Adhyaya 161
ಅಧ್ಯಾಯ 161ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಋಷಿ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಸರ್ಪತೀರ್ಥದ ದರ್ಶನವಿಧಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ತೀರ್ಥವೆಂದು, ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾನಾಗರು ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಸುಕೀ, ತಕ್ಷಕ, ಐರಾವತ, ಕಾಲಿಯ, ಕರ್ಕೋಟಕ, ಧನಂಜಯ, ಶಂಖಚೂಡ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಕುಲಿಕ, ವಾಮನ ಮೊದಲಾದ ನಾಗರು ಹಾಗೂ ಅವರ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗೌರವವೂ ಭೋಗವೂ ದೊರೆಯುವ ಪವಿತ್ರ ಲೋಕದಂತೆ ಈ ಸ್ಥಳದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದೆ ಕರ್ಮ-ಧರ್ಮದ ಸೂಚನೆ: ಸರ್ಪತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿದರೆ, ಶಂಕರನ ಪೂರ್ವಘೋಷಣೆಯಂತೆ, ವಾಜಪೇಯ ಯಾಗದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಪ-ವೃಶ್ಚಿಕಾದಿಗಳ ಭಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನದಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿಯ ವಿಶೇಷ ವ್ರತ: ಉಪವಾಸ, ಶುದ್ಧತೆ ಪಾಲಿಸಿ, ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಸುಗಂಧ-ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ/ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು. ಫಲಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಪಣದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವರ್ಗಭೋಗ, ನಂತರ ಶುದ್ಧ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಮಹಾಧನಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सर्पतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महासर्पास्तपस्तप्त्वा युधिष्ठिर
ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ನೀನು ಅನುತ್ತಮ ಸರ್ಪತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು, ಹೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
Verse 2
वासुकिस्तक्षको घोरः सार्प ऐरावतस्तथा । कालियश्च महाभागः कर्कोटकधनंजयौ
ವಾಸುಕಿ, ಭಯಂಕರ ತಕ್ಷಕ, ಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ಐರಾವತ; ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಕಾಲಿಯ, ಕರ್ಕೋಟಕ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ—
Verse 3
शङ्खचूडो महातेजा धृतराष्ट्रो वृकोदरः । कुलिको वामनश्चैव तेषां ये पुत्रपौत्रिणः
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶಂಖಚೂಡ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ವೃಕೋದರ, ಕುಲಿಕ ಮತ್ತು ವಾಮನ—ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಪುತ್ರರು ಹಾಗೂ ಪೌತ್ರರೂ।
Verse 4
तत्र तीर्थे महापुण्ये तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् । भुञ्जन्ति विविधान्भोगान्क्रीडन्ति च यथासुखम्
ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅತಿದುಷ್ಕರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಅವರು ನಾನಾವಿಧ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಇಷ್ಟದಂತೆ ಸುಖವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । वाजपेयफलं तस्य पुरा प्रोवाच शङ्करः
ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವವನಿಗೆ, ಶಂಕರನು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಾಜಪೇಯ ಯಾಗಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಫಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ।
Verse 6
स्नातानां सर्पतीर्थे तु नराणां भुवि भारत । सर्पवृश्चिकजातिभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
ಓ ಭಾರತ! ಸರ್ಪತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ವೃಶ್ಚಿಕ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 7
मृतो भोगवतीं गत्वा पूज्यमानो महोरगैः । नागकन्यापरिवृतो महाभोगपतिर्भवेत्
ಮರಣಾನಂತರ ಅವನು ಭೋಗವತಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಹೋರಗಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ನಾಗಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿ ಮಹಾಭೋಗಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 8
मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्
ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಎಳ್ಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಗಂಧಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।
Verse 9
एवं विधाय विधिवत्प्रणिपत्य क्षमापयेत् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नरेश्वर
ಹೀಗೆ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಬೇಕು। ಓ ನರೇಶ್ವರ, ಆ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು।
Verse 10
तिलास्तत्र च यत्संख्याः पत्रपुष्पफलानि च । तावत्स्वर्गपुरे राजन्मोदते कालमीप्सितम्
ಓ ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಎಳ್ಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಎಷ್ಟು ಎಲೆ, ಹೂ, ಫಲಗಳು ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗಪುರದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟಕಾಲವರೆಗೆ ಅವನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ।
Verse 11
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले । सुरूपः सुभगश्चैव धनकोटिपतिर्भवेत्
ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಮರಳಿ ಬಿದ್ದು ಅವನು ನಿರ್ಮಲ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಸುಂದರರೂಪಿಯೂ ಸೌಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿ ಕೋಟಿ ಧನದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 161
। अध्याय
ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತ।