Adhyaya 14

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । ततस्त ऋषयः सर्वे महाभागास्तपोधनाः । गतास्तु परमं लोकं ततः किं जातमद्भुतम्

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳೆಲ್ಲರು ಪರಮಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಆಮೇಲೆ ಯಾವ ಅದ್ಭುತ ಸಂಭವಿಸಿತು?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु नर्मदातीरवासिषु । बभूव रौद्रसंहारः सर्वभूतक्षयंकरः

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ನರ್ಮದಾತೀರವಾಸಿಗಳಾದ ಅವರು ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ರುದ್ರಸಮಾನ ಭೀಕರ ಸಂಹಾರ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದು ಸರ್ವಭೂತಕ್ಷಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 3

कैलासशिखरस्थं तु महादेवं सनातनम् । ब्रह्माद्याः प्रास्तुवन् देवमृग्यजुःसामभिः शिवम्

ಆಗ ಕೈಲಾಸಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಸನಾತನ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಋಗ್-ಯಜುಃ-ಸಾಮ ವೇದಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಶಿವನಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 4

संहर त्वं जगद्देव सदेवासुरमानुषम् । प्राप्तो युगसहस्रान्तः कालः संहरणक्षमः

ಹೇ ಜಗದ್ದೇವ! ದೇವಾಸುರಮಾನವರೊಡನೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸು. ಸಹಸ್ರ ಯುಗಾಂತಕಾಲವು ಬಂದಿದೆ; ಅದು ಲಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 5

मद्रूपं तु समास्थाय त्वया चैतद्विनिर्मितम् । वैष्णवीं मूर्तिमास्थाय त्वयैतत्परिपालितम्

ನನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೀನು ಈ (ಜಗತ್ತನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ; ವೈಷ್ಣವೀ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೀನೇ ಇದನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಿದೆ.

Verse 6

एका मूर्तिस्त्रिधा जाता ब्राह्मी शैवी च वैष्णवी । सृष्टिसंहाररक्षार्थं भवेदेवं महेश्वर

ಒಂದೇ ಮೂರ್ತಿ ತ್ರಿಧಾ ಆಯಿತು—ಬ್ರಾಹ್ಮೀ, ಶೈವೀ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವೀ—ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂಹಾರ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ।

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा वचस्तथ्यं विष्णोश्च परमेष्ठिनः । सगणः सपरीवारः सह ताभ्यां सहोमया

ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅವರ ಸತ್ಯವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, (ಶಿವನು) ಗಣ-ಪರಿವಾರসহ, ಆ ಇಬ್ಬರ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ (ಮುಂದೆ ನಡೆದನು)।

Verse 8

समलोकान्विभिद्येमान्भगवान्नीललोहितः । भूराद्यब्रह्मलोकान्तं भित्त्वाण्डं परतः परम्

ಭಗವಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಈ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು; ಭೂಃದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಂತವರೆಗೆ ಅಂಡಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಚೀರಿ, ಪರಾತ್ಪರವಾದ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 9

शैवं पदमजं दिव्यमाविशत्सह तैर्विभुः । न तत्र वायुर्नाकाशं नाग्निस्तत्र न भूतलम्

ವಿಭು ಭಗವಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದಿವ್ಯವಾದ, ಅಜವಾದ ಶೈವಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಲ್ಲ, ಆಕಾಶವಿಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿಯಿಲ್ಲ, ಭೂತಲವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 10

यत्र संतिष्ठे देव उमया सह शङ्करः । न सूर्यो न ग्रहास्तत्र न ऋक्षाणि दिशस्तथा

ಎಲ್ಲಿ ದೇವ ಶಂಕರನು ಉಮೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಲ್ಲ, ಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಲ್ಲ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಹಾಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 11

न लोकपाला न सुखं न च दुःखं नृपोत्तम

ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಅಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲರು ಇಲ್ಲ; ಸುಖವೂ ಇಲ್ಲ, ದುಃಖವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 12

ब्राह्मं पदं यत्कवयो वदन्ति शैवं पदं यत्कवयो वदन्ति । क्षेत्रज्ञमीशं प्रवदन्ति चान्ये सांख्याश्च गायन्ति किलादिमोक्षम्

ಕವಿಗಳು ‘ಬ್ರಾಹ್ಮ’ ಪದವೆಂದು, ಕವಿಗಳು ‘ಶೈವ’ ಪದವೆಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು—ಇತರರು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಾದ ಈಶ್ವರನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಾಂಖ್ಯರು ಅದನ್ನೇ ಆದಿಮೋಕ್ಷವೆಂದು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

यद्ब्रह्म आद्यं प्रवदन्ति केचिद्यं सर्वमीशानमजं पुराणम् । तमेकरूपं तमनेकरूपमरूपमाद्यं परमव्ययाख्यम्

ಕೆಲವರು ಆದ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು—ಅದು ಸರ್ವಮಯ, ಈಶಾನ, ಅಜ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ—ಅವನನ್ನೇ ಅವರು ಏಕರೂಪ, ಅನೇಕರೂಪ ಮತ್ತು ಅರೂಪ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನೇ ಆದ್ಯ, ಪರಮ, ‘ಅವ್ಯಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 14

। अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ ಸಮಾಪ್ತ.

Verse 15

ततस्त्रयस्ते भगवन्तमीशं सम्प्राप्य संक्षिप्य भवन्त्यर्थकम् । पृथक्स्वरूपैस्तु पुनस्त एव जगत्समस्तं परिपालयन्ति

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮೂವರೂ ಭಗವಾನ್ ಈಶನನ್ನು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಸಾರತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 16

संहारं सर्वभूतानां रुद्रत्वे कुरुते प्रभुः । विष्णुत्वे पालयेल्लोकान्ब्रह्मत्वे सृष्टिकारकः

ರುದ್ರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 17

प्रकृत्या सह संयुक्तः कालो भूत्वा महेश्वरः । विश्वरूपा महाभागा तस्य पार्श्वे व्यवस्थिता

ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಕಾಲರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ ಮಹಾಭಾಗಾ ದೇವಿ ಅವನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 18

यामाहुः प्रकृतिं तज्ज्ञाः पदार्थानां विचक्षणाः । पुरुषत्वे प्रकृतित्वे च कारणं परमेश्वरः

ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಪದಾರ್ಥವಿಚಕ್ಷಣರು ‘ಪ್ರಕೃತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ—ಪುರುಷತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿತ್ವ ಎರಡಕ್ಕೂ ಪರಮ ಕಾರಣ ಪರಮೇಶ್ವರನೇ।

Verse 19

तस्मादेतज्जगत्सर्वं चराचरम् । तस्मिन्नेव लयं याति युगान्ते समुपस्थिते

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಚರಾಚರ—ಅವನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಯುಗಾಂತ ಬಂದಾಗ ಅವನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 20

भगलिङ्गाङ्कितं सर्वं व्याप्तं वै परमेष्ठिना । भगरूपो भवेद्विष्णुर्लिङ्गरूपो महेश्वरः

ಪರಮೇಷ್ಠಿಯಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ‘ಭಗ’ ಮತ್ತು ‘ಲಿಂಗ’ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ವಿಷ್ಣು ಭಗರೂಪ, ಮಹೇಶ್ವರ ಲಿಂಗರೂಪ।

Verse 21

भाति सर्वेषु लोकेषु गीयते भूर्भुवादिषु । प्रविष्टः सर्वभूतेषु तेन विष्णुर्भगः स्मृतः

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭೂಃ, ಭುವಃ ಮೊದಲಾದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೀತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ‘ಭಗ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

विशनाद्विष्णुरित्युक्तः सर्वदेवमयो महान् । भासनाद्गमनाच्चैव भगसंज्ञा प्रकीर्तिता

‘ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವುದರಿಂದ’ ಅವನು ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಮಹಾನ್, ಸರ್ವದೇವಮಯನು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಗಮನದಿಂದ ‘ಭಗ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 23

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यस्मिन्नेति लयं जगत् । एकभावं समापन्नं लिङ्गं तस्माद्विदुर्बुधाः

ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿವರೆಗೆ ಈ ಜಗತ್ತು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೋ, ಎಲ್ಲವೂ ಏಕಭಾವಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ‘ಲಿಂಗ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 24

महादेवस्ततो देवीमाह पार्श्वे स्थितां तदा । संहरस्व जगत्सर्वं मा विलम्बस्व शोभने

ಆಗ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಶೋಭನೆ! ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸು; ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ.”

Verse 25

त्यज सौम्यमिदं रूपं सितचन्द्रांशुनिर्मलम् । रुद्रं रूपं समास्थाय संहरस्व चराचरम्

“ಬಿಳಿ ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಈ ಸೌಮ್ಯರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ರುದ್ರರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸು.”

Verse 26

रौद्रैर्भूतगणैर्घोरैर्देवि त्वं परिवारिता । जीवलोकमिमं सर्वं भक्षयस्वाम्बुजेक्षणे

ಹೇ ದೇವಿ! ಘೋರ ರೌದ್ರ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತಳಾದ ನೀನು, ಪದ್ಮನೇತ್ರೆ, ಈ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಲೋಕವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸು।

Verse 27

ततोऽहं मर्दयिष्यामि प्लावयिष्ये तथा जगत् । कृत्वा चैकार्णवं भूयः सुखं स्वप्स्ये त्वया सह

ನಂತರ ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮರ್ಧಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ಲಾವಿತಗೊಳಿಸುವೆನು; ಮತ್ತೆ ಇದನ್ನು ಏಕಾರ್ಣವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸುಖವಾಗಿ ಶಯನಿಸುವೆನು।

Verse 28

श्रीदेव्युवाच । नाहं देव जगच्चैतत्संहरामि महाद्युते । अम्बा भूत्वा विचेष्टं न भक्षयामि भृशातुरम्

ಶ್ರೀದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾದ್ಯುತಿಯ ದೇವಾ! ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಬೆಯಾಗಿ, ಅಸಹಾಯನಾದ ಅತಿದುಗ್ಧಿತನನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲಾರೆನು।

Verse 29

स्त्रीस्वभावेन कारुण्यं करोति हृदयं मम । कथं वै निर्दहिष्यामि जगदेतज्जगत्पते

ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಕರುಣೆ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನಾನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ದಹಿಸಲಿ?

Verse 30

तस्मात्त्वं स्वयमेवेदं जगत्संहर शङ्कर । अथैवमुक्तस्तां देवीं धूर्जटिर्नीललोहितः

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಶಂಕರಾ! ನೀನೇ ಸ್ವಯಂ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಹರಿಸು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಧೂರ್ಜಟಿ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಆ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 31

क्रुद्धो निर्भर्त्सयामास हुङ्कारेण महेश्वरीम् । ॐ हुंफट्त्वं स इत्याह कोपाविष्टैरथेक्षणैः

ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ಅವನು ಭೀಕರ ‘ಹುಂಕಾರ’ದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಗದರಿಸಿ—“ಓಂ ಹುಂ ಫಟ್—ನೀನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದಹಿಸಿತು.

Verse 32

हुंकारिता विशालाक्षी पीनोरुजघनस्थला । तत्क्षणाच्चाभवद्रौद्रा कालरात्रीव भारत

‘ಹುಂಕಾರ’ದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಆ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ದೇವಿ—ಪೀನ ಊರುಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲ ಜಘನಸ್ಥಳವಳಾಗಿ—ಆ ಕ್ಷಣವೇ ರೌದ್ರಳಾದಳು, ಹೇ ಭಾರತ; ಕಾಲರಾತ್ರಿಯಂತೆ.

Verse 33

हुंकुर्वती महानादैर्नादयन्ती दिशो दश । व्यवर्धत महारौद्रा विद्युत्सौदामिनी यथा

ಮಹಾನಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ‘ಹುಂ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾದಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಮಹಾರೌದ್ರಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು—ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಸೌದಾಮಿನಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಂತೆ.

Verse 34

विद्युत्सम्पातदुष्प्रेक्ष्या विद्युत्संघातचञ्चला । विद्युज्ज्वालाकुला रौद्रा विद्युदग्निनिभेक्षणा

ವಿದ್ಯುತ್‌ಸಂಪಾತದಂತೆ ದುರ್ಡರ್ಶ, ವಿದ್ಯುತ್‌ಸಂಘಾತದಂತೆ ಚಂಚಲ; ವಿದ್ಯುತ್‌ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಆವೃತ ರೌದ್ರಿ; ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿ ವಿದ್ಯುತ್-ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಇತ್ತು.

Verse 35

मुक्तकेशी विशालाक्षी कृशग्रीवा कृशोदरी । व्याघ्रचर्माम्बरधरा व्यालयज्ञोपवीतिनी

ಅವಳು ಮುಕ್ತಕೇಶಿ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ; ಕೃಶಗ್ರೀವಾ, ಕೃಶೋದರಿ; ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಪಮಯ ಯಜ್ಞೋಪವೀತಧಾರಿಣಿ ಆಗಿದ್ದಳು.

Verse 36

वृश्चिकैरग्निपुञ्जाभैर्गोनसैश्च विभूषिता । त्रैलोक्यं पूरयामास विस्तारेणोच्छ्रयेण च

ಅಗ್ನಿಪುಂಜಗಳಂತೆ ತೋರುವ ಚೇಳುಗಳೂ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳೂ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಆಕೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೂ ಮಹೋನ್ನತಿಯೂ ಮೂಲಕ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿಸಿದಳು।

Verse 37

भासुराङ्गा तु संवृत्ता कृष्णसर्पैककुण्डला । चित्रदण्डोद्यतकरा व्याघ्रचर्मोपसेविता

ಆಕೆಯ ಅಂಗಗಳು ಭಾಸ್ವರವಾದವು; ಕಪ್ಪು ಸರ್ಪವೇ ಏಕ ಕುಂಡಲವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದಳು. ವಿಚಿತ್ರ ದಂಡವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮದಿಂದ ಆವೃತಳಾಗಿ ಸೇವಿತಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 38

व्यवर्धत महारौद्रा जगत्संहारकारिणी । सृक्किणी लेलिहाना च क्रूरफूत्कारकारिणी

ಆ ಮಹಾರೌದ್ರೀ, ಜಗತ್ಸಂಹಾರಕಾರಿಣಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾದಳು; ರಕ್ತಲಿಪ್ತ ತುಟಿಗಳನ್ನು ನಕ್ಕುತ್ತಾ ಕ್ರೂರ ಫೂತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದಳು।

Verse 39

व्यात्तास्या घुर्घुरारावा जगत्संक्षोभकारिणी । खेलद्भूतानुगा क्रूरा निःश्वासोच्छ्वासकारिणी

ಬಾಯಿ ಬಿಚ್ಚಿ ಘುರ್ಘುರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಆಕೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದಳು; ಕುಣಿಯುವ ಭೂತಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕ್ರೂರಳಾಗಿ ಕಠಿಣ ನಿಶ್ವಾಸ-ಉಚ್ಛ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದಳು।

Verse 40

जाताट्टअहासा दुर्नासा वह्निकुण्डसमेक्षणा । प्रोद्यत्किलकिलारावा ददाह सकलं जगत्

ಆಕೆಯ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಧ್ವನಿ ಎದ್ದಿತು; ಮುಖ ವಿಕರಾಳ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಗ್ನಿಕುಂಡಗಳಂತೆ. ‘ಕಿಲಕಿಲಾ’ ಎಂಬ ಉನ್ಮತ್ತ ಕಿರುಚಾಟದೊಂದಿಗೆ ಆಕೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ದಹಿಸಿದಳು।

Verse 41

दह्यमानाः सुरास्तत्र पतन्ति धरणीतले । पतन्ति यक्षगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

ಅಲ್ಲಿ ದಹ್ಯಮಾನರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದುಹೋದರು. ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರು ಹಾಗೂ ಮಹೋರಗರು (ಮಹಾನಾಗರು) ಸಹ ಬಿದ್ದರು.

Verse 42

पतन्ति भूतसङ्घाश्च हाहाहैहैविराविणः । बुम्बापातैः सनिर्घातैरुदितार्तस्वरैरपि

ಭೂತಸಂಘಗಳೂ ‘ಹಾ ಹಾ’, ‘ಹೈ ಹೈ’ ಎಂದು ಅಳಲುತ್ತಾ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದರು. ಗುಡುಗುಸಹಿತ ಢಿಕ್ಕಿಗಳೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಹೊಡೆತಗಳೂ ಆಗಿ, ಅವರಿಂದ ಆર્તಸ್ವರವೂ ಎದ್ದಿತು.

Verse 43

व्याप्तमासीत्तदा विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । संपतद्भिः पतद्भिश्च ज्वलद्भूतगणैर्मही

ಆಗ ಚರಾಚರಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೂ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಓಡಿಬಂದು ಬೀಳುವ ಜ್ವಲಿಸುವ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ತುಂಬಿಹೋಯಿತು.

Verse 44

जातैश्चटचटाशब्दैः पतद्भिर्गिरिसानुभिः । तत्र रौद्रोत्सवे जाता रुद्रानन्दविवर्धिनी

‘ಚಟ-ಚಟ’ ಎಂಬ ಕಟಕಟ ಧ್ವನಿಗಳು ಎದ್ದು, ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ರೌದ್ರೋತ್ಸವ ಉದಯವಾಯಿತು—ಅದು ರುದ್ರಾನಂದವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿತು.

Verse 45

विहिंसमाना भूतानि चर्वमाणाचरानपि । तत्तद्गन्धमुपादाय शिवारावविराविणी

ಅವಳು ಭೂತಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನೂ ಚವಚವನೆ ಚರ್ವಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವರವರ ಗಂಧಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಿವಸಮಾನವಾದ ರವಗಳಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 46

गलच्छोणितधाराभिमुखा दिग्धकलेवरा । चण्डशीलाभवच्चण्डी जगत्संहारकर्मणि

ಹರಿಯುವ ರಕ್ತಧಾರೆಗಳತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ, ದೇಹವು ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿ ಮಚ್ಚುಗೊಂಡಾಗ, ಜಗತ್ಸಂಹಾರಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರಸ್ವಭಾವಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದಳು.

Verse 47

येऽपि प्राप्ता महर्लोकं भृग्वाद्याश्च महर्षयः । तेऽपि नश्यन्ति शतशो ब्रह्मक्षत्त्रविशादयः

ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮಹರ್ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದವರಾದರೂ, ಅವರೂ ಶತಶಃ ನಾಶರಾದರು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ ಮೊದಲಾದವರೂ ವಿನಾಶವಾಯಿತು.

Verse 48

देवासुरा भयत्रस्ताः सयक्षोरगराक्षसाः । विशन्ति केऽपि पातालं लीयन्ते च गुहादिषु

ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ದೇವಾಸುರರು—ಯಕ್ಷ, ನಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ—ಕೆಲವರು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗುಹೆಗಳಾದಿ ಆಶ್ರಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದರು.

Verse 49

सा च देवी दिशः सर्वा व्याप्य मृत्युरिव स्थिता । युगक्षयकरे काले देवेन विनियोजिता

ಆ ದೇವಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಮರಣದಂತೆ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಳು; ಯುಗಕ್ಷಯಕಾರಕ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿಂದ ನಿಯೋಜಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 50

एकापि नवधा जाता दशधा दशधा तथा । चतुःषष्टिस्वरूपा च शतरूपाट्टहासिनी

ಅವಳು ಒಬ್ಬಳೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ನವಧಾ ಆಯಿತು; ನಂತರ ದಶಧಾ, ಮತ್ತೆ ದಶಧಾ; ಚತುಃಷಷ್ಟಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶತರೂಪಳಾಗಿ ಉಗ್ರ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 51

जज्ञे सहस्ररूपा च लक्षकोटितनुः शिवा । नानारूपायुधाकारा नानावादनचारिणी

ಅಂದು ಕಲ್ಯಾಣಮಯಿ ಶಿವಾ ದೇವಿ ಸಹಸ್ರರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ, ಲಕ್ಷ-ಕೋಟಿ ತನುವುಳ್ಳವಳಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಳು. ಅವಳು ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಧಾರಿಣಿ, ಅನೇಕ ಮುಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದಳು।

Verse 52

एवंरूपाऽभवद्देवी शिवस्यानुज्ञया नृप । दिक्षु सर्वासु गगने विकटायुधशीलिनः

ಓ ರಾಜನೇ! ಶಿವನ ಅನುಜ್ಞೆಯಿಂದ ದೇವಿ ಇಂತಹ ರೂಪವತಿಯಾದಳು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಭೀಕರ ಆಯುಧಧಾರಿಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತರು।

Verse 53

रुन्धन्तो नश्यमानांस्तान्गणा माहेश्वराः स्थिताः । विचरन्ति तया सार्द्धं शूलपट्टिशपाणयः

ಮಾಹೇಶ್ವರ ಗಣಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ತಡೆದರು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶೂಲ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಶ ಹಿಡಿದು ಅವರು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದರು।

Verse 54

ततो मातृगणाः केचिद्विनायकगणैः सह । व्यवर्धन्त महारौद्रा जगत्संहारकारिणः

ನಂತರ ಕೆಲವು ಮಾತೃಗಣಗಳು ವಿನಾಯಕಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾದವು. ಅವರು ಮಹಾರೌದ್ರರಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ಸಂಹಾರಕಾರಿಗಳಾದರು।

Verse 55

ततस्तस्या व्यवर्धन्त दंष्ट्राः कुन्देन्दुसन्निभाः । योजनानां सहस्राणि अयुतान्यर्बुदानि च

ಆಮೇಲೆ ಅವಳ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳು ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದವು—ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನೆಗಳು, ಅಯುತಗಳು, ಅರ್ಭುದ-ಕೋಟಿಗಳವರೆಗೆ ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ।

Verse 56

दंष्ट्रावलिः कररुहाः क्रूरास्तीक्ष्णाश्च कर्कशाः । वियद्दिशो लिखन्त्येव सप्तद्वीपां वसुंधराम्

ಅವಳ ದಂಷ್ಟ್ರಾವಳಿ ಮತ್ತು ನಖಗಳು—ಕ್ರೂರ, ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಕರ್ಕಶ—ಆಕಾಶದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಕೀಳುವಂತೆ, ಸಪ್ತದ್ವೀಪಯುಕ್ತ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಚೀರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 57

तस्या दंष्ट्राभिसम्पातैश्चूर्णिता वनपर्वताः । शिलासंचयसंघाता विशीर्यते सहस्रशः

ಅವಳ ದಂಷ್ಟ್ರಗಳ ಭೀಕರ ಆಘಾತಗಳಿಂದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ಪುಡಿಯಾದವು; ಶಿಲಾಸಂಚಯಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಸಾವಿರಾರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚೂರಾಗಿದವು।

Verse 58

हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्चैव नीलश्च श्वेतश्चैव महागिरिः

ಹಿಮವಾನ್, ಹೇಮಕೂಟ, ನಿಷಧ, ಗಂಧಮಾದನ, ಮಾಲ್ಯವಾನ್, ನೀಲ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ—ಈ ಮಹಾಗಿರಿಗಳೆಲ್ಲವೂ (ಅಶಾಂತವಾಗಿ) ಕಂಪಿಸಿದವು।

Verse 59

मेरुमध्यमिलापीठं सप्तद्वीपं च सार्णवम् । लोकालोकेन सहितं प्राकम्पत नृपोत्तम

ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ! ಮೇರುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಆ ಆಧಾರಪೀಠ, ಸಾಗರಗಳೊಡನೆ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಗಳು, ಲೋಕಾಲೋಕ ಪರ್ವತসহಿತ—ಎಲ್ಲವೂ ಕಂಪಿಸಿತು।

Verse 60

दंष्ट्राशनिविस्पृष्टाश्च विशीर्यन्ते महाद्रुमाः । उत्पातैश्च दिशो व्याप्ता घोररूपैः समन्ततः

ದಂಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವಜ್ರಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ತಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳು ಚೂರಾಗಿ ಮುರಿದವು; ಭೀಕರ ಅಪಶಕುನಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು।

Verse 61

तारा ग्रहगणाः सर्वे ये च वैमानिका गणाः । शिवासहस्रैराकीर्णा महामातृगणैस्तथा

ಎಲ್ಲ ತಾರಾಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಮಾನಗಾಮಿ ದಿವ್ಯಗಣಗಳು—ಸಹಸ್ರಾರು ಶಿವರಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಮಹಾಮಾತೃಗಣಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿ ಹೋದವು।

Verse 62

सा चचार जगत्कृत्स्नं युगान्ते समुपस्थिते । भ्रमद्भिश्च ब्रुवद्भिश्च क्रोशद्भिश्च समन्ततः

ಯುಗಾಂತ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಸಂಚರಿಸಿದಳು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜೀವಿಗಳು ತೂಗಾಡುತ್ತಾ, ಗೊಂದಲವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ, ಕಿರುಚುತ್ತಾ ಅಶಾಂತಗೊಂಡರು।

Verse 63

प्रमथद्भिर्ज्वलद्भिश्च रौद्रैर्व्याप्ता दिशो दश । विस्तीर्णं शैलसङ्घातं विघूर्णितगिरिद्रुमम्

ಉನ್ಮತ್ತ, ಜ್ವಲಂತ, ರೌದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳು ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸಿತು; ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತಸಮೂಹ ಕದಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮರಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಾ ತಿರುಗಿದವು।

Verse 64

प्रभिन्नगोपुरद्वारं केशशुष्कास्थिसंकुलम् । प्रदग्धग्रामनगरं भस्मपुंजाभिसंवृतम्

ಗೋಪುರದ ಬಾಗಿಲು-ತೋರಣಗಳು ಚೂರುಚೂರಾದವು; ಆ ಸ್ಥಳವು ಕೂದಲು, ಒಣ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಗ್ರಾಮ-ನಗರಗಳು ದಹನಗೊಂಡು ಭಸ್ಮರಾಶಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು।

Verse 65

चिताधूमाकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । हाहाकाराकुलं सर्वमहहस्वननिस्वनम्

ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ಸಮಸ್ತ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಚಿತಾಧೂಮದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ‘ಹಾಯ್! ಹಾಯ್!’ ಎಂಬ ಆಕ್ರಂದನ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಧ್ವನಿಗಳ ಘೋರ ಗದ್ದಲ ತುಂಬಿತು।

Verse 66

जगदेतदभूत्सर्वमशरण्यं निराश्रयम्

ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಶರಣವಿಲ್ಲದದು, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದದು ಆಯಿತು; ಎಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.