Adhyaya 198

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल भद्रकालीतिसङ्गमम् । शूलतीर्थमिति ख्यातं स्वयं देवेन निर्मितम्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ತದನಂತರ, ಓ ಮಹೀಪಾಲ, ಭದ್ರಕಾಳಿ-ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಅದು ‘ಶೂಲತೀರ್ಥ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತ, ಸ್ವಯಂ ದೇವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ।

Verse 2

पञ्चायतनमध्ये तु तिष्ठते परमेश्वरः । शूलपाणिर्महादेवः सर्वदेवतपूजितः

ಅಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ—ಶೂಲಪಾಣಿ ಮಹಾದೇವ, ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನು।

Verse 3

स सङ्गमो नृपश्रेष्ठ नित्यं देवैर्निषेवितः । दर्शनात्तस्य तीर्थस्य स्नानदानाद्विशेषतः

ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಸಂಗಮವು ನಿತ್ಯ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸೇವಿತ; ಆ ತೀರ್ಥದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ—ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ—

Verse 4

दौर्भाग्यं दुर्निमित्तं च ह्यभिशापो नृपग्रहः । यदन्यद्दुष्कृतं कर्म नश्यते शङ्करोऽब्रवीत्

ದುರ್ಭಾಗ್ಯ, ದುರ್‌ನಿಮಿತ್ತ, ಶಾಪ ಮತ್ತು ರಾಜರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಗ್ರಹದೋಷ—ಮತ್ತು ಇತರ ಯಾವ ಪಾಪಕರ್ಮವೂ—ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ: ಎಂದು ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । कथं शूलेश्वरी देवी कथं शूलेश्वरो हरः । प्रथितो नर्मदातीरे एतद्विस्तरतो वद

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು— ನರ್ಮದಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಹೇಗೆ ‘ಶೂಲೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು? ಹರನು ಹೇಗೆ ‘ಶೂಲೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದನು? ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿರಿ।

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । बभूव ब्राह्मणः कश्चिन्माण्डव्य इति विश्रुतः । वृत्तिमान्सर्वधर्मज्ञः सत्ये तपसि च स्थितः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಮಾಂಡವ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನು; ಅವನು ಸದ್ವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞನು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 7

अशोकाश्रममध्यस्थो वृक्षमूले महातपाः । ऊर्ध्वबाहुर्महातेजास्तस्थौ मौनव्रतान्वितः

ಅಶೋಕಾಶ್ರಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮರದ ಬೇರು ಬಳಿ, ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಮೌನವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು।

Verse 8

तस्य कालेन महता तीव्रे तपसि वर्ततः । तमाश्रममनुप्राप्ता दस्यवो लोप्त्रहारिणः

ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕದ್ದ ಲೂಟಿಸಾಮಾನು ಹೊತ್ತ ದಸ್ಯುಗಳು ಆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದರು।

Verse 9

अनुसर्प्यमाणा बहुभिः पुरुषैर्भरतर्षभ । ते तस्यावसथे लोप्त्रं न्यदधुः कुरुनन्दन

ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅನೇಕ ಪುರುಷರಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತ, ಅವರು ಆ ಕದ್ದ ಧನವನ್ನು ಅವನ ವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು, ಓ ಕುರುನಂದನ।

Verse 10

निधाय च तदा लीनास्तत्रैवाश्रममण्डले । तेषु लीनेष्वथो शीघ्रं ततस्तद्रक्षिणां बलम्

ಅದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆಶ್ರಮಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ ಅಡಗಿದರು. ಅವರು ಅಡಗಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ರಕ್ಷಕರ ಬಲವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.

Verse 11

आजगाम ततोऽपश्यंस्तमृषिं तस्करानुगाः । तमपृच्छंस्तदा वृत्तं रक्षिणस्तं तपोधनम्

ನಂತರ ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಕಳ್ಳರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದವರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ರಕ್ಷಕರು ಆ ತಪೋಧನ ಋಷಿಯನ್ನು ನಡೆದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು.

Verse 12

वद केन पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम । तेन गच्छामहे ब्रह्मन् यथा शीघ्रतरं वयम्

ಹೇಳಿರಿ—ದಸ್ಯುಗಳು ಯಾವ ದಾರಿಯಿಂದ ಹೋದರು, ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನಾವು ಹೋಗುವೆವು, ಇನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಲುಪಲು.

Verse 13

तथा तु वचनं तेषां ब्रुवतां स तपोधनः । न किंचिद्वचनं राजन्नवदत्साध्वसाधु वा

ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಓ ರಾಜನ್, ಆ ತಪೋಧನ ಋಷಿಯು ಒಂದೂ ಮಾತು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ—‘ಸಾಧು’ ಎಂದೂ ‘ಅಸಾಧು’ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 14

ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वन्तस्तमाश्रमम् । संयम्यैनं ततो राज्ञे सर्वान् दस्यून्न्यवेदयन्

ನಂತರ ರಾಜಪುರುಷರು ಆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದರು. ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ/ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಸ್ಯುಗಳು (ಇಲ್ಲಿಯೇ) ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆಂದು ರಾಜನಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.

Verse 15

तं राजा सहितैश्चोरैरन्वशाद्वध्यतामिति । सम्बध्य तं च तैर्राजञ्छूले प्रोतो महातपाः

ರಾಜನು ಕಳ್ಳರೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ—“ಇವನನ್ನು ವಧಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಆಗ, ಹೇ ರಾಜನ್, ಅವರು ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಶೂಲದಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದರು.

Verse 16

ततस्ते शूलमारोप्य तं मुनिं रक्षिणस्तदा । प्रतिजग्मुर्महीपाल धनान्यादाय तान्यथ

ನಂತರ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಶೂಲದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿ, ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ಕಾವಲುಗಾರರು ಆ ಧನಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.

Verse 17

शूलस्थः स तु धर्मात्मा कालेन महता तदा । ध्यायन्देवं त्रिलोकेशं शङ्करं तमुमापतिम्

ಶೂಲದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಬಹುಕಾಲ ತ್ರಿಲೋಕೇಶ್ವರ ದೇವ—ಉಮಾಪತಿ ಶಂಕರ—ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 18

बहुकालं महेशानं मनसाध्याय संस्थितः । निराहारोऽपि विप्रर्षिर्मरणं नाभ्यपद्यत

ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ಮನಸಿನಿಂದ ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು; ನಿರಾಹಾರನಾದರೂ ಆ ವಿಪ್ರರ್ಷಿ ಮರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 19

धारयामास विप्राणामृषभः स हृदा हरिम् । शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन कृतं तदा

ವಿಪ್ರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಶೂಲದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಆಗ ಆ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 20

सन्तापं परमं जग्मुः श्रुत्वैतन्मुनयोऽखिलाः । ते रात्रौ शकुना भूत्वा संन्यवर्तन्त भारत

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಮಸ್ತ ಮುನಿಗಳು ಪರಮ ಸಂತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹೇ ಭಾರತ, ಅವರು ಮರಳಿ ಬಂದರು.

Verse 21

दर्शयन्तो मुनेः शक्तिं तमपृच्छन् द्विजोत्तमम् । श्रोतुमिच्छाम ते ब्रह्मन् किं पापं कृतवानसि

ಮುನಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಅವರು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು— “ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನಾವು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ನೀನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದೆಯೆ?”

Verse 22

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः स मुनिशार्दूलस्तानुवाच तपोधनान् । दोषतः किं गमिष्यामि न हि मेऽन्यो पराध्यति

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು— ಆಗ ಆ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನು ತಪೋಧನರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ನನ್ನದೇ ದೋಷದಿಂದ ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿಲ್ಲ.”

Verse 23

एवमुक्त्वा ततः सर्वानाचचक्षे ततो मुनिः । मुनयश्च ततो राज्ञे द्वितीयेऽह्नि न्यवेदयन्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಮುನಿಯು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಎರಡನೇ ದಿನ ಮುನಿಗಳು ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು.

Verse 24

राजा तु तमृषिं श्रुत्वा निष्क्रान्तः सह बन्धुभिः । प्रसादयामास तदा शूलस्थमृषिसत्तमम्

ಆ ಋಷಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಆಗ ಶೂಲದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

Verse 25

राजोवाच । यन्मयाऽपकृतं तात तवाज्ञानवशाद्बहु । प्रसादये त्वां तत्राहं न मे त्वं क्रोद्धुमर्हसि

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ತಾತ, ಅಜ್ಞಾನವಶದಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಅಪಕಾರವೇನೋ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ।

Verse 26

एवमुक्तस्ततो राज्ञा प्रसादमकरोन्मुनिः । कृतप्रसादं राजा तं ततः समवतारयत्

ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಮುನಿಯು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನಿತ್ತನು. ಪ್ರಸಾದ ದೊರೆತ ಬಳಿಕ ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿದನು।

Verse 27

अवतीर्यमाणस्तु मुनिः शूले मांसत्वमागते । अतिसंपीडितो विप्रः शङ्करं मनसागमत्

ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಶೂಲವು ಮುನಿಯ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿತ್ತು. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತನಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಂಕರನ ಶರಣು ಸೇರಿದನು।

Verse 28

संध्यातः शङ्करस्तेन बहुकालोपवासतः । प्रादुर्भूतो महादेवः शूलं तस्य तथाछिनत्

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಶಂಕರನ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಮಹಾದೇವನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 29

शूलमूलस्थितः शम्भुस्तुष्टः प्राह पुनःपुनः । ब्रूहि किं क्रियतां विप्र सत्त्वस्थानपरायण

ಶೂಲದ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ನಿಂತ ಶಂಭು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಮರುಮರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥಾನಪರಾಯಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹೇಳು; ನಿನಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ?

Verse 30

अदेयमपि दास्यामि तुष्टोऽस्म्यद्योमया सह । किं तु सत्यवतां लोके सिद्धिर्न स्याच्च भूयसी

ಕೊಡಬಾರದ್ದನ್ನೂ ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ—ಇಂದು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಸತ್ಯವಂತರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರುವ ಅತಿಶಯ ಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗದು.

Verse 31

स्वकर्मणोऽनुरूपं हि फलं भुञ्जन्ति जन्तवः । शुभेन कर्मणा भूतिर्दुःखं स्यात्पातकेन तु

ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶುಭಕರ್ಮದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪಾಪಕರ್ಮದಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

बहुभेदप्रभिन्नं तु मनुष्येषु विपच्यते । केषां दरिद्रभावेन केषां धनविपत्तिजम्

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವು ಅನೇಕ ಭೇದಗಳಿಂದ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ—ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವಾಗಿ, ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಧನನಷ್ಟದ ವಿಪತ್ತಾಗಿ.

Verse 33

सन्तत्यभावजं केषां केषांचित्तद्विपर्ययः । तथा दुर्वृत्तितस्तेषां फलमाविर्भवेन्नृणाम्

ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಂತಾನಾಭಾವವೇ ಫಲವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ. ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯರ ದುರ್ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ದುಶ್ಚರಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಫಲ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 34

केषांचित्पुत्रमरणे वियोगात्प्रियमित्रयोः । राजचौराग्नितः केषां दुःखं स्याद्दैवनिर्मितम्

ಕೆಲವರಿಗೆ ಪುತ್ರಮರಣದಿಂದ, ಅಥವಾ ಪ್ರಿಯಮಿತ್ರರ ವियोगದಿಂದ ಶೋಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ರಾಜ, ಕಳ್ಳ, ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ—ದೈವನಿರ್ಮಿತ ದುಃಖ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 35

तच्छरीरे तु केषांचित्कर्मणा सम्प्रदृश्यते । जराश्च विविधाः केषां दृश्यन्ते व्याधयस्तथा

ಕೆಲವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಫಲವೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳೂ, ಹಾಗೆಯೇ ರೋಗಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 36

दृश्यन्ते चाभिशापाश्च पूर्वकर्मानुसंचिताः । कष्टाः कष्टतरावस्था गताः केचिदनागसः

ಪೂರ್ವಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಸಂಚಿತವಾದ ಶಾಪಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಂತೆ ಕಂಡರೂ ಕಷ್ಟಕರ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

पूर्वकर्मविपाकेन धर्मेण तपसि स्थिताः । दान्ताः स्वदारनिरता भूरिदाः परिपूजकाः

ಪೂರ್ವಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಪರಿಪಕ್ವರಾದ ಅವರು ಧರ್ಮದಲ್ಲೂ ತಪಸ್ಸಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಿಗಳು, ಸ್ವಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರು, ಬಹು ದಾನಿಗಳು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವರು.

Verse 38

ह्रीमन्तो नयसंयुक्ता अन्ये बहुगुणैर्युताः । दुर्गमामापदं प्राप्य निजकर्मसमुद्भवाम्

ಕೆಲವರು ಲಜ್ಜಾಶೀಲರು, ನೀತಿಯುಕ್ತರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಬಹು ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರು—ಆದರೂ ತಮ್ಮದೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದುರ್ಗಮವಾದ ಆಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದಾಗ…

Verse 39

न संज्वरन्ति ये मर्त्या धर्मनिन्दां न कुर्वते । इदमेव तपो मत्वा क्षिपन्ति सुविचेतसः

ಒಳಗಿಂದ ಉರಿಯದೆ, ಧರ್ಮನಿಂದೆ ಮಾಡದೆ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರು—ಸುವಿಚಾರಿಗಳು—ಇದನ್ನೇ ತಪಸ್ಸೆಂದು ತಿಳಿದು ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ತೊಲಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 40

हा भ्रातर्मातः पुत्रेति कष्टेषु न वदन्ति ये । स्मरन्ति मां महेशानमथवा पुष्करेक्षणम्

ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಅಯ್ಯೋ ಅಣ್ಣಾ! ಅಯ್ಯೋ ತಾಯೇ! ಅಯ್ಯೋ ಮಗನೇ!’ ಎಂದು ಅಳಲದೆ, ನನ್ನನ್ನು—ಮಹೇಶನನ್ನು—ಅಥವಾ ಪದ್ಮನೇತ್ರನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವರು…

Verse 41

दुष्कृतं पूर्वजं भोक्तुं ध्रुवं तदुपशाम्यति

ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ದುಷ್ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು; ಅನುಭವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಶಮನವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 42

दिनानि यावन्ति वसेत्स कष्टे यथाकृतं चिन्तयद्देवमीशम् । तावन्ति सौम्यानि कृतानि तेन भवन्ति विप्र श्रुतिनोदनैषा

ಮಾನವನು ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಈಶ್ವರದೇವನನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಅವನಿಂದ ಸೌಮ್ಯ ಪುಣ್ಯಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ, ಹೇ ವಿಪ್ರ—ಇದು ಶ್ರುತಿಯ ಪ್ರೇರಣೆ.

Verse 43

यस्मात्त्वया कष्टगतेन नित्यं स्मृतश्चाहं मनसा पूजितश्च । गौरीसहायस्तेन इहागतोऽस्मि ब्रूह्यद्य कृत्यं क्रियतां किं नु विप्र

ನೀನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಿತ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಮನಸಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಗೌರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೇಳು, ಹೇ ವಿಪ್ರ—ಇಂದು ನಿನಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲಿ, ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ?

Verse 44

माण्डव्य उवाच । तुष्टो यद्युमया सार्धं वरदो यदि शङ्कर । तदा मे शूलसंस्थस्य संशयं परमं वद

ಮಾಂಡವ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವರದಾತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಶಂಕರ, ನಾನು ಶೂಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವ ನನ್ನ ಪರಮ ಸಂಶಯವನ್ನು ಹೇಳಿ ನಿವಾರಿಸಿರಿ।

Verse 45

न रुजा मम कापि स्याच्छूलसंप्रोतितेऽगके । अमृतस्रावि तच्छूलं प्रभावात्कस्य शंस मे

ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಭೇದಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ನೋವು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ತ್ರಿಶೂಲವು ಅಮೃತವನ್ನು ಸುರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಇದು ಯಾರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದೋ ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 46

श्रीशूलपाणिरुवाच । शूलस्थेन त्वया विप्र मनसा चिन्तितोऽस्मि यत् । अनयानां निहन्ताहं दुःखानां विनिबर्हणः

ಶ್ರೀ ಶೂಲಪಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರ, ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದರೂ ನೀನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಪತ್ತಿನ ಸಂಹಾರಕನು, ದುಃಖಗಳನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವವನು.

Verse 47

ध्यातमात्रो ह्यहं विप्र पाताले वापि संस्थितः । शूलमूले त्वहं शम्भुरग्रे देवी स्वयं स्थिता । जगन्माताम्बिका देवी त्वामृतेनान्वपूरयत्

ಓ ವಿಪ್ರ, ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಾನು ಸನ್ನಿಧನಾಗುತ್ತೇನೆ—ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ. ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಶಂಭು; ಅದರ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೇ ಸ್ವಯಂ ನಿಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಅಂಬಿಕೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಮೃತಸಮಾನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 48

माण्डव्य उवाच । पूर्वमेव स्थितो यस्माच्छूलं व्याप्योमया सह । प्रसादप्रवणो मह्यमिदानीं चानया सह

ಮಾಂಡವ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಪೂರ್ವದಿಂದಲೇ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ತ್ರಿಶೂಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಡನೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಲೂ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಕೃಪಾಪ್ರವಣನಾಗಿರು.

Verse 49

यस्याः संस्मरणादेव दौर्भाग्यं प्रलयं व्रजेत् । न दौर्भाग्यात्परं लोके दुःखाद्दुःखतरं किल

ಅವಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖವಿಲ್ಲ; ದುಃಖಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖತರವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 50

किलैवं श्रूयते गाथा पुराणेषु सुरोत्तम । त्रैलोक्यं दहतस्तुभ्यं सौभाग्यमेकतां गतम्

ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮನೇ! ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಗಾಥೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ—ನೀನು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸೌಭಾಗ್ಯವು ನಿನಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏಕವಾಯಿತು.

Verse 51

विष्णोर्वक्षःस्थलं प्राप्य तत्स्थितं चेति नः श्रुतम् । पीतं तद्वक्षसस्त्रस्तदक्षेण परमेष्ठिना

ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆ ವಕ್ಷದಿಂದ ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಂಪಿಸುವ ನೇತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದನೆಂದೂ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

Verse 52

तस्मात्सतीति संजज्ञ इयमिन्दीवरेक्षणा । यजतस्तस्य देवेश तव मानावखण्डनात्

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪದ್ಮನೇತ್ರೆಯಾದ ದೇವಿ ‘ಸತೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಹೇ ದೇವೇಶ! ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಿನ್ನ ಮಾನವು ಅವಮಾನಗೊಂಡು ಭಂಗವಾದುದರಿಂದಲೇ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 53

जुहावाग्नौ तु सा देवी ह्यात्मानं प्राणसंज्ञिकम् । आत्मानं भस्मसात्कृत्वा प्रालेयाद्रेस्ततः सुता

ಆಮೇಲೆ ಆ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು. ದೇಹವನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪ್ರಾಲೇಯ ಪರ್ವತ (ಹಿಮಾಲಯ)ದ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 54

मेनकायां प्रभो जाता साम्प्रतं या ह्युमाभिधा । अनादिनिधना देवी ह्यप्रतर्क्या सुरेश्वर

ಹೇ ಪ್ರಭೋ! ಈಗ ‘ಉಮಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು ಮೇನಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸಿದಳು. ಆದರೆ ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ! ಆ ದೇವಿ ಅನಾದಿ-ಅನಂತಳಾಗಿ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಅತೀತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 55

यदि तुष्टोऽसि देवेश ह्युमा मे वरदा यदि । उभावप्यत्र वै स्थाने स्थितौ शूलाग्रमूलयोः

ಹೇ ದೇವೇಶ, ನೀವು ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ—ಉಮಾ ನನಗೆ ವರದಾಯಿನಿಯಾಗಿದ್ದರೆ—ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಶೂಲದ ಅಗ್ರ ಮತ್ತು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರಿ।

Verse 56

अवतारो यत्र तत्र संस्थितिं वै ततः कुरु

ನಿಮ್ಮ ಅವತಾರ (ಪ್ರಾಕಟ್ಯ) ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಿರ ಅಧಿಷ್ಠಾನವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ।

Verse 57

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तेनैवमुक्ते सहसा कृत्वा भूमण्डलं द्विधा । निःसृतौ शूलमूलाग्राल्लिङ्गार्चाप्रतिरूपिणौ

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ತಕ್ಷಣವೇ ಭೂಮಂಡಲವು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಚಿದ್ರವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಅಗ್ರದಿಂದ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳಾಗಿ ಎರಡು ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಟನೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು।

Verse 58

प्रद्योतयद्दिशः सर्वा लिङ्गं मूले प्रदृश्यते । वामतः प्रतिमा देवी तदा शूलेश्वरी स्थिता

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವು ಕಾಣಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ—ಅಂದು ಶೂಲೇಶ್ವರಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು।

Verse 59

विलोभयन्ती च जगद्भाति पूरयती दिशः । दृष्ट्वा कृताञ्जलिपुटः स्तुतिं चक्रे द्विजोत्तमः

ಜಗತ್ತನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದಳು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 60

माण्डव्य उवाच । त्वमस्य जगतो माता जगत्सौभाग्यदेवता । न त्वया रहितं किंचिद्ब्रह्माण्डेऽस्ति वरानने

ಮಾಂಡವ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ನೀನೇ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿ, ಜಗತ್ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ದೇವತೆ. ಹೇ ವರಾನನೆ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 61

प्रसादं कुरु धर्मज्ञे मम त्वाज्ञप्तुमर्हसि । ईदृशेनैव रूपेण केषु स्थानेषु तिष्ठसि । प्रसादप्रवणा भूत्वा वद तानि महेश्वरि

ಹೇ ಧರ್ಮಜ್ಞೆ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾದ ಮಾಡು; ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲು ನೀನು ಅರ್ಹೆ. ಇದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾವ ಯಾವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವೆ? ಕರುಣಾಪ್ರವಣಳಾಗಿ ಅವನ್ನು ಹೇಳು, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಿ।

Verse 62

श्रीदेव्युवाच । सर्वगा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतो भुवि । सर्वलोकेषु यत्किंचिद्विहितं न मया विना

ಶ್ರೀದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿನಿ; ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಬಹುದಾದವಳು. ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದು ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 63

तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिमीप्सुभिः । स्मर्तव्या भूतिकामेन तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः

ಆದರೂ, ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಭೂತಿ/ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕಾದ ಆ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಾನು ತತ್ತ್ವತಃ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 64

वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी । प्रयागे ललिता देवी कामुका गन्धमादने

ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ನೈಮಿಷದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಧಾರಿಣಿ. ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ದೇವಿ ಲಲಿತಾ, ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಮುಕಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 65

मानसे कुमुदा नाम विश्वकाया तथाऽपरे । गोमन्ते गोमती नाम मन्दरे कामचारिणी

ಮಾನಸಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಕುಮುದಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧೆ; ಇತರತ್ರ ‘ವಿಶ್ವಕಾಯಾ’. ಗೋಮಂತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಾಮ ‘ಗೋಮತೀ’; ಮಂದರದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಕಾಮಚಾರಿಣೀ’ಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 66

मदोत्कटा चैत्ररथे हयन्ती हास्तिने पुरे । कान्यकुब्जे स्थिता गौरी रम्भा ह्यमलपर्वते

ಚೈತ್ರರಥದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಮದೋತ್ಕಟಾ’; ಹಾಸ್ತಿನಪುರದಲ್ಲಿ ‘ಹಯಂತೀ’. ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಗೌರೀ’ಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೆ; ಅಮಲಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ‘ರಂಭಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 67

एकाम्रके कीर्तिमती विश्वां विश्वेश्वरे विदुः । पुष्करे पुरुहूता च केदारे मार्गदायिनी

ಏಕಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಕೀರ್ತಿಮತೀ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತೆ; ವಿಶ್ವೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಾ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ. ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ‘ಪುರುಹೂತಾ’; ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ‘ಮಾರ್ಗದಾಯಿನೀ’—ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವವಳು—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 68

नन्दा हिमवतः प्रस्थे गोकर्णे भद्रकर्णिका । स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वके बिल्वपत्त्रिका

ಹಿಮವತದ ಪ್ರಸ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ನಂದಾ’; ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ‘ಭದ್ರಕರ್ಣಿಕಾ’. ಸ್ಥಾನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಭವಾನೀ’; ಬಿಲ್ವಕದಲ್ಲಿ ‘ಬಿಲ್ವಪತ್ರಿಕಾ’—ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತೆ—ಎಂದು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 69

श्रीशैले माधवी नाम भद्रे भद्रेश्वरीति च । जया वराहशैले तु कमला कमलालये

ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಮಾಧವೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪೂಜಿತೆ; ಭದ್ರಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಭದ್ರೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತೆ. ವರಾಹಶೈಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಜಯಾ’; ಕಮಲಾಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಕಮಲಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 70

रुद्रकोट्यां तु कल्याणी काली कालञ्जरे तथा । महालिङ्गे तु कपिला माकोटे मुकुटेश्वरी

ರುದ್ರಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದೇವಿ ‘ಕಲ್ಯಾಣಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಕಾಲಂಜರದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಳಿ’, ಮಹಾಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಕಪಿಲಾ’, ಮತ್ತು ಮಾಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕುಟ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ‘ಮುಕುಟೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದು ಆರಾಧ್ಯಳು.

Verse 71

शालिग्रामे महादेवी शिवलिङ्गे जलप्रिया । मायापुर्यां कुमारी तु संताने ललिता तथा

ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಮಹಾದೇವಿ’, ಶಿವಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಜಲಪ್ರಿಯಾ’. ಮಾಯಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರಿ’, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ‘ಲಲಿತಾ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪೂಜ್ಯಳು.

Verse 72

उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्पला । गयायां विमला नाम मङ्गला पुरुषोत्तमे

ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಉತ್ಪಲಾಕ್ಷೀ’ (ಪದ್ಮನೇತ್ರೆ), ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷದಲ್ಲಿ ‘ಮಹೋತ್ಪಲಾ’. ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಮಲಾ’ ಎಂಬ ನಾಮ, ಪುರುಷೋತ್ತಮದಲ್ಲಿ ‘ಮಂಗಳಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.

Verse 73

विपाशायाममोघाक्षी पाटला पुण्ड्रवर्धने । नारायणी सुपार्श्वे तु त्रिकूटे भद्रसुन्दरी

ವಿಪಾಶಾ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಅಮೋಘಾಕ್ಷೀ’. ಪುಂಡ್ರವರ್ಧನದಲ್ಲಿ ‘ಪಾಟಲಾ’, ಸುಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ‘ನಾರಾಯಣಿ’, ತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ‘ಭದ್ರಸುಂದರಿ’ ಎಂದು ಪೂಜ್ಯಳು.

Verse 74

विपुले विपुला नाम कल्याणी मलयाचले । कोटवी कोटितीर्थेषु सुगन्धा गन्धमादने

ವಿಪುಲದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ವಿಪುಲಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಮಲಯಾಚಲದಲ್ಲಿ ‘ಕಲ್ಯಾಣಿ’, ಕೋಟಿತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕೋಟವೀ’, ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ‘ಸುಗಂಧಾ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 75

गोदाश्रमे त्रिसन्ध्या तु गङ्गाद्वारे रतिप्रिया । शिवचण्डे सभानन्दा नन्दिनी देविकातटे

ಗೋದಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆ; ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ರತಿಪ್ರಿಯೆ. ಶಿವಚಂಡ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಭಾನಂದಾ, ದೇವಿಕಾ ತಟದಲ್ಲಿ ನಂದಿನೀ ಎಂದು ಪೂಜ್ಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 76

रुक्मिणी द्वारवत्यां तु राधा वृन्दावने वने । देवकी मथुरायां तु पाताले परमेश्वरी

ದ್ವಾರವತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ರುಕ್ಮಿಣೀ; ವೃಂದಾವನ ವನದಲ್ಲಿ ರಾಧೆ. ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಕೀ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿ—ಸರ್ವೋನ್ನತ ದೇವಿ—ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 77

चित्रकूटे तथा सीता विन्ध्ये विन्ध्यनिवासिनी । सह्याद्रावेकवीरा तु हरिश्चन्द्रे तु चण्डिका

ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸೀತೆಯಾಗಿ ಪೂಜ್ಯಳು; ವಿಂಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಂಧ್ಯನಿವಾಸಿನೀ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಏಕವೀರಾ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಕಾ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 78

रमणा रामतीर्थे तु यमुनायां मृगावती । करवीरे महालक्ष्मी रूपादेवी विनायके

ರಾಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಳು ರಮಣಾ; ಯಮುನಾ ತಟದಲ್ಲಿ ಮೃಗಾವತೀ. ಕರವೀರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ, ವಿನಾಯಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರೂಪಾದೇವೀ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 79

आरोग्या वैद्यनाथे तु महाकाले महेश्वरी । अभयेत्युष्णतीर्थे तु मृगी वा विन्ध्यकन्दरे

ವೈದ್ಯನಾಥದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆರೋಗ್ಯಾ—ಆರೋಗ್ಯದಾತ್ರೀ; ಮಹಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ. ಉಷ್ಣತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಭಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು, ವಿಂಧ್ಯ ಕಂದರಗಳಲ್ಲಿ ಮೃಗೀ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.

Verse 80

माण्डव्ये माण्डुकी नाम स्वाहा माहेश्वरे पुरे । छागलिङ्गे प्रचण्डा तु चण्डिकामरकण्टके

ಮಾಂಡವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಮಾಂಡುಕೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ, ಮಾಹೇಶ್ವರಪುರದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಾಹಾ’; ಛಾಗಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಚಂಡಾ’ ಹಾಗೂ ಅಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿ ‘ಚಂಡಿಕಾ’ ಎಂದು ಪೂಜಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 81

सोमेश्वरे वरारोहा प्रभासे पुष्करावती । वेदमाता सरस्वत्यां पारा पारातटे मुने

ಸೋಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ವರಾರೋಹಾ’, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ‘ಪುಷ್ಕರಾವತೀ’; ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ‘ವೇದಮಾತಾ’ ಹಾಗೂ ಪರತಟದಲ್ಲಿ, ಮುನೇ, ‘ಪಾರಾ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 82

महालये महाभागा पयोष्ण्यां पिङ्गलेश्वरी । सिंहिका कृतशौचे तु कर्तिके चैव शांकरी

ಮಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಮಹಾಭಾಗಾ’, ಪಯೋಷ್ಣೀ ನದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪಿಂಗಲೇಶ್ವರಿ’; ಕೃತಶೌಚದಲ್ಲಿ ‘ಸಿಂಹಿಕಾ’ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಶಾಂಕರೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 83

उत्पलावर्तके लोला सुभद्रा शोणसङ्गमे । मता सिद्धवटे लक्ष्मीस्तरंगा भारताश्रमे

ಉತ್ಪಲಾವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಲೋಲಾ’, ಶೋಣ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ‘ಸುಭದ್ರಾ’; ಸಿದ್ಧವಟದಲ್ಲಿ ‘ಮತಾ’ (ಮಾತೆ) ಹಾಗೂ ಭಾರತಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ‘ತರಂಗಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 84

जालन्धरे विश्वमुखी तारा किष्किन्धपर्वते । देवदारुवने पुष्टिर्मेधा काश्मीरमण्डले

ಜಾಲಂಧರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ವಿಶ್ವಮುಖೀ’, ಕಿಷ್ಕಿಂಧ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ‘ತಾರಾ’; ದೇವದಾರು ವನದಲ್ಲಿ ‘ಪುಷ್ಟಿ’ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ‘ಮೇಧಾ’ ಎಂದು ಪೂಜಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 85

भीमादेवी हिमाद्रौ तु पुष्टिर्वस्त्रेश्वरे तथा । कपालमोचने शुद्धिर्माता कायावरोहणे

ಹಿಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಭೀಮಾದೇವಿ; ವಸ್ತ್ರೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಟಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಕಪಾಲಮೋಚನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಶುದ್ಧಿ; ಕಾಯಾವರೋಹಣದಲ್ಲಿ ಮಾತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿತಳು.

Verse 86

शङ्खोद्धारे ध्वनिर्नाम धृतिः पिण्डारके तथा । काला तु चन्द्रभागायामच्छोदे शक्तिधारिणी

ಶಂಖೋದ್ದಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಧ್ವನಿ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಪಿಂಡಾರಕದಲ್ಲಿ ಧೃತಿ. ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕಾಲಾ; ಅಚ್ಚೋಡದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಧಾರಿಣೀ—ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಧಾರಕಿ.

Verse 87

वेणायाममृता नाम बदर्यामुर्वशी तथा । ओषधी चोत्तरकुरौ कुशद्वीपे कुशोदका

ವೇಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಅಮೃತಾ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಬದರಿಯಲ್ಲಿ ಉರ್ವಶೀ. ಉತ್ತರಕುರುದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಓಷಧೀ; ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಶೋದಕಾ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 88

मन्मथा हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादिनी । अश्वत्थे वन्दिनीका तु निधिर्वैश्रवणालये

ಹೇಮಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮನ್ಮಥಾ; ಕುಮುದದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾದಿನೀ. ಅಶ್ವತ್ಥದಲ್ಲಿ ವಂದಿನೀಕಾ; ವೈಶ್ರವಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 89

गायत्री वेदवदने पार्वती शिवसन्निधौ । देवलोके तथेन्द्राणी ब्रह्मास्ये तु सरस्वती

ವೇದವದನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗಾಯತ್ರೀ; ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತೀ. ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಇಂದ್ರಾಣೀ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸರಸ್ವತೀ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತಳು.

Verse 90

सूर्यबिम्बे प्रभा नाम मातॄणां वैष्णवी मता । अरुन्धती सतीनां तु रामासु च तिलोत्तमा

ಸೂರ್ಯಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಪ್ರಭಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಖ್ಯಾತಳು; ಮಾತೃಗಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ವೈಷ್ಣವೀ’ ಎಂದು ಮನ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಪತಿವ್ರತೆಯರಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಅರುಂಧತೀ’, ರಮೆಯರಲ್ಲಿ ‘ತಿಲೋತ್ತಮಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವಳು.

Verse 91

चित्रे ब्रह्मकला नाम शक्तिः सर्वशरीरिणाम् । शूलेश्वरी भृगुक्षेत्रे भृगौ सौभाग्यसुन्दरी

ಚಿತ್ರಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಳು ‘ಬ್ರಹ್ಮಕಲಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು—ಸರ್ವ ಶರೀರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿ. ಭೃಗುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಶೂಲೆಶ್ವರಿ’, ಭೃಗು ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಸೌಭಾಗ್ಯಸುಂದರಿ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವಳು.

Verse 92

एतदुद्देशतः प्रोक्तं नामाष्टशतमुत्तमम् । अष्टोत्तरं च तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्

ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಎಂಟುನೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಮಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಹಾಗೆಯೇ ತೀರ್ಥಗಳ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತ (108) ನಾಮಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹೃತವಾಗಿವೆ.

Verse 93

इदमेव परं विप्र सर्वेषां तु भविष्यति । पठत्यष्टोत्तरशतं नाम्नां यः शिवसन्निधौ

ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ಇದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಮ ಹಿತವಾಗುವುದು—ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮಗಳ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತ (108) ಪಠಿಸುವವನು.

Verse 94

स मुच्यते नरः पापैः प्राप्नोति स्त्रियमीप्सिताम् । स्नात्वा नारी तृतीयायां मां समभ्यर्च्य भक्तितः

ಆ ಪುರುಷನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಇಚ್ಛಿತ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀ ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಅವಳಿಗೂ ಶುಭಫಲ ದೊರೆಯುವುದು.

Verse 95

न सा स्याद्दुःखिनी जातु मत्प्रभावान्नरोत्तम । नित्यं मद्दर्शने नारी नियताया भविष्यति

ಹೇ ನರೋತ್ತಮ! ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಎಂದಿಗೂ ದುಃಖಿನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ನಿತ್ಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆ ನಾರಿ ನಿಯಮಶೀಲಳಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಿಷ್ಠಳಾಗುವಳು.

Verse 96

पतिपुत्रकृतं दुःखं न सा प्राप्स्यति कर्हिचित् । मदालये तु या नारी तुलापुरुषसंज्ञितम्

ಪತಿ ಅಥವಾ ಪುತ್ರನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖವನ್ನು ಅವಳು ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ನನ್ನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ‘ತುಲಾಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ನಾರಿ—

Verse 97

सम्पूज्य मण्डयेद्देवांल्लोकपालांश्च साग्निकान् । सपत्नीकान्द्विजान्पूज्य वासोभिर्भूषणैस्तथा

ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯೊಡನೆ ಇರುವ ದಿಕ್ಪಾಲಕರನ್ನೂ ಗೌರವದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಇರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ವಸ್ತ್ರ-ಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 98

भूतेभ्यस्तु बलिं दद्यादृत्विग्भिः सह देशिकः । ततः प्रदक्षिणीकृत्य तुलामित्यभिमन्त्रयेत्

ನಂತರ ದೇಶಿಕ ಆಚಾರ್ಯನು ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಭೂತಗಣಗಳಿಗೆ ಬಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ‘ತುಲಾ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ತುಲಾ (ತರಾಜು)ಯನ್ನು ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

Verse 99

शुचिरक्ताम्बरो वा स्याद्गृहीत्वा कुसुमाञ्जलिम् । नमस्ते सर्वदेवानां शक्तिस्त्वं परमा स्थिता

ಶುದ್ಧ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಕು— ‘ನಮಸ್ತೇ; ನೀನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ.’

Verse 100

साक्षिभूता जगद्धात्री निर्मिता विश्वयोनिना । त्वं तुले सर्वभूतानां प्रमाणमिह कीर्तिता

ಹೇ ತುಲಾ! ನೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಕ್ಷಿಣಿ, ಜಗದ್ಧಾತ್ರಿ; ವಿಶ್ವಯೋನಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಳಾದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಮಾನದಂಡವೂ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 101

कराभ्यां बद्धमुष्टिभ्यामास्ते पश्यन्नुमामुखम् । ततोऽपरे तुलाभागेन्यसेयुर्द्विजपुंगवाः

ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನೂ ಮುಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಿಗಿದುಕೊಂಡು ಅವನು ಕುಳಿತು ಉಮಾದೇವಿಯ ಮುಖವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ತುಲೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು.

Verse 102

द्रव्यमष्टविधं तत्र ह्यात्मवित्तानुसारतः । मन्दशभूते विप्रेन्द्र पृथिव्यां यदधिष्ठितम्

ಅಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಎಂಟು ವಿಧ; ತನ್ನ ಧನಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು. ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಇವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದ್ದು ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳು.

Verse 103

सुवर्णं चैव निष्पावांस्तथा राजिकुसुम्भकम् । तृणराजेन्दुलवणं कुङ्कुमं तु तथाष्टमम्

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ—ಸುವರ್ಣ, ನಿಷ್ಪಾವ (ಹುರಳಿ/ಬೀನ್ಸ್), ರಾಜಿಕಾ (ಸಾಸಿವೆ) ಹಾಗೂ ಕುಸುಂಭಕ, ತೃಣರಾಜ-ಇಂದು-ಲವಣ (ಸೈಂಧವ ಲವಣ), ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯದು ಕುಂಕುಮ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 104

एषामेकतमं कुर्याद्यथा वित्तानुसारतः । साम्यादभ्यधिकं यावत्काञ्चनादि भवेद्द्विज

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ತನ್ನ ಧನಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು. ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಅದು ದಾತನ ತೂಕಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರಬಹುದು; ಸುವರ್ಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗಬಹುದು.

Verse 105

तावत्तिष्ठेन्नरो नारी पश्चादिदमुदीरयेत् । नमो नमस्ते ललिते तुलापुरुषसंज्ञिते

ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಪುರುಷನಾಗಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಲಿ; ನಂತರ ಹೀಗೆ ಜಪಿಸಲಿ— “ಹೇ ಲಲಿತೇ, ತುಲಾಪುರುಷಸಂಜ್ಞಿತೇ ದೇವಿ, ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ।”

Verse 106

त्वमुमे तारयस्वास्मानस्मात्संसारकर्दमात् । ततोऽवतीर्य मुरवे पूर्वमर्द्धं निवेदयेत्

“ಹೇ ಉಮೇ, ಈ ಸಂಸಾರಕರ್ಧಮದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ತಾರಿಸು.” ನಂತರ ತುಲಾ/ಆಸನದಿಂದ ಇಳಿದು, ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಮುರಾರಿ (ವಿಷ್ಣು)ಗೆ ನಿವೇದಿಸಲಿ।

Verse 107

ऋत्विग्भ्योऽपरमर्द्धं च दद्यादुदकपूर्वकम् । तेभ्यो लब्धा ततोऽनुज्ञां दद्यादन्येषु चार्थिषु

ಉಳಿದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ಉದಕಪೂರ್ವಕವಾಗಿ (ಜಲದಾನ ಸಹಿತ) ನೀಡಲಿ; ನಂತರ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಇತರ ಅರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ದಾನ ವಿತರಿಸಲಿ।

Verse 108

सपत्नीकं गुरुं रक्तवाससी परिधापयेत् । अन्यांश्च ऋत्विजः शक्त्या गुरुं केयूरकङ्कणैः

ಗುರುವಿಗೆ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಇತರ ಋತ್ವಿಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಿ; ಗುರುವಿಗೆ ಕೇಯೂರ ಹಾಗೂ ಕಂಕಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿ।

Verse 109

शुक्लां गां क्षीरिणीं दद्याल्ललिता प्रीयतामिति । अनेन विधिना या तु कुर्यान्नारी ममालये

ಬಿಳಿ, ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ— “ಲಲಿತಾ ಪ್ರೀಯಳಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ನನ್ನ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿಧಿಯಿಂದ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಳೋ—

Verse 110

मत्तुल्या सा भवेद्राज्ञां तेजसा श्रीरिवामला । सावित्रीव च सौन्दर्ये जन्मानि दश पञ्च च

ಅವಳು ನನ್ನ ಸಮಾನಳಾಗುವಳು; ರಾಣಿಯರೊಳಗೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಳು—ಶ್ರೀದೇವಿಯಂತೆ ನಿರ್ಮಲಳು—ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಸಮಾನಳು, ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಐದು ಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ।

Verse 111

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं निशम्य वचनं गौर्या द्विजवरोत्तमः । नमस्कृत्य जगामाशु धर्मराज निवेशनम्

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಗೌರಿಯ ವಚನವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಧರ್ಮರಾಜನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 112

तदा प्रभृति तत्तीर्थं ख्यातं शूलेश्वरीति च । तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಶೂಲೇಶ್ವರಿ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಯಿತು. ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವವನು—

Verse 113

ब्राह्मणानन्नवासोभिः पिण्डैः पितृपितामहान् । भक्तोपहारैर्देवेशमुमया सह शङ्करं

ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅನ್ನ-ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಲಿ; ಪಿಂಡ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪಿತೃ-ಪಿತಾಮಹರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲಿ; ಭಕ್ತಿಯ ಉಪಹಾರಗಳಿಂದ ಉಮೆಯೊಡನೆ ದೇವೇಶ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ।

Verse 114

धूपगुग्गुलदानैश्च दीपदानैः सुबोधितैः । सर्वपापविनिर्मुक्तः स गच्छेच्छिवसन्निधिम्

ಧೂಪ ಹಾಗೂ ಗುಗ್ಗುಲು ದಾನಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ದೀಪದಾನಗಳಿಂದ ಅವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗುವನು।

Verse 115

तस्मिंस्तीर्थे तु यः कश्चिदभियुक्तो नरेश्वर । अम्भिशापि तथा स्नातस्त्रिदिनं मुच्यते नरः

ಹೇ ನರೇಶ್ವರ! ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾರು—ಪೀಡಿತನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆರೋಪಿತನಾಗಲಿ—ಕೇವಲ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 116

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां रात्रौ जागर्ति यो नरः । उपवासपरः शुद्धः शिवं सम्पूजयेन्नरः । प्रमुच्य पापसंमोहं रुद्रलोकं स गच्छति

ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ, ಉಪವಾಸನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಪಾಪಜನಿತ ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 117

त्रिनेत्रश्च चतुर्बाहुः साक्षाद्रुद्रोऽपरः । क्रीडते देवकन्याभिर्यावच्चन्द्रार्कतारकम्

ತ್ರಿನೇತ್ರನೂ ಚತುರ್ಭುಜನೂ—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರುದ್ರನಂತೆ—ಅವನು ದೇವಕನ್ಯೆಯರೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ-ತಾರೆಗಳು ಇರುವವರೆಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 198

अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ. (ಅಧ್ಯಾಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ)