Adhyaya 170

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामप्रमोदिनीसख्यो नीयमानां च तेन तु । दृष्ट्वा ताश्चुक्रुशुः सर्वा निःसृत्य जलमध्यतः

ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು— ಅವನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮಪ್ರಮೋದಿನಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಜಲಮಧ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಅವಳ ಸಖಿಯರೆಲ್ಲರೂ ಕಿರುಚಿದರು।

Verse 2

गता राजगृहे सर्वाः कथयन्ति सुदुःखिताः । कामप्रमोदिनी राजन्हृता श्येनेन पक्षिणा

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ರಾಜಭವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು— ‘ರಾಜನೇ, ಕಾಮಪ್ರಮೋದಿನಿಯನ್ನು ಶ್ಯೇನ ಪಕ್ಷಿ ಅಪಹರಿಸಿದೆ.’

Verse 3

क्रीडन्ती च जलस्थाने तडागे देवसन्निधौ । अन्वेष्या च त्वया राजंस्तस्य मार्गं विजानता

‘ದೇವಸನ್ನಿಧಿಯ ಬಳಿಯ ತಟಾಕದ ಜಲಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ರಾಜನೇ, ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ನೀವೇ ಅವಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕು.’

Verse 4

तासां तद्वचनं श्रुत्वा देवपन्नः सुदुःखितः । हाहेत्युक्त्वा समुत्थाय रुदमानो वरासनात्

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ದುರಂತದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಕಗ್ರಸ್ತನಾದನು; ‘ಹಾಹಾ!’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ಅಳುತ್ತಿರಲಿದನು।

Verse 5

मन्त्रिभिः सहितस्तस्मिंस्तडागे जलसन्निधौ । न चिह्नं न च पन्थानं दृष्ट्वा दुःखान्मुमोह च

ಮಂತ್ರಿಗಳೊಡನೆ ರಾಜನು ಆ ಜಲಸನ್ನಿಧಿಯ ಕೆರೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುರುತು, ಯಾವ ದಾರಿಯೂ ಕಾಣದೆ ದುಃಖದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು.

Verse 6

तस्य राज्ञस्तु दुःखेन दुःखितो नागरो जनः । क्षणेनाश्वासितो राजा मन्त्रिभिः सपुरोहितैः

ಆ ರಾಜನ ದುಃಖದಿಂದ ನಗರಜನರೂ ದುಃಖಿತರಾದರು. ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಪುರೋಹಿತರೊಡನೆ ರಾಜನಿಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

Verse 7

किं कुर्म इत्युवाचेदमस्मिन्काले विधीयताम् । सर्वैस्तत्संविदं कृत्वा वाहिनीं चतुरङ्गिणीम्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾವು ಏನು ಮಾಡೋಣ? ಈ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತವಾದುದೇ ನಡೆಯಲಿ.” ನಂತರ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿ ಚತುರಂಗಿಣೀ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.

Verse 8

प्रेषयामि दिशः सर्वा हस्त्यश्वरथसंकुला । वादित्राणि च वाद्यन्ते व्याकुलीभूतसंकुले

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಳಗಳನ್ನು ನಾನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ.” ವ್ಯಾಕುಲ ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗಿದವು.

Verse 9

नाराचैस्तोमरैर्भल्लैः खड्गैः परश्वधादिभिः । राजा संनाहबद्धोऽभूद्गनं ग्रसते किल

ನಾರಾಚ, ತೋಮರ, ಭಲ್ಲ, ಖಡ್ಗ, ಪರಶು ಮೊದಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ರಾಜನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನದ್ಧನಾದನು—ಶತ್ರುಗಣವನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಡುವನಂತೆ.

Verse 10

न देवो न च गन्धर्वो न दैत्यो न च राक्षसः । किं करिष्यति राजाद्य न जाने रोषनिष्कृतिम्

ದೇವನೂ ಅಲ್ಲ, ಗಂಧರ್ವನೂ ಅಲ್ಲ, ದೈತ್ಯನೂ ಅಲ್ಲ, ರಾಕ್ಷಸನೂ ಅಲ್ಲ—ಇಂದು ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾರು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು? ಅವನ ಕೋಪದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯೆನು.

Verse 11

नागरोऽपि जनस्तत्र दृष्ट्वा चकितमानसः । चतुर्दशसहस्राणि दन्तिनां सृणिधारिणाम्

ಅಲ್ಲಿ ನಗರಜನರೂ ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು—ಅಂಕುಶಧಾರಿಗಳಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು ಇದ್ದವು.

Verse 12

अश्वारोहसहस्राणि ह्यशीतिः शस्त्रपाणिनाम् । रथानां त्रिसहस्राणि विंशतिर्भरतर्षभ

ಸಾವಿರಾರು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಇದ್ದರು; ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಎಂಭತ್ತು ಯೋಧರು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಇಪ್ಪತ್ತು ರಥಗಳು ಇದ್ದವು, ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

Verse 13

सङ्ग्रामभेरीनिनदैः खुररेणुर्नभोगता । एतस्मिन्नन्तरे तात रक्षको नगरस्य हि

ಸಂಗ್ರಾಮಭೇರಿಗಳ ನಿನಾದದಿಂದಲೂ ಖುರಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದಲೂ ಆಕಾಶ ತುಂಬಿತು. ಇದೇ ನಡುವೆ, ಓ ತಾತ, ನಗರದ ರಕ್ಷಕನೂ…

Verse 14

गृहीत्वाभरणं तस्यास्त्वङ्गप्रत्यङ्गिकं तथा । कुण्डलाङ्गदकेयूरहारनूपुरझल्लरीः

ಅವಳ ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗಗಳ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು—ಕುಂಡಲ, ಅಂಗದ, ಕೇಯೂರ, ಹಾರ, ನೂಪುರ ಮತ್ತು ಝಲ್ಲರಿ ಮಿಡಿಯುವ ಅಲಂಕಾರಗಳು.

Verse 15

निवेद्याकथयद्राज्ञे मया दृष्टं त्ववेक्षणात् । तापसानामाश्रमे तु माण्डव्यो यत्र तिष्ठति

ನಿವೇದನೆ ಮಾಡಿ ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಸ್ವತಃ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಕಂಡದ್ದು ಇದು: ತಪಸ್ವಿಗಳ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾಂಡವ್ಯ ಮುನಿ ನೆಲೆಸಿರುವನು।

Verse 16

तापसैर्वेष्टितो यत्र ददृशे तत्र सन्निधौ । दण्डवासिवचः श्रुत्वा प्रत्यक्षाङ्गविभूषणम्

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡೆ. ದಂಡಧಾರಿ ಕಾವಲುಗಾರನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ದೇಹದ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದೆ.

Verse 17

स क्रोधरक्तनयनो मन्त्रिणो वीक्ष्य नैगमान् । ईदृग्भूतसमाचारो ब्राह्मणो नगरे मम

ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೂ ನಗರಜನರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು—‘ಇಂತಹ ವರ್ತನೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು?’

Verse 18

चौरचर्यां व्रतच्छन्नः परद्रव्यापहरकः । तेन कन्या हृता मेऽद्य तपस्विपापकर्मिणा

ವ್ರತದ ಮುಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿ ಪರಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಪಾಪಕರ್ಮಿ ತಪಸ್ವಿಯೇ ಇಂದು ನನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 19

शाकुन्तं रूपमास्थाय जलस्थो गगनं ययौ । पाखण्डिनो विकर्मस्थान् बिडालव्रतिकाञ्छठान्

ಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋದನು. ಇಂಥ ಪಾಖಂಡಿಗಳು—ವಿಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ—ಬಿಡಾಲವ್ರತಧಾರಿ ಕಪಟರು, ಛಲಗಾರರು.

Verse 20

चाटुतस्करदुर्वृत्तान् हन्यान्नस्त्यस्य पातकम् । न द्रष्टव्यो मया पापः स्तेयी कन्यापहारकः

ಇಂತಹ ಚಾಟುಗಾರ ಕಳ್ಳರು ಮತ್ತು ದುರ್ವೃತ್ತರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಪವಿಲ್ಲ. ಈ ಪಾಪಿ—ಕಳ್ಳನು, ಕನ್ಯಾಪಹಾರಕನು—ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಅಯೋಗ್ಯನು।

Verse 21

शूलमारोप्यतां क्षिप्रं न विचारस्तु तस्य वै । स च वध्यो मया दुष्टो रक्षोरूपी तपोधनः

ಇವನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಶೂಲಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿರಿ; ಅವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರವೇ ಬೇಡ. ತಪೋಧನನಂತೆ ರೂಪ ತಾಳಿದ ಈ ದುಷ್ಟನು ನಿಜವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸಸ್ವರೂಪ; ಇವನ ವಧ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಆಗಬೇಕು।

Verse 22

एवं ब्रुवंश्चलन्क्रोधादादिश्य दण्डवासिनम् । कार्याकार्यं न विज्ञाय शूलमारोपयद्द्विजम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತ, ರಾಜನು ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು; ಕಾರ್ಯ-ಅಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಆ ದ್ವಿಜನನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು) ಶೂಲಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದನು।

Verse 23

पौरा जानपदाः सर्वे अश्रुपूर्णमुखास्तदा । हाहेत्युक्त्वा रुदन्त्यन्ये वदन्ति च पृथक्पृथक्

ಆಗ ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳೂ ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳೂ ಎಲ್ಲರ ಮುಖಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ‘ಹಾಯ್!’ ಎಂದು ಕೂಗಿ ಕೆಲವರು ಅತ್ತರು; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ತಮತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು।

Verse 24

कुत्सितं च कृतं कर्म राज्ञा चण्डालचारिणा । ब्राह्मणो नैव वध्यो हि विशेषेण तपोवृतः

ಚಂಡಾಲನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡ ರಾಜನು ನಿಂದ್ಯವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವಧ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನನ್ನು।

Verse 25

यदि रोषसमाचारो निर्वास्यो नगराद्बहिः । न जातु ब्राह्मणं हन्यात्सर्वपापेऽप्यवस्थितम्

ಯಾರಾದರೂ ಕ್ರೋಧವಶನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ ಅವನನ್ನು ನಗರದ ಹೊರಗೆ ನಿರ್ವಾಸಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬಾರದು—ಅವನು ಸರ್ವಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ।

Verse 26

राष्ट्रादेनं बहिष्कुर्यात्समग्रधनमक्षतम् । नाश्नाति च गृहे राजन्नाग्निर्नगरवासिनाम् । सर्वेऽप्युद्विग्नमनसो गृहव्याप्तिविवर्जिताः

ಅವನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಬೇಕು; ಅವನ ಸಮಗ್ರ ಧನವು ಅಕ್ಷತವಾಗಿ, ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಲಿ. ಓ ರಾಜನೇ, ನಗರವಾಸಿಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ‘ಭಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ’ (ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ); ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಉದ್ವಿಗ್ನ, ಗೃಹಸ್ಥಜೀವನದ ಸ್ಥಿರಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 170

। अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ—(ಇದು ಅಧ್ಯಾಯ-ಚಿಹ್ನೆ/ಶೀರ್ಷಿಕೆ-ಸೂಚಕ).