Adhyaya 211

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आश्चर्यभूतं लोकस्य देवदेवेन यत्कृतम् । तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि नर्मदातटवासिनाम्

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು: ದೇವಾಧಿದೇವನು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

द्विजान् सुकृत्पणान् देवः कुष्ठी भूत्वा ययाच ह । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्ते रक्तगन्धानुलेपनः

ಭಗವಂತನು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪುಣ್ಯವಂತರಾದ ವರ್ತಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೇಡಿದನು. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಸಮಯವು ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಕೆಂಪು ಗಂಧದ ಲೇಪನವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 3

स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः । दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे

ಅವನ ದೇಹದ ಬೊಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಕೀವು ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಹುಳುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮುಖ ವಿಕಾರವಾಗಿದ್ದವು, ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಎಡವುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 4

ब्राह्मणावसथं गत्वा स्खलन्द्वारेऽब्रवीदिदम् । भोभो गृहपते त्वद्य ब्राह्मणैः सह भोजनम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಎಡವುತ್ತಾ ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ಗೃಹಸ್ಥನೇ, ಇಂದು ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.'

Verse 5

त्वद्गृहे कर्तुमिच्छामि ह्येभिः सह सुसंस्कृतम् । ततस्तं ब्रह्माणं दृष्ट्वा यजमानसमन्विताः

ನಾನು ಇವರೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಭೋಜನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಯಜಮಾನಭಾವಯುತ ಗೃಹಸ್ಥರು ತದನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.

Verse 6

स्रवन्तं सर्वगात्रेषु धिग्धिगित्येवमब्रुवन् । निर्गच्छस्वाशु दुर्गन्ध गृहाच्छीघ्रं द्विजाधम

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ‘ಧಿಕ್ ಧಿಕ್’ ಎಂದು ಕೂಗಿ ಹೇಳಿದರು—‘ತಕ್ಷಣ ಹೊರಗೆ ಹೋಗು, ದುರ್ಗಂಧಿಯೇ! ಈ ಮನೆಯಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹೊರಟುಹೋಗು, ಓ ದ್ವಿಜಾಧಮ!’

Verse 7

अभोज्यमेतत्सर्वेषां दर्शनात्तव सत्कृतम् । एवमेव तथेत्युक्त्वा देवदेवो महेश्वरः

ಈ ಭೋಜನವು ಯಾರಿಗೂ ಭಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಇದು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಸತ್ಕೃತವಾಗಿದೆ. ‘ತಥಾಸ್ತು—ಹಾಗೆಯೇ’ ಎಂದು ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 8

जगामाकाशममलं दृश्यमानो द्विजोत्तमैः । गते चादर्शनं देवे स्नात्वाभ्युक्ष्य समन्ततः

ಅವನು ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ದೇವನು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೀರನ್ನು ಛಿಂಡಿ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

Verse 9

भुञ्जतेऽस्म द्विजा राजन्यावत्पात्रे पृथक्पृथक् । यत्रयत्र च पश्यन्ति तत्रतत्र कृमिर्बहुः

ಓ ರಾಜನೇ, ದ್ವಿಜರು ಇಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೆ ನೋಡಿದರೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲೆ ಅನೇಕ ಕೃಮಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.

Verse 10

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नाः सर्वे किमिति चाब्रुवन् । ततः कश्चिदुवाचेदं ब्राह्मणो गुणवानजः

ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು “ಇದು ಏನು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ಗುಣವಂತನಾದ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 11

योगीन्द्रः शङ्कया तत्र बहुविप्रसमागमे । योऽत्र पूर्वं समायातः स योगी परमेश्वरः

ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಪ್ರರ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯದಿಂದ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಂದ ಯೋಗೀಂದ್ರನೇ ಸ್ವಯಂ ಪರಮೇಶ್ವರನು.”

Verse 12

तस्येदं क्रीडितं मन्ये भर्त्सितस्य विपाकजम् । फलं भवति नान्यस्य ह्यतिथेः शास्त्रनिश्चयात्

ಇದು ಅವನದೇ ಕ್ರೀಡಿತವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅಪಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟದಕ್ಕೆ ಪಕ್ವವಾದ ವಿಪಾಕ. ಶಾಸ್ತ್ರನಿಶ್ಚಯದಂತೆ ಇಂತಹ ಫಲ ಬೇರೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; (ಕೋಪಗೊಂಡ) ಅತಿಥಿಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 13

सम्पूज्य परमात्मा वै ह्यतिथिश्च विशेषतः । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत्

ನಿಜಕ್ಕೂ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪೂಜ್ಯನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತಿಥಿ. ಆದರೆ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸದೆ ಬಿಡುವರೋ…

Verse 14

पिशाचा राक्षसास्तस्य तद्विलुम्पन्त्यसंशयम् । रूपान्वितं विरूपं वा मलिनं मलिनाम्बरम्

ಅವನ (ಪುಣ್ಯ/ಅರ್ಪಣ)ವನ್ನು ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಅತಿಥಿ ರೂಪವಂತನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ವಿರೂಪನಾಗಿರಲಿ, ಸ್ವಚ್ಛನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿರಲಿ.

Verse 15

योगीन्द्रं श्वपचं वापि अतिथिं न विचारयेत् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यजमानपुरोगमाः

ಅತಿಥಿ ಯೋಗೀಂದ್ರನಾಗಲಿ ಶ್ವಪಚನಾಗಲಿ, ಭೇದಭಾವ ಮಾಡಬಾರದು. ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಜಮಾನನ ಮುಂಚೂಣಿಯವರು…

Verse 16

ब्राह्मणा द्विजमन्वेष्टुं धाविताः सर्वतोदिशम् । तावत्कथंचित्केनापि गहनं वनमाश्रितः

ಆ ದ್ವಿಜ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಓಡಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೇಗೋ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು.

Verse 17

दृष्टो दृष्ट इति प्रोक्तं तेन ते सर्व आगताः । ततः पश्यन्ति तं विप्रं स्थाणुवन्निश्चलं स्थितम्

‘ಕಂಡೆವು, ಕಂಡೆವು’ ಎಂಬ ಕೂಗು ಕೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ಬಳಿಕ ಆ ವಿಪ್ರನು ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 18

क्रन्दते न चलति स्पन्दते न च पश्यति । जल्पन्ति करुणं केचित्स्तुवन्ति च तथापरे

ಅವನು ಅಳಲಿಲ್ಲ, ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಕಂಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿದರು, ಇತರರು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 19

वाग्भिः सततमिष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः । क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः । विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुमर्हसि

ಇಷ್ಟವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ರಿನೇತ್ರನಿಗೆ ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು—ಹೇ ದೇವೇಶ! ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲರ ನಷ್ಟವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 20

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर । परया कृपया देवः प्रसन्नस्तानुवाच ह

ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ! ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವರು ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 21

मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वोऽन्नं विहितं सुधेव । भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैरर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च

ಹೇ ಮಹಾನುಭಾವರೇ! ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಕಾರಣ ನಿಮಗಾಗಿ ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನ್ನವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಪ್ರರು ಬಂಧು-ಭೃತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ, ನಿತ್ಯ ನನ್ನ ಮಂಡಲವನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸಲಿ.

Verse 22

ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः । मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम्

ನಂತರ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ದೇವದೇವನಾದ ಶೂಲಿನನ ಪವಿತ್ರ ಆಯತನ ‘ಮುಂಡಿನಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು—ಶುಭಕರವೂ ಸರ್ವಪಾಪಹರವೂ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದು ಗಯಾತೀರ್ಥಸಮಾನ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ.

Verse 211

अध्यायः

ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತ.