮುದ್ರಯುತವಾಗಿ, ಪರ್ವತ, ವನ, ಕಾನನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದಾಗಿ ನೋಡಿದನು।

Verse 38

पूर्वतः पश्चिमामाशां दक्षिणोत्तरतः कुरून् । समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान्

ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೆ—ಕುರುದೇಶದ ಸಮಂತಪಂಚಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಕ್ತದ ಐದು ಹ್ರದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 39

स तेषु रुधिराम्भस्तु ह्रदेषु क्रोधमूर्छितः । पितॄन् संतर्पयामास रुधिरेणेति नः श्रुतम्

ಆ ರಕ್ತಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹ್ರದಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು—ಇನ್ನೂ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ—ರಕ್ತದಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು; ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ।

Verse 40

अथर्चीकादय उपेत्य पितरो ब्राह्मणर्षभम् । तं क्षमस्वेति जगदुस्ततः स विरराम ह

ಆಗ ಅರ್ಚೀಕಾ ಮೊದಲಾದ ಪಿತೃಗಳು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೃಷಭನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು—“ಕ್ಷಮಿಸು, ನಿವೃತ್ತನಾಗು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿರಮಿಸಿದನು.

Verse 41

तेषां समीपे यो देशो ह्रदानां रुधिराम्भसाम् । समं तपं चक्रमिति पुण्यं तत्परिकीर्तितम्

ರಕ್ತಜಲವಿರುವ ಆ ಹ್ರದಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶವು ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮಭಾವದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ‘ಸಮಂ ತಪಃ ಚಕ್ರಮ್’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 42

निवर्त्य कर्मणस्तस्मात्पित्ःन् प्रोवाच पाण्डव । रामः परमधर्मात्मा यदिदं रुधिरं मया

ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗಿ, ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಅವನು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ರಾಮನು ಪರಮಧರ್ಮಾತ್ಮನು; ನಾನು ಸುರಿಸಿದ ಈ ರಕ್ತವು…”

Verse 43

क्षिप्तं पञ्चसु तीर्थेषु तद्भूयात्तीर्थमुत्तमम् । तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे पितरोऽदृश्यतां गताः

“ಇದನ್ನು ಐದು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಉತ್ತಮ ತೀರ್ಥವಾಗುವುದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ನುಡಿದು ಆ ಪಿತೃಗಳೆಲ್ಲರೂ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು.

Verse 44

एवं रामस्य संसर्गो देवमार्गे युधिष्ठिर । सर्वपापक्षयकरो दर्शनात्स्पर्शनान्नृणाम्

ಹೀಗೆ, ಹೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ದೇವಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸಂಗವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದಲೂ ಸ್ಪರ್ಶನದಿಂದಲೂ ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 45

रेणुकाप्रत्ययार्थाय अद्यापि पितृदेवताः । दृश्यन्ते देवमार्गस्थाः सर्वपापक्षयंकराः

ರೆಣುಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಇಂದಿಗೂ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು ದೇವಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರರು.

Verse 46

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र नर्मदोदधिसङ्गमे । स्थानं कृत्वा विधानेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ನರ್ಮದಾ–ಸಮುದ್ರ ಸಂಗಮದ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಜನರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्पृष्टव्यो महोदधिः । अनेन तत्र मन्त्रेण स्नातव्यं नृपसत्तम

ಹೇ ಕೌಂತೇಯ! ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕುಶಾಗ್ರದಿಂದಲೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು. ಹೇ ನೃಪಸತ್ತಮ! ಅಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 48

नमस्ते विष्णुरूपाय नमस्तुभ्यमपां पते । सान्निध्यं कुरु देवेश सागरे लवणाम्भसि । इति स्पर्शनमन्त्रः

“ವಿಷ್ಣುರೂಪನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಅಪಾಂಪತಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೇವೇಶ! ಲವಣಜಲಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸು.” ಇದು ಸ್ಪರ್ಶನಮಂತ್ರ.

Verse 49

अग्निश्च तेजो मृडया च देहे रेतोऽथ विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन् पाण्डव सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम्

“ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ಇವೆ; ಮೃಡಯಾ—ಶಿವಕೃಪೆಯೂ ಇದೆ; ಮತ್ತು ರೇತಸ್ಸು—ಅಮೃತದ ನಾಭಿಸ್ವರೂಪ ವಿಷ್ಣುವೇ.” ಹೇ ಪಾಂಡವ! ಈ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿ ನಂತರ ನದೀನಾಥನಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡು.

Verse 50

पञ्चरत्नसमायुक्तं फलपुष्पाक्षतैर्युतम् । मन्त्रेणानेन राजेन्द्र दद्यादर्घं महोदधेः

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಪಂಚರತ್ನಸಹಿತವಾಗಿ, ಫಲ‑ಪುಷ್ಪ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಹೋದಧಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 51

सर्वरत्ननिधानस्त्वं सर्वरत्नाकराकरः । सर्वामरप्रधानेश गृहाणार्घं नमोऽस्तु ते । इत्यर्घमन्त्रः

ನೀನು ಸರ್ವ ರತ್ನಗಳ ನಿಧಿ, ಸರ್ವ ರತ್ನಗಳ ಗಣಿಯೂ ಮೂಲವೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ। ಹೇ ಅಮರರ ಪ್ರಧಾನೇಶ್ವರ! ಈ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ। ಇದು ಅರ್ಘ್ಯಮಂತ್ರ।

Verse 52

आ जन्मजनितात्पापान्मामुद्धर महोदधे । याह्यर्चितो रत्ननिधे पर्वतान् पार्वणोत्तम । इति विसर्जनमन्त्रः

ಜನ್ಮದಿಂದ ಸಂಚಿತವಾದ ಪಾಪಗಳಿಂದ, ಹೇ ಮಹೋದಧಿ, ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು। ಹೇ ರತ್ನನಿಧಿ! ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಈಗ ಹೊರಟುಹೋಗು—ಹೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮ! ಇದು ವಿಸರ್ಜನಮಂತ್ರ।

Verse 53

कोऽपरः सागराद्देवात्स्वर्गद्वारविपाटन । तत्र सागरपर्यन्तं महातीर्थमनुत्तमम्

ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಸಾಗರದೇವನಂತೆಯೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದೇವರು ಯಾರು? ಅಲ್ಲಿ ಸಾಗರಪರ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಅನುತ್ತಮ ಮಹಾತೀರ್ಥವಿದೆ।

Verse 54

जामदग्न्येन रामेण तत्र देवः प्रतिष्ठितः । यत्र देवाः सगन्धर्वा मुनयः सिद्धचारणाः

ಅಲ್ಲಿ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ರಾಮನು (ಪರಶುರಾಮನು) ದೇವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ, ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧ‑ಚಾರಣರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 55

उपासते विरूपाक्षं जमदग्निमनुत्तमम् । रेणुकां चैव ये देवीं पश्यन्ति भुवि मानवाः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನನ್ನೂ ಅನುತ್ತಮನಾದ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಉಪಾಸಿಸಿ, ದೇವಿ ರೇಣುಕೆಯ ದರ್ಶನವೂ ಮಾಡುವ ಮಾನವರು ಧನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 56

प्रियवासे शिवे लोके वसन्ति कालमीप्सितम् । तत्र स्नात्वा नरो राजंस्तर्पयन्पितृदेवताः

ಅವರು ಪ್ರಿಯವಾಸವೆಂಬ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛಿತ ಕಾಲವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ। ಹೇ ರಾಜನ್, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಮನುಷ್ಯನು ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 57

तारयेन्नरकाद्घोरात्कुलानां शतमुत्तरम् । स्नात्वा दत्त्वात्र सहिताः श्रुत्वा वै भक्तिपूर्वकम्

ಅವನು ಭಯಂಕರ ನರಕದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಲದ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ। ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದಾನ ನೀಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಈ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।